zhōng jīng wèi zhèn qióng qū jí shī zhī néng yán hòu dé zhī rén
“中经”,谓振穷趋急,施之能言厚德之人。
jiù jū zhí qióng zhě bù wàng ēn yě
救拘执,穷者不忘恩也。
néng yán zhě chóu shàn bó huì shī dé zhě yī dào
能言者,俦善博惠,施德者,依道;
ér jiù jū zhí zhě yǎng shǐ xiǎo rén
而救拘执者,养使小人。
gài shì dāng shì yì shí huò dāng yīn miǎn tián kēng huò dāng fá hài néng yán huò dāng pò dé wèi xióng huò dāng yì jū chéng zuì huò dāng qī qī zì shàn huò dāng bài bài zì lì
盖士,当世异时,或当因免阗坑,或当伐害能言,或当破德为雄,或当抑拘成罪,或当戚戚自善,或当败败自立。
gù dào guì zhì rén bù guì zhì yú rén yě
故道贵制人,不贵制于人也;
zhì rén zhě wò quán zhì yú rén zhě shī mìng
制人者握权,制于人者失命。
shì yǐ jiàn xíng wéi róng xiàng tǐ wèi mào wén shēng hé yīn jiě chóu dòu xì zhui qù què yǔ shè xīn shǒu yì
是以见形为容,象体为貌,闻声和音,解仇斗郄,缀去却语,摄心守义。
běn jīng jì shì zhě jì dào shù qí biàn yào zài chí shū zhōng jīng
本经纪事者,纪道数,其变要在《持枢》、《中经》。
jiàn xíng wéi róng xiàng tǐ wèi mào zhě wèi yáo wèi zhī shēng yě kě yǐ yǐng xiǎng xíng róng xiàng mào ér de zhī yě
“见形为容,象体为貌”者,谓爻为之生也,可以影响、形容、象貌而得之也。
yǒu shǒu zhī rén mù bù shì fēi ěr bù tīng yá yán bì shī shū xíng bù pì yín yǐ dào wèi xíng yǐ dé wéi róng mào zhuāng sè wēn bù kě xiàng mào ér de yě rú shì yǐn qíng sāi xì ér qù zhī
有守之人,目不视非、耳不听邪,言必《诗》、《书》,行不僻淫,以道为形,以德为容,貌庄色温,不可象貌而得也,如是隐情塞郄而去之。
wén shēng hé yīn wèi shēng qì bù tóng zé ēn ài bù jiē
“闻声和音”,谓声气不同,则恩爱不接。
gù shāng jiǎo bù èr hé wēi yǔ bù xiāng pèi
故商角不二合,微羽不相配。
néng wéi sì shēng zhǔ qí wéi gōng hu
能为四声主,其唯宫乎?
gù yīn bù hé zé bù bēi bú shì yǐ shēng sàn shāng chǒu hài zhě yán bì nì yú ěr yě
故音不和则不悲,不是以声散伤丑害者,言必逆于耳也。
suī yǒu měi xíng shèng yù xià kě bǐ mù hé yì xiāng xū yě cǐ nǎi qì bù hé yīn bù tiáo zhě yě
虽有美行盛誉,下可比目,合翼相须也,此乃气不合、音不调者也。
jiě chóu dòu xì wèi jiě yíng wēi zhī chóu
“解仇斗郄”,谓解赢微之仇。
dòu xì zhě dòu qiáng yě
斗郄者,斗强也。
qiáng xì jì dòu chēng shèng zhě gāo qí gōng shèng qí shì
强郄既斗,称胜者,高其功,盛其势。
ruò zhě āi qí fù shāng qí bēi wū qí míng chǐ qí zōng
弱者哀其负,伤其卑,污其名,耻其宗。
gù shèng chōng wén qí gōng shì gǒu jìn ér bù zhī tuì
故胜盅,闻其功势,苟进而不知退。
ruò zhě wén āi qí fù jiàn qí shāng zé qiáng dà lì bèi sǐ wéi shì yě
弱者闻哀其负,见其伤则强大力倍,死为是也。
xì wú jí dà yù wú qiáng dà zé jiē kě xié ér bìng
郄无极大,御无强大,则皆可胁而并。
zhui qù zhě wèi zhui yǐ zhī xì yán shǐ yǒu yú sī yě
“缀去”者,谓缀已之系言,使有余思也。
gù jiē zhēn xìn zhě chēng qí xíng lì qí zhì yán kě wèi kě fù huì zhī qī xǐ yǐ tā rén zhī zhù yǐn yàn yǐ jié wǎng míng kuǎn kuǎn ér qù zhī
故接贞信者,称其行、厉其志,言可为可复,会之期喜,以他人之庶,引验以结往,明款款而去之。
què yǔ zhě chá sì duǎn yě
“却语”者,察伺短也。
gù yán duō bì yǒu shù duǎn zhī chù yì qí duǎn yàn zhī
故言多必有数短之处,议其短验之。
dòng yǐ jì huì shì yǐ shí jìn qí rén yīn yǐ huái jù rán hòu jié yǐ ān qí xīn shōu yǔ jǐn cáng ér què zhī wú jiàn jǐ zhī suǒ bù néng yú duō fāng zhī rén
动以忌讳,示以时禁,其人因以怀惧,然后结以安其心,收语尽藏而却之,无见己之所不能于多方之人。
shè xīn zhě wèi féng hào xué jì shù zhě zé wèi zhī chēng yuǎn fāng yàn zhī jìng yǐ qí guài rén xì qí xīn yú yǐ
“摄心”者,谓逢好学伎术者,则为之称远方验之,敬以奇怪,人系其心于已。
xiào zhī yú rén yàn qù luàn qí qián wú guī yú chéng yǐ
效之于人,验去乱其前,吾归于诚已。
zāo yín sè jiǔ zhě wèi zhī shù yīn yuè dòng zhī yǐ wéi bì sǐ shēng rì shǎo zhī yōu
遭淫色酒者,为之术音乐动之,以为必死,生日少之忧。
xǐ yǐ zì suǒ bú jiàn zhī shì zhōng kě yǐ guān màn lán zhī mìng shǐ yǒu hòu huì
喜以自所不见之事,终可以观漫澜之命,使有后会。
shǒu yì zhě wèi shǒu yǐ rén yì
“守义”者,谓守以人义。
tàn xīn zài nèi yǐ hé yě
探心在内以合也。
tàn xīn shēn de qí zhǔ yě
探心深得其主也。
cóng wài zhì nèi shì yǒu xì yóu ér suí yě
从外制内,事有系由而随也。
gù xiǎo rén bǐ rén zé zuǒ dào ér yòng zhī zhì néng bài jiā rǔ guó
故小人比人则左道,而用之至能败家辱国。
fēi xián zhì bù néng shǒu jiā yǐ yì bù néng shǒu guó yǐ dào shèng rén suǒ guì dào wēi miào zhě chéng yǐ qí kě yǐ zhuǎn wēi wéi ān jiù wáng shǐ cún yě
非贤智,不能守家以义,不能守国以道,圣人所贵道微妙者,诚以其可以转危为安,救亡使存也。