chén shèng zhě yáng chéng rén yě zì shè
陈胜是阳城人,字涉。
wú guǎng zhě yáng jiǎ rén yě zì shū
吴广是阳夏人,字叔。
chén shè shǎo shí cháng yú rén yōng gēng chuò gēng zhī lǒng shàng chàng hèn jiǔ zhī yuē gǒu fù guì wú xiāng wàng
陈涉年轻时,曾和别人一起被雇佣耕田,有一次他停下耕作走到田埂上,愤愤不平了很久,说:“如果将来富贵了,可不要互相忘记。”
yōng zhě xiào ér yīng yuē ruò wéi yōng gēng hé fù guì yě
一起干活的人笑着回答说:“你一个被雇来种地的,哪来的富贵呢?”
chén shè tài xī yuē jiē hū yàn què ān zhī hóng hú zhī zhì zāi
陈涉长叹一声说:“唉,燕雀怎么能理解鸿鹄的远大志向啊!”
èr shì yuán nián qī yuè fā lǘ zuǒ shì shù yú yáng jiǔ bǎi rén zhūn dà zé xiāng
秦二世元年七月,征调住在里巷左边的贫民去戍守渔阳,九百人驻扎在大泽乡。
chén shèng wú guǎng jiē cì dāng háng wèi tún zhǎng
陈胜、吴广都被编入这支队伍,担任屯长。
huì tiān dà yǔ dào bù tōng dù yǐ shī qī
正赶上天下大雨,道路不通,估计已经误了期限。
shī qī fǎ jiē zhǎn
误了期限,按照法律都要被处斩。
chén shèng wú guǎng nǎi móu yuē jīn wáng yì sǐ jǔ dà jì yì sǐ děng sǐ sǐ guó kě hu
陈胜、吴广于是商量说:“现在逃跑也是死,发动起义也是死,同样是死,为国事而死可以吗?”
chén shèng yuē tiān xià kǔ qín jiǔ yǐ
陈胜说:“天下百姓受秦朝暴政之苦已经很久了。
wú wén èr shì shǎo zǐ yě bù dàng lì dāng lì zhě nǎi gōng zi fú sū
我听说秦二世是秦始皇的小儿子,不该继位,应该继位的是公子扶苏。
fú sū yǐ shù jiàn gù shàng shǐ wài jiàng bīng
扶苏因为多次劝谏的缘故,被皇上派到外面带兵。
jīn huò wén wú zuì èr shì shā zhī
现在有人听说他没有罪过,秦二世却把他杀了。
bǎi xìng duō wén qí xián wèi zhī qí sǐ yě
百姓大多听说他贤明,还不知道他已经死了。
xiàng yàn wèi chu jiāng shù yǒu gōng ài shì zú chu rén lián zhī
项燕是楚国的将领,多次立下战功,爱护士兵,楚国人都爱戴他。
huò yǐ wéi sǐ huò yǐ wéi wáng
有人认为他死了,有人认为他逃走了。
jīn chéng yǐ wú zhòng zhà zì chēng gōng zǐ fú sū xiàng yàn wèi tiān xià chàng yi duō yìng zhě
现在如果真能用我们这支队伍假称是公子扶苏和项燕的队伍,向天下发出号召,应该会有很多人响应。”
wú guǎng yǐ wéi rán
吴广认为说得对。
nǎi xíng bǔ
于是就去占卜。
bǔ zhě zhī qí zhǐ yì yuē zú xià shì jiē chéng yǒu gōng
占卜的人知道他们的意图,说:“你们的事都能成功,能建立功业。
rán zú xià bo zhī guǐ hu
不过你们还是向鬼神卜问一下吧!”
chén shèng wú guǎng xǐ niàn guǐ yuē cǐ jiào wǒ xiān wēi zhòng ěr
陈胜、吴广很高兴,琢磨着“向鬼神卜问”的意思,说:“这是教我们先在众人中树立威信啊。”
nǎi dān shū bó yuē chén shèng wáng zhì rén suǒ zēng yú fù zhōng
于是用朱砂在绸子上写了“陈胜王”三个字,塞进别人捕到的鱼的肚子里。
zú mǎi yú pēng shí de yú fù zhōng shū gù yǐ guài zhī yǐ
士兵们买鱼煮来吃,发现鱼肚子里有帛书,本来就已经觉得这事很奇怪了。
yòu jiān lìng wú guǎng zhī cì suǒ páng cóng cí zhōng yè gōu huǒ hú míng hū yuē dà chu xìng chén shèng wáng
陈胜又暗中派吴广到驻地旁边丛林里的神庙中,夜里用竹笼罩着火,装作狐狸嗥叫喊道:‘大楚要复兴,陈胜要称王’。
zú jiē yè jīng kǒng
士兵们夜里都又惊又怕。
dàn rì cù zhòng wǎng wǎng yǔ jiē zhǐ mù chén shèng
第二天,士兵们到处议论纷纷,都用手指点、用眼睛示意着陈胜。
wú guǎng sù ài rén shì zú duō wèi yòng zhě
吴广一向爱护士兵,士兵们大多愿意为他效力。
jiàng wèi zuì guǎng gù shù yán yù wáng fèn huì wèi lìng rǔ zhī yǐ jī nù qí zhòng
押送队伍的军官喝醉了,吴广故意多次扬言要逃跑,来激怒军官,让他责辱自己,从而激起众人的愤怒。
wèi guǒ chī guǎng
军官果然用竹板打吴广。
wèi jiàn tǐng guǎng qǐ duó ér shā wèi
军官拔出剑,吴广跳起来,夺过剑杀死了军官。
chén shèng zuǒ zhī bìng shā liǎng wèi
陈胜帮助他,合力杀死了两个县尉。
zhào lìng tú shǔ yuē gōng děng yù yǔ jiē yǐ shī qī shī qī dāng zhǎn
陈胜召集并号令所属的人说:‘各位遇到大雨,都已经误了期限,误期按法令是要杀头的。
jiè dì lìng wú zhǎn ér shù sǐ zhě gù shí liù qī
即使侥幸不被杀头,但戍守边塞而死的人本来也占十之六七。
qiě zhuàng shì bù sǐ jí yǐ sǐ jí jǔ dà míng ěr wáng hóu jiàng xiàng níng yǒu zhǒng hu
况且大丈夫不死便罢,要死就要成就大名声,王侯将相难道是天生的贵种吗!
tú shǔ jiē yuē jìng shòu mìng
’部下都说:‘愿意听从您的号令。’
nǎi zhà chēng gōng zǐ fú sū xiàng yàn cóng mín yù yě
于是他们就假称是公子扶苏和项燕的队伍,为的是顺从百姓的愿望。
tǎn yòu chēng dà chu
他们露出右臂作为标志,号称大楚。
wèi tán ér méng jì yǐ wèi shǒu
筑起高台来宣誓结盟,用军官的头来祭天。
chén shèng zì lì wèi jiāng jūn wú guǎng wèi dū wèi
陈胜自立为将军,吴广任都尉。
gōng dà zé xiāng shōu ér gōng qí
他们进攻大泽乡,收编大泽乡的义军后又攻打蕲县。
qí xià nǎi lìng fú lí rén gé yīng jiàng bīng xùn qí yǐ dōng
蕲县攻下后,就派符离人葛婴带兵攻取蕲县以东的地方。
gōng zhì cuó kǔ zhè qiáo jiē xià zhī
攻打铚、酂、苦、柘、谯等县,都攻下来了。
xíng shōu bīng
他们一路上收编人马。
bǐ zhì chén chē liù qī bǎi chéng qí qiān yú zú shù wàn rén
等到达陈县时,已有战车六七百辆,骑兵一千多,步兵几万人。
gōng chén chén shǒu lìng jiē bù zài dú shǒu chéng yǔ zhàn qiáo mén zhōng
攻打陈县时,陈县的郡守和县令都不在,只有守丞带兵在城门洞里抵抗。
fú shèng shǒu chéng sǐ nǎi rù jù chén
起义军没能取胜,守丞战死后,才进入陈县占据了它。
shù rì hào lìng zhào sān lǎo háo jié yǔ jiē lái huì jì shì
过了几天,陈胜下令召集当地的三老和豪杰一起来集会议事。
sān lǎo háo jié jiē yuē jiāng jūn shēn bèi jiān zhí ruì fá wú dào zhū bào qín fù lì chǔ guó zhī shè jì gōng yi wèi wáng
三老和豪杰们都说:“将军您亲自披着坚固的铠甲、拿着锐利的武器,讨伐无道的统治者,诛灭残暴的秦朝,重新建立楚国的江山,这样的功劳应该称王。”
chén shè nǎi lì wèi wáng hào wèi zhāng chǔ
于是陈涉就自立为王,国号定为张楚。
dāng cǐ shí zhū jùn xiàn kǔ qín lì zhě jiē xíng qí zhǎng lì shā zhī yǐ yìng chén shè
在这个时候,各个郡县里受秦朝官吏压迫的人,都惩罚他们的长官,杀掉他们来响应陈涉。
nǎi yǐ wú shū wèi jiǎ wáng jiān zhū jiāng yǐ xī jī xíng yáng
于是任命吴叔为代理王,监督各位将领向西攻打荥阳。
lìng chén rén wǔ chén zhāng ěr chén yú xùn zhào de lìng rǔ yīn rén shān zōng xùn jiǔ jiāng jùn
命令陈地人武臣、张耳、陈馀去攻占赵地,命令汝阴人邓宗去攻占九江郡。
dāng cǐ shí chu bīng shù qiān rén wéi jù zhě bù kě shèng shǔ
在这个时候,楚地的士兵几千人聚集在一起的队伍,多得数不清。
gé yīng zhì dōng chéng lì xiāng qiáng wèi chǔ wáng
葛婴到了东城,立襄彊为楚王。
yīng hòu wén chén wáng yǐ lì yīn shā xiāng qiáng hái bào
葛婴后来听说陈王已经自立为王,就杀了襄彊,回去报告。
zhì chén chén wáng zhū shā gé yīng
到了陈地,陈王处死了葛婴。
chén wáng lìng wèi rén zhōu shì běi xùn wèi de
陈王命令魏地人周市向北攻占魏地。
wú guǎng wéi xíng yáng
吴广包围了荥阳。
li yóu wèi sān chuān shǒu shǒu xíng yáng wú shū fú néng xià
李由担任三川郡守,守卫荥阳,吴叔没能攻下。
chén wáng zhēng guó zhī háo jié yǔ jì yǐ shàng cài rén fáng jūn cài cì wéi shàng zhù guó
陈王征召国内的豪杰来商议,任命上蔡人房君蔡赐为上柱国。
zhōu wén chén zhī xián rén yě cháng wèi xiàng yàn jūn shì rì shì chūn shēn jūn zì yán xí bīng chén wáng yǔ zhī jiāng jūn yìn xi jī qín
周文是陈地的贤人,曾经在项燕的军队里负责观测天象,侍奉过春申君,自称熟悉军事,陈王给了他将军的印信,向西攻打秦朝。
xíng shōu bīng zhì guān chē qiān shèng zú shù shí wàn zhì xì jūn yān
一边行军一边收编士兵,到达函谷关时,有战车一千辆,士兵几十万,到了戏水,在那里驻扎军队。
qín lìng shào fǔ zhāng hán miǎn lì shān tú rén nú chǎn zǐ shēng xī fā yǐ jī chu dà jūn jǐn bài zhī
秦朝命令少府章邯赦免骊山的囚徒、家奴生的儿子,全部征发来攻打楚军,把他们全部打败了。
zhōu wén bài zǒu chū guān zhǐ cì cáo yáng èr sān yuè
周文战败,逃出函谷关,在曹阳停留了两三个月。
zhāng hán zhuī bài zhī fù zǒu cì miǎn chí shí yú rì
章邯追击并打败了他,他又逃到渑池停留了十几天。
zhāng hán jī dà pò zhī
章邯进攻,大败周文军。
zhōu wén zì jǐng jūn suì bù zhàn
周文自杀,军队于是不再作战。
wǔ chén dào hán dān zì lì wèi zhào wáng chén yú wèi dà jiàng jūn zhāng ěr zhào sāo wèi zuǒ yòu chéng xiàng
武臣到了邯郸,自立为赵王,陈馀担任大将军,张耳、召骚担任左右丞相。
chén wáng nù bǔ xì wǔ chén děng jiā shì yù zhū zhī
陈王很生气,逮捕了武臣等人的家属,想杀掉他们。
zhù guó yuē qín wèi wáng ér zhū zhào wáng jiàng xiàng jiā shǔ cǐ shēng yī qín yě
柱国说:“秦朝还没灭亡就杀掉赵王将相的家属,这等于又制造了一个秦朝。
bù rú yīn ér lì zhī
不如顺势承认他,让他当王。”
chén wáng nǎi qiǎn shǐ zhě hè zhào ér xǐ xì wǔ chén děng jiā shǔ gōng zhōng ér fēng ěr zǐ zhāng áo wèi chéng dū jūn qù zhào bīng jí rù guān
陈王于是派使者去祝贺赵王,并把武臣等人的家属迁到宫中软禁起来,同时封张耳的儿子张敖为成都君,催促赵军赶快进军函谷关。
zhào wáng jiàng xiàng xiāng yǔ móu yuē wáng wáng zhào fēi chu yì yě
赵王和他的将相们商议说:“大王在赵地称王,并不是楚国的本意。
chu yǐ zhū qín bì jiā bīng wū zhào
楚国一旦灭掉秦国,必定会来攻打赵国。
jì mò rú wú xi bīng shǐ shǐ běi xùn yàn de yǐ zì guǎng yě
最好的计策是不向西进军,而是派使者向北攻取燕地来扩大自己的地盘。
zhào nán jù dà hé běi yǒu yàn dài chu suī shèng qín bù gǎn zhì zhào
赵国南面有黄河天险,北面有燕、代两地,楚国即使战胜了秦国,也不敢压制赵国。
ruò chu bù shèng qín bì zhòng zhào
如果楚国没能战胜秦国,一定会更加倚重赵国。
zhào chéng qín zhī bì kě yǐ dé zhì wū tiān xià
赵国趁着秦国疲敝,就可以在天下实现自己的抱负。
zhào wáng yǐ wéi rán yīn bù xi bīng ér qiǎn gù shàng gǔ zú shǐ hán guǎng jiàng bīng běi xùn yàn de
”赵王认为这个主意对,因此不向西进军,而是派原上谷郡的卒史韩广带兵向北攻取燕地。
yàn gù guì rén háo jié wèi hán guǎng yuē chu yǐ lì wáng zhào yòu yǐ lì wáng
燕国原来的贵族豪杰对韩广说:“楚国已经立了王,赵国也立了王。
yàn suī xiǎo yì wàn shèng zhī guó yě yuán jiāng jūn lì wèi yàn wáng
燕国虽然小,也曾是拥有万辆兵车的大国,希望将军您自立为燕王。
hán guǎng yuē guǎng mǔ zài zhào bù kě
”韩广说:“我的母亲在赵国,不能这样做。
yàn rén yuē zhào fāng xi yōu qín nán yōu chu qí lì bù néng jìn wǒ
”燕人说:“赵国正西面担心秦国,南面担心楚国,它的力量不足以阻止我们。
qiě yǐ chu zhī qiáng bù gǎn hài zhào wáng jiàng xiàng zhī jiā zhào dú ān gǎn hài jiāng jūn zhī jiā
况且以楚国那么强大,尚且不敢加害赵王将相的家属,赵国又怎么敢加害将军您的家属呢!
hán guǎng yǐ wéi rán nǎi zì lì wèi yàn wáng
”韩广觉得有道理,于是自立为燕王。
jū shù yuè zhào fèng yàn wáng mǔ jí jiā shǔ guī zhī yàn
过了几个月,赵国把燕王的母亲和家属送回了燕国。
dāng cǐ zhī shí zhū jiāng zhī xùn dì zhě bù kě shèng shǔ
在这个时候,各路将领攻城略地的,数都数不过来。
zhōu shì běi xùn dì zhì dí dí rén tián dān shā dí lìng zì lì wèi qí wáng yǐ qí fǎn jī zhōu shì
周市向北攻取土地到了狄县,狄县人田儋杀了狄县县令,自立为齐王,率领齐军反击周市。
shì jūn sàn hái zhì wèi de yù lì wèi hòu gù nìng líng jūn jiù wèi wèi wáng
周市的军队溃散,退回到魏地,想立原魏国后裔宁陵君魏咎为魏王。
shí jiù zài chén wáng suǒ bù dé zhī wèi
当时魏咎在陈王那里,不能回到魏地。
wèi de yǐ dìng yù xiāng yǔ lì zhōu shì wèi wèi wáng zhōu shì bù kěn
魏地已经平定,大家想共同拥立周市为魏王,周市不肯接受。
shǐ zhě wǔ fǎn chén wáng nǎi lì nìng líng jūn jiù wèi wèi wáng qiǎn zhī guó
使者往返了五次,陈王才立宁陵君魏咎为魏王,送他回魏国。
zhōu shì zú wèi xiāng
周市最终担任了相国。
jiāng jūn tián zāng děng xiāng yǔ móu yuē zhōu zhāng jūn yǐ pò yǐ qín bīng dàn mù zhì wǒ wéi xíng yáng chéng fú néng xià qín jūn zhì bì dà bài
将军田臧等人一起商议说:“周章的军队已经溃败了,秦军早晚就会到来,我们包围荥阳城却攻不下来,秦军一到,我们必定会大败。
bù rú shǎo yí bīng zú yǐ shǒu xíng yáng xī jīng bīng yíng qín jūn
不如留下少量兵力,足够围守荥阳就行,集中全部精锐部队去迎击秦军。
jīn jiǎ wáng jiāo bù zhī bīng quán bù kě yǔ jì fēi zhū zhī shì kǒng bài
如今假王吴广骄傲自大,不懂用兵权谋,不能和他商议大事,如果不杀了他,恐怕事情会失败。
yīn xiāng yǔ jiáo wáng lìng yǐ zhū wú shū xiàn qí shǒu wū chén wáng
于是他们假传陈王的命令杀了吴广,把他的首级献给陈王。
chén wáng shǐ shǐ cì tián zāng chu lìng yǐn yìn shǐ wéi shàng jiāng
陈王派使者赐给田臧楚国令尹的官印,任命他为上将军。
tián zāng nǎi shǐ zhū jiāng li guī děng shǒu xíng yáng chéng zì yǐ jīng bīng xi yíng qín jūn wū áo cāng
田臧于是派将领李归等人守卫荥阳城,自己率领精兵向西到敖仓迎战秦军。
yǔ zhàn tián zāng sǐ jūn pò
与秦军交战,田臧战死,军队溃败。
zhāng hán jìn bīng jī li guī děng xíng yáng xià pò zhī li guī děng sǐ
章邯进军到荥阳城下攻击李归等人,打败了他们,李归等人战死。
yáng chéng rén shān shuō jiàng bīng jū tán zhāng hán bié jiāng jī pò zhī shān shuō jūn sàn zǒu chén
阳城人邓说率军驻扎在郯地,章邯的部将击败了他,邓说的军队溃散逃到陈地。
zhì rén wu xú jiàng bīng jū xǔ zhāng hán jī pò zhī wu xú jūn jiē sàn zǒu chén
铚县人伍徐率军驻扎在许地,章邯击败了他,伍徐的军队都溃散逃到陈地。
chén wáng zhū shān shuō
陈王处死了邓说。
chén wáng chū lì shí líng rén qín jiā zhì rén dǒng xiè fú lí rén zhū jī shí qǔ lǜ rén zhèng bù xú rén dīng jí děng jiē tè qǐ jiàng bīng wéi dōng hǎi shǒu qìng wū tán
陈王刚称王时,陵县人秦嘉、铚县人董𫄬、符离人朱鸡石、取虑人郑布、徐县人丁疾等人都各自起兵,率军把东海郡守庆围困在郯城。
chén wáng wén nǎi shǐ wǔ píng jūn pàn wèi jiāng jūn jiān tán xià jūn
陈王听说后,就派武平君畔担任将军,去监督郯城下的军队。
qín jiā bù shòu mìng jiā zì lì wèi dà sī mǎ è shǔ wǔ píng jūn
秦嘉不接受命令,自己立自己为大司马,不愿隶属于武平君。
gào jūn lì yuē wǔ píng jūn nián shào bù zhī bīng shì wù tīng
他告诉军官们说:“武平君年轻,不懂军事,不要听他的!
yīn jiáo yǐ wáng mìng shā wǔ píng jūn pàn
”于是假传陈王的命令杀了武平君畔。
zhāng hán yǐ pò wu xú jī chén zhù guó fáng jūn sǐ
章邯打败伍徐后,进攻陈地,柱国房君战死。
zhāng hán yòu jìn bīng jī chén xi zhāng hè jūn
章邯又进军攻击陈地西边的张贺军队。
chén wáng chū jiān zhàn jūn pò zhāng hè sǐ
陈王亲自出城督战,军队溃败,张贺战死。
là yuè chén wáng zhī rǔ yīn hái zhì xià chéng fù qí yù zhuāng gǔ shā yǐ jiàng qín
腊月,陈王前往汝阴,返回时到达下城父,他的车夫庄贾杀了他投降秦军。
chén shèng zàng dàng shì yuē yǐn wáng
陈胜被安葬在砀县,谥号为隐王。
chén wáng gù juān rén jiāng jūn lǚ chén wèi cāng tóu jūn qǐ xīn yáng gōng chén xià zhī shā zhuāng gǔ fù yǐ chén wèi chu
陈王以前的近臣将军吕臣组建了一支头裹青巾的军队,在新阳起兵,攻下陈地,杀了庄贾,重新以陈地为楚地。
chū chén wáng zhì chén lìng zhì rén sòng liú jiàng bīng dìng nán yáng rù wǔ guān
当初,陈王到达陈地时,命令铚县人宋留率军平定南阳,进入武关。
liú yǐ xùn nán yáng wén chén wáng sǐ nán yáng fù wèi qín
宋留已经攻占了南阳,听说陈王死了,南阳又被秦军夺回。
sòng liú bù néng rù wǔ guān nǎi dōng zhì xīn cài yù qín jūn sòng liú yǐ jūn jiàng qín
宋留无法进入武关,于是向东到了新蔡,遇到秦军,宋留率军投降了秦军。
qín chuán liú zhì xián yáng chē liè liú yǐ xùn
秦军把宋留押送到咸阳,将他车裂示众。
qín jiā děng wén chén wáng jūn pò chū zǒu nǎi lì jǐng jū wèi chǔ wáng yǐn bīng zhī fāng yǔ yù jī qín jūn dìng táo xià
秦嘉等人听说陈胜的军队战败溃散,就拥立景驹为楚王,带兵前往方与,打算在定陶一带攻打秦军。
shǐ gōng sūn qìng shǐ qí wáng yù yǔ bìng lì jù jìn
派公孙庆出使齐王,想联合齐军一起进军。
qí wáng yuē wén chén wáng zhàn bài bù zhī qí sǐ shēng chu ān dé bù qǐng ér lì wáng
齐王说:“听说陈王战败,生死不明,楚国怎么不请示我们就擅自立王!
gōng sūn qìng yuē qí bù qǐng chu ér lì wáng chu hé gù qǐng qí ér lì wáng
”公孙庆说:“齐国不请示楚国就自立为王,楚国为什么要请示齐国才能立王!
qiě chu shǒu shì dāng lìng wū tiān xià
况且楚国首先起事,理当号令天下。
tián dān zhū shā gōng sūn qìng
”田儋就杀了公孙庆。
qín zuǒ yòu xiào fù gōng chén xià zhī
秦军左右校尉再次进攻陈县,攻占了它。
lǚ jiāng jūn zǒu shōu bīng fù jù
吕将军逃走,重新聚集兵马。
pó dào dāng yáng jūn qíng bù zhī bīng xiāng shōu fù jī qín zuǒ yòu xiào pò zhī qīng bō fù yǐ chén wèi chu
鄱阳的盗贼当阳君黥布的部队前来会合,又攻打秦军左右校尉,在青波击败他们,再次以陈县为楚都。
huì xiàng liáng lì huái wáng sūn xīn wèi chǔ wáng
这时项梁拥立楚怀王的孙子熊心为楚王。
chén shèng wáng fán liù yuè
陈胜称王总共六个月。
yǐ wèi wáng wáng chén
称王之后,定都陈县。
qí gù rén cháng yǔ yōng gēng zhě wén zhī zhī chén kòu gōng mén yuē wú yù jiàn shè
他从前一起耕田的旧友听说后,来到陈县,敲着宫门说:“我想见陈涉。
gōng mén lìng yù fù zhī
”宫门守卫想把他绑起来。
zì biàn shù nǎi zhì bù kěn wèi tōng
他反复解释,才被放开,但守卫不肯替他通报。
chén wáng chū zhē dào ér hū shè
陈王出宫时,他拦路呼喊陈涉。
chén wáng wén zhī nǎi zhào jiàn zài yǔ jù guī
陈王听见了,就召见他,让他上车一起回宫。
rù gōng jiàn diàn wū wéi zhàng kè yuē huǒ yí
进了宫殿,看见殿堂房屋和帷帐,客人惊叹道:“哎呀!
shè zhī wèi wáng chén chén zhě
陈涉当大王可真气派啊!
chu rén wèi duō wèi huǒ gù tiān xià chuán zhī huǒ shè wèi wáng yóu chén shè shǐ
”楚地人把“多”叫做“伙”,所以天下流传开“伙涉为王”的说法,就是从陈涉开始的。
kè chū rù yù yì fā shū yán chén wáng gù qíng
这位客人进出宫殿越来越随意,常说起陈王过去的旧事。
huò shuō chén wáng yuē kè yú wú zhī zhuān wàng yán qīng wēi
有人劝陈王说:“客人愚昧无知,专爱胡说八道,有损您的威严。
chén wáng zhǎn zhī
”陈王就杀了他。
zhū chén wáng gù rén jiē zì yǐn qù yóu shì wú qīn chén wáng zhě
陈王的老朋友都自行离去,从此再没有亲近陈王的人了。
chén wáng yǐ zhū fáng wèi zhōng zhèng hú wǔ wèi sī guò zhǔ sī qún chén
陈王任命朱房为中正官,胡武为司过官,负责监督群臣。
zhū jiāng xùn dì zhì lìng zhī bú shì zhě xì ér zuì zhī yǐ kē chá wèi zhōng
将领们攻占土地回来,凡是不听从命令的,就抓起来治罪,把苛刻的监察当作忠诚。
qí suǒ bù shàn zhě fú xià lì zhé zì zhì zhī
对于他们不喜欢的人,不交给司法官吏处理,往往自行处置。
chén wáng xìn yòng zhī
陈王信任重用他们。
zhū jiāng yǐ qí gù bù qīn fù cǐ qí suǒ yǐ bài yě
将领们因此不亲近依附陈王,这就是他失败的原因。
chén shèng suī yǐ sǐ qí suǒ zhì qiǎn hòu wáng jiàng xiàng jìng wáng qín yóu shè shǒu shì yě
陈胜虽然已经死了,但他所封立派遣的侯王将相最终灭亡了秦朝,这是由于陈涉首先起义的缘故。
gāo zǔ shí wéi chén shè zhì shǒu zhǒng sān shí jiā dàng zhì jīn xuè shí
汉高祖时在砀县为陈涉安排了三十户人家看守坟墓,至今祭祀不断。
zhě xiān shēng yuē dì xíng xiǎn zǔ suǒ yǐ wèi gù yě
褚先生说:地形险要,是用来巩固防务的;
bīng gé xíng fǎ suǒ yǐ wèi zhì yě
军队和刑法,是用来治理国家的。
yóu wèi zú shì yě
但这些还不够依靠。
fu xiān wáng yǐ rén yì wèi běn ér yǐ gù sāi wén fǎ wèi zhī yè qǐ bù rán zāi
古代圣王以仁义为根本,而以坚固要塞和法律条文为枝叶,难道不是这样吗!
wú wén jiǎ shēng zhī chēng yuē
我听说贾谊这样评论:
qín xiào gōng jù yáo hán zhī gù yōng yōng zhōu zhī de jūn chén gù shǒu yǐ kuī zhōu shì
“秦孝公占据崤山和函谷关的险固,拥有雍州的土地,君臣牢固防守,伺机夺取周朝政权。
yǒu xí juǎn tiān xià bāo jǔ yǔ nèi náng kuò sì hǎi zhī yì bìng tūn bā huāng zhī xīn
有席卷天下、统一全国、囊括四海的意图,并吞八方的雄心。
dàng shì shí yě shāng jūn zuǒ zhī nèi lì fǎ dù wu gēng zhī xiū shǒu zhàn zhī bèi
那时候,商鞅辅佐他,对内建立法律制度,致力于耕种纺织,修造防守和进攻的装备;
wài lián héng ér dòu zhū hóu
对外实行连横策略,使诸侯各国互相争斗。
wū shì qín rén gǒng shǒu ér qǔ xī hé zhī wài
于是秦国人毫不费力地夺取了黄河以西的大片土地。
xiào gōng jì méi huì wén wáng wǔ wáng zhāo wáng méng gù yè yīn yí cè nán qǔ hàn zhōng xi jǔ bā shǔ dōng gē gāo yú zhī dì shōu yào hài zhī jùn
“孝公死后,惠文王、武王、昭王继承旧业,遵循遗留下来的策略,向南夺取汉中,向西攻下巴蜀,向东割取肥沃的土地,收取重要的郡县。
zhū hóu kǒng jù huì méng ér móu ruò qín
诸侯各国感到恐惧,会盟商议削弱秦国。
bù ài zhēn qì zhòng bǎo féi ráo zhī de yǐ zhì tiān xià zhī shì
他们不惜用珍贵的器物、贵重的财宝和肥沃的土地,来招揽天下的人才。
hé zòng dì jiāo xiāng yǔ wéi yī
采用合纵策略缔结盟约,互相联合成为一体。
dāng cǐ zhī shí qí yǒu mèng cháng zhào yǒu píng yuán chu yǒu chūn shēn wèi yǒu xìn líng cǐ sì jūn zhě jiē míng zhī ér zhōng xìn
在这个时候,齐国有孟尝君,赵国有平原君,楚国有春申君,魏国有信陵君:这四位公子,都明智而忠诚守信,
hòu ér ài rén zūn xián ér zhòng shì
宽厚而爱护百姓,尊重贤才而重视士人。
yuē cóng lián héng jiān hán wèi yàn zhào sòng wèi zhōng shān zhī zhòng
他们联合六国结成合纵联盟,对抗秦国的连横策略,聚集了韩、魏、燕、赵、宋、卫、中山等国的力量。
wū shì liù guó zhī shì yǒu nìng yuè xú shàng sū qín dù hè zhī shǔ wèi zhī móu
于是六国的能人中有宁越、徐尚、苏秦、杜赫这类人为他们出谋划策,
zī míng zhōu jī chén zhěn shào huá lóu huǎn dí jǐng sū lì yuè yì zhī tú tōng qí yì
齐明、周最、陈轸、召滑、楼缓、翟景、苏厉、乐毅这些人沟通他们的意图,
wú qǐ sūn bìn dài tā r liáng wáng liáo tián jì lián pō zhào shē zhī lún zhì qí bīng
吴起、孙膑、带佗、儿良、王廖、田忌、廉颇、赵奢这些人统领他们的军队。
cháng yǐ shén bèi zhī de bǎi wàn zhī shī yǎng guān ér gōng qín
曾经凭借十倍于秦的土地,百万大军,仰攻函谷关去攻打秦国。
qín rén kāi guān ér yán dí jiǔ guó zhī shī dùn táo ér bù gǎn jìn
秦国人打开关门迎敌,九国的军队却逃跑不敢前进。
qín wú wáng shǐ yí zú zhī fèi ér tiān xià gù yǐ kùn yǐ
秦国没有损失一支箭、一个箭头,而天下诸侯已经疲惫不堪了。
wū shì cóng sàn yuē bài zhēng gē dì ér lù qín
于是合纵联盟瓦解,各国争着割地来贿赂秦国。
qín yǒu yú lì ér zhì qí bì zhuī bēn zhú běi fú shī bǎi wàn liú xiě piāo lǔ yīn lì chéng biàn zǎi gē tiān xià fēn liè shān hé qiáng guó qǐng fú ruò guó rù cháo
秦国有多余的力量利用他们的弱点,追逐败逃的军队,倒下的尸体上百万,流的血能漂起盾牌,趁着有利形势,宰割天下,分裂山河,强国请求归服,弱国前来朝拜。
shī jí xiào wén wáng zhuāng xiāng wáng xiǎng guó zhī rì qiǎn guó jiā wú shì
延续到孝文王、庄襄王,在位时间短,国家没有大事。
jí zhì shǐ huáng fèn liù shì zhī yú liè zhèn cháng cè ér yù yǔ nèi tūn èr zhōu ér wáng zhū hóu lǚ zhì zūn ér zhì liù hé zhí qiāo piáo yǐ biān chī tiān xià wēi zhèn sì hǎi
等到秦始皇,发扬六代先王遗留下的功业,挥动长鞭驾驭天下,吞并东周西周消灭诸侯,登上皇帝宝座控制天下,用严酷的刑罚来奴役百姓,威势震慑四海。
nán qǔ bǎi yuè zhī de yǐ wéi guì lín xiàng jùn bǎi yuè zhī jūn fǔ shǒu xì jǐng wěi mìng xià lì
向南夺取百越的土地,设为桂林郡、象郡,百越的君主低头用绳子系着脖子,把性命交给秦朝的下级官吏。
nǎi shǐ méng tián běi zhù cháng chéng ér shǒu fān lí què xiōng nú qī bǎi yú lǐ hú rén bù gǎn nán xià ér mù mǎ shì yì bù gǎn guàn gōng ér bào yuàn
于是派蒙恬在北边修筑长城守卫边疆,击退匈奴七百多里,胡人不敢南下放牧,士兵也不敢拉弓报仇。
wū shì fèi xiān wáng zhī dào fán bǎi jiā zhī yán yǐ yú qián shǒu
于是废除先王的治国之道,焚烧诸子百家的著作,来使百姓愚昧。
duò míng chéng shā háo jùn shōu tiān xià zhī bīng jù zhī xián yáng xiāo fēng dī zhù yǐ wéi jīn rén shí èr yǐ ruò tiān xià zhī mín
毁坏著名的城池,杀害豪杰,收集天下的兵器聚集到咸阳,熔化刀箭,铸造成十二个铜人,来削弱天下百姓的反抗力量。
rán hòu jiàn huá wéi chéng yīn hé wèi chí jù yì zhàng zhī chéng lín bù cè zhī xī yǐ wéi gù
然后凭借华山作为城墙,就着黄河作为护城河,据守亿丈高的城墙,下临深不可测的河谷,以此作为坚固的屏障。
liáng jiàng jìn nǔ shǒu yào hài zhī chù xìn chén jīng zú chén lì bīng ér shuí hé
优秀的将领手持强弓,守卫要害的地方,可靠的大臣和精锐的士兵,摆开锋利的武器盘查过往行人。
tiān xià yǐ dìng shǐ huáng zhī xīn zì yǐ wéi guān zhōng zhī gù jīn chéng qiān lǐ zǐ sūn dì wáng wàn shì zhī yè yě
天下已经平定,秦始皇的心里,自认为关中这样坚固,如同千里铜墙铁壁,是子孙万代称帝称王的基业。
shǐ huáng jì méi yú wēi zhèn wū shū sú
秦始皇死后,他遗留的威势还震慑着边远地区。
rán ér chén shè wèng yǒu shéng shū zhī zǐ méng lì zhī rén ér qiān xǐ zhī tú yě
然而陈涉是个用破瓮做窗户、用草绳系门轴的穷苦人家的孩子,是种田的奴仆,而且是被征发戍边的人。
cái néng bù jí zhōng rén fēi yǒu zhòng ní mò dí zhī xián táo zhū yī dùn zhī fù yě
才能赶不上普通人,没有孔子、墨子那样的贤德,也没有陶朱公、猗顿那样的财富。
niè zú háng wǔ zhī jiān fǔ yǎng qiān bǎi zhī zhōng lǜ bà sàn zhī zú jiāng shù bǎi zhī zhòng zhuǎn ér gōng qín
他置身于戍卒队伍之中,从田野间突然兴起,率领疲惫涣散的士兵,带着几百人,转身攻打秦朝。
zhǎn mù wèi bīng jiē gān wèi qí tiān xià yún huì xiǎng yìng yíng liáng ér yǐng cóng shān dōng háo jùn suì bìng qǐ ér wáng qín zú yǐ
砍下树木当武器,举起竹竿当旗帜,天下人像云一样聚集响应,背着粮食像影子一样跟从他,崤山以东的豪杰于是一同起来灭亡了秦朝。
qiě tiān xià fēi xiǎo ruò yě
再说秦朝的天下并没有缩小变弱;
yōng zhōu zhī de yáo hán zhī gù zì ruò yě
雍州的地势,崤山和函谷关的险固还和从前一样。
chén shè zhī wèi fēi zūn wū qí chu yàn zhào hán wèi sòng wèi zhōng shān zhī jūn yě
陈胜的地位,并不比齐、楚、燕、赵、韩、魏、宋、卫、中山这些国家的君主尊贵;
chú yōu jí qín fēi xiān wū jù jǐ cháng shā yě
他们用的农具木棍,并不比钩戟长矛锋利;
shì shù zhī zhòng fēi chóu wū jiǔ guó zhī shī yě
那些被征发戍边的士卒,并不能和九国的军队相提并论;
shēn móu yuǎn lǜ xíng jūn yòng bīng zhī dào fēi jí xiāng shí zhī shì yě
深谋远虑、行军用兵的策略,也比不上先前那些谋士。
rán ér chéng bài yì biàn gōng yè xiāng fǎn yě
然而成功与失败却发生了截然不同的变化,功业成就完全相反。
cháng shì shǐ shān dōng zhī guó yǔ chén shè dù cháng xié dà bǐ quán liàng lì zé bù kě tóng nián ér yǔ yǐ
假使拿崤山以东的诸侯国与陈胜比量长短大小,较量权势力量,那简直不能相提并论。
rán ér qín yǐ qū qū zhī de
然而秦国凭借它小小的地方。
zhì wàn shèng zhī quán yì bā zhōu ér cháo tóng liè bǎi yǒu yú nián yǐ
发展到拥有万辆兵车的国势,控制天下八州,使六国诸侯都来朝见,已有一百多年了。
rán hòu yǐ liù hé wèi jiā yáo hán wèi gōng
然后将天下作为自己的家业,用崤山、函谷关作为宫墙。
yī fū zuò nán ér qī miào duò shēn sǐ rén shǒu wèi tiān xià xiào zhě hé yě
一个戍卒发难就毁掉了天子七庙,皇子皇孙都死在人家手里,被天下人耻笑,是什么原因呢?
rén yì bù shī ér gōng shǒu zhī shì yì yě
就因为不施行仁义,而攻取天下和守住天下的形势已经不同了。
tiān xià xiōng xiōng hǎi nèi fá zhǔ jǐ lù zhēng jié zhān wū yuán chù
天下动荡不安,四海之内没有明主,像鹿一样被追逐争夺,百姓像乌鸦一样不知何处安身。
chén shèng shǒu shì jué hào zhāng chǔ
陈胜首先起义,国号定为张楚。
guǐ guài shì píng hóng hú zì xǔ
假借鬼神的名义,自比鸿鹄高飞。
gé yīng dōng xià zhōu wén xi jù
葛婴带兵向东进军,周文领兵向西抵抗。
shǐ qīn zhū fáng yòu rèn hú wǔ
起初亲近朱房,后来又任用胡武。
huǒ yí jiàn shā fù xīn bù yǔ
陈胜被部下杀害,亲信之人并不与他同心。
zhuāng gǔ hé rén fǎn shì chéng fù
庄贾是什么人,竟在城父反叛杀害了陈胜!