史记 · 司马迁 · Chapter 40 of 130

三十世家·楚世家

PinyinModern Translation
Size

chu zhī xiān zǔ chū zì dì zhuān xū gāo yáng

楚国的祖先出自颛顼帝高阳氏。

gāo yáng zhě huáng dì zhī sūn chāng yì zhī zǐ yě

高阳是黄帝的孙子,昌意的儿子。

gāo yáng shēng chēng chēng shēng juàn zhāng juǎn zhāng shēng zhòng lí

高阳生了称,称生了卷章,卷章生了重黎。

zhòng lí wèi dì kù gāo xīn jū huǒ zhèng shén yǒu gōng néng guāng róng tiān xià dì kù mìng yuē zhù róng

重黎在帝喾高辛氏时担任火正官,很有功劳,能使天下光明温暖,帝喾赐他称号为祝融。

gòng gōng shì zuò luàn dì kù shǐ zhòng lí zhū zhī ér bù jìn

共工氏作乱,帝喾派重黎去讨伐但没有彻底消灭。

dì nǎi yǐ gēng yín rì zhū zhòng lí ér yǐ qí dì wú huí wéi zhòng lí hòu fù jū huǒ zhèng wèi zhù róng

帝喾就在庚寅日杀了重黎,让他的弟弟吴回接替重黎的位置,继续担任火正官,也称为祝融。

wú huí shēng lù zhōng

吴回生了陆终。

lù zhōng shēng zi liù rén chè pōu ér chǎn yān

陆终生了六个儿子,都是剖腹产出的。

qí zhǎng yī yuē kūn wú

长子叫昆吾;

èr yuē cān hú

次子叫参胡;

sān yuē péng zǔ

三子叫彭祖;

sì yuē huì rén

四子叫会人;

wǔ yuē cáo xìng

五子姓曹;

liù yuē jì lián xiù xìng chu qí hòu yě

六子叫季连,姓芈,楚国就是他的后代。

kūn wú shì xià zhī shí cháng wèi hòu bó jié zhī shí tāng miè zhī

昆吾氏在夏朝时曾为侯伯,夏桀时被商汤所灭。

péng zǔ shì yīn zhī shí cháng wèi hòu bó yīn zhī mò shì miè péng zǔ shì

彭祖氏在商朝时曾为侯伯,商朝末年彭祖氏被灭。

jì lián shēng fù jū fù jū shēng xué xióng

季连生了附沮,附沮生了穴熊。

qí hòu zhōng wēi huò zài zhōng guó huò zài mán yí fú néng jì qí shì

此后家道中落,有的在中原,有的在蛮夷之地,无法详细记载他们的世系。

zhōu wén wáng zhī shí jì lián zhī miáo yì yuē zhōu xióng

周文王时,季连的后代叫鬻熊。

zhōu xióng zi shì wén wáng zǎo zú

鬻熊像儿子一样侍奉文王,但早逝。

qí zǐ yuē xióng lì

他的儿子叫熊丽。

xióng lì shēng xióng kuáng xióng kuáng shēng xióng yì

熊丽生了熊狂,熊狂生了熊绎。

xióng yì dāng zhōu chéng wáng zhī shí jǔ wén wǔ qín láo zhī hòu sì ér fēng xióng yì wū chu mán fēng yǐ zǐ nán zhī tián xìng xiù shì jū dān yáng

熊绎在周成王时,作为文王、武王勤劳功臣的后代,被分封到楚蛮之地,赐予子爵、男爵的田地,姓芈氏,居住在丹阳。

chu zi xióng yì yǔ lǔ gōng bó qín wèi kāng shū zǐ móu jìn hóu xiè qí tài gōng zi lǚ jí jù shì chéng wáng

楚子熊绎与鲁公伯禽、卫康叔的儿子牟、晋侯燮、齐太公的儿子吕伋一同侍奉周成王。

xióng yì shēng xióng ài xióng ài shēng xióng xióng shēng xióng shèng

熊绎生了熊艾,熊艾生了熊,熊生了熊胜。

xióng shèng yǐ dì xióng yáng wèi hòu

熊胜让弟弟熊杨作为继承人。

xióng yáng shēng xióng qú

熊杨生了熊渠。

xióng qú shēng zǐ sān nián

熊渠生了儿子三年后。

dāng zhōu yí wáng zhī shí wáng shì wēi zhū hóu huò bù cháo xiāng fá

当时是周夷王时期,周王室衰微,有的诸侯不来朝见,互相攻打。

xióng qú shén de jiāng hàn jiān mín hé nǎi xīng bīng fá yōng yáng yuè zhì yú è

熊渠很得长江汉水一带百姓的拥护,于是起兵攻打庸国、杨粤,一直打到鄂地。

xióng qú yuē wǒ mán yí yě bù yǔ zhōng guó zhī hào shì

熊渠说:“我们是蛮夷,不采用中原的封号谥法。

nǎi lì qí zhǎng zǐ kāng wèi jù dǎn wáng zhōng zǐ hóng wèi è wáng shǎo zǐ zhí cī wèi yuè zhāng wáng jiē zài jiāng shàng chu mán zhī de

”于是立他的长子熊康为句亶王,次子熊红为鄂王,小儿子执疵为越章王,都在长江边上的楚地蛮族区域。

jí zhōu lì wáng zhī shí bào nüè xióng qú wèi qí fá chu yì qù qí wáng

到了周厉王时期,厉王暴虐,熊渠害怕他来讨伐楚国,也就去掉了自己的王号。

hòu wèi xióng wú kāng wú kāng zǎo sǐ

后来是熊毋康,毋康早死。

xióng qú zú zi xióng zhì hóng lì

熊渠去世,儿子熊挚红继位。

zhì hóng zú qí dì shì ér dài lì yuē xióng yán

挚红去世,他的弟弟杀死他取而代之,就是熊延。

xióng yán shēng xióng yǒng

熊延生了熊勇。

xióng yǒng liù nián ér zhōu rén zuò luàn gōng lì wáng lì wáng chū bēn zhì

熊勇六年,周朝人作乱,攻打厉王,厉王逃奔到彘地。

xióng yǒng shí nián zú dì xióng yán wèi hòu

熊勇十年,去世,弟弟熊严作为继承人。

xióng yán shí nián zú

熊严十年,去世。

yǒu zi sì rén zhǎng zǐ bó shuāng zhōng zǐ zhòng xuě cì zǐ shū kān shǎo zǐ jì xùn

有四个儿子,长子伯霜,次子仲雪,三子叔堪,小儿子季徇。

xióng yán zú zhǎng zǐ bó shuāng dài lì shì wèi xióng shuāng

熊严去世,长子伯霜继位,这就是熊霜。

xióng shuāng yuán nián zhōu xuān wáng chū lì

熊霜元年,周宣王刚刚即位。

xióng shuāng liù nián zú sān dì zhēng lì

熊霜六年,去世,三个弟弟争夺君位。

zhòng xuě sǐ

仲雪死了;

shū kān wáng bì nàn wū pú

叔堪逃亡,到濮地避难;

ér shǎo dì jì xùn lì shì wèi xióng xùn

而小弟弟季徇继位,这就是熊徇。

xióng xùn shí liù nián zhèng huán gōng chū fēng wū zhèng

熊徇十六年,郑桓公最初受封于郑地。

èr shí èr nián xióng xùn zú zi xióng è lì

二十二年,熊徇去世,他的儿子熊咢继位。

xióng è jiǔ nián zú zi xióng yí lì shì wèi ruò áo

熊咢在位九年去世,他的儿子熊仪继位,这就是若敖。

ruò áo èr shí nián zhōu yōu wáng wèi quǎn róng suǒ shì zhōu dōng xǐ ér qín xiāng gōng shǐ liè wéi zhū hóu

若敖二十年,周幽王被犬戎杀害,周朝向东迁移,而秦襄公开始被列为诸侯。

èr shí qī nián ruò áo zú zi xióng kǎn lì shì wèi xiāo áo

二十七年,若敖去世,他的儿子熊坎继位,这就是霄敖。

xiāo áo liù nián zú zi xióng xuàn lì shì wèi fén mào

霄敖在位六年去世,他的儿子熊眴继位,这就是蚡冒。

fén mào shí sān nián jìn shǐ luàn yǐ qǔ wò zhī gù

蚡冒十三年,晋国开始内乱,是因为曲沃的缘故。

fén mào còu huán mào dì xióng tōng shì fén mào zǐ ér dài lì shì wèi chu wǔ wáng

蚡冒的弟弟熊通杀害了蚡冒的儿子并取而代之,这就是楚武王。

wǔ wáng shí qī nián jìn zhī qǔ wò zhuāng bó shì zhǔ guó jìn xiào hóu

武王十七年,晋国的曲沃庄伯杀害了宗主国晋国的孝侯。

shí jiǔ nián zhèng bó dì duàn zuò luàn

十九年,郑伯的弟弟段发动叛乱。

èr shí yī nián zhèng qīn tiān zi zhī tián

二十一年,郑国侵犯了周天子的田地。

èr shí sān nián wèi shì qí jūn huán gōng

二十三年,卫国杀害了他们的国君桓公。

èr shí jiǔ nián lǔ shì qí jūn yǐn gōng

二十九年,鲁国杀害了他们的国君隐公。

sān shí yī nián sòng tài zǎi huá dū shì qí jūn shāng gōng

三十一年,宋国的太宰华督杀害了他们的国君殇公。

sān shí wǔ nián chu fá suí

三十五年,楚国攻打随国。

shì yě

就是这样。

suí yuē wǒ wú zuì

随国说:“我没有罪过。”

chu yuē wǒ mán yí yě

楚国说:“我是蛮夷。

jīn zhū hóu jiē wèi pàn xiāng qīn huò xiāng shā

现在诸侯都背叛互相侵犯,或者互相杀害。

wǒ yǒu bì jiǎ yù yǐ guān zhōng guó zhī zhèng qǐng wáng shì zūn wú hào

我有破旧的铠甲,想要观察中原的政治,请求周王室尊崇我的名号。”

suí rén wèi zhī zhōu qǐng zūn chu wáng shì bù tīng hái bào chu

随国人为此去周朝,请求尊崇楚国,周王室不答应,回来报告楚国。

sān shí qī nián chu xióng tōng nù yuē wú xiān zhōu xióng wén wáng zhī shī yě zǎo zhōng

三十七年,楚国的熊通愤怒地说:“我的祖先鬻熊,是周文王的老师,早逝。

chéng wáng jǔ wǒ xiān gōng nǎi yǐ zǐ nán tián lìng jū chu mán yí jiē shuài fú ér wáng bù jiā wèi wǒ zì zūn ěr

周成王提拔我的先公,于是以子男爵位的田地命令居住在楚国,蛮夷都归顺服从,但周王不给我加封爵位,我只好自己尊崇自己了。”

nǎi zì lì wèi wǔ wáng yǔ suí rén méng ér qù

于是自立为武王,与随国人结盟后离开。

wū shì shǐ kāi pú de ér yǒu zhī

于是开始开拓濮地并占有它。

wǔ shí yī nián zhōu zhào suí hóu shù yǐ lì chu wèi wáng

五十一年,周朝召见随国国君,多次商议立楚国为王的事。

chu nù yǐ suí bèi jǐ fá suí

楚国发怒,认为随国背叛自己,于是攻打随国。

wǔ wáng zú shī zhōng ér bīng ba

楚武王在军中去世,军队撤回。

zi wén wáng xióng zī lì shǐ dōu yǐng

他的儿子文王熊赀继位,开始定都郢城。

wén wáng èr nián fá shēn guò shān shān rén yuē chǔ wáng yì qǔ shān hòu bù xǔ yě

文王二年,攻打申国时经过邓国,邓国人说“楚王容易捉拿”,但邓国国君不同意。

liù nián fá cài lǔ cài āi hóu yǐ guī yǐ ér shì zhī

六年,攻打蔡国,俘虏了蔡哀侯带回,不久又释放了他。

chu qiáng líng jiāng hàn jiān xiǎo guó xiǎo guó jiē wèi zhī

楚国强大起来,欺凌长江、汉水一带的小国,小国都害怕它。

shí yī nián qí huán gōng shǐ bà chu yì shǐ dà

十一年,齐桓公开始称霸,楚国也开始壮大。

shí èr nián fá shān miè zhī

十二年,攻打邓国,灭了它。

shí sān nián zú zi xióng tián lì shì wèi zhuāng áo

十三年,文王去世,儿子熊畑继位,这就是庄敖。

zhuāng áo wǔ nián yù shā qí dì xióng yùn yùn bēn suí yǔ suí xí shì zhuāng áo dài lì shì wèi chéng wáng

庄敖五年,想杀弟弟熊恽,熊恽逃到随国,和随国一起袭击并杀死庄敖,取代他继位,这就是成王。

chéng wáng yùn yuán nián chū jí wèi bù dé shī huì jié jiù hǎo wū zhū hóu

成王熊恽元年,刚即位时,广施恩德,与诸侯国重修旧好。

shǐ rén xiàn tiān zǐ tiān zǐ cì zuò yuē zhèn ěr nán fāng yí yuè zhī luàn wú qīn zhōng guó

派人向周天子进贡,天子赐给祭肉,说:“镇守你南方夷越地区的叛乱,不要侵犯中原。”

wū shì chu de qiān lǐ

于是楚国疆域扩展到千里。

shí liù nián qí huán gōng yǐ bīng qīn chu zhì xíng shān

十六年,齐桓公率军侵犯楚国,打到陉山。

chu chéng wáng shǐ jiāng jūn qū wán yǐ bīng yù zhī yǔ huán gōng méng

楚成王派将军屈完率兵抵御,与齐桓公结盟。

huán gōng shù yǐ zhōu zhī fù bù rù wáng shì chu xǔ zhī nǎi qù

齐桓公多次责备楚国不向周王室进贡,楚国答应了,齐军才撤离。

shí bā nián chéng wáng yǐ bīng běi fá xǔ xǔ jūn ròu tǎn xiè nǎi shì zhī

十八年,成王率军北伐许国,许国国君脱衣露背谢罪,于是放过了他。

èr shí èr nián fá huáng

二十二年,攻打黄国。

èr shí liù nián miè yīng

二十六年,灭了英国。

sān shí sān nián sòng xiāng gōng yù wèi méng huì zhào chu

三十三年,宋襄公想举行盟会,召请楚国。

chǔ wáng nù yuē zhào wǒ wǒ jiāng hǎo wǎng xí rǔ zhī

楚王生气地说:“召我去,我就假装友好前往,趁机袭击羞辱他。”

suì xíng zhì yú suì zhí rǔ sòng gōng yǐ ér guī zhī

于是出发,到了盂地,就抓住并羞辱了宋襄公,不久又放了他。

sān shí sì nián zhèng wén gōng nán cháo chu

三十四年,郑文公到南方朝见楚国。

chu chéng wáng běi fá sòng bài zhī hóng shè shāng sòng xiāng gōng xiāng gōng suì bìng chuàng sǐ

楚成王北上攻打宋国,在泓水击败宋军,射伤了宋襄公,宋襄公最终因箭伤发作而死。

sān shí wǔ nián jìn gōng zǐ zhòng ěr guò chu chéng wáng yǐ zhū hóu kè lǐ xiǎng ér hòu sòng zhī wū qín

三十五年,晋国公子重耳途经楚国,楚成王以接待诸侯宾客的礼节款待他,并隆重地将他护送到秦国。

sān shí jiǔ nián lǔ xī gōng lái qǐng bīng yǐ fá qí chu shǐ shēn hóu jiàng bīng fá qí qǔ gǔ zhì qí huán gōng zi yōng yān

三十九年,鲁僖公前来请求楚国出兵攻打齐国,楚国派申侯率军讨伐齐国,攻取了谷地,并安排齐桓公的儿子雍在那里驻守。

qí huán gōng qī zǐ jiē bēn chu chu jǐn yǐ wéi shàng dài fū

齐桓公的七个儿子都逃奔到楚国,楚国将他们全部任命为上大夫。

miè kuí kuí bù sì zhù róng zhōu xióng gù yě

楚国灭掉了夔国,因为夔国不祭祀祖先祝融和鬻熊。

xià fá sòng sòng gào jí wū jìn jìn jiù sòng chéng wáng bà guī

夏天,楚国攻打宋国,宋国向晋国求救,晋国出兵援救宋国,楚成王便撤军回国。

jiāng jūn zi yù qǐng zhàn chéng wáng yuē zhòng ěr wáng jū wài jiǔ zú de fǎn guó tiān zhī suǒ kāi bù kě dāng

将军子玉请求出战,楚成王说:“重耳流亡在外多年,最终得以回国即位,这是上天所助,不可抵挡。

zi yù gù qǐng nǎi yǔ zhī shǎo shī ér qù

”子玉坚持请战,楚成王只给了他少量军队就让他出征了。

jìn guǒ bài zǐ yù wū chéng pú

晋国果然在城濮击败了子玉。

chéng wáng nù zhū zi yù

楚成王大怒,处死了子玉。

sì shí liù nián chū chéng wáng jiāng yǐ shāng chén wèi tài zǐ yǔ lìng yǐn zi shàng

四十六年,起初,楚成王打算立商臣为太子,就此事征询令尹子上的意见。

zi shàng yuē jūn zhī chǐ wèi yě ér yòu duō nèi chǒng chù nǎi luàn yě

子上说:“君王您年纪还不算老,而且宫内宠爱的姬妾又多,如果现在立了太子,将来再废黜,恐怕会引起内乱。

chǔ guó zhī jǔ cháng zài shǎo zhě

楚国选立继承人,常常倾向于年幼的公子。

qiě shāng chén fēng mù ér chái shēng rěn rén yě bù kě lì yě

况且商臣眼睛像黄蜂,声音像豺狼,是个残忍的人,不能立他为太子。

wáng bù tīng lì zhī

”楚成王没有听从,还是立了商臣为太子。

hòu yòu yù lì zǐ zhí ér chù tài zǐ shāng chén

后来楚成王又想改立儿子职为太子,而废黜太子商臣。

shāng chén wén ér wèi shěn yě gào qí fu pān chóng yuē hé yǐ de qí shí

商臣听说了这个消息但无法确认,就告诉他的老师潘崇说:“怎样才能得知实情呢?

chóng yuē xiǎng wáng zhī chǒng jī jiāng mǐ ér wù jìng yě

”潘崇说:“设宴招待大王宠爱的姬妾江芈,但在席间故意对她不恭敬。

shāng chén cóng zhī

”商臣照做了。

jiāng mǐ nù yuē yi hu wáng zhī yù shā ruò ér lì zhí yě

江芈生气地说:“怪不得大王想杀了你改立职为太子。

shāng chén gào pān chóng yuē xìn yǐ

”商臣告诉潘崇说:“消息是真的。

chóng yuē néng shì zhī hu

”潘崇问:“你能侍奉新太子职吗?

yuē bù néng

”商臣说:“不能。

néng wáng qù hu

”“那你能逃亡离开楚国吗?”

yuē bù néng

”商臣说:“不能。

néng xíng dà shì hu

”“能行大事乎?

yuē néng

”曰:“能。

dōng shí yuè shāng chén yǐ gōng

”冬十月,商臣以宫

bīng wéi chéng wáng

兵围成王。

chéng wáng qǐng shí xióng fán ér sǐ bù tīng

成王请食熊蹯而死,不听。

dīng wèi chéng wáng zì jiǎo shā

丁未,成王自绞杀。

shāng chén dài lì shì wèi mù wáng

商臣代立,是为穆王。

mù wáng lì yǐ qí tài zǐ gōng yǔ pān chóng shǐ wèi tài shī zhǎng guó shì

穆王立,以其太子宫予潘崇,使为太师,掌国事。

mù wáng sān nián miè jiāng

穆王三年,灭江。

sì nián miè liù liǎo

四年,灭六、蓼。

liù liǎo gāo yáo zhī hòu

六、蓼,皋陶之后。

bā nián fá chén

八年,伐陈。

shí èr nián zú

十二年,卒。

zi zhuāng wáng lǚ lì

子庄王侣立。

zhuāng wáng jí wèi sān nián bù chū hào lìng rì yè wéi lè lìng guó zhōng yuē yǒu gǎn jiàn zhě sǐ wú shè

庄王即位三年,不出号令,日夜为乐,令国中曰:“有敢谏者死无赦!

wu jǔ rù jiàn

”伍举入谏。

zhuāng wáng zuǒ bào zhèng jī yòu bào yuè nǚ zuò zhōng gǔ zhī jiān

庄王左抱郑姬,右抱越女,坐锺鼓之间。

wu jǔ yuē yuán yǒu jìn yǐn

伍举曰:“原有进隐。

yuē yǒu niǎo zài wū fù sān nián bù fěi bù míng shì hé niǎo yě

”曰:“有鸟在于阜,三年不蜚不鸣,是何鸟也?

zhuāng wáng yuē sān nián bù fěi fěi jiāng chōng tiān

”庄王曰:“三年不蜚,蜚将冲天;

sān nián bù míng míng jiāng jīng rén

三年不鸣,鸣将惊人。

jǔ tuì yǐ wú zhī zhī yǐ

举退矣,吾知之矣。

jū shù yuè yín yì shén

”居数月,淫益甚。

dài fū sū cóng nǎi rù jiàn

大夫苏从乃入谏。

wáng yuē ruò bù wén lìng hu

楚王说:“你没听到我的命令吗?

duì yuē shā shēn yǐ míng jūn chén zhī yuán yě

”对方回答:“牺牲生命来彰显君主的英明,是臣子的心愿。

wū shì nǎi ba yín lè tīng zhèng suǒ zhū zhě shù bǎi rén suǒ jìn zhě shù bǎi rén rèn wu jǔ sū cóng yǐ zhèng guó rén dà yuè

”于是楚王停止了荒淫享乐,开始处理政务,处死了几百人,提拔了几百人,任用伍举、苏从管理政事,楚国百姓非常高兴。

shì suì miè yōng

这一年,楚国灭掉了庸国。

liù nián fá sòng huò wǔ bǎi chéng

六年,楚国攻打宋国,缴获了五百辆战车。

bā nián fá lù hún róng suì zhì luò guān bīng wū zhōu jiāo

八年,楚国讨伐陆浑的戎族,于是到达洛水,在周朝都城郊外展示兵力。

zhōu dìng wáng shǐ wáng sūn mǎn láo chǔ wáng

周定王派王孙满去慰劳楚王。

chǔ wáng wèn dǐng xiǎo dà qīng zhòng duì yuē zài dé bù zài dǐng

楚王询问九鼎的大小轻重,王孙满回答说:“(国家的兴衰)在于德行,不在于鼎。

zhuāng wáng yuē zi wú zǔ jiǔ dǐng

”楚庄王说:“你不要阻止我过问九鼎!

chǔ guó zhé gōu zhī huì zú yǐ wèi jiǔ dǐng

楚国折断戈戟的尖钩,就足够铸造九鼎了。

wáng sūn mǎn yuē wū hū

”王孙满说:“唉!

jūn wáng qí wàng zhī hu

君王难道忘记了吗?

xī yú xià zhī shèng yuǎn fāng jiē zhì gòng jīn jiǔ mù zhù dǐng xiàng wù bǎi wù ér wèi zhī bèi shǐ mín zhī shén jiān

从前虞夏强盛的时候,远方各国都来朝贡,九州的长官进献金属,铸造九鼎描绘万物,各种事物都齐备,让百姓知道神物与邪恶。

jié yǒu luàn dé dǐng qiān wū yīn zǎi sì liù bǎi

夏桀德行败坏,九鼎迁到了殷商,传承了六百年。

yīn zhòu bào nüè dǐng qiān wū zhōu

殷纣王暴虐无道,九鼎又迁到了周朝。

dé zhī xiū míng suī xiǎo bì zhòng

德行美好光明,鼎虽小也必定重要;

qí jiān huí hūn luàn suī dà bì qīng

如果奸邪昏乱,鼎虽大也必定轻贱。

xī chéng wáng dìng dǐng yú jiá rǔ bǔ shì sān shí bǔ nián qī bǎi tiān suǒ mìng yě

从前周成王将九鼎安置在郏鄏,占卜预示传世三十代,享国七百年,这是上天的旨意。

zhōu dé suī shuāi tiān mìng wèi gǎi

周朝的德行虽然衰微,但天命尚未改变。

dǐng zhī qīng zhòng wèi kě wèn yě

九鼎的轻重,是不可以询问的。

chǔ wáng nǎi guī

”楚王于是返回了。

jiǔ nián xiāng ruò áo shì

九年,若敖氏担任相国。

rén huò chán zhī wáng kǒng zhū fǎn gōng wáng wáng jī miè ruò áo shì zhī zú

有人向楚王进谗言,若敖氏害怕被杀,反而攻打楚王,楚王反击并消灭了若敖氏全族。

shí sān nián miè shū

十三年,楚国灭掉了舒国。

shí liù nián fá chén shā xià zhēng shū

十六年,楚国攻打陈国,杀了夏征舒。

zhēng shū shì qí jūn gù zhū zhī yě

因为夏征舒杀了自己的国君,所以楚国才杀了他。

yǐ pò chén jí xiàn zhī

攻破陈国后,楚国就把陈国设为自己的一个县。

qún chén jiē hè shēn shū shí shǐ qí lái bù hè

大臣们都来祝贺,只有申叔时出使齐国回来,没有祝贺。

wáng wèn duì yuē bǐ yǔ yuē qiān niú jìng rén tián tián zhǔ qǔ qí niú

楚庄王问他原因,申叔时回答说:“俗话说,有人牵着牛踩了别人的田地,田主就把牛抢走了。

jìng zhě zé bù zhí yǐ qǔ zhī niú bù yì shén hu

踩田的人固然不对,但抢走他的牛,不是太过分了吗?

qiě wáng yǐ chén zhī luàn ér lǜ zhū hóu fá zhī yǐ yì fá zhī ér tān qí xiàn yì hé yǐ fù lìng wū tiān xià

况且大王因为陈国内乱而率领诸侯讨伐,本是正义之举,却贪图它的土地设为县,以后还怎么号令天下呢!

zhuāng wáng nǎi fù guó chén hòu

”于是楚庄王恢复了陈国,让陈国后人继续执政。

shí qī nián chūn chǔ zhuāng wáng wéi zhèng sān yuè kè zhī

十七年春天,楚庄王包围郑国,三个月后攻克。

rù zì huáng mén zhèng bó ròu tǎn qiān yáng yǐ nì yuē gū bù tiān bù néng shì jūn jūn yòng huái nù yǐ jí bì yì gū zhī zuì yě

楚军从皇门进入,郑襄公光着上身牵着羊来迎接,说:“我得不到上天保佑,没能侍奉好君王,惹得君王发怒,来到我们这小地方,这都是我的罪过。

gǎn bù wéi mìng shì tīng

我怎敢不听从您的命令!

bīn zhī nán hǎi ruò yǐ chén qiè cì zhū hóu yì wéi mìng shì tīng

就算把我流放到南海,或者把我当作奴仆赏赐给诸侯,我也唯命是从。

ruò jūn bù wàng lì xuān huán wǔ bù jué qí shè jì shǐ gǎi shì jūn gū zhī yuán yě fēi suǒ gǎn wàng yě

如果君王不忘周厉王、宣王和郑国先君桓公、武公的情分,不断绝郑国的祭祀,让我能改过侍奉您,那是我最大的愿望,但我不敢奢望。

gǎn bù fù xīn

我斗胆说出心里话。

chu qún chén yuē wáng wù xǔ

”楚国群臣都说:“大王不要答应他。

zhuāng wáng yuē qí jūn néng xià rén bì néng xìn yòng qí mín yōng kě jué hu

”楚庄王说:“他们的国君能这样屈尊下人,必定能取信于民,怎么能灭掉他的国家呢!

zhuāng wáng zì shǒu qí zuǒ yòu huī jūn yǐn bīng qù sān shí lǐ ér shě suì xǔ zhī píng

”楚庄王亲自举起军旗,指挥军队后退三十里扎营,于是答应了郑国的求和。

pān wāng rù méng zi liáng chū zhì

楚国派潘尪进城结盟,郑国派子良到楚国作人质。

xià liù yuè jìn jiù zhèng yǔ chu zhàn dà bài jìn shī hé shàng suì zhì héng yōng ér guī

夏天六月,晋国救援郑国,与楚军交战,在黄河边大败晋军,楚军一直打到衡雍才撤兵回国。

èr shí nián wéi sòng yǐ shā chu shǐ yě

二十年,楚国包围宋国,因为宋国杀了楚国的使者。

wéi sòng wǔ yuè chéng zhōng shí jǐn yì zǐ ér shí xī gǔ ér chuī

包围宋国五个月,城里粮食吃光了,人们交换孩子来吃,劈开骨头当柴烧。

sòng huá yuán chū gào yǐ qíng

宋国的华元出城把实情告诉楚庄王。

zhuāng wáng yuē jūn zǐ zāi

楚庄王说:“真是君子啊!

suì bà bīng qù

”于是撤军离开了。

èr shí sān nián zhuāng wáng zú zi gòng wáng shěn lì

庄王在位二十三年去世,儿子共王审继位。

gòng wáng shí liù nián jìn fá zhèng

共王十六年,晋国攻打郑国。

zhèng gào jí gòng wáng jiù zhèng

郑国告急,共王出兵救援郑国。

yǔ jìn bīng zhàn yān líng jìn bài chu shè zhòng gòng wáng mù

在鄢陵与晋军交战,晋国打败楚国,射中了共王的眼睛。

gòng wáng zhào jiāng jūn zi fǎn

共王召见将军子反。

zi fǎn shì jiǔ cóng zhě shù yáng gǔ jìn jiǔ zuì

子反爱喝酒,随从竖阳谷给他送酒,结果喝醉了。

wáng nù shè shā zi fǎn suì bà bīng guī

共王发怒,射死了子反,于是撤兵回国。

sān shí yī nián gòng wáng zú zi kāng wáng zhāo lì

三十一年,共王去世,儿子康王招继位。

kāng wáng lì shí wǔ nián zú zi yuán lì shì wèi jiá áo

康王在位十五年去世,儿子员继位,这就是郏敖。

kāng wáng chǒng dì gōng zǐ wéi zi bǐ zi xī qì jí

康王宠爱弟弟公子围、子比、子晳、弃疾。

jiá áo sān nián yǐ qí jì fù kāng wáng dì gōng zǐ wéi wèi lìng yǐn zhǔ bīng shì

郏敖三年,任命他的小叔父、康王的弟弟公子围为令尹,掌管军事。

sì nián wéi shǐ zhèng dào wén wáng jí ér hái

四年,公子围出使郑国,途中听说郏敖生病就返回了。

shí èr yuè jǐ yǒu wéi rù wèn wáng jí jiǎo ér shì zhī suì shā qí zi mò jí píng xià

十二月己酉日,公子围进宫探病,用绳子勒死了郏敖,并杀了他的儿子莫和平夏。

shǐ shǐ fù wū zhèng

派使者到郑国报丧。

wu jǔ wèn yuē shuí wèi hòu

伍举问道:“谁继位?”

duì yuē guǎ dài fū wéi

使者回答:“我们的大夫公子围。”

wu jǔ gèng yuē gòng wáng zhī zǐ wéi wèi zhǎng

伍举更正说:“共王的儿子公子围是长子。”

zi bǐ bēn jìn ér wéi lì shì wèi líng wáng

子比逃到晋国,公子围继位,这就是灵王。

líng wáng sān nián liù yuè chu shǐ shǐ gào jìn yù huì zhū hóu

灵王三年六月,楚国派使者通知晋国,想会盟诸侯。

zhū hóu jiē huì chu yú shēn

诸侯都在申地与楚国相会。

wu jǔ yuē xī xià qǐ yǒu jūn tái zhī xiǎng shāng tāng yǒu jǐng bó zhī mìng zhōu wǔ wáng yǒu méng jīn zhī shì chéng wáng yǒu qí yáng zhī sōu kāng wáng yǒu fēng gōng zhī cháo mù wáng yǒu tú shān zhī huì qí huán yǒu shào líng zhī shī jìn wén yǒu jiàn tǔ zhī méng jūn qí hé yòng

伍举说:“从前夏启有钧台的宴享,商汤有景亳的诰命,周武王有盟津的誓师,周成王有岐阳的狩猎,周康王有丰宫的朝会,周穆王有涂山的会盟,齐桓公有召陵的会师,晋文公有践土的盟约,您打算用哪种礼仪?”

líng wáng yuē yòng huán gōng

灵王说:“用齐桓公的礼仪。”

shí zhèng zǐ chǎn zài yān

当时郑国的子产也在场。

wū shì jìn sòng lǔ wèi bù wǎng

于是晋国、宋国、鲁国、卫国没有去参加。

líng wáng yǐ méng yǒu jiāo sè

灵王已经完成盟约,脸上露出骄傲的神色。

wu jǔ yuē jié wèi yǒu réng zhī huì yǒu mín pàn zhī

伍举说:“夏桀在有仍举行盟会,有缗氏就背叛了他。

zhòu wèi lí shān zhī huì dōng yí pàn zhī

商纣在黎山举行盟会,东夷就背叛了他。

yōu wáng wèi tài shì zhī méng róng dí pàn zhī

周幽王在太室山订立盟约,戎族、翟族就背叛了他。

jūn qí shèn zhōng

您要谨慎对待结局啊!

qī yuè chu yǐ zhū hòu bīng fá wú wéi zhū fāng

七月,楚国率领诸侯军队攻打吴国,包围了朱方。

bā yuè kè zhī qiú qìng fēng miè qí zú

八月,攻克了朱方,囚禁了庆封,灭了他的家族。

yǐ fēng xùn yuē wú xiào qí qìng fēng shì qí jūn ér ruò qí gū yǐ méng zhū dài fū

押着庆封示众,说:“不要学齐国的庆封杀害自己的国君、欺凌幼主,还胁迫大夫们盟誓!

fēng fǎn yuē mò rú chu gòng wáng shù zǐ wéi shì qí jūn xiōng zhī zǐ yuán ér dài zhī lì

”庆封反驳说:“还不如楚共王的庶子围杀害他哥哥的儿子员而取代他自立为王!

wū shì líng wáng shǐ jí shā zhī

”于是灵王派人迅速杀了他。

qī nián jiù zhāng huá tái xià lìng nèi wáng rén shí zhī

七年,建成了章华台,下令收纳逃亡的人来充实它。

bā nián shǐ gōng zǐ qì jí jiàng bīng miè chén

八年,派公子弃疾带兵灭亡了陈国。

shí nián zhào cài hóu zuì ér shā zhī

十年,召来蔡侯,灌醉后杀了他。

shǐ qì jí dìng cài yīn wèi chén cài gōng

派弃疾平定蔡国,于是担任陈蔡公。

shí yī nián fá xú yǐ kǒng wú

十一年,攻打徐国来震慑吴国。

líng wáng cì wū qián xī yǐ dài zhī

灵王驻扎在干谿等待消息。

wáng yuē qí jìn lǔ wèi qí fēng jiē shòu bǎo qì wǒ dú bù

灵王说:“齐国、晋国、鲁国、卫国,他们受封时都得到了宝器,唯独我没有。

jīn wú shǐ shǐ zhōu qiú dǐng yǐ wéi fēn qí yǔ wǒ hu

现在我派使者去周朝要求把鼎作为分封的器物,他们会给我吗?

xī fù duì yuē qí yǔ jūn wáng zāi

”析父回答说:“他们会给君王的!

xī wǒ xiān wáng xióng yì pì zài jīng shān bì lù lán lóu

从前我们的先王熊绎僻处荆山,乘柴车、穿破衣。

yǐ chù cǎo mǎng bá shè shān lín yǐ shì tiān zǐ wéi shì táo hú jí shǐ yǐ gòng wáng shì

居住在草野之中,跋山涉水来侍奉周天子,只能用桃木弓、棘枝箭来进贡王事。

qí wáng jiù yě

齐国,是周王的舅父;

jìn jí lǔ wèi wáng mǔ dì yě chu shì yǐ wú fēn ér bǐ jiē yǒu

晋国以及鲁国、卫国,是周王同母的弟弟:楚国因此没有分到宝器而他们都有。

zhōu jīn yǔ sì guó fú shì jūn wáng jiāng wéi mìng shì cóng qǐ gǎn ài dǐng

如今周朝和四国都服从侍奉君王,将会唯命是从,怎么敢吝惜鼎呢?

líng wáng yuē xī wǒ huáng zǔ bó fù kūn wú jiù xǔ shì zhái jīn zhèng rén tān qí tián bù wǒ yǔ jīn wǒ qiú zhī qí yǔ wǒ hu

灵王说:“从前我的皇祖伯父昆吾曾居住在旧许地,如今郑国人贪图那片田地,不肯给我,现在我去索要,他们会给我吗?”

duì yuē zhōu bù ài dǐng zhèng ān gǎn ài tián

回答说:“周朝连宝鼎都不吝惜,郑国怎敢吝惜田地?”

líng wáng yuē xī zhū hóu yuǎn wǒ ér wèi jìn jīn wú dà chéng chén cài bù gēng fù jiē qiān shèng zhū hóu wèi wǒ hu

灵王说:“从前诸侯疏远我而畏惧晋国,如今我大力修筑陈、蔡、不羹的城池,每地都有千乘兵赋,诸侯会畏惧我吗?”

duì yuē wèi zāi

回答说:“当然畏惧!”

líng wáng xǐ yuē xī fù shàn yán gǔ shì yān

灵王高兴地说:“析父真擅长谈论古事啊。”

shí èr nián chūn chu líng wáng lè qián xī bù néng qù yě

十二年春天,楚灵王在干谿享乐,不愿离开。

guó rén kǔ yì

国内百姓苦于劳役。

chū líng wáng huì bīng wū shēn lù yuè dài fū cháng shòu guò shā cài dài fū guān qǐ

当初,灵王在申地会合诸侯时,侮辱了越国大夫常寿过,并杀了蔡国大夫观起。

qǐ zǐ cóng wáng zài wú nǎi quàn wú wáng fá chu wéi jiān yuè dài fū cháng shòu guò ér zuò luàn wèi wú jiān

观起的儿子逃亡到吴国,便劝吴王攻打楚国,又挑拨越国大夫常寿过作乱,充当吴国的内应。

shǐ jiáo gōng zǐ qì jí mìng zhào gōng zǐ bǐ wū jìn zhì cài yǔ wú yuè bīng yù xí cài

派人假传公子弃疾的命令,从晋国召回公子比,到了蔡国,与吴国、越国军队打算袭击蔡国。

lìng gōng zi bǐ jiàn qì jí yǔ méng wū shān

让公子比去见弃疾,在邓地结盟。

suì rù shā líng wáng tài zǐ lù lì zǐ bǐ wéi wáng gōng zǐ zi xī wèi lìng yǐn qì jí wèi sī mǎ

于是进入楚国杀了灵王的太子禄,立子比为王,公子子晳为令尹,弃疾为司马。

xiān chú wáng gōng guān cóng cóng shī yú qián xī lìng chu zhòng yuē guó yǒu wáng yǐ

先清理王宫,观从在干谿带领军队,向楚国众人宣告:“国家已有新王了。

xiān guī fù jué yì tián shì

先归顺的,恢复爵位、封邑、田宅。

hòu zhě qiān zhī

后归顺的将流放。”

chu zhòng jiē kuì qù líng wáng ér guī

楚国军队全都溃散,离开灵王而归顺新王。

líng wáng wén tài zǐ lù zhī sǐ yě zì tóu chē xià ér yuē rén zhī ài zǐ yì rú shì hu

灵王听说太子禄的死讯,自己摔到车下,说道:“别人疼爱儿子也像我这样吗?”

shì zhě yuē shèn shì

侍从说:“比这更甚。”

wáng yuē yú shā rén zhī zǐ duō yǐ néng wú jí cǐ hu

灵王说:“我杀别人的儿子太多了,能不落到这个地步吗?”

yòu yǐn yuē qǐng dài wū jiāo yǐ tīng guó rén

右尹说:“请到郊外等待,听凭国人处置。”

wáng yuē zhòng nù bù kě fàn

灵王说:“众人的愤怒不可触犯。”

yuē qiě rù dà xiàn ér qǐ shī wū zhū hóu

右尹说:“暂且进入大县,向诸侯请求援军。”

wáng yuē jiē pàn yǐ

灵王说:“他们都背叛我了。”

yòu yuē qiě bēn zhū hóu yǐ tīng dà guó zhī lǜ

右尹又说:“那就投奔诸侯,听从大国的安排吧。”

wáng yuē dà fú bù zài zhī qǔ rǔ ěr

楚灵王说:“大福不会第二次降临,只会自取其辱。”

wū shì wáng chéng zhōu jiāng yù rù yān

于是楚灵王乘船准备进入鄢城。

yòu yǐn dù wáng bù yòng qí jì jù jù sǐ yì qù wáng wáng

右尹推测楚灵王不会采纳自己的计策,害怕一起送死,也离开楚灵王逃走了。

líng wáng wū shì dú bàng huáng shān zhōng yě rén mò gǎn rù wáng

楚灵王于是独自在山中徘徊,乡野之人没有谁敢收留楚灵王。

wáng xíng yù qí gù juān rén wèi yuē wèi wǒ qiú shí wǒ yǐ bù shí sān rì yǐ

楚灵王在路上遇到他以前的厨师,对他说:“替我找点吃的,我已经三天没吃东西了。”

juān rén yuē xīn wáng xià fǎ yǒu gǎn xiǎng wáng cóng wáng zhě zuì jí sān zú qiě yòu wú suǒ de shí

厨师说:“新王颁布法令,有谁敢给大王送饭或跟随大王的,罪及三族,况且这里也找不到食物。”

wáng yīn zhěn qí gǔ ér wò

楚灵王于是枕着厨师的腿躺下。

juān rén yòu yǐ tǔ zì dài táo qù

厨师又用土块代替自己让楚灵王枕着,逃走了。

wáng jué ér fú jiàn suì jī fú néng qǐ

楚灵王醒来发现厨师不见了,于是饿得无法起身。

yù yǐn shēn wú yǔ zhī zǐ shēn hài yuē wú fù zài fàn wáng mìng wáng fú zhū ēn shú dà yān

芋尹申无宇的儿子申亥说:“我父亲两次违犯大王的命令,大王都没有诛杀他,恩情还有比这更大的吗!”

nǎi qiú wáng yù wáng jī wū lí zé fèng zhī yǐ guī

于是去寻找楚灵王,在厘泽遇到饥饿的楚灵王,便侍奉他回到自己家中。

xià wǔ yuè guǐ chǒu wáng sǐ shēn hài jiā shēn hài yǐ èr nǚ cóng sǐ bìng zàng zhī

夏季五月癸丑日,楚灵王死在申亥家里,申亥让两个女儿为楚灵王殉葬,一起安葬了他们。

shì shí chǔ guó suī yǐ lì bǐ wéi wáng wèi líng wáng fù lái yòu bù wén líng wáng sǐ gù guān cóng wèi chū wáng bǐ yuē bù shā qì jí suī de guó yóu shòu huò

这时楚国虽然已经立公子比为王,但害怕楚灵王再回来,又没有听到楚灵王的死讯,所以观从对初立的王公子比说:“不杀掉弃疾,即使得到国家也会遭受灾祸。”

wáng yuē yú bù rěn

公子比说:“我不忍心。”

cóng yuē rén jiāng rěn wáng

观从说:“别人可会对您忍心。”

wáng bù tīng nǎi qù

公子比不听,观从就离开了。

qì jí guī

弃疾回到国都。

guó rén měi yè jīng yuē líng wáng rù yǐ

国都里的人每晚都惊恐,说:“灵王进城了!”

yǐ mǎo yè qì jí shǐ chuán rén cóng jiāng shàng zǒu hū yuē líng wáng zhì yǐ

乙卯日夜里,弃疾派船夫从江上边跑边喊:“灵王到了!”

guó rén yù jīng

国都里的人更加惊恐。

yòu shǐ màn chéng rán gào chū wáng bǐ jí lìng yǐn zi xī yuē wáng zhì yǐ

又派曼成然告诉初立的王公子比和令尹子晳说:“大王到了!

guó rén jiāng shā jūn sī mǎ jiāng zhì yǐ

国都里的人将要杀死你们,司马(指弃疾)也快到了!

jūn zǎo zì tú wú qǔ rǔ yān

你们早点自己打算,不要自取其辱。

zhòng nù rú shuǐ huǒ bù kě jiù yě

众人的愤怒像水火一样,是无法挽救的。”

chū wáng jí zi xī suì zì shā

起初,楚王和子皙就自杀了。

bǐng chén qì jí jí wèi wèi wáng gǎi míng xióng jū shì wèi píng wáng

丙辰日,弃疾即位成为楚王,改名为熊居,这就是楚平王。

píng wáng yǐ zhà shì liǎng wáng ér zì lì kǒng guó rén jí zhū hóu pàn zhī nǎi shī huì bǎi xìng

平王因为用诡计杀害了两位楚王才自立为王,担心国内百姓和诸侯会背叛他,于是对百姓施以恩惠。

fù chén cài zhī de ér lì qí hòu rú gù guī zhèng zhī qīn dì

恢复了陈国和蔡国的土地,让他们的后代像以前一样立国,归还了侵占郑国的土地。

cún xù guó zhōng xiū zhèng jiào

安抚国内百姓,整顿政治教化。

wú yǐ chu luàn gù huò wǔ lǜ yǐ guī

吴国因为楚国发生内乱的缘故,俘获了五位将领并带回国。

píng wáng wèi guān cóng zì ěr suǒ yù

平王对观从说:“随你提什么要求。”

yù wèi bǔ yǐn wáng xǔ zhī

观从想担任卜尹的官职,平王答应了他。

chū gòng wáng yǒu chǒng zǐ wǔ rén wú shì lì nǎi wàng jì qún shén qǐng shén jué zhī shǐ zhǔ shè jì ér yīn yǔ ba jī mái bì wū shì nèi zhào wǔ gōng zi zhāi ér rù

当初,共王有五个宠爱的儿子,没有嫡长子可立,就遥祭山川群神,请求神灵决断继承人,让他主持国务。共王暗中与巴姬在祖庙里埋了块玉璧,叫五位公子斋戒后进入祖庙。

kāng wáng kuà zhī líng wáng zhǒu jiā zhī zi bǐ zi xī jiē yuǎn zhī

康王跨过了它,灵王用手肘压住了它,子比、子皙都离它很远。

píng wáng yòu bào qí shàng ér bài yā niǔ

平王年幼,被抱到上面跪拜,压在了纽带上。

gù kāng wáng yǐ cháng lì zhì qí zi shī zhī

所以康王因为年长而被立为王,但到了他儿子那一代就失去了王位;

wéi wèi líng wáng jí shēn ér shì

公子围成为灵王,在位时就被杀害;

zi bǐ wéi wáng shí yú rì zi xī bù dé lì yòu jù zhū

子比当了十几天楚王,子皙没能即位,后来两人都被杀。

sì zǐ jiē jué wú hòu

这四个儿子都没有后代。

wéi dú qì jí hòu lì wèi píng wáng jìng xù chu sì rú qí shén fú

只有弃疾后来即位,成为平王,最终延续了楚国的祭祀,就像神灵预示的那样。

chū zi bǐ zì jìn guī hán xuān zi wèn shū xiàng yuē zi bǐ qí jì hu

当初,子比从晋国回来时,韩宣子问叔向说:“子比能成功吗?”

duì yuē bù jiù

叔向回答说:“不会成功。”

xuān zǐ yuē tóng è xiāng qiú rú shì gǔ yān hé wéi bù jiù

宣子说:“有共同憎恶的人就会互相寻求合作,就像市场上的商人一样,为什么不会成功?”

duì yuē wú yǔ tóng hào shuí yǔ tóng è

叔向回答说:“没有人与他有共同的喜好,谁又会与他有共同的憎恶呢?

qǔ guó yǒu wǔ nán yǒu chǒng wú rén yī yě

取得国家有五个难处:有宠信却没有贤人辅佐,这是第一难;

yǒu rén wú zhǔ èr yě

有贤人却没有主心骨,这是第二难;

yǒu zhǔ wú móu sān yě

有主心骨却没有谋略,这是第三难;

yǒu móu ér wú mín sì yě

有谋略却没有百姓支持,这是第四难;

yǒu mín ér wú dé wǔ yě

有百姓支持却没有德行,这是第五难。”

zi bǐ zài jìn shí sān nián yǐ jìn chu zhī cóng bù wén tōng zhě kě wèi wú rén yǐ

子比在晋国待了十三年,晋国和楚国跟随他的人里,没听说有显达的,可以说是没有得力的人才了;

zú jǐn qīn pàn kě wèi wú zhǔ yǐ

家族全无,亲人背叛,可以说是没有依靠了;

wú xìn ér dòng kě wèi wú móu yǐ

没有可乘之机就轻举妄动,可以说是没有谋略了;

wèi jī zhōng shì kě wèi wú mín yǐ

一辈子寄人篱下,可以说是没有民众基础了;

wáng wú ài zhēng kě wèi wú dé yǐ

逃亡在外却无人怀念,可以说是没有德行了。

wáng nüè ér bù jì zi bǐ shè wǔ nán yǐ shì jūn shuí néng jì zhī

楚王虽然暴虐却无所顾忌,子比面临这五大难处还想弑君夺位,谁能帮他成功呢!

yǒu chǔ guó zhě qí qì jí hu

将来能拥有楚国的,恐怕是弃疾吧?

jūn chén cài fāng chéng wài shǔ yān

他治理陈、蔡两地,方城以外都归附于他。

kē tè bù zuò dào zéi fú yǐn sī yù bù wéi mín wú yuàn xīn

那里没有苛政邪恶,盗贼销声匿迹,私欲不违背公义,百姓没有怨言。

xiān shén mìng zhī guó mín xìn zhī

祖先神灵保佑他,国民信任他。

xiù xìng yǒu luàn bì jì shí lì chu zhī cháng yě

芈姓王室若有动乱,往往是小儿子最终继位,这是楚国的常规。

zi bǐ zhī guān zé yòu yǐn yě

论官职,子比只是右尹;

shù qí guì chǒng zé shù zǐ yě

论受宠程度,他只是庶子;

yǐ shén suǒ mìng zé yòu yuǎn zhī

按神灵的旨意,他又离得远;

mín wú huái yān jiāng hé yǐ lì

百姓不怀念他,他凭什么能即位呢?

xuān zǐ yuē qí huán jìn wén bù yì shì hu

宣子说:“齐桓公、晋文公不也是这样吗?”

duì yuē qí huán wèi jī zhī zǐ yě yǒu chǒng wū lí gōng

回答说:“齐桓公是卫姬的儿子,受僖公宠爱。

yǒu bào shū yá bīn xū wú xí péng yǐ wéi fǔ yǒu jǔ wèi yǐ wéi wài zhǔ yǒu gāo guó yǐ wéi nèi zhǔ

有鲍叔牙、宾须无、隰朋辅佐,有莒国、卫国作为外援,有高氏、国氏作为内应。

cóng shàn rú liú shī huì bù juàn

他听从善言像流水一样顺畅,施舍恩惠从不厌倦。

yǒu guó bù yì yi hu

拥有国家,不也是应该的吗?

xī wǒ wén gōng hú jì jī zhī zǐ yě yǒu chǒng wū xiàn gōng

从前我们的文公,是狐季姬的儿子,受献公宠爱。

hào xué bù juàn

他勤奋好学,从不懈怠。

shēng shí qī nián yǒu shì wǔ rén yǒu xiān dài fū zi yú zi fàn yǐ wéi fù xīn yǒu wèi cuì gǔ tuó yǐ wéi gǔ gōng yǒu qí sòng qín chu yǐ wéi wài zhǔ yǒu luán xì hú xiān yǐ wéi nèi zhǔ

十七岁时,就有五位贤士追随,有先大夫子馀、子犯作为心腹,有魏焠、贾佗作为得力助手,有齐国、宋国、秦国、楚国作为外援,有栾氏、郤氏、狐氏、先氏作为内应。

wáng shí jiǔ nián shǒu zhì mí dǔ

流亡十九年,坚守志向更加坚定。

huì huái qì mín mín cóng ér yǔ zhī

惠公、怀公抛弃百姓,百姓就转而追随重耳。

gù wén gōng yǒu guó bù yì yi hu

所以晋文公能拥有国家,不也是理所当然的吗?

zi bǐ wú shī wū mín wú yuán wū wài qù jìn jìn bù sòng

子比对百姓没有恩惠,在外没有援助,离开晋国时,晋国没人送行;

guī chu chu bù yíng

回到楚国,楚国也没人迎接。

hé yǐ yǒu guó

凭什么能拥有国家!

zi bǐ guǒ bù zhōng yān zú lì zhě qì jí rú shū xiàng yán yě

”子比果然没能善终,最终即位的是弃疾,正如叔向所说。

píng wáng èr nián shǐ fèi wú jì rú qín wèi tài zǐ jiàn qǔ fù

平王二年,派费无忌到秦国为太子建娶妻。

fù hǎo lái wèi zhì wú jì xiān guī shuō píng wáng yuē qín nǚ hǎo kě zì qǔ wèi tài zǐ gèng qiú

那女子很漂亮,在来楚国的路上,还没到,无忌先赶回来,劝平王说:“秦国女子很美,大王可以自己娶了,再为太子另找一个。”

píng wáng tīng zhī zú zì qǔ qín nǚ shēng xióng zhēn

平王听从了,最终自己娶了秦女,生下熊珍。

gèng wéi tài zǐ qǔ

另外为太子娶了妻。

shì shí wǔ shē wèi tài zǐ tài fù wú jì wèi shǎo fù

当时伍奢是太子的太傅,无忌是少傅。

wú jì wú chǒng wū tài zǐ cháng chán è tài zǐ jiàn

无忌不受太子宠信,经常在平王面前说太子建的坏话。

jiàn shí nián shí wǔ yǐ qí mǔ cài nǚ yě wú chǒng wū wáng wáng shāo yì shū wài jiàn yě

太子建当时十五岁,他母亲是蔡国女子,不受平王宠爱,平王渐渐疏远太子建。

liù nián shǐ tài zǐ jiàn jū chéng fù shǒu biān

六年,让太子建去城父居住,守卫边疆。

wú jì yòu rì yè chán tài zǐ jiàn wū wáng yuē zì wú jì rù qín nǚ tài zǐ yuàn yì bù néng wú wàng wū wáng wáng shǎo zì bèi yān

无忌又日夜向平王进谗言说:“自从我把秦女献给大王,太子就怨恨,对大王也不可能没有怨望,大王要稍加防备。

qiě tài zǐ jū chéng fù shàn bīng wài jiāo zhū hóu qiě yù rù yǐ

而且太子住在城父,手握兵权,对外结交诸侯,恐怕要打进来了。”

píng wáng zhào qí fu wǔ shē zé zhī

平王召来太傅伍奢责备他。

wǔ shē zhī wú jì chán nǎi yuē wáng nài hé yǐ xiǎo chén shū gǔ ròu

伍奢知道是无忌进谗,就说:“大王怎么能因为小臣而疏远骨肉?”

wú jì yuē

无忌说:

jīn bù zhì hòu huǐ yě

“现在不制止,以后会后悔。”

wū shì wáng suì qiú wǔ shē

于是平王就把伍奢关了起来。

nǎi lìng sī mǎ fèn yáng zhào tài zǐ jiàn yù zhū zhī

又命令司马奋扬去召太子建,想杀了他。

tài zǐ wén zhī wáng bēn sòng

太子听说后,逃亡到宋国。

wú jì yuē wǔ shē yǒu èr zi bù shā zhě wèi chǔ guó huàn

无忌说:“伍奢有两个儿子,不杀掉会成为楚国的祸患。”

hé yǐ miǎn qí fù zhào zhī bì zhì

何不以免除他父亲的罪名为由召他回来,他一定会来。

wū shì wáng shǐ shǐ wèi shē néng zhì èr zi zé shēng bù néng jiāng sǐ

于是楚王派使者对伍奢说:“如果你能让你的两个儿子来,你就能活命,否则就得死。”

shē yuē shàng zhì xū bù zhì

伍奢说:“伍尚会来,伍胥不会来。”

wáng yuē hé yě

楚王问:“为什么?”

shē yuē shàng zhī wéi rén lián sǐ jié cí xiào ér rén wén zhào ér miǎn fù bì zhì bù gù qí sǐ

伍奢说:“伍尚为人清廉,重气节,孝顺仁慈,听说能救父亲,一定会来,不顾自己的生死。

xū zhī wéi rén zhì ér hǎo móu yǒng ér jīn gōng zhī lái bì sǐ bì bù lái

伍胥为人聪明,善于谋划,勇敢且自负功劳,知道来了必死,一定不会来。

rán wèi chǔ guó yōu zhě bì cǐ zi

但将来让楚国担忧的,必定是这个儿子。”

wū shì wáng shǐ rén zhào zhī yuē lái wú miǎn ěr fù

于是楚王派人去召他们,说:“你们来,我就赦免你们的父亲。”

wu shàng wèi wǔ xū yuē wén fù miǎn ér mò bēn bù xiào yě

伍尚对伍胥说:“听说父亲能免罪而不去,是不孝;

fù lù mò bào wú móu yě

父亲被杀而不报仇,是没有谋略;

dù néng rèn shì zhī yě

衡量自己的能力去承担大事,才是明智。

zi qí xíng yǐ wǒ qí guī sǐ

你走吧,我回去赴死。”

wu shàng suì guī

伍尚于是回去了。

wǔ xū wān gōng shǔ shǐ chū jiàn shǐ zhě yuē fù yǒu zuì hé yǐ zhào qí zi wèi

伍胥拉弓搭箭,出来见使者,说:“父亲有罪,为什么要召他的儿子?”

jiāng shè shǐ zhě hái zǒu suì chū bēn wú

正要射箭,使者吓得转身就跑,伍胥于是逃往吴国。

wǔ shē wén zhī yuē xū wáng chǔ guó wēi zāi

伍奢听说后,说:“伍胥逃走了,楚国危险了。”

chu rén suì shā wǔ shē jí shàng

楚国人于是杀了伍奢和伍尚。

shí nián chu tài zǐ jiàn mǔ zài jū cháo kāi wú

十年后,楚国太子建的母亲在居巢,暗中与吴国勾结。

wú shǐ gōng zǐ guāng fá chu suì bài chén cài qǔ tài zǐ jiàn mǔ ér qù

吴国派公子光攻打楚国,击败了陈国和蔡国,带走了太子建的母亲。

chu kǒng chéng yǐng

楚国感到恐慌,加固了郢都的城墙。

chū wú zhī biān yì bēi liáng yǔ chu biān yì zhōng lí xiǎo tóng zhēng sāng liǎng jiā jiāo nù xiāng gōng miè bēi liáng rén

起初,吴国的边境城邑卑梁和楚国的边境城邑锺离的小孩因为争抢桑叶发生争执,两家互相愤怒攻击,导致卑梁的人被杀。

bēi liáng dài fū nù fā yì bīng gōng zhōng lí

卑梁的大夫发怒,调动城邑的军队攻打锺离。

chǔ wáng wén zhī nù fā guó bīng miè bēi liáng

楚王听说后大怒,调动全国军队灭了卑梁。

wú wáng wén zhī dà nù yì fā bīng shǐ gōng zǐ guāng yīn jiàn mǔ jiā gōng chu suì miè zhōng lí jū cháo

吴王听说后也非常愤怒,也调动军队,派公子光借助太子建母亲的家族攻打楚国,于是灭了锺离和居巢。

chu nǎi kǒng ér chéng yǐng

楚国于是感到恐慌,修筑郢都城墙。

shí sān nián píng wáng zú

十三年,楚平王去世。

jiāng jūn zi cháng yuē tài zǐ zhēn shǎo qiě qí mǔ nǎi qián tài zǐ jiàn suǒ dāng qǔ yě

将军子常说:“太子珍年纪小,而且他的母亲原本是前太子建应该娶的妻子。

yù lì lìng yǐn zi xi

”想立令尹子西为王。

zi xi píng wáng zhī shù dì yě yǒu yì

子西是楚平王的庶出弟弟,为人有义气。

zi xi yuē guó yǒu cháng fǎ gēng lì zé luàn yán zhī zé zhì zhū

子西说:“国家有固定的法度,更换继位者就会引发动乱,再说这种话会招来杀身之祸。

nǎi lì tài zǐ zhēn shì wèi zhāo wáng

”于是立太子珍为王,这就是楚昭王。

zhāo wáng yuán nián chu zhòng bù shuō fèi wú jì yǐ qí chán wáng tài zǐ jiàn shā wǔ shē zǐ fù yǔ xì wǎn

昭王元年,楚国众人不喜欢费无忌,因为他进谗言导致太子建逃亡,杀害了伍奢父子与郤宛。

wǎn zhī zōng xìng bó shì zi pǐ jí zǐ xū jiē bēn wú wú bīng shù qīn chu chu rén yuàn wú jì shén

郤宛同宗的伯氏子弟伯嚭和伍子胥都逃往吴国,吴军多次侵犯楚国,楚国人非常怨恨费无忌。

chu lìng yǐn zi cháng zhū wú jì yǐ shuō zhòng zhòng nǎi xǐ

楚国令尹子常处死费无忌以平息众怒,大家这才高兴。

sì nián wú sān gōng zǐ bēn chu chu fēng zhī yǐ hàn wú

四年,吴国三位公子逃到楚国,楚国封赏他们以抵御吴国。

wǔ nián wú fá qǔ chu zhī liù qián

五年,吴国攻取楚国的六地和潜地。

qī nián chu shǐ zi cháng fá wú wú dà bài chu wū yù zhāng

七年,楚国派子常攻打吴国,吴国在豫章大败楚军。

shí nián dōng wú wáng hé lǘ wǔ zǐ xū bó pǐ yǔ táng cài jù fá chu chu dà bài wú bīng suì rù yǐng rǔ píng wáng zhī mù yǐ wǔ zǐ xū gù yě

十年冬天,吴王阖闾、伍子胥、伯嚭联合唐国、蔡国一起攻打楚国,楚军大败,吴军于是攻入郢都,侮辱楚平王的陵墓,这是因为伍子胥的缘故。

wú bīng zhī lái chu shǐ zi cháng yǐ bīng yíng zhī jiā hàn shuǐ zhèn

吴军前来时,楚国派子常率军迎战,双方在汉水两岸布阵。

wú fá bài zǐ cháng zi cháng wáng bēn zhèng

吴军击败子常,子常逃亡到郑国。

chu bīng zǒu wú chéng shèng zhú zhī wǔ zhàn jí yǐng

楚军败退,吴军乘胜追击,五次交战打到郢都。

jǐ mǎo zhāo wáng chū bēn

己卯日,楚昭王出逃。

gēng chén wú rén rù yǐng

庚辰日,吴军进入郢都。

zhāo wáng wáng yě zhì yún mèng

楚昭王逃亡到了云梦泽。

yún mèng bù zhī qí wáng yě shè shāng wáng

云梦泽的人不知道他是楚王,射伤了他。

wáng zǒu yún

昭王逃到郧地。

yún gōng zhī dì huái yuē píng wáng shā wú fù jīn wǒ shā qí zi bù yì kě hu

郧公的弟弟怀说:“楚平王杀了我们的父亲,现在我杀他的儿子,不也可以吗?

yún gōng zhǐ zhī rán kǒng qí shì zhāo wáng nǎi yǔ wáng chū bēn suí

”郧公阻止了他,但担心他会杀害昭王,就与昭王一起逃往随国。

wú wáng wén zhāo wáng wǎng jí jìn jī suí wèi suí rén yuē zhōu zhī zǐ sūn fēng wū jiāng hàn zhī jiān zhě chu jǐn miè zhī

吴王听说昭王逃到随国,便进军攻打随国,对随国人说:“周朝分封在江汉一带的子孙,都被楚国灭掉了。”

yù shā zhāo wáng

吴王想杀昭王。

wáng cóng chén zi qì nǎi shēn nì wáng zì yǐ wéi wáng wèi suí rén yuē yǐ wǒ yǔ wú

昭王的随从子綦把昭王藏得很隐蔽,自己冒充昭王,对随国人说:“把我交给吴国吧。”

suí rén bo yǔ wú bù jí nǎi xiè wú wáng yuē zhāo wáng wáng bù zài suí

随国人占卜是否把子綦交给吴国,结果不吉利,于是回绝吴王说:“昭王逃走了,不在我们随国。”

wú qǐng rù zì suǒ zhī suí bù tīng wú yì bà qù

吴王请求进入随国自行搜索,随国不答应,吴军也就撤走了。

zhāo wáng zhī chū yǐng yě shǐ shēn bào xū qǐng jiù wū qín

昭王逃离郢都时,曾派申包胥向秦国求救。

qín yǐ chē wǔ bǎi chéng jiù chu chu yì shōu yú sǎn bīng yǔ qín jī wú

秦国派出五百辆战车救援楚国,楚国也集结残余的散兵,与秦军一起攻打吴军。

shí yī nián liù yuè bài wú wū jì

十一年六月,在稷地打败了吴军。

huì wú wáng dì fu gài jiàn wú wáng bīng shāng bài nǎi wáng guī zì lì wèi wáng

恰逢吴王的弟弟夫概看到吴王军队损伤败退,便逃回吴国,自立为王。

hé lǘ wén zhī yǐn bīng qù chu guī jī fu gài

阖闾得知后,率军离开楚国,回去攻打夫概。

fu gài bài bēn chu chu fēng zhī táng xī hào wèi táng xī shì

夫概战败,逃到楚国,楚国把他封在堂谿,称为堂谿氏。

chu zhāo wáng miè táng jiǔ yuè guī rù yǐng

楚昭王灭掉唐国后的九月,返回郢都。

shí èr nián wú fù fá chu qǔ fān

十二年,吴国再次攻打楚国,夺取了番地。

chu kǒng qù yǐng běi xǐ dōu ruò

楚国感到恐慌,离开郢都,向北迁都到鄀城。

shí liù nián kǒng zǐ xiāng lǔ

十六年,孔子在鲁国担任相国。

èr shí nián chu miè dùn miè hú

二十年,楚国灭掉顿国和胡国。

èr shí yī nián wú wáng hé lǘ fá yuè

二十一年,吴王阖闾攻打越国。

yuè wáng jù jiàn shè shāng wú wáng suì sǐ

越王勾践射伤了吴王,吴王随后死去。

wú yóu cǐ yuàn yuè ér bù xi fá chu

吴国因此怨恨越国,不再向西攻打楚国。

èr shí qī nián chūn wú fá chén chu zhāo wáng jiù zhī jūn chéng fù

二十七年春天,吴国攻打陈国,楚昭王出兵救援,驻军在城父。

shí yuè zhāo wáng bìng wū jūn zhōng yǒu chì yún rú niǎo jiā rì ér fěi

十月,昭王在军中生病,有红色云彩像鸟一样,夹着太阳飞翔。

zhāo wáng wèn zhōu tài shǐ tài shǐ yuē shì hài wū chǔ wáng rán kě yí wū jiàng xiàng

昭王询问周朝的太史,太史说:“这对楚王有害,但可以把灾祸转移到将相身上。”

jiàng xiàng wén shì yán nǎi qǐng zì yǐ shēn dǎo wū shén

将相们听到这话,便请求用自己的身体向神明祈祷,承担灾祸。

zhāo wáng yuē jiàng xiàng gū zhī gǔ gōng yě jīn yí huò yōng qù shì shēn hu

昭王说:“将相是我的左膀右臂,现在要把灾祸转移给他们,难道能免除我自身的灾祸吗!”

fú tīng

简公不听。

bo ér hé wèi suì dài fū qǐng dǎo hé

占卜显示黄河作祟,大夫请求祭祀黄河。

zhāo wáng yuē zì wú xiān wáng shòu fēng wàng bù guò jiāng hàn ér hé fēi suǒ huò zuì yě

楚昭王说:“自从我先王受封以来,祭祀范围不超过长江、汉水,黄河并非我们得罪的对象。”

zhǐ bù xǔ

于是制止,不允许祭祀。

kǒng zǐ zài chén wén shì yán yuē chu zhāo wáng tōng dà dào yǐ

孔子在陈国,听到这番话,说:“楚昭王通晓大道理。

qí bù shī guó yi zāi

他能不失去国家,是应该的!

zhāo wáng bìng shén nǎi zhào zhū gōng zǐ dài fū yuē gū bù nìng zài rǔ chǔ guó zhī shī jīn nǎi dé yǐ tiān shòu zhōng gū zhī xìng yě

昭王病重,于是召集各位公子和大夫说:“我无能,两次使楚国军队蒙受耻辱,如今却能享尽天年而终,这是我的幸运。”

ràng qí dì gōng zǐ shēn wèi wáng bù kě

他让位给弟弟公子申做王,公子申不同意。

yòu ràng cì dì gōng zǐ jié yì bù kě

又让给二弟公子结,也不接受。

nǎi yòu ràng cì dì gōng zǐ lǘ wǔ ràng nǎi hòu xǔ wèi wáng

于是再让给三弟公子闾,推让了五次,最后才答应继位为王。

jiāng zhàn gēng yín zhāo wáng zú wū jūn zhōng

即将作战时,庚寅日,昭王在军中去世。

zi lǘ yuē wáng bìng shén shě qí zi ràng qún chén chén suǒ yǐ xǔ wáng yǐ guǎng wáng yì yě

公子闾说:“大王病重时,舍弃自己的儿子而让位给群臣,我之所以答应大王,是为了宽慰他的心。

jīn jūn wáng zú chén qǐ gǎn wàng jūn wáng zhī yì hu

如今君王去世,我怎敢忘记君王的意愿呢?”

nǎi yǔ zi xi zi qì móu fú shī bì tú yíng yuè nǚ zhī zǐ zhāng lì zhī shì wèi huì wáng

于是与子西、子綦商议,埋伏军队封锁道路,迎接越女所生的儿子章立为王,这就是楚惠王。

rán hòu bà bīng guī zàng zhāo wáng

然后撤军回国,安葬了昭王。

huì wáng èr nián zi xi zhào gù píng wáng tài zǐ jiàn zhī zǐ shèng wū wú yǐ wéi cháo dài fū hào yuē bái gōng

惠王二年,子西从吴国召回流亡的平王太子建的儿子胜,任命他为巢大夫,号称白公。

bái gōng hǎo bīng ér xià shì yù bào chóu

白公喜好军事且礼贤下士,一心想要报仇。

liù nián bái gōng qǐng bīng lìng yǐn zi xi fá zhèng

六年,白公向令尹子西请求出兵攻打郑国。

chū bái gōng fù jiàn wáng zài zhèng zhèng shā zhī bái gōng wáng zǒu wú zi xi fù zhào zhī gù yǐ cǐ yuàn zhèng yù fá zhī

当初,白公的父亲建逃亡到郑国,被郑国杀害,白公逃到吴国,子西又将他召回,因此他怨恨郑国,想要讨伐。

zi xi xǔ ér wèi wèi fā bīng

子西答应了但并未发兵。

bā nián jìn fá zhèng zhèng gào jí chu chu shǐ zi xi jiù zhèng shòu lù ér qù

八年,晋国攻打郑国,郑国向楚国告急,楚国派子西救援郑国,子西接受贿赂后撤军。

bái gōng shèng nù nǎi suì yǔ yǒng lì sǐ shì shí qǐ děng xí shā lìng yǐn zi xi zi qì wū cháo yīn jié huì wáng zhì zhī gāo fǔ yù shì zhī

白公胜大怒,于是与勇士石乞等人袭击朝廷,杀死了令尹子西和子綦,并劫持了惠王,将他囚禁在高府,企图弑君。

huì wáng cóng zhě qū gù fù wáng wáng zǒu zhāo wáng fū rén gōng

惠王的随从屈固背着惠王逃到昭王夫人的宫中。

bái gōng zì lì wèi wáng

白公自立为王。

yuè yú huì yè gōng lái jiù chu chu huì wáng zhī tú yǔ gòng gōng bái gōng shā zhī

一个多月后,适逢叶公前来救援楚国,楚惠王的部众与他一起攻打白公,杀死了他。

huì wáng nǎi fù wèi

惠王于是重新登上王位。

shì suì yě miè chén ér xiàn zhī

这一年,楚国灭掉陈国,将其设为县。

shí sān nián wú wáng fū chāi qiáng líng qí jìn lái fá chu

十三年,吴王夫差势力强盛,欺凌齐国、晋国,又来攻打楚国。

shí liù nián yuè miè wú

十六年,越国灭掉吴国。

sì shí èr nián chu miè cài

四十二年,楚国灭掉蔡国。

sì shí sì nián chu miè qǐ

四十四年,楚国灭掉杞国。

yǔ qín píng

与秦国讲和。

shì shí yuè yǐ miè wú ér bù néng zhèng jiāng huái běi

这时越国已经灭掉吴国,却未能控制长江、淮河以北地区;

chu dōng qīn guǎng de zhì sì shàng

楚国向东扩张,领土延伸到泗水一带。

wǔ shí qī nián huì wáng zú zi jiǎn wáng zhōng lì

五十七年,惠王去世,儿子简王中继位。

jiǎn wáng yuán nián běi fá miè jǔ

简王元年,向北征伐,灭掉莒国。

bā nián wèi wén hóu hán wǔ zi zhào huán zi shǐ liè wéi zhū hóu

八年,魏文侯、韩武子、赵桓子开始被列为诸侯。

èr shí sì nián jiǎn wáng zú zǐ shēng wáng dāng lì

二十四年,简王去世,儿子声王当继位。

shēng wáng liù nián dào shā shēng wáng zi dào wáng xióng yí lì

声王六年,盗贼杀害声王,儿子悼王熊疑继位。

dào wáng èr nián sān jìn lái fá chu zhì chéng qiū ér hái

悼王二年,韩、赵、魏三国来攻打楚国,打到乘丘就撤兵了。

sì nián chu fá zhōu

四年,楚国攻打周王室。

zhèng shā zi yáng

郑国杀了子阳。

jiǔ nián fá hán qǔ fù shǔ

九年,攻打韩国,夺取负黍。

shí yī nián sān jìn fá chu bài wǒ dà liáng yú guān

十一年,韩、赵、魏三国攻打楚国,在(或攻占)大梁、榆关打败我军。

chu hòu lù qín yǔ zhī píng

楚国用重金贿赂秦国,与秦国讲和。

èr shí yī nián dào wáng zú zi sù wáng zāng lì

二十一年,悼王去世,儿子肃王臧继位。

sù wáng sì nián shǔ fá chu qǔ cí fāng

肃王四年,蜀国攻打楚国,夺取兹方。

wū shì chu wèi hàn guān yǐ jù zhī

于是楚国修建扞关来防御蜀国。

shí nián wèi qǔ wǒ lǔ yáng

十年,魏国夺取我国的鲁阳。

shí yī nián sù wáng zú wú zi lì qí dì xióng liáng fū shì wèi xuān wáng

十一年,肃王去世,没有儿子,立他的弟弟熊良夫为王,这就是宣王。

xuān wáng liù nián zhōu tiān zi hè qín xiàn gōng

宣王六年,周天子祝贺秦献公。

qín shǐ fù qiáng ér sān jìn yì dà wèi huì wáng qí wēi wáng yóu qiáng

秦国开始重新强大,而韩、赵、魏三国更加壮大,魏惠王、齐威王尤其强盛。

sān shí nián qín fēng wèi yāng wū shāng nán qīn chu

三十年,秦国把商地封给卫鞅,向南侵犯楚国。

shì nián xuān wáng zú zi wēi wáng xióng shāng lì

这一年,宣王去世,儿子威王熊商继位。

wēi wáng liù nián zhōu xiǎn wáng zhì wén wǔ zuò wū qín huì wáng

威王六年,周显王送祭祀用的肉给秦惠王。

qī nián qí mèng cháng jūn fù tián yīng qī chu chu wēi wáng fá qí bài zhī wū xú zhōu ér lìng qí bì zhú tián yīng

七年,齐国孟尝君的父亲田婴欺骗楚国,楚威王讨伐齐国,在徐州打败齐军,并命令齐国必须驱逐田婴。

tián yīng kǒng zhāng chǒu wěi wèi chǔ wáng yuē wáng suǒ yǐ zhàn shèng wū xú zhōu zhě tián pàn zi bù yòng yě

田婴害怕,张丑假装对楚王说:“大王之所以能在徐州战胜,是因为田盼子没有被任用。

pàn zi zhě yǒu gōng wū guó ér bǎi xìng wèi zhī yòng

盼子这个人,对国家有功劳,百姓都愿意为他效力。

yīng zǐ fú shàn ér yòng shēn jì

田婴不喜欢他而任用申纪。

shēn jì zhě dà chén bù fù bǎi xìng bù wéi yòng gù wáng shèng zhī yě

申纪这个人,大臣不依附,百姓不为他效力,所以大王能战胜。

jīn wáng zhú yīng zǐ yīng zǐ zhú pàn zi bì yòng yǐ

现在大王驱逐田婴,田婴被赶走,盼子一定会被任用。

fù bó qí shì zú yǐ yǔ wáng yù bì bù biàn wū wáng yǐ

他再整顿他的士兵来与大王对抗,肯定对大王不利。

chǔ wáng yīn fú zhú yě

”楚王因此没有驱逐田婴。

shí yī nián wēi wáng zú zi huái wáng xióng huái lì

十一年,威王去世,儿子怀王熊槐继位。

wèi wén chu sàng fá chu qǔ wǒ xíng shān

魏国听说楚国有丧事,攻打楚国,夺取了我国的陉山。

huái wáng yuán nián zhāng yí shǐ xiāng qín huì wáng

怀王元年,张仪开始担任秦惠王的相国。

sì nián qín huì wáng chū chēng wáng

四年,秦惠王首次称王。

liù nián chu shǐ zhù guó zhāo yáng jiàng bīng ér gōng wèi pò zhī wū xiāng líng de bā yì

六年,楚国派柱国昭阳率兵攻打魏国,在襄陵击败魏军,夺得八座城邑。

yòu yí bīng ér gōng qí qí wáng huàn zhī

又转移兵力攻打齐国,齐王为此担忧。

chén zhěn shì wèi qín shǐ qí qí wáng yuē wèi zhī nài hé

陈轸正好作为秦国使者出使齐国,齐王说:“对此该怎么办?

chén zhěn yuē wáng wù yōu qǐng lìng ba zhī

”陈轸说:“大王不必忧虑,请让我去让他们退兵。

jí wǎng jiàn zhāo yáng jūn zhōng yuē yuán wén chǔ guó zhī fǎ pò jūn shā jiāng zhě hé yǐ guì zhī

”随即前往昭阳军中,说:“我想知道楚国的法律,打败敌军杀死敌将的人用什么来奖赏?

zhāo yáng yuē qí guān wéi shàng zhù guó fēng shàng jué zhí guī

”昭阳说:“他的官职是上柱国,封给上等爵位执珪。”

chén zhěn yuē qí yǒu guì wū cǐ zhě hu

陈轸说:“还有比这更尊贵的吗?”

zhāo yáng yuē lìng yǐn

昭阳说:“令尹。”

chén zhěn yuē jīn jūn yǐ wèi lìng yǐn yǐ cǐ guó guān zhī shàng

陈轸说:“如今您已经是令尹了,这是楚国官位的顶峰。

chén qǐng de pì zhī

请允许我打个比方。

rén yǒu yí qí shè rén yī zhī jiǔ zhě shè rén xiāng wèi yuē shù rén yǐn cǐ bù zú yǐ biàn qǐng suì huà dì wèi shé shé xiān chéng zhě dú yǐn zhī

有人送给门客一壶酒,门客们商量说:‘几个人喝这壶酒,不够分,不如我们在地上画蛇,先画好的人独自喝这壶酒。’

yī rén yuē wú shé xiān chéng

一个人说:‘我的蛇先画好了。’

jǔ jiǔ ér qǐ yuē wú néng wéi zhī zú

他拿起酒壶站起来,说:‘我还能给它添上脚。’

jí qí wèi zhī zú ér hòu chéng rén duó zhī jiǔ ér yǐn zhī yuē shé gù wú zú jīn wèi zhī zú shì fēi shé yě

等他给蛇画上脚,另一个人夺过酒壶喝掉,说:‘蛇本来没有脚,你给它添上脚,这就不是蛇了。’

jīn jūn xiāng chu ér gōng wèi pò jūn shā jiāng gōng mò dà yān guān zhī shàng bù kě yǐ jiā yǐ

如今您辅佐楚国攻打魏国,击溃敌军斩杀敌将,功劳没有比这更大的了,官位已到顶无法再升。

jīn yòu yí bīng ér gōng qí gōng qí shèng zhī guān jué bù jiā wū cǐ

现在又调兵攻打齐国,如果打赢了,官爵也不会再提升;

gōng zhī bù shèng shēn sǐ jué duó yǒu huǐ wū chu cǐ wèi shé wèi zú zhī shuō yě

如果打不赢,自己丧命爵位被夺,还会损害楚国:这就是画蛇添足的故事。

bù ruò yǐn bīng ér qù yǐ dé qí cǐ chí mǎn zhī shù yě

不如撤兵离开,以此施恩于齐国,这是保持圆满的方法。”

zhāo yáng yuē shàn

昭阳说:“好。”

yǐn bīng ér qù

于是撤兵离开。

yàn hán jūn chū chēng wáng

燕国、韩国的国君开始称王。

qín shǐ zhāng yí yǔ chu qí wèi xiāng huì méng niè sāng

秦国派张仪与楚国、齐国、魏国相会,在啮桑结盟。

shí yī nián sū qín yuē cóng shān dōng liù guó gòng gōng qín chǔ huái wáng wéi cóng zhǎng

十一年,苏秦联合崤山以东六国共同攻打秦国,楚怀王担任合纵联盟的领袖。

zhì hán gǔ guān qín chū bīng jī liù guó liù guó bīng jiē yǐn ér guī qí dú hòu

到达函谷关,秦国出兵攻击六国,六国军队都撤退回国,只有齐国落在后面。

shí èr nián qí mǐn wáng fá bài zhào wèi jūn qín yì fá bài hán yǔ qí zhēng zhǎng

十二年,齐湣王攻打并击败赵、魏军队,秦国也攻打击败韩国,与齐国争夺霸主地位。

shí liù nián qín yù fá qí ér chu yǔ qí cóng qīn qín huì wáng huàn zhī nǎi xuān yán zhāng yí miǎn xiāng shǐ zhāng yí nán jiàn chǔ wáng wèi chǔ wáng yuē bì yì zhī wáng suǒ shén shuō zhě wú xiān dài wáng suī yí zhī suǒ shén yuán wèi mén lán zhī sī zhě yì wú xiān dài wáng

十六年,秦国想攻打齐国,但楚国与齐国合纵亲善,秦惠王对此感到忧虑,于是宣布免去张仪的相位,派张仪南下去见楚王,对楚王说:“我国君王最欣赏的人莫过于大王您,即使是我张仪最愿意效劳的人也没有超过大王您的。

bì yì zhī wáng suǒ shén zēng zhě wú xiān qí wáng suī yí zhī suǒ shén zēng zhě yì wú xiān qí wáng

我国君王最憎恨的人莫过于齐王,即使是我张仪最憎恨的人也没有超过齐王的。

ér dài wáng hé zhī shì yǐ bì yì zhī wáng bù dé shì wáng ér lìng yí yì bù dé wèi mén lán zhī sī yě

但大王您却与齐国交好,因此我国君王无法侍奉大王,也让我张仪不能为您效力。

wáng wèi yí bì guān ér jué qí jīn shǐ shǐ zhě cóng yí xi qǔ gù qín suǒ fēn chu shāng wū zhī dì fāng liù bǎi lǐ rú shì zé qí ruò yǐ

大王如果为我而关闭边关与齐国绝交,现在就派使者随我西去取回以前秦国从楚国分割的商于之地六百里,这样齐国就削弱了。

shì běi ruò qí xī dé wū qín sī shāng wū yǐ wéi fù cǐ yī jì ér sān lì jù zhì yě

这样向北削弱齐国,向西对秦国施恩,私下得到商于之地以增加财富,这是一条计策带来三种好处。”

huái wáng dà yuè nǎi zhì xiāng xǐ wū zhāng yí rì yǔ zhì jiǔ xuān yán wú fù de wú shāng wū zhī de

楚怀王非常高兴,就把相印交给张仪,天天设宴款待,并宣布说:“我又要拿回我的商于之地了。”

qún chén jiē hè ér chén zhěn dú diào

大臣们都来祝贺,只有陈轸表示哀悼。

huái wáng yuē hé gù

怀王问:“为什么?”

chén zhěn duì yuē qín zhī suǒ wéi zhòng wáng zhě yǐ wáng zhī yǒu qí yě

陈轸回答说:“秦国之所以重视大王,是因为大王有齐国这个盟友。

jīn de wèi kě de ér qí jiāo xiān jué shì chu gū yě

现在土地还没到手,却先和齐国断交,这样楚国就孤立了。

fu qín yòu hé zhòng gū guó zāi bì qīng chu yǐ

秦国又怎么会看重一个孤立的国家呢?一定会轻视楚国。

qiě xiān chū dì ér hòu jué qí zé qín jì bù wéi

况且,如果秦国先给土地然后楚国再与齐国绝交,那秦国的计谋就落空了。

xiān jué qí ér hòu zé de zé bì jiàn qī wū zhāng yí

如果先与齐国绝交然后向秦国索要土地,那一定会被张仪欺骗。

jiàn qī wū zhāng yí zé wáng bì yuàn zhī

被张仪欺骗,大王必定怨恨他。

yuàn zhī shì xi qǐ qín huàn běi jué qí jiāo

怨恨他,就会在西边引发秦国的祸患,在北边断绝与齐国的邦交。

xi qǐ qín huàn běi jué qí jiāo zé liǎng guó zhī bīng bì zhì

西边有秦国的祸患,北边断绝了与齐国的邦交,那么两国的军队一定会打过来。

chén gù diào

所以我为此哀悼。”

chǔ wáng fú tīng yīn shǐ yī jiāng jūn xi shòu fēng de

楚王不听,于是派了一位将军西去接受封地。

zhāng yí zhì qín xiáng zuì zhuì chē chēng bìng bù chū sān yuè de bù kě de

张仪回到秦国,假装喝醉从车上摔下来,称病三个月不出门,土地自然无法得到。

chǔ wáng yuē yí yǐ wú jué qí wèi shàng báo yá

楚王说:“张仪是觉得我与齐国断交还不够彻底吗?”

nǎi shǐ yǒng shì sòng yí běi rǔ qí wáng

于是派勇士宋遗北上侮辱齐王。

qí wáng dà nù zhé chu fú ér hé wū qín

齐王非常生气,折断楚国的符节,与秦国联合。

qín qí jiāo hé zhāng yí nǎi qǐ cháo wèi chu jiāng jūn yuē zi hé bù shòu de

秦国和齐国联合后,张仪才上朝,对楚国将军说:“您怎么还不去接收土地?

cóng mǒu zhì mǒu guǎng mào liù lǐ

从某处到某处,方圆六里。”

chu jiāng jūn yuē chén zhī suǒ yǐ jiàn mìng zhě liù bǎi lǐ bù wén liù lǐ

楚国将军说:“我奉命接收的是六百里,没听说过六里。”

jí yǐ guī bào huái wáng

他立即回去报告怀王。

huái wáng dà nù xīng shī jiāng fá qín

怀王大怒,发兵准备攻打秦国。

chén zhěn yòu yuē fá qín fēi jì yě

陈轸又说:“攻打秦国不是好办法。

bù rú yīn lù zhī yī míng dōu yǔ zhī fá qí shì wǒ wáng wū qín qǔ cháng wū qí yě wú guó shàng kě quán

不如趁机送给秦国一座大城,联合秦国攻打齐国,这样我们虽然在秦国那里有损失,却可以从齐国那里得到补偿,我们的国家还能保全。”

jīn wáng yǐ jué wū qí ér zé qī wū qín shì wú hé qín qí zhī jiāo ér lái tiān xià zhī bīng yě guó bì dà shāng yǐ

如今大王已经与齐国断交,却向秦国追究欺骗之责,这等于我们促使秦国和齐国联合,招来天下各国的军队攻打,国家必定会遭受严重损害。

chǔ wáng bù tīng suì jué hé wū qín fā bīng xi gōng qín

楚王不听劝告,于是与秦国断绝和好,发兵向西攻打秦国。

qín yì fā bīng jī zhī

秦国也发兵迎击。

shí qī nián chūn yǔ qín zhàn dān yáng qín dà bài wǒ jūn zhǎn jiá shì bā wàn lǔ wǒ dà jiàng jūn qū gài pí jiàng jūn féng hóu chǒu děng qī shí yú rén suì qǔ hàn zhōng zhī jùn

十七年春天,楚军在丹阳与秦军交战,秦军大败我军,斩杀八万士兵,俘虏我国大将军屈匄、副将逢侯丑等七十多人,随后夺取了汉中郡。

chǔ huái wáng dà nù nǎi xī guó bīng fù xí qín zhàn wū lán tián dà bài chu jūn

楚怀王大怒,于是调动全国兵力再次袭击秦国,在蓝田交战,楚军大败。

hán wèi wén chu zhī kùn nǎi nán xí chu zhì wū shān

韩国和魏国听说楚国陷入困境,便向南袭击楚国,一直打到邓地。

chu wén nǎi yǐn bīng guī

楚国得知后,只好率军撤回。

shí bā nián qín shǐ shǐ yuē fù yǔ chu qīn fēn hàn zhōng zhī bàn yǐ hé chu

十八年,秦国派遣使者提议与楚国重新修好,愿意分出汉中一半土地来与楚国讲和。

chǔ wáng yuē yuán de zhāng yí bù yuán de dì

楚王说:“我宁愿得到张仪,也不想要土地。”

zhāng yí wén zhī qǐng zhī chu

张仪听说后,请求前往楚国。

qín wáng yuē chu qiě gān xīn wū zi nài hé

秦王说:“楚国正想对你泄愤,怎么办?”

zhāng yí yuē chén shàn qí zuǒ yòu jìn shàng jìn shàng yòu néng de shì wū chǔ wáng xìng jī zhèng xiù xiù suǒ yán wú bù cóng zhě

张仪说:“我与楚王身边的靳尚关系很好,靳尚又能讨好楚王宠爱的妃子郑袖,郑袖说的话楚王没有不听从的。

qiě yí yǐ qián shǐ fù chu yǐ shāng wū zhī yuē jīn qín chu dà zhàn yǒu è chén fēi miàn zì xiè chu bù jiě

况且我之前出使楚国时,曾因商于之约辜负了楚国,如今秦楚大战,结下仇怨,我不亲自去楚国当面谢罪,矛盾无法化解。

qiě dài wáng zài chu bù yí gǎn qǔ yí

再说有大王您在,楚国应该不敢抓我。

chéng shā yí yǐ biàn guó chén zhī yuán yě

如果真的杀了我能对国家有利,那正是我的愿望。”

yí suì shǐ chu

于是张仪出使楚国。

zhì huái wáng bú jiàn yīn ér qiú zhāng yí yù shā zhī

到了楚国,楚怀王不见他,反而囚禁了张仪,想杀了他。

yí sī wū jìn shàng jìn shàng wèi qǐng huái wáng yuē jū zhāng yí qín wáng bì nù

张仪暗中联系靳尚,靳尚替他去请求楚怀王说:“扣押张仪,秦王一定会发怒。

tiān xià jiàn chu wú qín bì qīng wáng yǐ

天下各国看到楚国失去秦国这个盟友,必定会轻视大王。”

yòu wèi fū rén zhèng xiù yuē qín wáng shén ài zhāng yí ér wáng yù shā zhī jīn jiāng yǐ shàng yōng zhī de liù xiàn lù chu yǐ měi rén pìn chǔ wáng yǐ gōng zhōng shàn gē zhě wèi zhī yìng

靳尚又对夫人郑袖说:“秦王非常宠爱张仪,而大王却想杀他,现在秦国打算用上庸地区的六个县贿赂楚国,还要送美人给楚王,并让宫中擅长唱歌的女子作为陪嫁。

chǔ wáng zhòng dì qín nǚ bì guì ér fū rén bì chì yǐ

楚王看重土地,秦国来的女子一定会得宠,而夫人您必然会被疏远。

fū rén bù ruò yán ér chū zhī

夫人不如劝大王放了张仪。”

zhèng xiù zú yán zhāng yí wū wáng ér chū zhī

郑袖最终向楚王进言,放出了张仪。

yí chū huái wáng yīn shàn yù yí yí yīn shuō chǔ wáng yǐ pàn cóng yuē ér yǔ qín hé qīn yuē hūn yīn

张仪获释后,楚怀王于是善待他,张仪趁机劝说楚王背叛合纵盟约,与秦国结亲联姻。

zhāng yí yǐ qù qū yuán shǐ cóng qí lái jiàn wáng yuē hé bù zhū zhāng yí

张仪离开后,屈原从齐国出使归来,劝谏楚王说:“为什么不杀了张仪?”

huái wáng huǐ shǐ rén zhuī yí fú jí

楚怀王后悔了,派人去追张仪,但没追上。

shì suì qín huì wáng zú

这一年,秦惠王去世了。

èr shí nián qí mǐn wáng yù wéi cóng zhǎng è chu zhī yǔ qín hé nǎi shǐ shǐ yí chǔ wáng shū yuē guǎ rén huàn chu zhī bù chá wū zūn míng yě

(楚怀王)二十年,齐湣王想当合纵联盟的领袖,讨厌楚国与秦国交好,于是派使者送信给楚王说:“我担心楚国没有看清尊崇名分的重要性。

jīn qín huì wáng sǐ wǔ wáng lì zhāng yí zǒu wèi chū lǐ jí gōng sūn yǎn yòng ér chu shì qín

如今秦惠王死了,武王即位,张仪逃到魏国,樗里疾、公孙衍受到重用,而楚国却侍奉秦国。

fu chū lǐ jí shàn hu hán ér gōng sūn yǎn shàn hu wèi

那樗里疾与韩国交好,公孙衍与魏国交好;

chu bì shì qín hán wèi kǒng bì yīn èr rén qiú hé wū qín zé yàn zhào yì yi shì qín

楚国如果一定要侍奉秦国,韩国、魏国害怕,必定会通过这两人请求与秦国联合,那么燕国、赵国也该侍奉秦国了。

sì guó zhēng shì qín zé chu wèi jùn xiàn yǐ

四国争着侍奉秦国,楚国就要变成秦国的郡县了。

wáng hé bù yǔ guǎ rén bìng lì shōu hán wèi yàn zhào yǔ wéi cóng ér zūn zhōu shì yǐ àn bīng xī mín lìng wū tiān xià

大王为什么不与我合力联合韩国、魏国、燕国、赵国,结成合纵联盟尊崇周王室,从而按兵不动让百姓休养,向天下发号施令呢?

mò gǎn bù lè tīng zé wáng míng chéng yǐ

没有人敢不乐意听从,那么大王的名声就成就了。

wáng lǜ zhū hóu bìng fá pò qín bì yǐ

大王率领诸侯一起讨伐,一定能打败秦国。

wáng qǔ wǔ guān shǔ hàn zhī de sī wú yuè zhī fù ér shàn jiāng hǎi zhī lì hán wèi gē shàng dǎng xi báo hán gǔ zé chu zhī qiáng bǎi wàn yě

大王夺取武关、蜀地、汉中的土地,独占吴、越的财富并垄断江河海洋的利益,韩国、魏国割让上党,向西逼近函谷关,那么楚国的强大就无以复加了。

qiě wáng qī wū zhāng yí wáng dì hàn zhōng bīng cuò lán tián tiān xià mò bù dài wáng huái nù

况且大王被张仪欺骗,丧失了汉中土地,军队在蓝田受挫,天下人没有不替大王心怀愤怒的。

jīn nǎi yù xiān shì qín

现在却想率先侍奉秦国!

yuán dài wáng shú jì zhī

希望大王仔细考虑这件事。

chǔ wáng yè yǐ yù hé wū qín jiàn qí wáng shū yóu yù bù jué xià qí yì qún chén

楚王本来已经想和秦国讲和,看到齐王的信,犹豫不决,把这件事交给群臣讨论。

qún chén huò yán hé qín huò yuē tīng qí

群臣有的主张与秦国和好,有的说听从齐国。

zhāo jū yuē wáng suī dōng qǔ de wū yuè bù zú yǐ shuā chǐ

昭雎说:“大王即使向东从越国夺取土地,也不足以洗刷耻辱;

bì qiě qǔ de wū qín ér hòu zú yǐ shuā chǐ wū zhū hóu

一定要从秦国夺取土地,然后才能在诸侯面前洗刷耻辱。

wáng bù rú shēn shàn qí hán yǐ zhòng chū lǐ jí rú shì zé wáng de hán qí zhī zhòng yǐ qiú de yǐ

大王不如与齐国、韩国深交来抬高樗里疾的地位,这样大王就能借助韩国、齐国的力量来向秦国索取土地了。

qín pò hán yí yáng ér hán yóu fù shì qín zhě yǐ xiān wáng mù zài píng yáng ér qín zhī wǔ suì qù zhī qī shí lǐ yǐ gù yóu wèi qín

秦国攻破了韩国的宜阳,而韩国仍然侍奉秦国,是因为先王的陵墓在平阳,而秦国的武遂离平阳只有七十里,所以特别害怕秦国。

bù rán qín gōng sān chuān zhào gōng shàng dǎng chu gōng hé wài hán bì wáng

不这样的话,秦国攻打三川,赵国攻打上党,楚国攻打河外,韩国必定灭亡。

chu zhī jiù hán bù néng shǐ hán bù wáng rán cún hán zhě chu yě

楚国救援韩国,虽不能使韩国免于灭亡,但保存韩国的是楚国。

hán yǐ de wǔ suì wū qín yǐ hé shān wèi sāi suǒ bào dé mò rú chu hòu chén yǐ wéi qí shì wáng bì jí

韩国如果从秦国得到武遂,以黄河、崤山作为屏障,它所报答恩德的对象没有比楚国更重要的了,我认为它侍奉大王一定会很积极。”

qí zhī suǒ xìn wū hán zhě yǐ hán gōng zǐ mèi wèi qí xiāng yě

齐国之所以信任韩国,是因为韩国公子眛担任了齐国的相国。

hán yǐ de wǔ suì wū qín wáng shén shàn zhī shǐ zhī yǐ qí hán zhòng chū lǐ jí jí de qí hán zhī zhòng qí zhǔ fú gǎn qì jí yě

韩国已经从秦国得到了武遂,楚怀王对此很满意,便让韩国联合齐国共同推重樗里疾,樗里疾得到齐、韩两国的支持,他的君主就不敢抛弃他了。

jīn yòu yì zhī yǐ chu zhī zhòng chū lǐ zǐ bì yán qín fù yǔ chu zhī qīn dì yǐ

现在再加上楚国的支持,樗里子一定会向秦国进言,归还楚国被侵占的土地。

wū shì huái wáng xǔ zhī jìng bù hé qín ér hé qí yǐ shàn hán

于是楚怀王答应了,最终没有与秦国联合,而是与齐国交好并善待韩国。

èr shí sì nián bèi qí ér hé qín

二十四年,楚国背弃齐国而与秦国联合。

qín zhāo wáng chū lì nǎi hòu lù wū chu

秦昭王刚即位,便用厚礼贿赂楚国。

chu wǎng yíng fù

楚国前往秦国迎娶新娘。

èr shí wǔ nián huái wáng rù yǔ qín zhāo wáng méng yuē wū huáng jí

二十五年,楚怀王进入秦国与秦昭王会盟,在黄棘订立盟约。

qín fù yǔ chu shàng yōng

秦国又将上庸归还给楚国。

èr shí liù nián qí hán wèi wèi chu fù qí cóng qīn ér hé wū qín sān guó gòng fá chu

二十六年,齐、韩、魏三国因为楚国背叛合纵联盟而与秦国联合,共同讨伐楚国。

chu shǐ tài zǐ rù zhì wū qín ér qǐng jiù

楚国让太子到秦国当人质请求救助。

qín nǎi qiǎn kè qīng tōng jiàng bīng jiù chu sān guó yǐn bīng qù

秦国于是派遣客卿通率军救援楚国,三国军队撤退离去。

èr shí qī nián qín dài fū yǒu sī yǔ chu tài zǐ dòu chu tài zǐ shā zhī ér wáng guī

二十七年,秦国大夫私下与楚国太子争斗,楚国太子杀死他后逃回楚国。

èr shí bā nián qín nǎi yǔ qí hán wèi gòng gōng chu shā chu jiāng táng mèi qǔ wǒ zhòng qiū ér qù

二十八年,秦国便与齐、韩、魏共同进攻楚国,杀死楚国将领唐眛,夺取了楚国的重丘后撤军。

èr shí jiǔ nián qín fù gōng chu dà pò chu chu jūn sǐ zhě èr wàn shā wǒ jiāng jūn jǐng quē

二十九年,秦国再次攻打楚国,大败楚军,楚军死亡两万人,秦国杀死了楚国将军景缺。

huái wáng kǒng nǎi shǐ tài zǐ wèi zhì wū qí yǐ qiú píng

楚怀王恐惧,于是派太子到齐国作人质以求和解。

sān shí nián qín fù fá chu qǔ bā chéng

三十年,秦国再次讨伐楚国,夺取了八座城池。

qín zhāo wáng yí chǔ wáng shū yuē shǐ guǎ rén yǔ wáng yuē wèi dì xiōng méng yú huáng jí tài zǐ wèi zhì zhì huān yě

秦昭王送信给楚怀王说:“起初我与大王结为兄弟,在黄棘盟誓,太子作为人质,双方关系极为欢洽。

tài zǐ líng shā guǎ rén zhī zhòng chén bù xiè ér wáng qù guǎ rén chéng bù shèng nù shǐ bīng qīn jūn wáng zhī biān

太子欺凌并杀死了我的重臣,不道歉就逃走了,我实在无法抑制愤怒,才派兵侵犯大王的边境。

jīn wén jūn wáng nǎi lìng tài zǐ zhì wū qí yǐ qiú píng

如今听说大王竟让太子到齐国作人质以求和解。

guǎ rén yǔ chu jiē jìng rǎng jiè gù wèi hūn yīn suǒ cóng xiāng qīn jiǔ yǐ

我与楚国国土接壤,本就结为婚姻,相互亲近已久。

ér jīn qín chu bù huān zé wú yǐ lìng zhū hóu

而现在秦楚不和,就无法号令诸侯。

guǎ rén yuán yǔ jūn wáng huì wǔ guān miàn xiāng yuē jié méng ér qù guǎ rén zhī yuán yě

我希望与大王在武关相会,当面约定,结盟后各自离去,这是我的愿望。

gǎn yǐ wén xià zhí shì

冒昧地将此意传达给您的执事官员。

chǔ huái wáng jiàn qín wáng shū huàn zhī

”楚怀王见到秦王的信,对此感到忧虑。

yù wǎng kǒng jiàn qī

想去,又怕被欺骗;

wú wǎng kǒng qín nù

不去,又怕秦国发怒。

zhāo jū yuē wáng wú xíng ér fā bīng zì shǒu ěr

昭雎说:“大王不要前往,而是派兵加强防守。

qín hǔ láng bù kě xìn yǒu bìng zhū hóu zhī xīn

秦国如虎狼,不可信任,有吞并诸侯的野心。

huái wáng zǐ zi lán quàn wáng xíng yuē nài hé jué qín zhī huān xīn

”怀王的儿子子兰却劝大王去,说:“怎么能断绝与秦国的友好关系!

wū shì wǎng huì qín zhāo wáng

”于是前往会见秦昭王。

zhāo wáng zhà lìng yī jiāng jūn fú bīng wǔ guān hào wèi qín wáng

昭王设下计谋,派一位将军在武关埋伏兵马,假称是秦王。

chǔ wáng zhì zé bì wǔ guān suì yǔ xi zhì xián yáng cháo zhāng tái rú fán chén bù yǔ kàng lǐ

楚王一到,就关闭武关,于是带他西行到咸阳,在章台朝见,像藩属国的臣子一样,不给予平等礼节。

chǔ huái wáng dà nù huǐ bù yòng zhāo zi yán

楚怀王非常愤怒,后悔没有听从昭雎的话。

qín yīn liú chǔ wáng yào yǐ gē wū qián zhōng zhī jùn

秦国趁机扣留楚王,要挟他割让巫郡和黔中郡。

chǔ wáng yù méng qín yù xiān de dì

楚王想订立盟约,秦国却要先得到土地。

chǔ wáng nù yuē qín zhà wǒ ér yòu qiáng yào wǒ yǐ de

楚王愤怒地说:“秦国欺骗我,又强行要挟我割地!

bù fù xǔ qín

”不再答应秦国的要求。

qín yīn liú zhī

秦国因此继续扣留他。

chu dà chén huàn zhī nǎi xiāng yǔ móu yuē wú wáng zài qín bù dé hái yào yǐ gē dì ér tài zǐ wèi zhì wū qí qí qín hé móu zé chu wú guó yǐ

楚国的大臣们为此担忧,于是共同商议说:“我们的大王在秦国不能回来,被要挟割地,而太子又在齐国当人质,如果齐国和秦国合谋,那么楚国就要亡国了。

nǎi yù lì huái wáng zǐ zài guó zhě

”于是想立在国内的怀王的另一个儿子为王。

zhāo jū yuē wáng yǔ tài zǐ jù kùn wū zhū hóu ér jīn yòu bèi wáng mìng ér lì qí shù zǐ bù yí

昭雎说:“大王和太子都被困在诸侯国,现在又违背大王的命令立他的庶子,这不合适。

nǎi zhà fù wū qí qí mǐn wáng wèi qí xiāng yuē bù ruò liú tài zǐ yǐ qiú chu zhī huái běi

”于是假意向齐国报丧,齐湣王对他的相国说:“不如扣留太子来索取楚国的淮北地区。

xiāng yuē bù kě yǐng zhōng lì wáng shì wú bào kōng zhì ér xíng bú yì wū tiān xià yě

”相国说:“不行,如果郢都立了新王,那我们就只是抱着一个没有价值的人质,并在天下人面前做了不义之事。

huò yuē bù rán

”有人说:“不是这样。

yǐng zhōng lì wáng yīn yǔ qí xīn wáng shì yuē yǔ wǒ xià dōng guó wú wèi wáng shā tài zǐ bù rán jiāng yǔ sān guó gòng lì zhī rán zé dōng guó bì kě de yǐ

如果郢都立了新王,我们可以趁机跟他们的新王做交易,说‘给我下东国地区,我就替你们杀掉太子,否则,我将联合三个国家共同拥立他’,这样下东国就一定能得到了。

qí wáng zú yòng qí xiāng jì ér guī chu tài zǐ

”齐王最终采纳了相国的计策,送回了楚国太子。

tài zǐ héng zhì lì wèi wáng shì wèi qǐng xiāng wáng

太子横回到楚国,被立为王,这就是顷襄王。

nǎi gào yú qín yuē lài shè jì shén líng guó yǒu wáng yǐ

于是通告秦国说:“托国家神灵的福,楚国已经有新王了。”

qǐng xiāng wáng héng yuán nián qín yào huái wáng bù kě de dì chu lì wáng yǐ yīng qín qín zhāo wáng nù fā bīng chū wǔ guān gōng chu dà bài chu jūn zhǎn shǒu wǔ wàn qǔ xī shí wǔ chéng ér qù

楚顷襄王横元年,秦国要求楚国割地,但楚怀王被扣留无法履约,楚国便另立新君来应对秦国。秦昭王大怒,派兵出武关攻打楚国,大败楚军,斩杀五万人,夺取析地等十五座城池后撤军。

èr nián chǔ huái wáng wáng táo guī qín jué zhī zhē chu dào huái wáng kǒng nǎi cóng jiàn dào zǒu zhào yǐ qiú guī

二年,楚怀王试图逃跑回国,被秦国发觉,封锁了通往楚国的道路。怀王害怕,便抄小路逃往赵国寻求帮助回国。

zhào zhǔ fù zài dài qí zǐ huì wáng chū lì xíng wáng shì kǒng bù gǎn rù chǔ wáng

当时赵主父在代地,他的儿子赵惠王刚即位执政,因畏惧秦国,不敢收留楚怀王。

chǔ wáng yù zǒu wèi qín zhuī zhì suì yǔ qín shǐ fù zhī qín

楚怀王想逃往魏国,秦国追兵赶到,于是被迫跟随秦国使者返回秦国。

huái wáng suì fā bìng

怀王因此忧愤成疾。

qǐng xiāng wáng sān nián huái wáng zú yú qín qín guī qí sàng yú chu

顷襄王三年,楚怀王在秦国去世,秦国将他的灵柩送回楚国。

chu rén jiē lián zhī rú bēi qīn qī

楚国百姓都同情他,如同哀悼自己的亲人。

zhū hóu yóu shì bù zhí qín

各国诸侯因此都认为秦国不义。

qín chu jué

楚国与秦国断绝关系。

liù nián qín shǐ bái qǐ fá hán wū yī quē dà shèng zhǎn shǒu èr shí sì wàn

六年,秦国派白起在伊阙攻打韩国,大获全胜,斩杀二十四万人。

qín nǎi yí chǔ wáng shū yuē chu bèi qín qín qiě lǜ zhū hóu fá chu zhēng yī dàn zhī mìng

秦国于是送信给楚王说:“楚国背叛秦国,秦国将率领诸侯讨伐楚国,决一死战。

yuán wáng zhī chì shì zú dé yī lè zhàn

希望大王整顿军队,让我们痛快打一仗。”

chu qǐng xiāng wáng huàn zhī nǎi móu fù yǔ qín píng

楚顷襄王对此感到忧虑,便谋划重新与秦国讲和。

qī nián chu yíng fù wū qín qín chu fù píng

七年,楚国从秦国迎娶新娘,秦楚两国重新和好。

shí yī nián qí qín gè zì chēng wéi dì

十一年,齐国和秦国各自称帝;

yuè yú fù guī dì wèi wáng

一个多月后,又都去掉帝号改称王。

shí sì nián chu qǐng xiāng wáng yǔ qín zhāo wáng hǎo huì yú wǎn jié hé qīn

十四年,楚顷襄王与秦昭王在宛地友好会面,缔结和亲关系。

shí wǔ nián chǔ wáng yǔ qín sān jìn yàn gòng fá qí qǔ huái běi

十五年,楚王联合秦国、三晋(韩赵魏)、燕国共同攻打齐国,夺取淮北地区。

shí liù nián yǔ qín zhāo wáng hǎo huì wū yān

十六年,楚王与秦昭王在鄢地友好会面。

qí qiū fù yǔ qín wáng huì ráng

那年秋天,又与秦王在穰地会面。

shí bā nián chu rén yǒu hǎo yǐ ruò gōng wēi jiǎo jiā guī yàn zhī shàng zhě qǐng xiāng wáng wén zhào ér wèn zhī

十八年,楚国有个喜欢用弱弓细绳射归雁的人,顷襄王听说后,召见他询问。

duì yuē xiǎo chén zhī hǎo shè qí yàn luō lóng xiǎo shǐ zhī fā yě hé zú wèi dài wáng dào yě

那人回答说:“小臣喜欢射小雁、小鸟,这只是小箭发射的游戏,哪里值得向大王称道。

qiě chēng chu zhī dà yīn dài wáng zhī xián suǒ yì fēi zhí cǐ yě

况且凭借楚国的强大,依靠大王的贤明,所能获取的远不止这些。

xī zhě sān wáng yǐ yì dào dé wǔ bà yǐ yì zhàn guó

从前三王用弓箭获取道德,五霸用弓箭谋取战国霸业。”

gù qín wèi yàn zhào zhě qí yàn yě

所以秦国、魏国、燕国、赵国,就像是野鸭大雁;

qí lǔ hán wèi zhě qīng shǒu yě

齐国、鲁国、韩国、卫国,就像是青头野鸭;

zōu fèi tán pī zhě luō lóng yě

邹国、费国、郯国、邳国,就像是罗网中的小鸟。

wài qí yú zé bù zú shè zhě

除此之外的就不值得射猎了。

jiàn niǎo liù shuāng yǐ wáng hé qǔ

看见这十二只鸟,大王打算如何获取?

wáng hé bù yǐ shèng rén wèi gōng yǐ yǒng shì wèi jiǎo shí zhāng ér shè zhī

大王为何不把圣人当作弓,把勇士当作箭,适时张弓射箭呢?

cǐ liù shuāng zhě kě de ér náng zài yě

这十二只鸟,可以一网打尽。

qí lè fēi tè cháo xī zhī lè yě qí huò fēi tè fú yàn zhī shí yě

其中的乐趣绝非一朝一夕的快乐,收获也绝非野鸭大雁的实惠。

wáng cháo zhāng gōng ér shè wèi zhī dà liáng zhī nán jiā qí yòu bì ér jìng shǔ zhī wū hán zé zhōng guó zhī lù jué ér shàng cài zhī jùn huài yǐ

大王早晨张弓射向魏国大梁的南边,再延伸右臂直指韩国,那么中原的道路就被切断,上蔡郡也就崩溃了。

hái shè yǔ zhī dōng jiě wèi zuǒ zhǒu ér wài jī dìng táo zé wèi zhī dōng wài qì ér dà sòng fāng yǔ èr jùn zhě jǔ yǐ

回身射向圉地的东边,瓦解魏国的左肘并向外攻打定陶,那么魏国东部的外围就会丢失,大宋、方与两郡就能一举拿下。

qiě wèi duàn èr bì diān yuè yǐ

况且魏国断了左右两臂,就会颠仆倾覆;

yīng jī tán guó dà liáng kě de ér yǒu yě

正面攻击郯国,大梁就能唾手可得。

wáng qiàn jiǎo lán tái yìn mǎ xī hé dìng wèi dà liáng cǐ yī fà zhī lè yě

大王在兰台收紧弓弦,饮马西河,平定魏国大梁,这是第一箭的乐趣。

ruò wáng zhī wū yì chéng hǎo ér bù yàn zé chū bǎo gōng bō xīn jiǎo shè zhòu niǎo wū dōng hǎi hái gài cháng chéng yǐ wéi fáng cháo shè dōng jǔ xī fā pèi qiū yè jiā jí mò gù jù wǔ dào zé cháng chéng zhī dōng shōu ér tài shān zhī běi jǔ yǐ

如果大王对于射猎确实喜好而不厌倦,那就拿出宝弓,换上新的箭矢,到东海去射那些喧闹的鸟,回师以长城作为防线,早晨射向东莒,傍晚发箭到𬇙丘,夜晚进击即墨,回头占据午道,那么长城以东就能收复,泰山以北也能一举夺取。

xi jié jìng wū zhào ér běi dá wū yàn sān guó bù xuān zé cóng bù dài yuē ér kě chéng yě

西边与赵国接壤,北边通达燕国,三国兵力分布,合纵联盟不待约定就能形成。

běi yóu mù wū yàn zhī liáo dōng ér nán dēng wàng wū yuè zhī kuài jī cǐ zài fā zhī lè yě

向北眺望燕国的辽东,向南登临越国的会稽山,这是第二箭的乐趣。

ruò fú sì shàng shí èr zhū hóu zuǒ yíng ér yòu fú zhī kě yī dàn ér jǐn yě

至于泗水流域的十二个诸侯国,左右包抄横扫,可以一天之内全部消灭。

jīn qín pò hán yǐ wéi cháng yōu de liè chéng ér bù gǎn shǒu yě

如今秦国击败韩国却成为长久的忧患,夺得城池却不敢驻守;

fá wèi ér wú gōng jī zhào ér gù bìng zé qín wèi zhī yǒng lì qū yǐ chu zhī gù dì hàn zhōng xī lì kě de ér fù yǒu yě

攻打魏国没有成功,进击赵国反而陷入困境,那么秦国和魏国的勇力已经耗尽了,楚国原有的汉中、析、郦等地可以重新夺回。

wáng chū bǎo gōng bō xīn jiǎo shè méng sāi ér dài qín zhī juàn yě shān dōng hé nèi kě de ér yī yě

大王拿出宝弓,换上新的箭矢,越过𫑡塞,等待秦国疲惫之时,崤山以东、黄河以北就能统一。

láo mín xiū zhòng nán miàn chēng wáng yǐ

使百姓休养生息,然后南面称王。

gù yuē qín wèi dà niǎo fù hǎi nèi ér chù dōng miàn ér lì zuǒ bì jù zhào zhī xī nán yòu bì fu chu yān yǐng yīng jī hán wèi chuí tóu zhōng guó chù jì xíng biàn shì yǒu dì lì fèn yì gǔ xuān fāng sān qiān lǐ zé qín wèi kě de dú zhāo ér yè shè yě

所以说秦国就像一只大鸟,背靠大海而居,面朝东方站立,左臂占据赵国的西南,右臂附着楚国的鄢郢,正面冲击韩国魏国,低头俯视中原,所处地形便利,占据地利优势,振翅鼓动,方圆三千里,那么秦国不是可以轻易招诱并在夜间射杀的。

yù yǐ jī nù xiāng wáng gù duì yǐ cǐ yán

”想用这些话来激怒楚襄王,所以这样回答。

xiāng wáng yīn zhào yǔ yǔ suì yán yuē fu xiān wáng wèi qín suǒ qī ér kè sǐ wū wài yuàn mò dà yān

楚襄王于是召见他并交谈,他接着说道:“先王被秦国欺骗而客死异乡,怨恨没有比这更大的了。

jīn yǐ pǐ fū yǒu yuàn shàng yǒu bào wàn shèng bái gōng zǐ xū shì yě

如今一个平民有仇怨,尚且要报复万乘之国的君主,白公胜和伍子胥就是这样的人。

jīn chu zhī dì fāng wǔ qiān lǐ dài jiǎ bǎi wàn yóu zú yǐ yǒng yuè zhōng yě yě ér zuò shòu kùn chén qiè wèi dài wáng fú qǔ yě

现在楚国疆土方圆五千里,军队百万,仍然足以在旷野中纵横驰骋,却坐等受困,我私下认为大王不该采取这种态度。

wū shì qǐng xiāng wáng qiǎn shǐ wū zhū hóu fù wéi cóng yù yǐ fá qín

于是楚顷襄王派遣使者联络诸侯,重新结成合纵联盟,打算攻打秦国。

qín wén zhī fā bīng lái fá chu

秦国听说后,发兵前来讨伐楚国。

chu yù yǔ qí hán lián hé fá qín yīn yù tú zhōu

楚国想联合齐国、韩国共同攻打秦国,并趁机图谋周王室。

zhōu wáng nǎn shǐ wǔ gōng wèi chu xiāng zhāo zǐ yuē sān guó yǐ bīng gē zhōu jiāo dì yǐ biàn shū ér nán qì yǐ zūn chu chén yǐ wéi bù rán

周赧王派武公对楚国令尹昭子说:“三国用武力割取周都郊野的土地来方便运输,并把南方的宝器献给楚国以示尊崇,我认为这样做不妥。

fu shì gòng zhǔ chén shì jūn dà guó bù qīn

杀害天下共主,让世代为君的天子称臣,大国不会亲近;

yǐ zhòng xié guǎ xiǎo guó bù fù

以人多势众胁迫势单力薄者,小国不会归附。

dà guó bù qīn xiǎo guó bù fù bù kě yǐ zhì míng shí

大国不亲近,小国不归附,就不可能获得名声和实利。

míng shí bù dé bù zú yǐ shāng mín

得不到名与实,就不足以损害百姓。

fu yǒu tú zhōu zhī shēng fēi suǒ yǐ wéi hào yě

有了图谋周王室的名声,这不是可以用来号召诸侯的理由。

zhāo zǐ yuē nǎi tú zhōu zé wú zhī

”昭子说:“图谋周王室的事是没有的。

suī rán zhōu hé gù bù kě tú yě

即便如此,周王室为什么就不能图谋呢?

duì yuē jūn bù wǔ bù gōng chéng bù shí bù wéi

”武公回答说:“军队不超过敌人的五倍就不进攻,城池不超过敌人的十倍就不包围。

fu yī zhōu wèi èr shí jìn gōng zhī suǒ zhī yě

一个周王室相当于二十个晋国,这是您知道的。

hán cháng yǐ èr shí wàn zhī zhòng rǔ wū jìn zhī chéng xià ruì shì sǐ zhōng shì shāng ér jìn bù bá

韩国曾以二十万兵众在晋国城下受辱,精锐士兵战死,中等士兵受伤,而晋国城池未被攻下。

gōng zhī wú bǎi hán yǐ tú zhōu cǐ tiān xià zhī suǒ zhī yě

您没有一百个韩国那样的实力去图谋周王室,这是天下人都知道的。

fu yuàn jié liǎng zhōu yǐ sāi zōu lǔ zhī xīn jiāo jué wū qí shēng shī tiān xià qí wéi shì wēi yǐ

您与两周结下了怨仇,伤害了礼仪之邦邹鲁人的心,与齐国绝交,在天下失掉声誉,你这样做很危险了。

fu wēi liǎng zhōu yǐ hòu sān chuān fāng chéng zhī wài bì wèi hán ruò yǐ

使东西两周陷入危境来增强三川地区(韩国),那么方城以外的地方必定会被韩国削弱。

hé yǐ zhī qí rán yě

怎么知道会这样呢?

xī zhōu zhī de jué cháng bǔ duǎn bù guò bǎi lǐ

西周的土地,截长补短,方圆不过百里。

míng wéi tiān xià gòng zhǔ liè qí de bù zú yǐ féi guó de qí zhòng bù zú yǐ jìn bīng

名义上是天下共主,分割它的土地不足以使国家富足,得到它的民众不足以增强军力。

suī wú gōng zhī míng wéi shì jūn

即使不去攻打它,也会背上弑君的恶名。

rán ér hǎo shì zhī jūn xǐ gōng zhī chén fā hào yòng bīng wèi cháng bù yǐ zhōu wèi zhōng shǐ

然而那些好事的君主,喜欢攻伐的臣子,发动战争、用兵征讨,没有不以周王室为起由或借口的。

shì hé yě

这是为什么呢?

jiàn jì qì zài yān yù qì zhī zhì ér wàng shì jūn zhī luàn

看到祭祀的礼器在那里,就一心想要得到这些器物,却忘记了杀害君主的祸乱。

jīn hán yǐ qì zhī zài chu chén kǒng tiān xià yǐ qì chóu chu yě

如今韩国因为器物在楚国,我担心天下人会因为器物而仇视楚国。

chén qǐng pì zhī

请让我打个比方。

fu hǔ ròu sāo qí bīng lì shēn rén yóu gōng zhī yě

老虎的肉腥臊,又有锋利的爪牙作为武器,人们尚且要攻击它。

ruò shǐ zé zhōng zhī mí méng hǔ zhī pí rén zhī gōng zhī bì wàn wū hǔ yǐ

如果让沼泽里的麋鹿披上老虎的皮,人们攻击它一定会比攻击老虎厉害一万倍。

liè chu zhī de zú yǐ féi guó

分割楚国的土地,足以使国家富足;

qū chu zhī míng zú yǐ zūn zhǔ

挫败楚国的名声,足以使君主尊贵。

jīn zǐ jiāng yǐ yù zhū cán tiān xià zhī gòng zhǔ jū sān dài zhī chuán qì tūn sān hé liù yì yǐ gāo shì zhǔ fēi tān ér hé

现在您想要诛杀残害天下的共主,占有夏商周三代传下来的宝器,吞并九鼎,以此来凌驾于各国君主之上,这不是贪婪又是什么?

zhōu shū yuē yù qǐ wú xiān gù qì nán zé bīng zhì yǐ

《周书》上说‘想要有所作为,不要抢先’,所以宝器一旦南迁,战争就会随之而来。

wū shì chu jì chuò bù xíng

”于是楚国放弃了原来的计划。

shí jiǔ nián qín fá chu chu jūn bài gē shàng yōng hàn běi dì yǔ qín

十九年,秦国攻打楚国,楚军战败,割让上庸、汉水以北的土地给秦国。

èr shí yī nián qín jiāng bái qǐ suì bá wǒ yǐng shāo xiān wáng mù yí líng

二十一年,秦国将领白起攻占了我们的郢都,焚烧了先王的陵墓夷陵。

chu xiāng wáng bīng sàn suì bù fù zhàn dōng běi bǎo wū chén chéng

楚襄王的军队溃散,于是不再应战,退到东北方的陈城据守。

èr shí èr nián qín fù bá wǒ wū qián zhōng jùn

二十二年,秦国又攻占了我们的巫郡、黔中郡。

èr shí sān nián xiāng wáng nǎi shōu dōng de bīng de shí yú wàn fù xi qǔ qín suǒ bá wǒ jiāng páng shí wǔ yì yǐ wéi jùn jù qín

二十三年,襄王集结东部的军队,得到十多万人,再次向西夺取了被秦国占领的沿江十五座城邑,设为郡县,以抵抗秦国。

èr shí qī nián shǐ sān wàn rén zhù sān jìn fá yàn

二十七年,派遣三万人帮助韩、赵、魏三国攻打燕国。

fù yǔ qín píng ér rù tài zǐ wèi zhì wū qín

又与秦国讲和,并送太子到秦国作人质。

chu shǐ zuǒ tú shì tài zǐ wū qín

楚国派左徒陪同太子在秦国侍奉。

sān shí liù nián qǐng xiāng wáng bìng tài zǐ wáng guī

三十六年,顷襄王病重,太子逃回楚国。

qiū qǐng xiāng wáng zú tài zǐ xióng yuán dài lì shì wèi kǎo liè wáng

秋天,顷襄王去世,太子熊元继位,这就是考烈王。

kǎo liè wáng yǐ zuǒ tú wèi lìng yǐn fēng yǐ wú hào chūn shēn jūn

考烈王任命左徒为令尹,把吴地封给他,封号为春申君。

kǎo liè wáng yuán nián nà zhōu yú qín yǐ píng

考烈王元年,将州地献给秦国以求和。

shì shí chu yì ruò

这时楚国更加衰弱。

liù nián qín wéi hán dān zhào gào jí chu chu qiǎn jiàng jūn jǐng yáng jiù zhào

六年,秦国包围邯郸,赵国向楚国告急,楚国派遣将军景阳救援赵国。

qī nián zhì xīn zhōng

七年,楚军到达新中。

qín bīng qù

秦军撤退。

shí èr nián qín zhāo wáng zú chǔ wáng shǐ chūn shēn jūn diào cí yú qín

十二年,秦昭王去世,楚王派春申君前往秦国吊唁祭祀。

shí liù nián qín zhuāng xiāng wáng zú qín wáng zhào zhèng lì

十六年,秦庄襄王去世,秦王嬴政即位。

èr shí èr nián yǔ zhū hóu gòng fá qín bù lì ér qù

二十二年,楚国与诸侯联合攻打秦国,战事不利而撤退。

chu dōng xǐ dōu shòu chūn mìng yuē yǐng

楚国向东迁都到寿春,仍称都城为郢。

èr shí wǔ nián kǎo liè wáng zú zi yōu wáng hàn lì

二十五年,考烈王去世,其子幽王悍即位。

lǐ yuán shā chūn shēn jūn

李园杀害了春申君。

yōu wáng sān nián qín wèi fá chu

幽王三年,秦国和魏国攻打楚国。

qín xiāng lǚ bù wéi zú

秦国丞相吕不韦去世。

jiǔ nián qín miè hán

九年,秦国灭亡韩国。

shí nián yōu wáng zú tóng mǔ dì yóu dài lì shì wèi āi wáng

十年,幽王去世,他的同母弟弟犹继位,即哀王。

āi wáng lì èr yuè yú āi wáng shù xiōng fù chú zhī tú xí shā āi wáng ér lì fù chú wèi wáng

哀王即位两个多月后,哀王的庶兄负刍一伙人袭击杀害哀王,立负刍为王。

shì suì qín lǔ zhào wáng qiān

这一年,秦国俘虏了赵王迁。

wáng fù chú yuán nián yān tài zǐ dān shǐ jīng kē cì qín wáng

负刍王元年,燕国太子丹派荆轲刺杀秦王。

èr nián qín shǐ jiāng jūn fá chu dà pò chu jūn wáng shí yú chéng

二年,秦国派将军攻打楚国,大败楚军,攻占十多座城池。

sān nián qín miè wèi

三年,秦国灭亡魏国。

sì nián qín jiāng wáng jiǎn pò wǒ jūn wū qí ér shā jiāng jūn xiàng yàn

四年,秦国将领王翦在蕲地击败我军,并杀死将军项燕。

wǔ nián qín jiāng wáng jiǎn méng wǔ suì pò chǔ guó lǔ chǔ wáng fù chú miè chu míng wéi jùn yún

五年,秦国将领王翦、蒙武最终攻破楚国,俘虏楚王负刍,灭亡楚国,将其设为郡县。

tài shǐ gōng yuē chu líng wáng fāng huì zhū hóu wū shēn zhū qí qìng fēng zuò zhāng huá tái qiú zhōu jiǔ dǐng zhī shí zhì xiǎo tiān xià

太史公评论说:楚灵王在申地会盟诸侯,诛杀齐国的庆封,建造章华台,索求周王室的九鼎时,志向远大,视天下为小;

jí è sǐ yú shēn hài zhī jiā wèi tiān xià xiào

等到他饿死在申亥家中,被天下人耻笑。

cāo xíng zhī bù dé bēi fū

品行操守未能坚持,可悲啊!

shì zhī wū rén yě kě bù shèn yǔ

权势对于人来说,能不谨慎对待吗?

qì jí yǐ luàn lì bì yín qín nǚ shén hū zāi jǐ zài wáng guó

楚平王弃疾通过叛乱即位,宠爱秦国女子,行为过分,几乎使楚国再次灭亡!

zhōu xióng zhī sì zhōu fēng wū chu

鬻熊的后代,被周朝分封在楚国。

pì zài jīng mán bì lù lán lǚ

地处偏远蛮荒之地,驾着柴车穿着破衣艰苦创业。

jí tōng ér bà jiàn hào yuē wǔ

等到与中原沟通后称霸,僭越称王号为武王。

wén jì fá shēn chéng yì shè xǔ

楚文王攻伐申国,楚成王也赦免了许国。

zi yǔ cuàn dí shāng chén shā fù

子圉篡夺嫡位,商臣杀害父亲。

tiān huò wèi huǐ píng jiān zì hù

上天降祸仍不知悔改,倚仗奸邪自以为是。

zhāo kùn bēn wáng huái pò qiú lǔ

楚昭王受困逃亡,楚怀王被逼迫成为俘虏。

qǐng xiāng kǎo liè zuò shuāi nán tǔ

楚顷襄王、楚考烈王,国运在南方衰微。

✦ You read 三十世家·楚世家

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.