史记 · 司马迁 · Chapter 52 of 130

三十世家·齐悼惠王世家

PinyinModern Translation
Size

qí dào huì wáng liú féi zhě gāo zǔ cháng shù nán yě

齐悼惠王刘肥,是汉高祖刘邦的庶长子。

qí mǔ wài fù yě yuē cáo shì

他的母亲是外室,名叫曹氏。

gāo zǔ liù nián lì féi wèi qí wáng shí qī shí chéng zhū mín néng qí yán zhě jiē yǔ qí wáng

高祖六年,刘邦封刘肥为齐王,封地包括七十座城池,凡是能说齐地话的百姓都划归齐王管辖。

qí wáng xiào huì dì xiōng yě

齐王是孝惠帝的兄长。

xiào huì dì èr nián qí wáng rù cháo

孝惠帝二年,齐王入京朝见。

huì dì yǔ qí wáng yàn yǐn kàng lǐ rú jiā rén

惠帝与齐王宴饮,以平等礼节相待,如同家人一般。

lǚ tài hòu nù qiě zhū qí wáng

吕太后对此很生气,打算杀掉齐王。

qí wáng jù bù dé tuō nǎi yòng qí nèi shǐ xūn jì xiàn chéng yáng jùn yǐ wéi lǔ yuán gōng zhǔ tāng mù yì

齐王害怕无法脱身,就采纳内史勋的计策,献出城阳郡,作为鲁元公主的汤沐邑。

lǚ tài hòu xǐ nǎi de cí jiù guó

吕太后很高兴,齐王才得以告辞返回封国。

dào huì wáng jí wèi shí sān nián yǐ huì dì liù nián zú

悼惠王在位十三年,于惠帝六年去世。

zi xiāng lì shì wèi āi wáng

他的儿子刘襄继位,就是哀王。

āi wáng yuán nián xiào huì dì bēng lǚ tài hòu chēng zhì tiān xià shì jiē jué wū gāo hòu

哀王元年,孝惠帝驾崩,吕太后临朝称制,天下大事都由吕后决定。

èr nián gāo hòu lì qí xiōng zi lì hóu lǚ tái wèi lǚ wáng gē qí zhī jǐ nán jùn wèi lǚ wáng fèng yì

二年,吕后封她哥哥的儿子郦侯吕台为吕王,割出齐国的济南郡作为吕王的封邑。

āi wáng sān nián qí dì zhāng rù sù wèi wū hàn lǚ tài hòu fēng wèi zhū xū hóu yǐ lǚ lù nǚ qī zhī

哀王三年,他的弟弟刘章到汉朝宫廷担任宿卫,吕太后封他为朱虚侯,并把吕禄的女儿嫁给他。

hòu sì nián fēng zhāng dì xīng jū wèi dōng móu hóu jiē sù wèi cháng ān zhōng

四年后,又封刘章的弟弟刘兴居为东牟侯,两人都在长安担任宿卫。

āi wáng bā nián gāo hòu gē qí láng yá jùn lì yíng líng hóu liú zé wèi láng yá wáng

哀王八年,吕后割出齐国的琅邪郡,封营陵侯刘泽为琅邪王。

qí míng nián zhào wáng yǒu rù cháo yōu sǐ yú dǐ

第二年,赵王刘友入朝,被幽禁在府邸中死去。

sān zhào wáng jiē fèi

三位赵王都被废黜。

gāo hòu lì zhū lǚ zhū lǚ wèi sān wáng shàn quán yòng shì

吕后封吕氏家族的人为三个王,独揽大权,把持朝政。

zhū xū hóu nián èr shí yǒu qì lì fèn liú shì bù dé zhí

朱虚侯刘章二十岁,年轻力壮,对刘氏宗亲不能担任要职感到愤慨。

cháng rù dài gāo hòu yàn yǐn gāo hòu lìng zhū xū hóu liú zhāng wèi jiǔ lì

他曾入宫侍奉吕后宴饮,吕后命令朱虚侯刘章担任酒吏。

zhāng zì qǐng yuē chén jiāng zhǒng yě qǐng dé yǐ jūn fǎ xíng jiǔ

刘章主动请求说:“臣是将门之后,请允许我用军法来执行酒令。”

gāo hòu yuē kě

吕后说:“可以。”

jiǔ hān zhāng jìn yǐn gē wǔ

酒兴正浓时,刘章上前敬酒并表演歌舞。

yǐ ér yuē qǐng wèi tài hòu yán gēng tián gē

过了一会儿说:“请让我给太后讲个耕田的歌谣。”

gāo hòu r zǐ chù zhī xiào yuē gù ér fù zhī tián ěr

吕后把他当小孩子看待,笑着说:“你父亲倒是懂得种田。

ruò shēng ér wèi wáng zǐ ān zhī tián hu

你生下来就是王子,哪里知道种田的事呢?”

zhāng yuē chén zhī zhī

刘章说:“臣知道。”

tài hòu yuē shì wèi wǒ yán tián

太后说:“那就试着给我说说种田的事。”

zhāng yuē shēn gēng jì zhǒng lì miáo yù shū fēi qí zhǒng zhě chú ér qù zhī

刘章说:“深耕密植,留苗要疏,不是该种的杂草,就锄掉它。”

lǚ hòu mò rán

吕后沉默不语。

qǐng zhī zhū lǚ yǒu yī rén zuì wáng jiǔ zhāng zhuī bá jiàn zhǎn zhī ér hái bào yuē yǒu wáng jiǔ yī rén chén jǐn xíng fǎ zhǎn zhī

不久,吕氏家族中有个人喝醉了,逃离酒席,刘章追上去,拔剑杀了他,然后回来报告说:“有个人逃离酒席,臣谨按军法处斩了他。”

tài hòu zuǒ yòu jiē dà jīng

太后和左右侍从都大吃一惊。

yè yǐ xǔ qí jūn fǎ wú yǐ zuì yě

既然已经准许他用军法行事,也就没法怪罪他。

yīn ba

于是酒宴作罢。

zì shì zhī hòu zhū lǚ dàn zhū xū hóu suī dà chén jiē yī zhū xū hóu liú shì wèi yì qiáng

从此以后,吕氏家族都害怕朱虚侯刘章,即使朝中大臣也都依附朱虚侯,刘氏的势力因此更加强大。

qí míng nián gāo hòu bēng

第二年,吕后去世。

zhào wáng lǚ lù wéi shàng jiāng jūn lǚ wáng chǎn wèi xiàng guó jiē jū cháng ān zhōng jù bīng yǐ wēi dà chén yù wéi luàn

赵王吕禄担任上将军,吕王吕产担任相国,都住在长安城里,聚集军队威胁大臣,企图作乱。

zhū xū hóu zhāng yǐ lǚ lù nǚ wèi fù zhī qí móu nǎi shǐ rén yīn chū gào qí xiōng qí wáng yù lìng fā bīng xi zhū xū hóu dōng móu hóu wèi nèi yìng yǐ zhū zhū lǚ yīn lì qí wáng wèi dì

朱虚侯刘章娶了吕禄的女儿为妻,得知他们的阴谋,就派人暗中出城告诉他的哥哥齐王,想让齐王发兵西进,朱虚侯和东牟侯在京城做内应,以便诛灭吕氏家族,趁机立齐王为皇帝。

qí wáng jì wén cǐ jì nǎi yǔ qí jiù fù sì jūn láng zhōng lìng zhù wǔ zhōng wèi wèi bó yīn móu fā bīng

齐王听到这个计策后,就和他的舅父驷钧、郎中令祝午、中尉魏勃暗中策划发兵。

qí xiāng zhào píng wén zhī nǎi fā zú wèi wáng gōng

齐国丞相召平听说后,就调兵包围王宫护卫。

wèi bó dài zhào píng yuē wáng yù fā bīng fēi yǒu hàn hǔ fú yàn yě

魏勃骗召平说:“大王想发兵,但没有朝廷的虎符作为凭证。

ér xiāng jūn wéi wáng gù shàn

而丞相您包围王宫,这当然很好。

bó qǐng wèi jūn jiàng bīng wèi wèi wáng

我请求替您带兵护卫王宫。”

zhào píng xìn zhī nǎi shǐ wèi bó jiàng bīng wéi wáng gōng

召平相信了他,就让魏勃带兵包围王宫。

bó jì jiàng bīng shǐ wéi xiāng fǔ

魏勃掌握兵权后,就调兵包围了丞相府。

zhào píng yuē jiē hū

召平叹息道:“唉!

dào jiā zhī yán dāng duàn bù duàn fǎn shòu qí luàn nǎi shì yě

道家的话‘该决断时不决断,反而会遭受祸乱’,说的就是这种情况啊。”

suì zì shā

于是自杀了。

wū shì qí wáng yǐ sì jūn wèi xiāng wèi bó wèi jiāng jūn zhù wǔ wèi nèi shǐ xī fā guó zhōng bīng

于是齐王任命驷钧为丞相,魏勃为将军,祝午为内史,调动了国内所有兵力。

shǐ zhù wǔ dōng zhà láng yá wáng yuē lǚ shì zuò luàn qí wáng fā bīng yù xi zhū zhī

派祝午向东欺骗琅邪王说:“吕氏作乱,齐王发兵打算西进讨伐他们。

qí wáng zì yǐ r zi nián shào bù xí bīng gé zhī shì yuán jǔ guó wěi dài wáng

齐王自认为是晚辈,年纪轻,不熟悉军事,愿意把整个国家托付给大王。

dài wáng zì gāo dì jiāng yě xí zhàn shì

大王您是高帝时的将领,熟悉战事。

qí wáng bù gǎn lí bīng shǐ chén qǐng dài wáng xìng zhī lín zī jiàn qí wáng jì shì bìng jiāng qí bīng yǐ xī píng guān zhōng zhī luàn

齐王不敢离开军队,派我来请大王前往临淄会见齐王商议大事,并带领齐军西进平定关中的叛乱。

láng yá wáng xìn zhī yǐ wéi rán chí jiàn qí wáng

”琅邪王相信了,认为说得对,快马去见齐王。

qí wáng yǔ wèi bó děng yīn liú láng yá wáng ér shǐ zhù wǔ jǐn fā láng yá guó ér bìng jiāng qí bīng

齐王与魏勃等人趁机扣留了琅邪王,而让祝午调动琅邪国全部兵力并接管了军队。

láng yá wáng liú zé jì jiàn qī bù dé fǎn guó nǎi shuō qí wáng yuē qí dào huì wáng gāo huáng dì zhǎng zǐ tuī běn yán zhī ér dài wáng gāo huáng dì shì zhǎng sūn yě dāng lì

琅邪王刘泽被骗后,无法返回自己的封国,于是劝说齐王:“齐悼惠王是高皇帝的长子,按根源来说,大王您是高皇帝的嫡长孙,应当继位。

jīn zhū dà chén hú yí wèi yǒu suǒ dìng ér zé wū liú shì zuì wéi cháng nián dà chén gù dài zé jué jì

如今大臣们犹豫不决,而我刘泽在刘氏宗亲中年纪最大,大臣们本来就在等我决定计策。

jīn dài wáng liú chén wú wéi yě bù rú shǐ wǒ rù guān jì shì

现在大王留着我没什么用,不如让我进关去商议大事。

qí wáng yǐ wéi rán nǎi yì jù chē sòng láng yá wáng

”齐王认为有理,于是备好车马送琅邪王出发。

láng yá wáng jì xíng qí suì jǔ bīng xi gōng lǚ guó zhī jǐ nán

琅邪王走后,齐国就发兵西进攻打吕国所属的济南。

wū shì qí āi wáng yí zhū hóu wáng shū yuē gāo dì píng dìng tiān xià wáng zhū zǐ dì dào huì wáng wū qí

于是齐哀王给诸侯王写信说:“高帝平定天下,分封子弟为王,悼惠王被封在齐国。

dào huì wáng hōng huì dì shǐ liú hòu zhāng liáng lì chén wèi qí wáng

悼惠王去世,惠帝派留侯张良立我为齐王。

huì dì bēng gāo hòu yòng shì chūn qiū gāo tīng zhū lǚ shàn fèi gāo dì suǒ lì yòu shā sān zhào wáng miè liáng yàn zhào yǐ wáng zhū lǚ fēn qí guó wèi sì

惠帝驾崩,高后掌权,年事已高,听任吕氏擅自废黜高帝所立的王,又杀死三位赵王,消灭梁、燕、赵来封吕氏为王,把齐国分成四份。

zhōng chén jìn jiàn shàng huò luàn bù tīng

忠臣进谏,皇上被迷惑扰乱而不听。

jīn gāo hòu bēng huáng dì chūn qiū fù wèi néng zhì tiān xià gù shì dà chén zhū

如今高后去世,皇帝年幼,还不能治理天下,本应依靠大臣诸侯。

jīn zhū lǚ yòu shàn zì zūn guān jù bīng yán wēi jié liè hóu zhōng chén jiǎo zhì yǐ lìng tiān xià zōng miào suǒ yǐ wēi

现在吕氏又擅自抬高官职,聚集军队耀武扬威,胁迫列侯和忠臣,假传诏令来控制天下,宗庙因此危急。

jīn guǎ rén lǜ bīng rù zhū bù dàng wèi wáng zhě

现在我带兵进京诛杀不该称王的人。

hàn wén qí fā bīng ér xi xiàng guó lǚ chǎn nǎi qiǎn dà jiàng jūn guàn yīng dōng jī zhī

汉朝廷听说齐国发兵西进,相国吕产就派大将军灌婴东进攻打齐军。

guàn yīng zhì xíng yáng nǎi móu yuē zhū lǚ jiàng bīng jū guān zhōng yù wēi liú shì ér zì lì

灌婴到达荥阳,便谋划说:“吕氏带兵驻守关中,想危害刘氏而自立。

wǒ jīn pò qí hái bào shì yì lǚ shì zī yě

我现在打败齐军回去报告,这是增加吕氏的资本。

nǎi liú bīng tún xíng yáng shǐ shǐ yù qí wáng jí zhū hóu yǔ lián hé yǐ dài lǚ shì zhī biàn ér gòng zhū zhī

”于是留下军队驻扎在荥阳,派使者告知齐王和诸侯,与他们联合,等待吕氏发生变故时共同诛灭他们。

qí wáng wén zhī nǎi xi qǔ qí gù jǐ nán jùn yì tún bīng wū qí xi jiè yǐ dài yuē

齐王听说后,就西进攻取自己原来的济南郡,也把军队驻扎在齐国西部边界等待约定。

lǚ lù lǚ chǎn yù zuò luàn guān zhōng zhū xū hóu yǔ tài wèi bó chéng xiàng píng děng zhū zhī

吕禄和吕产企图在关中地区发动叛乱,朱虚侯与太尉周勃、丞相陈平等人联手将他们铲除。

zhū xū hóu shǒu xiān zhǎn lǚ chǎn wū shì tài wèi bó děng nǎi de jǐn zhū zhū lǚ

朱虚侯率先斩杀了吕产,于是太尉周勃等人才得以彻底消灭所有吕氏势力。

ér láng yá wáng yì cóng qí zhì cháng ān

与此同时,琅邪王也从齐国赶到了长安。

dà chén yì yù lì qí wáng ér láng yá wáng jí dà chén yuē qí wáng mǔ jiā sì jūn è lì hǔ ér guàn zhě yě

大臣们商议想要拥立齐王为帝,但琅邪王和一些大臣提出反对:“齐王的母族驷钧家族,凶恶暴戾,简直是披着人衣的老虎。

fāng yǐ lǚ shì gù jǐ luàn tiān xià jīn yòu lì qí wáng shì yù fù wèi lǚ shì yě

之前正因为吕氏的缘故几乎祸乱天下,如今再立齐王,这岂不是想重蹈吕氏的覆辙。

dài wáng mǔ jiā báo shì jūn zǐ zhǎng zhě

代王的母族薄氏,则是仁德宽厚的长者之家;

qiě dài wáng yòu qīn gāo dì zǐ wū jīn jiàn zài qiě zuì wéi zhǎng

况且代王又是高皇帝的亲生儿子,如今健在,而且年纪最长。

yǐ zi zé shùn yǐ shàn rén zé dà chén ān

立他为子嗣合乎礼法,立他为善人则大臣们安心。

wū shì dà chén nǎi móu yíng lì dài wáng ér qiǎn zhū xū hóu yǐ zhū lǚ shì shì gào qí wáng lìng bà bīng

”于是大臣们便谋划迎接代王即位,并派遣朱虚侯将诛灭吕氏的事情告知齐王,命令他撤兵。

guàn yīng zài xíng yáng wén wèi bó běn jiào qí wáng fǎn jì zhū lǚ shì ba qí bīng shǐ shǐ zhào zé wèn wèi bó

灌婴驻扎在荥阳,听说魏勃原本唆使齐王造反,在吕氏被诛灭、齐王罢兵之后,便派使者召魏勃前来责问。

bó yuē shī huǒ zhī jiā qǐ xiá xiān yán dà rén ér hòu jiù huǒ hu

魏勃说:“家里失火的时候,哪还有空先禀报长辈再救火呢!

yīn tuì lì gǔ zhàn ér lì kǒng bù néng yán zhě zhōng wú tā yǔ

”说完退后站立,双腿发抖,战栗不已,吓得几乎说不出话,最终也没再辩解。

guàn jiāng jūn shú shì xiào yuē rén wèi wèi bó yǒng wàng yōng rén ěr hé néng wéi hu

灌将军仔细打量他,笑道:“人们都说魏勃勇猛,不过是个狂妄平庸之辈罢了,能有什么作为!

nǎi ba wèi bó

”于是便放过了魏勃。

wèi bó fù yǐ shàn gǔ qín jiàn qín huáng dì

魏勃的父亲因擅长弹琴曾受到秦始皇的接见。

jí wèi bó shǎo shí yù qiú jiàn qí xiāng cáo cān jiā pín wú yǐ zì tōng nǎi cháng dú zǎo yè sǎo qí xiāng shè rén mén wài

到了魏勃年轻时,他想求见齐国丞相曹参,但家境贫寒无法自行引荐,于是常常独自在清晨和夜晚打扫齐国丞相舍人的门外。

xiāng shè rén guài zhī yǐ wéi wù ér cì zhī de bó

丞相的舍人感到奇怪,以为是什么异物,便暗中观察,抓住了魏勃。

bó yuē yuán jiàn xiāng jūn wú yīn gù wèi zi sǎo yù yǐ qiú jiàn

魏勃说:“我想拜见丞相,没有门路,所以为您打扫,希望能借此求见。

wū shì shè rén jiàn bó cáo cān yīn yǐ wéi shè rén

”于是舍人引荐魏勃见了曹参,曹参便收他做了舍人。

yī wèi cān yù yán shì cān yǐ wéi xián yán zhī qí dào huì wáng

一次为曹参驾车时,魏勃谈论政事,曹参认为他有才能,便向齐悼惠王举荐了他。

dào huì wáng zhào jiàn zé bài wèi nèi shǐ

悼惠王召见后,就任命他为内史。

shǐ dào huì wáng de zì zhì èr qiān dàn

起初,悼惠王有权自行任命二千石级别的官员。

jí dào huì wáng zú ér āi wáng lì bó yòng shì zhòng wū qí xiāng

等到悼惠王去世,哀王即位,魏勃掌权,地位比齐国丞相还要显赫。

wáng jì bà bīng guī ér dài wáng lái lì shì wèi xiào wén dì

齐王罢兵返回后,代王前来即位,这就是汉孝文帝。

xiào wén dì yuán nián jǐn yǐ gāo hòu shí suǒ gē qí zhī chéng yáng láng yá jǐ nán jùn fù yǔ qí ér xǐ láng yá wáng wáng yàn yì fēng zhū xū hóu dōng móu hóu gè èr qiān hù

孝文帝元年,将吕后时期从齐国割出的城阳、琅邪、济南三郡全部归还给齐国,并将琅邪王改封为燕王,同时给朱虚侯和东牟侯各增加两千户封地。

shì suì qí āi wáng zú tài zǐ lì shì wéi wén wáng

这一年,齐哀王去世,太子继位,就是齐文王。

qí wén wáng yuán nián hàn yǐ qí zhī chéng yáng jùn lì zhū xū hóu wèi chéng yáng wáng yǐ qí jì běi jùn lì dōng móu hóu wèi jì běi wáng

齐文王元年,汉朝将齐国的城阳郡分封给朱虚侯,立他为城阳王;将齐国的济北郡分封给东牟侯,立他为济北王。

èr nián jì běi wáng fǎn hàn zhū shā zhī dì rù yú hàn

第二年,济北王造反,汉朝将其诛杀,封地收归朝廷。

hòu èr nián xiào wén dì jǐn fēng qí dào huì wáng zǐ ba jūn děng qī rén jiē wèi liè hóu

两年后,孝文帝将齐悼惠王的七个儿子,包括罢军等人,全部封为列侯。

qí wén wáng lì shí sì nián zú wú zi guó chú dì rù yú hàn

齐文王在位十四年后去世,没有子嗣,封国被废除,土地收归朝廷。

hòu yī suì xiào wén dì yǐ suǒ fēng dào huì wáng zǐ fēn qí wèi wáng qí xiào wáng jiāng lǘ yǐ dào huì wáng zǐ yáng xū hóu wèi qí wáng

一年后,孝文帝将齐悼惠王的儿子们分封到齐国各地为王,齐悼惠王的儿子杨虚侯刘将闾被封为齐王,即齐孝王。

gù qí bié jùn jǐn yǐ wáng dào huì wáng zǐ zi zhì wèi jì běi wáng zi pì guāng wèi jǐ nán wáng zi xián wèi zī chuān wáng zi yǎng wèi jiāo xī wáng zi xióng qú wèi jiāo dōng wáng yǔ chéng yáng qí fán qī wáng

原先齐国的其他郡也都分封给悼惠王的儿子们:刘志为济北王,刘辟光为济南王,刘贤为菑川王,刘卬为胶西王,刘雄渠为胶东王,加上城阳王和齐王,一共七个王。

qí xiào wáng shí yī nián wú wáng pì chǔ wáng wù fǎn xīng bīng xi gào zhū hóu yuē jiāng zhū hàn zéi chén zhāo cuò yǐ ān zōng miào

齐孝王十一年,吴王刘濞、楚王刘戊造反,起兵西进,通告诸侯说:“要诛杀汉朝奸臣晁错来安定宗庙。”

jiāo xi jiāo dōng zī chuān jǐ nán jiē shàn fā bīng yīng wú chǔ

胶西、胶东、菑川、济南等国都擅自发兵响应吴楚叛乱。

yù yǔ qí qí xiào wáng hú yí chéng shǒu bù tīng sān guó bīng gòng wéi qí

还想联合齐国,齐孝王犹豫不定,就坚守城池没有听从。三国军队共同包围齐国。

qí wáng shǐ lù zhōng dài fū gào wū tiān zǐ

齐王派路中大夫向天子报告情况。

tiān zǐ fù lìng lù zhōng dài fū hái gào qí wáng shàn jiān shǒu wú bīng jīn pò wú chǔ yǐ

天子又命令路中大夫回去告诉齐王:“好好坚守,我的军队现在已经击败吴楚叛军了。”

lù zhōng dài fū zhì sān guó bīng wéi lín zī shù zhòng wú cóng rù

路中大夫到达时,三国军队已将临菑重重包围,无法进入。

sān guó jiāng jié yǔ lù zhōng dài fū méng yuē ruò fǎn yán hàn yǐ pò yǐ qí qù xià sān guó bù qiě jiàn tú

三国将领胁迫路中大夫结盟,说:“你回去反着说汉军已被打败,齐国赶快向三国投降,不然就要被屠城。”

lù zhōng dài fū jì xǔ zhī zhì chéng xià wàng jiàn qí wáng yuē hàn yǐ fā bīng bǎi wàn shǐ tài wèi zhōu yà fu jī pò wú chǔ fāng yǐn bīng jiù qí qí bì jiān shǒu wú xià

路中大夫假装答应,到了城下,望见齐王,喊道:“汉朝已发兵百万,派太尉周亚夫击败了吴楚叛军,正带兵来救齐国,齐国一定要坚守不要投降!”

sān guó jiāng zhū lù zhōng dài fū

三国将领于是杀了路中大夫。

qí chū wéi jí yīn yǔ sān guó tōng móu yuē wèi dìng huì wén lù zhōng dài fū cóng hàn lái xǐ jí qí dà chén nǎi fù quàn wáng wú xià sān guó

齐国起初被围困危急,暗中与三国沟通谋议,盟约还没定下,恰巧听说路中大夫从汉朝回来,很高兴,齐国的大臣们便又劝齐王不要向三国投降。

jū wú hé hàn jiāng luán bù píng yáng hóu děng bīng zhì qí jī pò sān guó bīng jiě qí wéi

没过多久,汉将栾布、平阳侯等人的军队到达齐国,击败三国军队,解除了齐国的包围。

yǐ ér fù wén qí chū yǔ sān guó yǒu móu jiāng yù yí bīng fá qí

不久后汉朝又听说齐国起初曾与三国有合谋的打算,便准备调兵讨伐齐国。

qí xiào wáng jù nǎi yǐn yào zì shā

齐孝王害怕,于是服毒自杀。

jǐng dì wén zhī yǐ wéi qí shǒu shàn yǐ pò jié yǒu móu fēi qí zuì yě nǎi lì xiào wáng tài zǐ shòu wèi qí wáng shì wèi yì wáng xù qí hòu

景帝听说后,认为齐国最初表现良好,后来是被胁迫参与谋议,并非其本罪,于是立齐孝王的太子刘寿为齐王,就是齐懿王,延续齐国的宗祀。

ér jiāo xi jiāo dōng jǐ nán zī chuān wáng xián zhū miè dì rù yú hàn

而胶西、胶东、济南、菑川王都被诛灭,封地收归朝廷。

xǐ jì běi wáng wáng zī chuān

将济北王改封为菑川王。

qí yì wáng lì èr shí èr nián zú zi cì jǐng lì shì wèi lì wáng

齐懿王在位二十二年后去世,儿子刘次景继位,就是齐厉王。

qí lì wáng qí mǔ yuē jì tài hòu

齐厉王的母亲是纪太后。

tài hòu qǔ qí dì jì shì nǚ wèi lì wáng hòu

纪太后让弟弟的女儿嫁给齐厉王做王后。

wáng bù ài jì shì nǚ

齐厉王不喜欢这位纪氏女子。

tài hòu yù qí jiā zhòng chǒng lìng qí cháng nǚ jì wēng zhǔ rù wáng gōng zhèng qí hòu gōng wú lìng de jìn wáng yù lìng ài jì shì nǚ

纪太后想让自家继续得宠,就让大女儿纪翁主进入王宫,管理后宫,不让其他女子接近齐王,想让他喜欢上纪氏王后。

wáng yīn yǔ qí zǐ wēng zhǔ jiān

齐王却和自己的姐姐纪翁主私通。

qí yǒu huàn zhě xú jiǎ rù shì hàn huáng tài hòu

齐国有个宦官叫徐甲,去侍奉汉朝的皇太后。

huáng tài hòu yǒu ài nǚ yuē xiū chéng jūn xiū chéng jūn fēi liú shì tài hòu lián zhī

皇太后有个疼爱的女儿叫修成君,修成君不是刘氏皇族,太后很怜惜她。

xiū chéng jūn yǒu nǚ míng é tài hòu yù jià zhī wū zhū hóu huàn zhě jiǎ nǎi qǐng shǐ qí bì lìng wáng shàng shū qǐng é

修成君有个女儿叫娥,太后想把她嫁给诸侯,宦官徐甲就请求出使齐国,一定要让齐王上书请求娶娥。

huáng tài hòu xǐ shǐ jiǎ zhī qí

皇太后很高兴,派徐甲去齐国。

shì shí qí rén zhǔ fù yǎn zhī jiǎ zhī shǐ qí yǐ qǔ hòu shì yì yīn wèi jiǎ jí shì chéng xìng yán yǎn nǚ yuán de chōng wáng hòu gōng

这时齐国人主父偃知道徐甲出使齐国是为了说亲,也趁机对徐甲说:“如果事情办成,希望您提一下,我的女儿也愿意进入齐王后宫。”

jiǎ jì zhì qí fēng yǐ cǐ shì

徐甲到了齐国后,就暗示了这件事。

jì tài hòu dà nù yuē wáng yǒu hòu hòu gōng jù bèi

纪太后非常生气,说:“齐王已经有王后,后宫也齐全了。

qiě jiǎ qí pín rén jí nǎi wèi huàn zhě rù shì hàn wú bǔ yì nǎi yù luàn wú wáng jiā

况且徐甲本是齐国的穷人,走投无路才当了宦官,去侍奉汉朝,没什么用处,现在竟想扰乱我王家!

qiě zhǔ fù yǎn hé wéi zhě

再说主父偃算什么人?

nǎi yù yǐ nǚ chōng hòu gōng

居然也想把女儿送进后宫!”

xú jiǎ dà qióng hái bào huáng tài hòu yuē wáng yǐ yuán shàng é rán yǒu yī hài kǒng rú yàn wáng

徐甲非常尴尬,回去报告皇太后说:“齐王本来愿意娶娥,但有一个顾虑,怕像燕王那样。”

yàn wáng zhě yǔ qí zi kūn dì jiān xīn zuò yǐ sǐ wáng guó gù yǐ yàn gǎn tài hòu

燕王,就是和女儿、姐妹通奸,刚刚因此获罪而死,封国也被废除,所以徐甲用燕王的事来触动太后。

tài hòu yuē wú fù yán jià nǚ qí shì

太后说:“不要再提嫁女儿到齐国的事了。”

shì jìn xún wén wū tiān zǐ

这件事渐渐传到了皇帝耳朵里。

zhǔ fù yǎn yóu cǐ yì yǔ qí yǒu què

主父偃从此也和齐国有了嫌隙。

zhǔ fù yǎn fāng xìng wū tiān zǐ yòng shì yīn yán qí lín zī shí wàn hù shì zū qiān jīn rén zhòng yīn fù jù wū cháng ān cǐ fēi tiān zǐ qīn dì ài zǐ bù dé wáng cǐ

主父偃当时正受皇帝宠信,掌权,就趁机说:“齐国的都城临淄有十万户,市场税收极多,人口众多,富裕程度超过长安,这样的地方不是天子的亲弟弟或爱子不能在此称王。

jīn qí wáng wū qīn shǔ yì shū

如今齐王与皇室的亲属关系越来越疏远。

nǎi cóng róng yán lǚ tài hòu shí qí yù fǎn wú chǔ shí xiào wáng jǐ wéi luàn

”他又不紧不慢地说:“吕太后时期齐国就想造反,吴楚七国之乱时齐孝王也差点参与作乱。

jīn wén qí wáng yǔ qí zǐ luàn

现在又听说齐王和他姐姐淫乱。”

wū shì tiān zǐ nǎi bài zhǔ fù yǎn wèi qí xiāng qiě zhèng qí shì

于是皇帝就任命主父偃为齐国丞相,并且让他去查办齐王的事。

zhǔ fù yǎn jì zhì qí nǎi jí zhì wáng hòu gōng huàn zhě wèi wáng tōng wū zǐ wēng zhǔ suǒ zhě lìng qí cí zhèng jiē yǐn wáng

主父偃到了齐国后,立刻审问齐王后宫那些帮齐王与姐姐私通的宦官,让他们供词都牵连到齐王。

wáng nián shào jù dà zuì wèi lì suǒ zhí zhū nǎi yǐn yào zì shā

齐王年纪轻,害怕犯下大罪被官吏抓去处死,就服毒自杀了。

jué wú hòu

没有留下后代。

shì shí zhào wáng jù zhǔ fù yǎn yī chū fèi qí kǒng qí jiàn shū gǔ ròu nǎi shàng shū yán yǎn shòu jīn jí qīng zhòng zhī duǎn

这时赵王担心主父偃一出马就废掉了齐国,怕他渐渐离间皇族骨肉,于是上书告发主父偃收受贿赂以及处事不公的短处。

tiān zǐ yì jì qiú yǎn

皇帝也就把主父偃关押起来。

gōng sūn hóng yán qí wáng yǐ yōu sǐ wú hòu guó rù hàn fēi zhū yǎn wú yǐ sāi tiān xià zhī wàng

公孙弘说:“齐王因为忧惧而死,没有后代,封国收归汉朝,不杀主父偃无法平息天下人的不满。”

suì zhū yǎn

于是处死了主父偃。

qí lì wáng lì wǔ nián sǐ wú hòu guó rù yú hàn

齐厉王在位五年死去,没有后代,封国并入汉朝。

qí dào huì wáng hòu shàng yǒu èr guó chéng yáng jí zī chuān

齐悼惠王的后代还有两个封国,就是城阳和菑川。

zī chuān dì bǐ qí

菑川的土地与齐国相邻。

tiān zǐ lián qí wèi dào huì wáng zhǒng yuán zài jùn gē lín zī dōng huán dào huì wáng zhǒng yuán yì jǐn yǐ yǔ zī chuān yǐ fèng dào huì wáng jì sì

皇帝怜悯齐国,因为悼惠王的陵园在齐郡,就把临菑东边环绕悼惠王陵园的城邑全部划给菑川,用来供奉悼惠王的祭祀。

chéng yáng jǐng wáng zhāng qí dào huì wáng zǐ yǐ zhū xū hóu yǔ dà chén gòng zhū zhū lǚ ér zhāng shēn shǒu xiān zhǎn xiàng guó lǚ wáng chǎn wū wèi yāng gōng

城阳景王刘章,是齐悼惠王的儿子,以朱虚侯的身份和大臣们一起诛灭诸吕,而刘章亲自率先在未央宫斩杀了相国吕王吕产。

xiào wén dì jì lì yì fēng zhāng èr qiān hù cì jīn qiān jīn

孝文帝即位后,加封刘章二千户,赏赐黄金千斤。

xiào wén èr nián yǐ qí zhī chéng yáng jùn lì zhāng wèi chéng yáng wáng

孝文帝二年,把齐国的城阳郡分出来立刘章为城阳王。

lì èr nián zú zi xǐ lì shì wèi gòng wáng

在位两年去世,儿子刘喜继位,就是共王。

gòng wáng bā nián xǐ wáng huái nán

共王八年,改封为淮南王。

sì nián fù huán wáng chéng yáng

四年后,又回来做城阳王。

fán sān shí sān nián zú zi yán lì shì wèi qǐng wáng

一共在位三十三年去世,儿子刘延继位,就是顷王。

qǐng wáng èr shí nián zú zi yì lì shì wèi jìng wáng

顷王在位二十年去世,儿子刘义继位,就是敬王。

jìng wáng jiǔ nián zú zi wǔ lì shì wèi huì wáng

敬王在位九年去世,儿子刘武继位,就是惠王。

huì wáng shí yī nián zú zi shùn lì shì wèi huāng wáng

惠王在位十一年去世,儿子刘顺继位,就是荒王。

huāng wáng sì shí liù nián zú zi huī lì shì wèi dài wáng

荒王在位四十六年去世,儿子刘恢继位,就是戴王。

dài wáng bā nián zú zi jǐng lì zhì jiàn shǐ sān nián shí wǔ suì zú

戴王在位八年去世,儿子刘景继位,到建始三年,十五岁时去世。

jì běi wáng xīng jū qí dào huì wáng zǐ yǐ dōng móu hóu zhù dà chén zhū zhū lǚ gōng shǎo

济北王刘兴居,是齐悼惠王的儿子,曾以东牟侯的身份协助大臣们诛灭吕氏家族,但功劳不大。

jí wén dì cóng dài lái xīng jū yuē qǐng yǔ tài pú yīng rù qīng gōng

等到汉文帝从代地来到京城,刘兴居说:“请让我和太仆夏侯婴一起进宫清理。”

fèi shǎo dì gòng yǔ dà chén zūn lì xiào wén dì

于是废黜了少帝,与大臣们共同拥立孝文帝。

xiào wén dì èr nián yǐ qí zhī jì běi jùn lì xīng jū wèi jì běi wáng yǔ chéng yáng wáng jù lì

孝文帝二年,将齐国的济北郡封给刘兴居,立他为济北王,与城阳王一同受封。

lì èr nián fǎn

封王两年后,他起兵造反。

shǐ dà chén zhū lǚ shì shí zhū xū hóu gōng yóu dà xǔ jǐn yǐ zhào de wáng zhū xū hóu jǐn yǐ liáng de wáng dōng móu hóu

当初大臣们诛灭吕氏时,朱虚侯刘章的功劳最大,曾许诺将整个赵地封给朱虚侯为王,整个梁地封给东牟侯为王。

jí xiào wén dì lì wén zhū xū dōng móu zhī chū yù lì qí wáng gù chù qí gōng

等到孝文帝即位,听说朱虚侯和东牟侯最初想拥立齐王为帝,因此贬低了他们的功劳。

jí èr nián wáng zhū zǐ nǎi gē qí èr jùn yǐ wáng zhāng xīng jū

到了第二年,分封诸子为王时,只割出齐国的两个郡来封刘章和刘兴居为王。

zhāng xīng jū zì yǐ shī zhí duó gōng

刘章和刘兴居自认为被剥夺了应得的职位和功劳。

zhāng sǐ ér xīng jū wén xiōng nú dà rù hàn hàn duō fā bīng shǐ chéng xiàng guàn yīng jī zhī wén dì qīn xìng tài yuán yǐ wéi tiān zǐ zì jī hú suì fā bīng fǎn wū jì běi

刘章死后,刘兴居听说匈奴大举入侵汉朝,汉朝调派大量军队,派丞相灌婴迎击,文帝亲自驾临太原,刘兴居以为皇帝亲自征讨匈奴,于是趁机在济北起兵造反。

tiān zǐ wén zhī ba chéng xiàng jí xíng bīng jiē guī cháng ān

皇帝得知后,撤回丞相及出征的军队,全部返回长安。

shǐ jí pú hóu chái jiāng jūn jī pò lǔ jì běi wáng wáng zì shā dì rù yú hàn wèi jùn

派棘蒲侯柴武将军击败并俘虏了济北王,济北王自杀,封地收归汉朝,改为郡。

hòu shí nián wén dì shí liù nián fù yǐ qí dào huì wáng zǐ ān dōu hóu zhì wèi jì běi wáng

十年后,即文帝十六年,又封齐悼惠王的儿子安都侯刘志为济北王。

shí yī nián wú chǔ fǎn shí zhì jiān shǒu bù yǔ zhū hóu hé móu

十一年后,吴楚七国之乱时,刘志坚守封地,没有参与诸侯的合谋。

wú chǔ yǐ píng xǐ zhì wáng zī chuān

吴楚之乱平定后,将刘志改封为菑川王。

jǐ nán wáng pì guāng qí dào huì wáng zǐ yǐ lēi hóu xiào wén shí liù nián wèi jǐ nán wáng

济南王刘辟光,是齐悼惠王的儿子,在孝文帝十六年以勒侯的身份被封为济南王。

shí yī nián yǔ wú chǔ fǎn

十一年后,参与吴楚七国之乱。

hàn jī pò shā pì guāng yǐ jǐ nán wèi jùn dì rù yú hàn

汉朝军队击破叛军,杀了刘辟光,将济南改为郡,土地收归汉朝。

zī chuān wáng xián qí dào huì wáng zǐ yǐ wǔ chéng hóu wén dì shí liù nián wèi zī chuān wáng

菑川王刘贤,是齐悼惠王的儿子,在文帝十六年以武城侯的身份被封为菑川王。

shí yī nián yǔ wú chǔ fǎn hàn jī pò shā xián

十一年后,参与吴楚七国之乱,汉朝军队击破叛军,杀了刘贤。

tiān zǐ yīn xǐ jì běi wáng zhì wáng zī chuān

皇帝于是将济北王刘志改封为菑川王。

zhì yì qí dào huì wáng zǐ yǐ ān dōu hòu wáng jì běi

刘志也是齐悼惠王的儿子,曾以安都侯的身份被封为济北王。

zī chuān wáng fǎn wú hòu nǎi xǐ jì běi wáng wáng zī chuān

菑川王造反后,没有后代,于是将济北王改封到菑川。

fán lì sān shí wǔ nián zú shì wèi yì wáng

刘志在位共三十五年去世,谥号为懿王。

zi jiàn dài lì shì wèi jìng wáng

曹植继位,就是靖王。

èr shí nián zú zi yí dài lì shì wèi qǐng wáng

在位二十年去世,儿子曹遗继位,就是顷王。

sān shí liù nián zú zi zhōng gǔ lì shì wèi sī wáng

在位三十六年去世,儿子曹终古继位,就是思王。

èr shí bā nián zú zi shàng lì shì wèi xiào wáng

在位二十八年去世,儿子曹尚继位,就是孝王。

wǔ nián zú zi héng lì zhì jiàn shǐ sān nián shí yī suì zú

在位五年去世,儿子曹横继位,到建始三年,在位十一年,去世。

jiāo xī wáng yǎng qí dào huì wáng zǐ yǐ chāng píng hóu wén dì shí liù nián wèi jiāo xī wáng

胶西王刘卬,是齐悼惠王的儿子,以昌平侯的身份在文帝十六年成为胶西王。

shí yī nián yǔ wú chǔ fǎn

十一年后,参与吴楚七国之乱。

hàn jī pò shā yǎng dì rù yú hàn wèi jiāo xi jùn

汉朝军队击败并杀死了刘卬,他的封地归入汉朝,设为胶西郡。

jiāo dōng wáng xióng qú qí dào huì wáng zǐ yǐ bái shí hóu wén dì shí liù nián wèi jiāo dōng wáng

胶东王刘雄渠,是齐悼惠王的儿子,以白石侯的身份在文帝十六年成为胶东王。

shí yī nián yǔ wú chǔ fǎn hàn jī pò shā xióng qú dì rù yú hàn wèi jiāo dōng jùn

在位十一年,与吴楚等国一起反叛,汉朝军队击败并杀死了刘雄渠,他的封地归入汉朝,设为胶东郡。

tài shǐ gōng yuē zhū hóu dà guó wú guò qí dào huì wáng

太史公说:诸侯大国中没有超过齐悼惠王的。

yǐ hǎi nèi chū dìng zǐ dì shǎo jī qín zhī wú chǐ tǔ fēng gù dà fēng tóng xìng yǐ tián wàn mín zhī xīn

因为天下刚刚平定,皇族子弟还少,有感于秦朝没有分封一寸土地给宗室,所以大封同姓诸侯,以安抚百姓的心。

jí hòu fēn liè gù qí lǐ yě

到后来诸侯分裂,本来就是必然的道理。

hàn jiáo qín zhì shù píng zì qiáng

汉朝纠正秦朝的制度,设立诸侯作为屏障以自强。

biǎo hǎi dà guó xī fēng qí wáng

沿海的大国,都封给了齐王。

lǚ hòu sì nù nǎi xiàn chéng yáng

吕后肆意发怒,于是献出了城阳。

āi wáng sì lì qí lì bù liàng

哀王继位,他的力量不可估量。

zhū xū shì hàn gōng dà cè zhǎng

朱虚侯在汉朝做官,功劳大谋略长远。

dōng móu shòu shǎng chēng luàn yí yāng

东牟侯受到赏赐,却参与叛乱留下祸殃。

jiāo dōng jì běi xióng qú pì guāng

胶东王、济北王,就是刘雄渠、刘辟光。

qí suī qī guó zhōng xiào zhě chāng

齐国虽然分为七国,但忠诚孝顺的才能昌盛。

✦ You read 三十世家·齐悼惠王世家

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.