tài zǔ wǔ huáng dì pèi guó qiáo rén yě xìng cáo huì cāo zì mèng dé hàn xiàng guó cān zhī hòu
太祖武皇帝,沛国谯人也,姓曹,讳操,字孟德,汉相国参之后。
huán dì shì cáo téng wèi zhōng cháng shì dà cháng qiū fēng fèi tíng hòu
桓帝世,曹腾为中常侍大长秋,封费亭侯。
yǎng zǐ sōng sì guān zhì tài wèi mò néng shěn qí shēng chū běn mò
养子嵩嗣,官至太尉,莫能审其生出本末。
sōng shēng tài zǔ
嵩生太祖。
tài zǔ shǎo jī jǐng yǒu quán shù ér rèn xiá fàng dàng bù zhì háng yè gù shì rén wèi zhī qí yě
太祖少机警,有权数,而任侠放荡,不治行业,故世人未之奇也;
wéi liáng guó qiáo xuán nán yáng hé yóng yì yān
惟梁国桥玄、南阳何颙异焉。
xuán wèi tài zǔ yuē tiān xià jiāng luàn fēi mìng shì zhī cái bù néng jì yě néng ān zhī zhě qí zài jūn hu
玄谓太祖曰:“天下将乱,非命世之才不能济也,能安之者,其在君乎!
nián èr shí jǔ xiào lián wèi láng chú luò yáng běi bù wèi qiān dùn qiū lìng zhēng bài yì láng
”年二十,举孝廉为郎,除洛阳北部尉,迁顿丘令,征拜议郎。
guāng hé mò huáng jīn qǐ
光和末,黄巾起。
bài qí dū wèi tǎo yǐng chuān zéi
拜骑都尉,讨颍川贼。
qiān wèi jǐ nán xiāng guó yǒu shí yú xiàn zhǎng lì duō ē fù guì qī zāng wū láng jí yú shì zòu miǎn qí bā
迁为济南相,国有十余县,长吏多阿附贵戚,赃污狼藉,于是奏免其八;
jìn duàn yín sì jiān guǐ táo cuàn jùn jiè sù rán
禁断淫祀,奸宄逃窜,郡界肃然。
jiǔ zhī zhēng hái wèi dōng jùn tài shǒu
久之,征还为东郡太守;
bù jiù chēng jí guī xiāng lǐ
不就,称疾归乡里。
qǐng zhī jì zhōu cì shǐ wáng fēn nán yáng xǔ yōu pèi guó zhōu jīng děng lián jié háo jié móu fèi líng dì lì hé féi hóu yǐ gào tài zǔ tài zǔ jù zhī
顷之,冀州刺史王芬、南阳许攸、沛国周旌等连结豪杰,谋废灵帝,立合肥侯,以告太祖,太祖拒之。
fēn děng suì bài
芬等遂败。
jīn chéng biān zhāng hán suì shā cì shǐ jùn shǒu yǐ pàn zhòng shí yú wàn tiān xià sāo dòng
金城边章、韩遂杀刺史郡守以叛,众十余万,天下骚动。
zhēng tài zǔ wèi diǎn jūn xiào wèi
征太祖为典军校尉。
huì líng dì bēng tài zǐ jí wèi tài hòu lín cháo
会灵帝崩,太子即位,太后临朝。
dà jiàng jūn hé jìn yǔ yuán shào móu zhū huàn guān tài hòu bù tīng
大将军何进与袁绍谋诛宦官,太后不听。
jìn nǎi zhào dǒng zhuó yù yǐ xié tài hòu zhuō wèi zhì ér jìn jiàn shā
进乃召董卓,欲以胁太后,卓未至而进见杀。
zhuō dào fèi dì wèi hóng nóng wáng ér lì xiàn dì jīng dū dà luàn
卓到,废帝为弘农王而立献帝,京都大乱。
zhuō biǎo tài zǔ wèi xiāo qí xiào wèi yù yǔ jì shì
卓表太祖为骁骑校尉,欲与计事。
tài zǔ nǎi biàn yì xìng míng jiān xíng dōng guī
太祖乃变易姓名,间行东归。
chū guān guò zhōng móu wèi tíng cháng suǒ yí zhí yì xiàn yì zhōng huò qiè shi zhī wèi qǐng de jiě
出关,过中牟,为亭长所疑,执诣县,邑中或窃识之,为请得解。
zhuō suì shā tài hòu jí hóng nóng wáng
卓遂杀太后及弘农王。
tài zǔ zhì chén liú sàn jiā cái hé yì bīng jiāng yǐ zhū zhuō
太祖至陈留,散家财,合义兵,将以诛卓。
dōng shí èr yuè shǐ qǐ bīng yú jǐ wú shì suì zhōng píng liù nián yě
冬十二月,始起兵于己吾,是岁中平六年也。
chū píng yuán nián chūn zhèng yuè
初平元年春正月,
hòu jiāng jūn yuán shù jì zhōu mù hán fù yù zhōu cì shǐ kǒng zhòu yǎn zhōu cì shǐ liú dài hé nèi tài shǒu wáng kuāng bó hǎi tài shǒu yuán shào chén liú tài shǒu zhāng miǎo dōng jùn tài shǒu qiáo mào shān yáng tài shǒu yuán yí jì běi xiāng bào xìn tóng shí jù qǐ bīng
后将军袁术、冀州牧韩馥、豫州刺史孔伷、兖州刺史刘岱、河内太守王匡、勃海太守袁绍、陈留太守张邈、东郡太守桥瑁、山阳太守袁遗、济北相鲍信同时俱起兵,
zhòng gè shù wàn
众各数万,
tuī shào wèi méng zhǔ
推绍为盟主。
tài zǔ xíng fèn wǔ jiāng jūn
太祖行奋武将军。
èr yuè zhuō wén bīng qǐ nǎi xǐ tiān zǐ dōu cháng ān
二月,卓闻兵起,乃徙天子都长安。
zhuō liú tún luò yáng suì fén gōng shì
卓留屯洛阳,遂焚宫室。
shì shí shào zhūn hé nèi miǎo dài mào yí zhūn suān zǎo shù zhūn nán yáng zhòu zhūn yǐng chuān fù zài qiū
是时绍屯河内,邈、岱、瑁、遗屯酸枣,术屯南阳,伷屯颍川,馥在邺。
zhuō bīng qiáng shào děng mò gǎn xiān jìn
卓兵强,绍等莫敢先进。
tài zǔ yuē jǔ yì bīng yǐ zhū bào luàn dà zhòng yǐ hé zhū jūn hé yí
太祖曰:“举义兵以诛暴乱,大众已合,诸君何疑?
xiàng shǐ dǒng zhuó wén shān dōng bīng qǐ yǐ wáng shì zhī zhòng jù èr zhōu zhī xiǎn dōng xiàng yǐ lín tiān xià
向使董卓闻山东兵起,倚王室之重,据二周之险,东向以临天下;
suī yǐ wú dào xíng zhī yóu zú wéi huàn
虽以无道行之,犹足为患。
jīn fén shāo gōng shì jié qiān tiān zǐ hǎi nèi zhèn dòng bù zhī suǒ guī cǐ tiān wáng zhī shí yě
今焚烧宫室,劫迁天子,海内震动,不知所归,此天亡之时也。
yī zhàn ér tiān xià dìng yǐ bù kě shī yě
一战而天下定矣,不可失也。
suì yǐn bīng xi jiāng jù chéng gāo
”遂引兵西,将据成皋。
miǎo qiǎn jiàng chàn cí fēn bīng suí tài zǔ
邈遣将韂兹分兵随太祖。
dào xíng yáng biàn shuǐ yù zhuō jiāng xú róng yǔ zhàn bù lì shì zú sǐ shāng shén duō
到荥阳汴水,遇卓将徐荣,与战不利,士卒死伤甚多。
tài zǔ wèi liú shǐ suǒ zhōng suǒ chéng mǎ bèi chuàng cóng dì hóng yǐ mǎ yǔ tài zǔ de yè dùn qù
太祖为流矢所中,所乘马被创,从弟洪以马与太祖,得夜遁去。
róng jiàn tài zǔ suǒ jiàng bīng shǎo lì zhàn jìn rì wèi suān zǎo wèi yì gōng yě yì yǐn bīng hái
荣见太祖所将兵少,力战尽日,谓酸枣未易攻也,亦引兵还。
tài zǔ dào suān zǎo zhū jūn bīng shí yú wàn rì zhì jiǔ gāo huì bù tú jìn qǔ
太祖到酸枣,诸军兵十余万,日置酒高会,不图进取。
tài zǔ zé ràng zhī yīn wèi móu yuē zhū jūn tīng wú jì shǐ bó hǎi yǐn hé nèi zhī zhòng lín mèng jīn suān zǎo zhū jiāng shǒu chéng gāo jù áo cāng sāi huán yuán tài gǔ quán zhì qí xiǎn
太祖责让之,因为谋曰:“诸君听吾计,使勃海引河内之众临孟津,酸枣诸将守成皋,据敖仓,塞轘辕、太谷,全制其险;
shǐ yuán jiāng jūn lǜ nán yáng zhī jūn jūn dān xī rù wǔ guān yǐ zhèn sān fǔ jiē gāo lěi shēn bì wù yǔ zhàn yì wèi yí bīng shì tiān xià xíng shì yǐ shùn zhū nì kě lì dìng yě
使袁将军率南阳之军军丹、析,入武关,以震三辅:皆高垒深壁,勿与战,益为疑兵,示天下形势,以顺诛逆,可立定也。
jīn bīng yǐ yì dòng chí yí ér bù jìn shī tiān xià zhī wàng qiè wèi zhū jūn chǐ zhī
今兵以义动,持疑而不进,失天下之望,窃为诸君耻之!
miǎo děng bù néng yòng
”邈等不能用。
tài zǔ bīng shǎo nǎi yǔ xià hóu dūn děng yì yáng zhōu mù bīng cì shǐ chén wēn dān yáng tài shǒu zhōu xīn yǔ bīng sì qiān yú rén
太祖兵少,乃与夏侯惇等诣扬州募兵,刺史陈温、丹杨太守周昕与兵四千余人。
hái dào lóng kàng shì zú duō pàn
还到龙亢,士卒多叛。
zhì zhì jiàn píng fù shōu bīng de qiān yú rén jìn tún hé nèi
至铚、建平,复收兵得千余人,进屯河内。
liú dài yǔ qiáo mào xiāng è dài shā mào yǐ wáng gōng lǐng dōng jùn tài shǒu
刘岱与桥瑁相恶,岱杀瑁,以王肱领东郡太守。
yuán shào yǔ hán fù móu lì yōu zhōu mù liú yú wèi dì tài zǔ jù zhī
袁绍与韩馥谋立幽州牧刘虞为帝,太祖拒之。
shào yòu cháng dé yī yù yìn yú tài zǔ zuò zhōng jǔ xiàng qí zhǒu tài zǔ yóu shì xiào ér è yān
绍又尝得一玉印,于太祖坐中举向其肘,太祖由是笑而恶焉。
èr nián chūn shào fù suì lì yú wèi dì yú zhōng bù gǎn dāng
二年春,绍、馥遂立虞为帝,虞终不敢当。
xià sì yuè zhuō hái cháng ān
夏四月,卓还长安。
qiū qī yuè yuán shào xié hán fù qǔ jì zhōu
秋七月,袁绍胁韩馥,取冀州。
hēi shān zéi yú dú bái rào huī gù děng shēn suí fǎn
黑山贼于毒、白绕、眭固等,申随反。
shí yú wàn zhòng lüè wèi jùn dōng jùn wáng gōng bù néng yù tài zǔ yǐn bīng rù dōng jùn jī bái rào yú pú yáng pò zhī
十余万众略魏郡、东郡,王肱不能御,太祖引兵入东郡,击白绕于濮阳,破之。
yuán shào yīn biǎo tài zǔ wèi dōng jùn tài shǒu zhì dōng wǔ yáng
袁绍因表太祖为东郡太守,治东武阳。
sān nián chūn tài zǔ jūn dùn qiū dú děng gōng dōng wǔ yáng
三年春,太祖军顿丘,毒等攻东武阳。
tài zǔ nǎi yǐn bīng xi rù shān gōng dú děng běn zhūn
太祖乃引兵西入山,攻毒等本屯。
dú wén zhī qì wǔ yáng hái
毒闻之,弃武阳还。
tài zǔ yāo jī huī gù yòu jī xiōng nú wū fu luō wū nèi huáng jiē dà pò zhī
太祖要击眭固,又击匈奴于夫罗于内黄,皆大破之。
xià sì yuè sī tú wáng yǔn yǔ lǚ bù gòng shā zhuō
夏四月,司徒王允与吕布共杀卓。
zhuō jiāng li què guō sì děng shā yǔn gōng bù bù bài dōng chū wǔ guān
卓将李傕、郭汜等杀允攻布,布败,东出武关。
què děng shàn cháo zhèng
傕等擅朝政。
qīng zhōu huáng jīn zhòng bǎi wàn rù yǎn zhōu shā rèn chéng xiāng zhèng suì zhuǎn rù dōng píng
青州黄巾众百万入兖州,杀任城相郑遂,转入东平。
liú dài yù jī zhī bào xìn jiàn yuē jīn zéi zhòng bǎi wàn bǎi xìng jiē zhèn kǒng shì zú wú zhì bù kě dí yě
刘岱欲击之,鲍信谏曰:“今贼众百万,百姓皆震恐,士卒无□志,不可敌也。
guān zéi zhòng qún bèi xiāng suí jūn wú zī zhòng wéi yǐ chāo lüè wèi zī jīn bù ruò chù shì zhòng zhī lì xiān wèi gù shǒu
观贼众群辈相随,军无辎重,唯以钞略为资,今不若畜士众之力,先为固守。
bǐ yù zhàn bù dé gōng yòu bù néng qí shì bì lí sàn hòu xuǎn jīng ruì jù qí yào hài jī zhī kě pò yě
彼欲战不得,攻又不能,其势必离散,后选精锐,据其要害,击之可破也。
dài bù cóng suì yǔ zhàn guǒ wèi suǒ shā
”岱不从,遂与战,果为所杀。
xìn nǎi yǔ zhōu lì wàn qián děng zhì dōng jùn yíng tài zǔ lǐng yǎn zhōu mù
信乃与州吏万潜等至东郡迎太祖领兖州牧。
suì jìn bīng jī huáng jīn yú shòu zhāng dōng
遂进兵击黄巾于寿张东。
xìn lì zhàn sǐ jǐn ér pò zhī
信力战□死,仅而破之。
gòu qiú xìn sàng bù dé zhòng nǎi kè mù rú xìn xíng zhuàng jì ér kū yān
购求信丧不得,众乃刻木如信形状,祭而哭焉。
zhuī huáng jīn zhì jì běi
追黄巾至济北。
qǐ xiáng
乞降。
dōng shòu xiáng zú sān shí yú wàn nán nǚ bǎi yú wàn kǒu shōu qí jīng ruì zhě hào wèi qīng zhōu bīng
冬,受降卒三十余万,男女百余万口,收其精锐者,号为青州兵。
yuán shù yǔ shào yǒu xì shù qiú yuán yú gōng sūn zàn zàn shǐ liú bèi zhūn gāo táng dān jīng tún píng yuán táo qiān zhūn fā gàn yǐ bī shào
袁术与绍有隙,术求援于公孙瓒,瓒使刘备屯高唐,单经屯平原,陶谦屯发干,以逼绍。
tài zǔ yǔ shào huì jī jiē pò zhī
太祖与绍会击,皆破之。
sì nián chūn jūn juàn chéng
四年春,军鄄城。
jīng zhōu mù liú biǎo duàn shù liáng dào shù yǐn jūn rù chén liú tún fēng qiū hēi shān yú zéi jí yú fu luō děng zuǒ zhī
荆州牧刘表断术粮道,术引军入陈留,屯封丘,黑山余贼及于夫罗等佐之。
shù shǐ jiāng liú xiáng zhūn kuāng tíng
术使将刘详屯匡亭。
tài zǔ jī xiáng shù jiù zhī yǔ zhàn dà pò zhī
太祖击详,术救之,与战,大破之。
shù tuì bǎo fēng qiū suì wéi zhī wèi hé shù zǒu xiāng yì zhuī dào tài shòu jué qú shuǐ guàn chéng
术退保封丘,遂围之,未合,术走襄邑,追到太寿,决渠水灌城。
zǒu níng líng yòu zhuī zhī zǒu jiǔ jiāng
走宁陵,又追之,走九江。
xià tài zǔ hái jūn dìng táo
夏,太祖还军定陶。
xià pī quē xuān jù zhòng shù qiān rén zì chēng tiān zǐ
下邳阙宣聚众数千人,自称天子;
xú zhōu mù táo qiān yǔ gòng jǔ bīng qǔ tài shān huá fèi lüè rèn chéng
徐州牧陶谦与共举兵,取泰山华、费,略任城。
qiū tài zǔ zhēng táo qiān xià shí yú chéng qiān shǒu chéng bù gǎn chū
秋,太祖征陶谦,下十余城,谦守城不敢出。
shì suì sūn cè shòu yuán shù shǐ dù jiāng shù nián jiān suì yǒu jiāng dōng
是岁,孙策受袁术使渡江,数年间遂有江东。
xīng píng yuán nián chūn tài zǔ zì xú zhōu hái chū tài zǔ fù sōng qù guān hòu hái qiáo dǒng zhuó zhī luàn bì nàn láng yá wèi táo qiān suǒ hài gù tài zǔ zhì zài fù chóu dōng fá
兴平元年春,太祖自徐州还,初,太祖父嵩,去官后还谯,董卓之乱,避难琅邪,为陶谦所害,故太祖志在复雠东伐。
xià shǐ xún yù chéng yù shǒu juàn chéng fù zhēng táo qiān bá wǔ chéng suì lüè dì zhì dōng hǎi
夏,使荀彧、程昱守鄄城,复征陶谦,拔五城,遂略地至东海。
hái guò tán qiān jiāng cáo bào yǔ liú bèi zhūn tán dōng yào tài zǔ
还过郯,谦将曹豹与刘备屯郯东,要太祖。
tài zǔ jī pò zhī suì gōng bá xiāng bēn suǒ guò duō suǒ cán lù
太祖击破之,遂攻拔襄贲,所过多所残戮。
huì zhāng miǎo yǔ chén gōng pàn yíng lǚ bù jùn xiàn jiē yīng
会张邈与陈宫叛迎吕布,郡县皆应。
xún yù chéng yù bǎo juàn chéng fàn dōng ē èr xiàn gù shǒu tài zǔ nǎi yǐn jūn hái
荀彧、程昱保鄄城,范、东阿二县固守,太祖乃引军还。
bù dào gōng juàn chéng bù néng xià xi zhūn pú yáng
布到,攻鄄城不能下,西屯濮阳。
tài zǔ yuē bù yī dàn dé yī zhōu bù néng jù dōng píng duàn gāng fù tài shān zhī dào chéng xiǎn yào wǒ ér nǎi zhūn pú yáng wú zhī qí wú néng wéi yě
太祖曰:“布一旦得一州,不能据东平,断亢父、泰山之道乘险要我,而乃屯濮阳,吾知其无能为也。
suì jìn jūn gōng zhī
”遂进军攻之。
bù chū bīng zhàn xiān yǐ qí fàn qīng zhōu bīng
布出兵战,先以骑犯青州兵。
qīng zhōu bīng bēn tài zǔ chén luàn chí tū huǒ chū zhuì mǎ shāo zuǒ shǒu zhǎng
青州兵奔,太祖陈乱,驰突火出,坠马,烧左手掌。
sī mǎ lóu yì fú tài zǔ shàng mǎ suì yǐn qù
司马楼异扶太祖上马,遂引去。
wèi zhì yíng zhǐ zhū jiāng wèi yǔ tài zǔ xiāng jiàn jiē bù
未至营止,诸将未与太祖相见,皆怖。
tài zǔ nǎi zì lì láo jūn lìng jūn zhōng cù wèi gōng jù jìn fù gōng zhī yǔ bù xiāng shǒu bǎi yú rì
太祖乃自力劳军,令军中促为攻具,进复攻之,与布相守百余日。
huáng chóng qǐ bǎi xìng dà è bù liáng shí yì jǐn gè yǐn qù
蝗虫起,百姓大饿,布粮食亦尽,各引去。
qiū jiǔ yuè tài zǔ hái juàn chéng
秋九月,太祖还鄄城。
bù dào chéng shì wèi qí xiàn rén li jìn suǒ pò dōng zhūn shān yáng
布到乘氏,为其县人李进所破,东屯山阳。
yú shì shào shǐ rén shuō tài zǔ yù lián hé
于是绍使人说太祖,欲连和。
tài zǔ xīn shī yǎn zhōu jūn shí jǐn jiāng xǔ zhī
太祖新失兖州,军食尽,将许之。
chéng yù zhǐ tài zǔ tài zǔ cóng zhī
程昱止太祖,太祖从之。
dōng shí yuè tài zǔ zhì dōng ē
当年十月,太祖来到东阿县。
shì suì gǔ yī hú wǔ shí yú wàn qián rén xiāng shí nǎi bà lì bīng xīn mù zhě
是岁谷一斛五十余万钱,人相食,乃罢吏兵新募者。
táo qiān sǐ liú bèi dài zhī
陶谦死,刘备代之。
èr nián chūn xí dìng táo
二年春,袭定陶。
jì yīn tài shǒu wú zī bǎo nán chéng wèi bá
济阴太守吴资保南城,未拔。
huì lǚ bù zhì yòu jī pò zhī
会吕布至,又击破之。
xià bù jiāng xuē lán li fēng zhūn jù yě tài zǔ gōng zhī bù jiù lán lán bài bù zǒu suì zhǎn lán děng
夏,布将薛兰、李封屯钜野,太祖攻之,布救兰,兰败,布走,遂斩兰等。
bù fù cóng dōng mín yǔ chén gōng jiāng wàn yú rén lái zhàn shí tài zǔ bīng shǎo shè fú zòng qí bīng jī dà pò zhī
布复从东缗与陈宫将万余人来战,时太祖兵少,设伏,纵奇兵击,大破之。
bù yè zǒu tài zǔ fù gōng bá dìng táo fēn bīng píng zhū xiàn
布夜走,太祖复攻,拔定陶,分兵平诸县。
bù dōng bēn liú bèi zhāng miǎo cóng bù shǐ qí dì chāo jiāng jiā shǔ bǎo yōng qiū
布东奔刘备,张邈从布,使其弟超将家属保雍丘。
qiū bā yuè wéi yōng qiū
秋八月,围雍丘。
dōng shí yuè tiān zǐ bài tài zǔ yǎn zhōu mù
冬十月,天子拜太祖兖州牧。
shí èr yuè yōng qiū kuì chāo zì shā
十二月,雍丘溃,超自杀。
yí miǎo sān zú
夷邈三族。
miǎo yì yuán shù qǐng jiù wèi qí zhòng suǒ shā yǎn zhōu píng suì dōng lüè chén de
邈诣袁术请救,为其众所杀,兖州平,遂东略陈地。
shì suì cháng ān luàn tiān zǐ dōng qiān bài yú cáo yáng dù hé xìng ān yì
是岁,长安乱,天子东迁,败于曹阳,渡河幸安邑。
jiàn ān yuán nián chūn zhèng yuè tài zǔ jūn lín wǔ píng yuán shù suǒ zhì chén xiāng yuán sì jiàng
建安元年春正月,太祖军临武平,袁术所置陈相袁嗣降。
tài zǔ jiàng yíng tiān zǐ zhū jiāng huò yí xún yù chéng yù quàn zhī nǎi qiǎn cáo hóng jiàng bīng xi yíng chàn jiāng jūn dǒng chéng yǔ yuán shù jiāng cháng nú jù xiǎn hóng bù dé jìn
太祖将迎天子,诸将或疑,荀彧、程昱劝之,乃遣曹洪将兵西迎,韂将军董承与袁术将苌奴拒险,洪不得进。
rǔ nán yǐng chuān huáng jīn hé yí liú pì huáng shào hé màn děng zhòng gè shù wàn chū yīng yuán shù yòu fù sūn jiān
汝南、颍川黄巾何仪、刘辟、黄邵、何曼等,众各数万,初应袁术,又附孙坚。
èr yuè tài zǔ jìn jūn tǎo pò zhī zhǎn pì shào děng yí jí qí zhòng jiē jiàng
二月,太祖进军讨破之,斩辟、邵等,仪及其众皆降。
tiān zǐ bài tài zǔ jiàn dé jiāng jūn xià liù yuè qiān zhèn dōng jiāng jūn fēng fèi tíng hòu
天子拜太祖建德将军,夏六月,迁镇东将军,封费亭侯。
qiū qī yuè yáng fèng hán xiān yǐ tiān zǐ hái luò yáng fèng bié zhūn liáng
秋七月,杨奉、韩暹以天子还洛阳,奉别屯梁。
tài zǔ suì zhì luò yáng chàn jīng dū xiān dùn zǒu
太祖遂至洛阳,韂京都,暹遁走。
tiān zǐ jiǎ tài zǔ jié yuè lù shàng shū shì
天子假太祖节钺,录尚书事。
luò yáng cán pò dǒng zhāo děng quàn tài zǔ dōu xǔ
洛阳残破,董昭等劝太祖都许。
jiǔ yuè chē jià chū huán yuán ér dōng yǐ tài zǔ wèi dà jiàng jūn fēng wǔ píng hóu
九月,车驾出轘辕而东,以太祖为大将军,封武平侯。
zì tiān zǐ xī qiān cháo tíng rì luàn zhì shì zōng miào shè jì zhì dù shǐ lì
自天子西迁,朝廷日乱,至是宗庙社稷制度始立。
tiān zǐ zhī dōng yě fèng zì liáng yù yào zhī bù jí
天子之东也,奉自梁欲要之,不及。
dōng shí yuè gōng zhēng fèng fèng nán bēn yuán shù suì gōng qí liáng zhūn bá zhī
冬十月,公征奉,奉南奔袁术,遂攻其梁屯,拔之。
yú shì yǐ yuán shào wèi tài wèi shào chǐ bān zài gōng xià bù kěn shòu
于是以袁绍为太尉,绍耻班在公下,不肯受。
gōng nǎi gù cí yǐ dà jiàng jūn ràng shào
公乃固辞,以大将军让绍。
tiān zǐ bài gōng sī kōng xíng chē qí jiāng jūn
天子拜公司空,行车骑将军。
shì suì yòng zǎo zhī hán hào děng yì shǐ xīng tún tián
是岁用枣祗、韩浩等议,始兴屯田。
lǚ bù xí liú bèi qǔ xià pī
吕布袭刘备,取下邳。
bèi lái bēn
备来奔。
chéng yù shuō gōng yuē guān liú bèi yǒu xióng cái ér shén de zhòng xīn zhōng bù wéi rén xià bù rú zǎo tú zhī
程昱说公曰:“观刘备有雄才而甚得众心,终不为人下,不如早图之。
gōng yuē fāng jīn shōu yīng xióng shí yě shā yī rén ér shī tiān xià zhī xīn bù kě
”公曰:“方今收英雄时也,杀一人而失天下之心,不可。
zhāng jì zì guān zhōng zǒu nán yáng
张济自关中走南阳。
jì sǐ cóng zǐ xiù lǐng qí zhòng
济死,从子绣领其众。
èr nián chūn zhēng yuè gōng dào wǎn
二年春正月,公到宛。
zhāng xiù jiàng jì ér huǐ zhī fù fǎn
张绣降,既而悔之,复反。
gōng yǔ zhàn jūn bài wèi liú shǐ suǒ zhōng zhǎng zǐ áng dì zǐ ān mín yù hài
公与战,军败,为流矢所中,长子昂、弟子安民遇害。
gōng nǎi yǐn bīng hái wǔ yīn xiù jiāng qí lái chāo gōng jī pò zhī
公乃引兵还舞阴,绣将骑来钞,公击破之。
xiù bēn ráng yǔ liú biǎo hé
绣奔穰,与刘表合。
gōng wèi zhū jiāng yuē wú jiàng zhāng xiù děng shī bù biàn qǔ qí zhì yǐ zhì yú cǐ
公谓诸将曰:“吾降张绣等,失不便取其质,以至于此。
wú zhī suǒ yǐ bài
吾知所以败。
zhū qīng guān zhī zì jīn yǐ hòu bù fù bài yǐ
诸卿观之,自今已后不复败矣。
suì hái xǔ
“遂还许。
yuán shù yù chēng dì yú huái nán shǐ rén gào lǚ bù
袁术欲称帝于淮南,使人告吕布。
bù shōu qí shǐ shàng qí shū
布收其使,上其书。
shù nù gōng bù wèi bù suǒ pò
术怒,攻布,为布所破。
qiū jiǔ yuè shù qīn chén gōng dōng zhēng zhī
秋九月,术侵陈,公东征之。
shù wén gōng zì lái qì jūn zǒu liú qí jiāng qiáo ruí li lǐ liáng gāng lè jiù
术闻公自来,弃军走,留其将桥蕤、李豊、梁纲、乐就;
gōng dào jī pò ruí děng jiē zhǎn zhī
公到,击破蕤等,皆斩之。
shù zǒu dù huái
术走渡淮。
gōng hái xǔ
公还许。
gōng zhī zì wǔ yīn hái yě nán yáng zhāng líng zhū xiàn fù pàn wèi xiù gōng qiǎn cáo hóng jī zhī bù lì hái zhūn yè shù wèi xiù biǎo suǒ qīn
公之自舞阴还也,南阳、章陵诸县复叛为绣,公遣曹洪击之,不利,还屯叶,数为绣、表所侵。
dōng shí yī yuè gōng zì nán zhēng zhì wǎn
冬十一月,公自南征,至宛。
biǎo jiāng shān jì jù hú yáng
表将邓济据湖阳。
gōng bá zhī shēng qín jì hú yáng jiàng
攻拔之,生擒济,湖阳降。
gōng wǔ yīn xià zhī
攻舞阴,下之。
sān nián chūn zhēng yuè gōng hái xǔ chū zhì jūn shī jì jiǔ
三年春正月,公还许,初置军师祭酒。
sān yuè gōng wéi zhāng xiù yú ráng
三月,公围张绣于穰。
xià wǔ yuè liú biǎo qiǎn bīng jiù xiù yǐ jué jūn hòu
夏五月,刘表遣兵救绣,以绝军后。
gōng jiāng yǐn hái xiù bīng lái zhuī gōng jūn bù dé jìn lián yíng shāo qián
公将引还,绣兵来*[追]*,公军不得进,连营稍前。
gōng yǔ xún yù shū yuē zéi lái zhuī wú suī rì xíng shù lǐ wú cè zhī dào ān zhòng pò xiù bì yǐ
公与荀彧书曰:“贼来追吾,虽日行数里,吾策之,到安众,破绣必矣。
dào ān zhòng xiù yǔ biǎo bīng hé shǒu xiǎn gōng jūn qián hòu shòu dí
”到安众,绣与表兵合守险,公军前后受敌。
gōng nǎi yè záo xiǎn wéi dì dào xī guò zī zhòng shè qí bīng
公乃夜凿险为地道,悉过辎重,设奇兵。
huì míng zéi wèi gōng wèi dùn yě xī jūn lái zhuī
会明,贼谓公为遁也,悉军来追。
nǎi zòng qí bīng bù qí jiā gōng dà pò zhī
乃纵奇兵步骑夹攻,大破之。
qiū qī yuè gōng hái xǔ
秋七月,公还许。
xún yù wèn gōng qián yǐ cè zéi bì pò hé yě
荀彧问公:“前以策贼必破,何也?
gōng yuē lǔ è wú guī shī ér yǔ wú sǐ dì zhàn wú shì yǐ zhī shèng yǐ
”公曰:“虏遏吾归师,而与吾死地战,吾是以知胜矣。
lǚ bù fù wèi yuán shù shǐ gāo shùn gōng liú bèi gōng qiǎn xià hóu dūn jiù zhī bù lì
吕布复为袁术使高顺攻刘备,公遣夏侯惇救之,不利。
bèi wèi shùn suǒ bài
备为顺所败。
jiǔ yuè gōng dōng zhēng bù
九月,公东征布。
dōng shí yuè tú péng chéng huò qí xiāng hóu xié
冬十月,屠彭城,获其相侯谐。
jìn zhì xià pī bù zì jiāng qí nì jī
进至下邳,布自将骑逆击。
dà pò zhī huò qí xiāo jiàng chéng lián
大破之,获其骁将成廉。
zhuī zhì chéng xià bù kǒng yù jiàng
追至城下,布恐,欲降。
chén gōng děng jū qí jì qiú jiù yú shù quàn bù chū zhàn zhàn yòu bài nǎi hái gù shǒu gōng zhī bù xià
陈宫等沮其计,求救于术,劝布出战,战又败,乃还固守,攻之不下。
shí gōng lián zhàn shì zú ba yù hái yòng xún yōu guō jiā jì suì jué sì yí shuǐ yǐ guàn chéng
时公连战,士卒罢,欲还,用荀攸、郭嘉计,遂决泗、沂水以灌城。
yuè yú bù jiāng sòng xiàn wèi xù děng zhí chén gōng jǔ chéng jiàng shēng qín bù gōng jiē shā zhī
月余,布将宋宪、魏续等执陈宫,举城降,生禽布、宫,皆杀之。
tài shān zāng bà sūn guān wú dūn yǐn lǐ chāng xī gè jù zhòng
太山臧霸、孙观、吴敦、尹礼、昌豨各聚众。
bù zhī pò liú bèi yě bà děng xī cóng bù
布之破刘备也,霸等悉从布。
bù bài huò bà děng gōng hòu nà dài suì gē qīng xú èr zhōu fù yú hǎi yǐ wěi yān fēn láng yá dōng hǎi běi hǎi wèi chéng yáng lì chéng chāng lǜ jùn
布败,获霸等,公厚纳待,遂割青、徐二州附于海以委焉,分琅邪、东海、北海为城阳、利城、昌虑郡。
chū gōng wèi yǎn zhōu yǐ dōng píng bì chén wéi bié jià
初,公为兖州,以东平毕谌为别驾。
zhāng miǎo zhī pàn yě miǎo jié chén mǔ dì qī zǐ
张邈之叛也,邈劫谌母弟妻子;
gōng xiè qiǎn zhī yuē qīng lǎo mǔ zài bǐ kě qù
公谢遣之,曰:“卿老母在彼,可去。
chén dùn shǒu wú èr xīn gōng jiā zhī wèi zhī liú tì
”谌顿首无二心,公嘉之,为之流涕。
jì chū suì wáng guī
既出,遂亡归。
jí bù pò chén shēng de zhòng wèi chén jù gōng yuē fū rén xiào yú qí qīn zhě qǐ bù yì zhōng yú jūn hu
及布破,谌生得,众为谌惧,公曰:“夫人孝于其亲者,岂不亦忠于君乎!
wú suǒ qiú yě
吾所求也。
yǐ wéi lǔ xiāng
”以为鲁相。
sì nián chūn èr yuè gōng hái zhì chāng yì
四年春二月,公还至昌邑。
zhāng yáng jiāng yáng chǒu shā yáng huī gù yòu shā chǒu yǐ qí zhòng shǔ yuán shào zhūn shè quǎn
张杨将杨丑杀杨,眭固又杀丑,以其众属袁绍,屯射犬。
xià sì yuè jìn jūn lín hé shǐ shǐ huàn cáo rén dù hé jī zhī
夏四月,进军临河,使史涣、曹仁渡河击之。
gù shǐ yáng gù zhǎng shǐ xuē hóng hé nèi tài shǒu miào shàng liú shǒu zì jiāng bīng běi yíng shào qiú jiù yǔ huàn rén xiāng yù quǎn chéng
固使杨故长史薛洪、河内太守缪尚留守,自将兵北迎绍求救,与涣、仁相遇犬城。
jiāo zhàn dà pò zhī zhǎn gù
交战,大破之,斩固。
gōng suì jì hé wéi shè quǎn
公遂济河,围射犬。
hóng shàng lǜ zhòng jiàng fēng wèi liè hóu hái jūn áo cāng
洪、尚率众降,封为列侯,还军敖仓。
yǐ wèi zhǒng wèi hé nèi tài shǒu shǔ yǐ hé běi shì
以魏种为河内太守,属以河北事。
chū gōng jǔ zhǒng xiào lián
初,公举种孝廉。
yǎn zhōu pàn gōng yuē wéi wèi zhǒng qiě bù qì gū yě
兖州叛,公曰:“唯魏种且不弃孤也。
jí wén zhǒng zǒu gōng nù yuē zhǒng bù nán zǒu yuè běi zǒu hú bù zhì rǔ yě
”及闻种走,公怒曰:“种不南走越、北走胡,不置汝也!
jì xià shè quǎn shēng qín zhǒng gōng yuē wéi qí cái yě
”既下射犬,生禽种,公曰:“唯其才也!
shì qí fù ér yòng zhī
”释其缚而用之。
shì shí yuán shào jì bìng gōng sūn zàn
是时袁绍既并公孙瓒,
jiān sì zhōu zhī de
兼四州之地,
zhòng shí yú wàn
众十余万,
jiāng jìn jūn gōng xǔ
将进军攻许,
zhū jiāng yǐ wéi bù kě dí
诸将以为不可敌,
gōng yuē wú zhī shào zhī wéi rén
公曰:“吾知绍之为人,
zhì dà ér zhì xiǎo
志大而智小,
sè lì ér dǎn bó
色厉而胆薄,
jì kè ér shǎo wēi
忌克而少威,
bīng duō ér fēn huà bù míng
兵多而分画不明,
jiāng jiāo ér zhèng lìng bù yī
将骄而政令不一,
tǔ dì suī guǎng
土地虽广,
liáng shí suī fēng
粮食虽丰,
shì zú yǐ wéi wú fèng yě
适足以为吾奉也。
qiū bā yuè gōng jìn jūn lí yáng shǐ zāng bà děng rù qīng zhōu pò qí běi hǎi dōng ān liú yú jìn zhūn hé shàng
”秋八月,公进军黎阳,使臧霸等入青州破齐、北海、东安,留于禁屯河上。
jiǔ yuè gōng hái xǔ fēn bīng shǒu guān dù
九月,公还许,分兵守官渡。
dōng shí yī yuè zhāng xiù lǜ zhòng jiàng fēng liè hóu
冬十一月,张绣率众降,封列侯。
shí èr yuè gōng jūn guān dù
十二月,公军官渡。
yuán shù zì bài yú chén shāo kùn yuán tán zì qīng zhōu qiǎn yíng zhī
袁术自败于陈,稍困,袁谭自青州遣迎之。
shù yù cóng xià pī běi guò gōng qiǎn liú bèi zhū líng yào zhī
术欲从下邳北过,公遣刘备、朱灵要之。
huì shù bìng sǐ
会术病死。
chéng yù guō jiā wén gōng qiǎn bèi yán yú gōng yuē liú bèi bù kě zòng
程昱、郭嘉闻公遣备,言于公曰:“刘备不可纵。
gōng huǐ zhuī zhī bù jí
”公悔,追之不及。
bèi zhī wèi dōng yě yīn yǔ dǒng chéng děng móu fǎn zhì xià pī suì shā xú zhōu cì shǐ chē zhòu jǔ bīng zhūn pèi
备之未东也,阴与董承等谋反,至下邳,遂杀徐州刺史车胄,举兵屯沛。
qiǎn liú dài wáng zhōng jī zhī bù kè
遣刘岱、王忠击之,不克。
lú jiāng tài shǒu liú xūn lǜ zhòng jiàng fēng wèi liè hóu
庐江太守刘勋率众降,封为列侯。
wǔ nián chūn zhēng yuè dǒng chéng děng móu xiè jiē fú zhū
五年春正月,董承等谋泄,皆伏诛。
gōng jiāng zì dōng zhēng bèi zhū jiāng jiē yuē yǔ gōng zhēng tiān xià zhě yuán shào yě
公将自东征备,诸将皆曰:“与公争天下者,袁绍也。
jīn shào fāng lái ér qì zhī dōng shào chéng rén hòu ruò hé
今绍方来而弃之东,绍乘人后,若何?
gōng yuē fu liú bèi rén jié yě jīn bù jī bì wèi hòu huàn
“公曰:”夫刘备,人杰也,今不击,必为后患。
yuán shào suī yǒu dà zhì ér jiàn shì chí bì bù dòng yě
袁绍虽有大志,而见事迟,必不动也。
guō jiā yì quàn gōng suì dōng jī bèi pò zhī shēng qín qí jiāng xià hóu bó
“郭嘉亦劝公,遂东击备,破之,生禽其将夏侯博。
bèi zǒu bēn shào huò qí qī zǐ
备走奔绍,获其妻子。
bèi jiāng guān yǔ zhūn xià pī fù jìn gōng zhī yǔ jiàng
备将关羽屯下邳,复进攻之,羽降。
chāng xī pàn wèi bèi yòu gōng pò zhī
昌豨叛为备,又攻破之。
gōng hái guān dù shào zú bù chū
公还官渡,绍卒不出。
èr yuè shào qiǎn guō tú chún yú qióng yán liáng gōng dōng jùn tài shǒu liú yán yú bái mǎ shào yǐn bīng zhì lí yáng jiāng dù hé
二月,绍遣郭图、淳于琼、颜良攻东郡太守刘延于白马,绍引兵至黎阳,将渡河。
xià sì yuè gōng běi jiù yán
夏四月,公北救延。
xún yōu shuō gōng yuē jīn bīng shǎo bù dí fēn qí shì nǎi kě
荀攸说公曰:“今兵少不敌,分其势乃可。
gōng dào yán jīn ruò jiāng dù bīng xiàng qí hòu zhě shào bì xi yīng zhī rán hòu qīng bīng xí bái mǎ yǎn qí bù bèi yán liáng kě qín yě
公到延津,若将渡兵向其后者,绍必西应之,然后轻兵袭白马,掩其不备,颜良可禽也。
gōng cóng zhī
”公从之。
shào wén bīng dù jí fēn bīng xi yīng zhī
绍闻兵渡,即分兵西应之。
gōng nǎi yǐn jūn jiān xíng qù bái mǎ wèi zhì shí yú lǐ liáng dà jīng lái nì zhàn
公乃引军兼行趣白马,未至十余里,良大惊,来逆战。
shǐ zhāng liáo guān yǔ qián dēng jī pò zhǎn liáng
使张辽、关羽前登,击破,斩良。
suì jiě bái mǎ wéi xǐ qí mín xún hé ér xi
遂解白马围,徙其民,循河而西。
shào yú shì dù hé zhuī gōng jūn zhì yán jīn nán
绍于是渡河追公军,至延津南。
gōng lè bīng zhù yíng nán bǎn xià shǐ dēng lěi wàng zhī yuē kě wǔ liù bǎi qí
公勒兵驻营南阪下,使登垒望之,曰:“可五六百骑。
yǒu qǐng fù bái qí shāo duō bù bīng bù kě shèng shǔ
”有顷,复白:“骑稍多,步兵不可胜数。
gōng yuē wù fù bái
”公曰:“勿复白。
nǎi lìng qí jiě ān fàng mǎ
”乃令骑解鞍放马。
shì shí bái mǎ zī zhòng jiù dào
是时,白马辎重就道。
zhū jiāng yǐ wéi dí qí duō bù rú hái bǎo yíng
诸将以为敌骑多,不如还保营。
xún yōu yuē cǐ suǒ yǐ ěr dí rú hé qù zhī
荀攸曰:“此所以饵敌,如何去之!
shào qí jiāng wén chǒu yǔ liú bèi jiāng wǔ liù qiān jì qián hòu zhì
”绍骑将文丑与刘备将五六千骑前后至。
zhū jiāng fù bái kě shàng mǎ
诸将复白:“可上马。
gōng yuē wèi yě
”公曰:“未也。
yǒu qǐng qí zhì shāo duō huò fēn qù zī zhòng
”有顷,骑至稍多,或分趣辎重。
gōng yuē kě yǐ
公曰:“可矣。
nǎi jiē shàng mǎ
”乃皆上马。
shí qí bù mǎn liù bǎi suì zòng bīng jī dà pò zhī zhǎn chǒu
时骑不满六百,遂纵兵击,大破之,斩丑。
liáng chǒu jiē shào míng jiàng yě zài zhàn xī qín shào jūn dà zhèn
良、丑皆绍名将也,再战,悉禽,绍军大震。
gōng hái jūn guān dù
公还军官渡。
shào jìn bǎo yáng wǔ
绍进保阳武。
guān yǔ wáng guī liú bèi
关羽亡归刘备。
bā yuè shào lián yíng shāo qián yī shā wèi zhūn dōng xī shù shí lǐ
八月,绍连营稍前,依沙□为屯,东西数十里。
gōng yì fēn yíng yǔ xiāng dāng hé zhàn bù lì
公亦分营与相当,合战不利。
shí gōng bīng bù mǎn wàn shāng zhě shí èr sān
时公兵不满万,伤者十二三。
shào fù jìn lín guān dù qǐ tǔ shān dì dào
绍复进临官渡,起土山地道。
gōng yì yú nèi zuò zhī yǐ xiāng yìng
公亦于内作之,以相应。
shào shè yíng zhōng shǐ rú yǔ xià xíng zhě jiē méng shǔn zhòng dà jù
绍射营中,矢如雨下,行者皆蒙楯,众大惧。
shí gōng liáng shǎo yǔ xún yù shū yì yù hái xǔ
时公粮少,与荀彧书,议欲还许。
yù yǐ wéi shào xī zhòng jù guān dù yù yǔ gōng jué shèng bài
彧以为“绍悉众聚官渡,欲与公决胜败。
gōng yǐ zhì ruò dāng zhì qiáng ruò bù néng zhì bì wèi suǒ chéng shì tiān xià zhī dà jī yě
公以至弱当至强,若不能制,必为所乘,是天下之大机也。
qiě shào bù yī zhī xióng ěr néng jù rén ér bù néng yòng
且绍,布衣之雄耳,能聚人而不能用。
fu yǐ gōng zhī shén wǔ míng zhé ér fǔ yǐ dà shùn hé xiàng ér bù jì
夫以公之神武明哲而辅以大顺,何向而不济!
gōng cóng zhī
”公从之。
sūn cè wén gōng yǔ shào xiāng chí nǎi móu xí xǔ wèi fā wèi cì kè suǒ shā
孙策闻公与绍相持,乃谋袭许,未发,为刺客所杀。
rǔ nán jiàng zéi liú pì děng pàn yīng shào lüè xǔ xià
汝南降贼刘辟等叛应绍,略许下。
shào shǐ liú bèi zhù pì gōng shǐ cáo rén jī pò zhī
绍使刘备助辟,公使曹仁击破之。
bèi zǒu suì pò pì zhūn
备走,遂破辟屯。
yuán shào yùn gǔ chē shù qiān shèng zhì gōng yòng xún yōu jì qiǎn xú huang shǐ huàn yāo jī dà pò zhī jǐn shāo qí chē
袁绍运谷车数千乘至,公用荀攸计,遣徐晃、史涣邀击,大破之,尽烧其车。
gōng yǔ shào xiāng jù lián yuè suī bǐ zhàn zhǎn jiāng rán zhòng shǎo liáng jǐn shì zú pí fá
公与绍相拒连月,虽比战斩将,然众少粮尽,士卒疲乏。
gōng wèi yùn zhě yuē què shí wǔ rì wèi rǔ pò shào bù fù láo rǔ yǐ
公谓运者曰:“却十五日为汝破绍,不复劳汝矣。
dōng shí yuè shào qiǎn chē yùn gǔ shǐ chún yú qióng děng wǔ rén jiàng bīng wàn yú rén sòng zhī sù shào yíng běi sì shí lǐ
”冬十月,绍遣车运谷,使淳于琼等五人将兵万余人送之,宿绍营北四十里。
shào móu chén xǔ yōu tān cái shào bù néng zú lái bēn yīn shuō gōng jī qióng děng
绍谋臣许攸贪财,绍不能足,来奔,因说公击琼等。
zuǒ yòu yí zhī xún yōu gǔ xǔ quàn gōng
左右疑之,荀攸、贾诩劝公。
gōng nǎi liú cáo hóng shǒu zì jiāng bù qí wǔ qiān rén yè wǎng huì míng zhì
公乃留曹洪守,自将步骑五千人夜往,会明至。
qióng děng wàng jiàn gōng bīng shǎo chū chén mén wài
琼等望见公兵少,出陈门外。
gōng jí jī zhī qióng tuì bǎo yíng suì gōng zhī
公急击之,琼退保营,遂攻之。
shào qiǎn qí jiù qióng
绍遣骑救琼。
zuǒ yòu huò yán zéi qí shāo jìn qǐng fēn bīng jù zhī
左右或言“贼骑稍近,请分兵拒之”。
gōng nù yuē zéi zài bèi hòu nǎi bái
公怒曰:“贼在背后,乃白!
shì zú jiē shū sǐ zhàn dà pò qióng děng jiē zhǎn zhī
”士卒皆殊死战,大破琼等,皆斩之。
shào chū wén gōng zhī jī qióng wèi zhǎng zǐ tán yuē jiù bǐ gōng qióng děng wú gōng bá qí yíng bǐ gù wú suǒ guī yǐ
绍初闻公之击琼,谓长子谭曰:“就彼攻琼等,吾攻拔其营,彼固无所归矣!
nǎi shǐ zhāng hé gāo lǎn gōng cáo hóng
”乃使张合、高览攻曹洪。
hé děng wén qióng pò suì lái jiàng
合等闻琼破,遂来降。
shào zhòng dà kuì shào jí tán qì jūn zǒu dù hé
绍众大溃,绍及谭弃军走,渡河。
zhuī zhī bù jí jǐn shōu qí zī zhòng tú shū zhēn bǎo lǔ qí zhòng
追之不及,尽收其辎重图书珍宝,虏其众。
gōng shōu shào shū zhōng de xǔ xià jí jūn zhōng rén shū jiē fén zhī
公收绍书中,得许下及军中人书,皆焚之。
jì zhōu zhū jùn duō jǔ chéng yì jiàng zhě
冀州诸郡多举城邑降者。
chū huán dì shí yǒu huáng xīng jiàn yú chu sòng zhī fēn liáo dōng yīn kuí shàn tiān wén yán hòu wǔ shí suì dāng yǒu zhēn rén qǐ yú liáng pèi zhī jiān qí fēng bù kě dāng
初,桓帝时有黄星见于楚、宋之分,辽东殷馗,善天文,言后五十岁当有真人起于梁、沛之间,其锋不可当。
zhì shì fán wǔ shí nián ér gōng pò shào tiān xià mò dí yǐ
至是凡五十年,而公破绍,天下莫敌矣。
liù nián xià sì yuè yáng bīng hé shàng jī shào cāng tíng jūn pò zhī
六年夏四月,扬兵河上,击绍仓亭军,破之。
shào guī fù shōu sàn zú gōng dìng zhū pàn jùn xiàn
绍归,复收散卒,攻定诸叛郡县。
jiǔ yuè gōng hái xǔ
九月,公还许。
shào zhī wèi pò yě shǐ liú bèi lüè rǔ nán rǔ nán zéi gòng dōu děng yīng zhī
绍之未破也,使刘备略汝南,汝南贼共都等应之。
qiǎn cài yáng jī dōu bù lì wèi dōu suǒ pò
遣蔡扬击都,不利,为都所破。
gōng nán zhēng bèi
公南征备。
bèi wén gōng zì xíng zǒu bēn liú biǎo dōu děng jiē sàn
备闻公自行,走奔刘表,都等皆散。
qī nián chūn zhēng yuè gōng jūn qiáo lìng yuē wú qǐ yì bīng wèi tiān xià chú bào luàn
七年春正月,公军谯,令曰:“吾起义兵,为天下除暴乱。
jiù tǔ rén mín sǐ sàng lüè jìn guó zhōng zhōng rì xíng bú jiàn suǒ shí shǐ wú qī chuàng shāng huái
旧土人民,死丧略尽,国中终日行,不见所识,使吾凄怆伤怀。
qí jǔ yì bīng yǐ lái jiàng shì jué wú hòu zhě qiú qí qīn qī yǐ hòu zhī shòu tǔ tián guān gěi gēng niú zhì xué shī yǐ jiào zhī
其举义兵已来,将士绝无后者,求其亲戚以后之,授土田,官给耕牛,置学师以教之。
wèi cún zhě lì miào shǐ sì qí xiān rén hún ér yǒu líng wú bǎi nián zhī hòu hé hèn zāi
为存者立庙,使祀其先人,魂而有灵,吾百年之后何恨哉!
suì zhì jùn yí zhì suī yáng qú qiǎn shǐ yǐ tài láo sì qiáo xuán
”遂至浚仪,治睢阳渠,遣使以太牢祀桥玄。
jìn jūn guān dù
进军官渡。
shào zì jūn pò hòu fā bìng ōu xuè xià wǔ yuè sǐ
绍自军破后,发病欧血,夏五月死。
xiǎo zi shàng dài tán zì hào chē qí jiāng jūn zhūn lí yáng
小子尚代,谭自号车骑将军,屯黎阳。
qiū jiǔ yuè gōng zhēng zhī lián zhàn
秋九月,公征之,连战。
tán shàng shù bài tuì gù shǒu
谭、尚数败退,固守。
bā nián chūn sān yuè gōng qí guō nǎi chū zhàn jī dà pò zhī tán shàng yè dùn
八年春三月,攻其郭,乃出战,击,大破之,谭、尚夜遁。
xià sì yuè jìn jūn qiū
夏四月,进军邺。
wǔ yuè hái xǔ liú gǔ xìn zhūn lí yáng
五月还许,留贾信屯黎阳。
jǐ yǒu lìng yuē sī mǎ fǎ jiāng jūn sǐ suí gù zhào kuò zhī mǔ qǐ bù zuò kuò
己酉,令曰:“司马法‘将军死绥’,故赵括之母,乞不坐括。
shì gǔ zhī jiāng zhě jūn pò yú wài ér jiā shòu zuì yú nèi yě
是古之将者,军破于外,而家受罪于内也。
zì mìng jiāng zhēng xíng dàn shǎng gōng ér bù fá zuì fēi guó diǎn yě
自命将征行,但赏功而不罚罪,非国典也。
qí lìng zhū jiāng chū zhēng bài jūn zhě dǐ zuì shī lì zhě miǎn guān jué
其令诸将出征,败军者抵罪,失利者免官爵。
qiū qī yuè lìng yuē sāng luàn yǐ lái shí yǒu wǔ nián hòu shēng zhě bú jiàn rén yì lǐ ràng zhī fēng wú shén shāng zhī
秋七月,令曰:“丧乱已来,十有五年,后生者不见仁义礼让之风,吾甚伤之。
qí lìng jùn guó gè xiū wén xué xiàn mǎn wǔ bǎi hù zhì xiào guān xuǎn qí xiāng zhī jùn zào ér jiào xué zhī shù jī xiān wáng zhī dào bù fèi ér yǒu yǐ yì yú tiān xià
其令郡国各修文学,县满五百户置校官,选其乡之俊造而教学之,庶几先王之道不废,而有以益于天下。
bā yuè gōng zhēng liú biǎo jūn xī píng
八月,公征刘表,军西平。
gōng zhī qù qiū ér nán yě tán shàng zhēng jì zhōu tán wèi shàng suǒ bài zǒu bǎo píng yuán
公之去邺而南也,谭、尚争冀州,谭为尚所败,走保平原。
shàng gōng zhī jí tán qiǎn xīn pí qǐ xiáng qǐng jiù
尚攻之急,谭遣辛毗乞降请救。
zhū jiāng jiē yí xún yōu quàn gōng xǔ zhī gōng nǎi yǐn jūn hái
诸将皆疑,荀攸劝公许之,公乃引军还。
dōng shí yuè dào lí yáng wèi zi zhěng yǔ tán jié hūn
冬十月,到黎阳,为子整与谭结婚。
shàng wén gōng běi nǎi shì píng yuán hái qiū
尚闻公北,乃释平原还邺。
dōng píng lǚ kuàng lǚ xiáng pàn shàng zhūn yáng píng lǜ qí zhòng jiàng fēng wèi liè hóu
东平吕旷、吕翔叛尚,屯阳平,率其众降,封为列侯。
jiǔ nián chūn zhēng yuè jì hé è qí shuǐ rù bái gōu yǐ tōng liáng dào
九年春正月,济河,遏淇水入白沟以通粮道。
èr yuè shàng fù gōng tán liú sū yóu shěn pèi shǒu qiū
二月,尚复攻谭,留苏由、审配守邺。
gōng jìn jūn dào huán shuǐ yóu jiàng
公进军到洹水,由降。
jì zhì gōng qiū wèi tǔ shān dì dào
既至,攻邺,为土山、地道。
wǔ ān zhǎng yǐn jiè zhūn máo chéng tōng shàng dǎng liáng dào
武安长尹楷屯毛城,通上党粮道。
xià sì yuè liú cáo hóng gōng qiū gōng zì jiāng jī jiè pò zhī ér hái
夏四月,留曹洪攻邺,公自将击楷,破之而还。
shàng jiāng jū gǔ shǒu hán dān yòu jī bá zhī
尚将沮鹄守邯郸,又击拔之。
yì yáng lìng hán fàn shè zhǎng liáng qí jǔ xiàn jiàng cì jué guān nèi hóu
易阳令韩范、涉长梁岐举县降,赐爵关内侯。
wǔ yuè huǐ tǔ shān dì dào zuò wéi liáo jué zhāng shuǐ guàn chéng
五月,毁土山、地道,作围爎,决漳水灌城;
chéng zhōng è sǐ zhě guò bàn
城中饿死者过半。
qiū qī yuè shàng hái jiù qiū zhū jiāng jiē yǐ wéi cǐ guī shī rén zì wéi zhàn bù rú bì zhī
秋七月,尚还救邺,诸将皆以为“此归师,人自为战,不如避之”。
gōng yuē shàng cóng dà dào lái dāng bì zhī
公曰:“尚从大道来,当避之;
ruò xún xī shān lái zhě cǐ chéng qín ěr
若循西山来者,此成禽耳。
shàng guǒ xún xī shān lái lín fǔ shuǐ wèi yíng
”尚果循西山来,临滏水为营。
yè qiǎn bīng fàn wéi gōng nì jī pò zǒu zhī suì wéi qí yíng
夜遣兵犯围,公逆击破走之,遂围其营。
wèi hé shàng jù qiǎn gù yù zhōu cì shǐ yīn kuí jí chén lín qǐ xiáng gōng bù xǔ wèi wéi yì jí
未合,尚惧,*[遣]*故豫州刺史阴夔及陈琳乞降,公不许,为围益急。
shàng yè dùn bǎo qí shān zhuī jī zhī
尚夜遁,保祁山,追击之。
qí jiāng mǎ yán zhāng yǐ děng lín chén jiàng zhòng dà kuì shàng zǒu zhōng shān
其将马延、张𫖮等临陈降,众大溃,尚走中山。
jǐn huò qí zī zhòng de shàng yìn shòu jié yuè shǐ shàng xiáng rén shì qí jiā chéng zhōng bēng jǔ
尽获其辎重,得尚印绶节钺,使尚降人示其家,城中崩沮。
bā yuè shěn pèi xiōng zi róng yè kāi suǒ shǒu chéng dōng mén nèi bīng
八月,审配兄子荣夜开所守城东门内兵。
pèi nì zhàn bài shēng qín pèi zhǎn zhī qiū dìng
配逆战,败,生禽配,斩之,邺定。
gōng lín sì shào mù kū zhī liú tì
公临祀绍墓,哭之流涕;
wèi láo shào qī hái qí jiā rén bǎo wù cì zá zēng xù lǐn shí zhī
慰劳绍妻,还其家人宝物,赐杂缯絮,廪食之。
chū shào yǔ gōng gòng qǐ bīng shào wèn gōng yuē ruò shì bù ji zé fāng miàn hé suǒ kě jù
初,绍与公共起兵,绍问公曰:“若事不辑,则方面何所可据?
gōng yuē zú xià yì yǐ wéi hé rú
”公曰:“足下意以为何如?
shào yuē wú nán jù hé běi zǔ yàn dài jiān róng dí zhī zhòng nán xiàng yǐ zhēng tiān xià zhù kě yǐ jì hu
”绍曰:“吾南据河,北阻燕、代,兼戎狄之众,南向以争天下,庶可以济乎?
gōng yuē wú rèn tiān xià zhī zhì lì yǐ dào yù zhī wú suǒ bù kě
”公曰:“吾任天下之智力,以道御之,无所不可。
jiǔ yuè lìng yuē hé běi lí yuán shì zhī nán qí lìng wú chū jīn nián zū fù
九月,令曰:“河北罹袁氏之难,其令无出今年租赋!
zhòng háo qiáng jiān bìng zhī fǎ bǎi xìng xǐ yuè
”重豪强兼并之法,百姓喜悦。
tiān zǐ yǐ gōng lǐng jì zhōu mù gōng ràng hái yǎn zhōu
天子以公领冀州牧,公让还兖州。
gōng zhī wéi qiū yě tán lüè qǔ gān líng ān píng bó hǎi hé jiān
公之围邺也,谭略取甘陵、安平、勃海、河间。
shàng bài hái zhōng shān
尚败,还中山。
tán gōng zhī shàng bēn gù ān suì bìng qí zhòng
谭攻之,尚奔故安,遂并其众。
gōng yí tán shū zé yǐ fù yuē yǔ zhī jué hūn nǚ hái rán hòu jìn jūn
公遗谭书,责以负约,与之绝婚,女还,然后进军。
tán jù bá píng yuán zǒu bǎo nán pí
谭惧,拔平原,走保南皮。
shí èr yuè gōng rù píng yuán lüè dìng zhū xiàn
十二月,公入平原,略定诸县。
shí nián chūn zhèng yuè gōng tán pò zhī zhǎn tán zhū qí qī zǐ jì zhōu píng
十年春正月,攻谭,破之,斩谭,诛其妻子,冀州平。
yī xià lìng yuē qí yǔ yuán shì tóng wù zhě yǔ zhī gēng shǐ
[一]下令曰:“其与袁氏同恶者,与之更始。
lìng mín bù dé fù sī chóu jìn hòu zàng jiē yī zhī yú fǎ
”令民不得复私雠,禁厚葬,皆一之于法。
shì yuè yuán xī dà jiàng jiāo chù zhāng nán děng pàn gōng xī shàng xī shàng bēn sān jùn wū wán
是月,袁熙大将焦触、张南等叛攻熙、尚,熙、尚奔三郡乌丸。
chù děng jǔ qí xiàn jiàng fēng wèi liè hóu
触等举其县降,封为列侯。
chū tǎo tán shí mín wáng zhuī bīng lìng bù dé jiàng
初讨谭时,民亡椎冰,令不得降。
qǐng zhī wáng mín yǒu yì mén shǒu zhě gōng wèi yuē tīng rǔ zé wéi lìng shā rǔ zé zhū shǒu guī shēn zì cáng wú wéi lì suǒ huò
顷之,亡民有诣门首者,公谓曰:“听汝则违令,杀汝则诛首,归深自藏,无为吏所获。
mín chuí qì ér qù
”民垂泣而去;
hòu jìng bǔ de
后竟捕得。
xià sì yuè hēi shān zéi zhāng yàn lǜ qí zhòng shí yú wàn jiàng fēng wèi liè hóu
夏四月,黑山贼张燕率其众十余万降,封为列侯。
gù ān zhào dú huò nú děng shā yōu zhōu cì shǐ zhuō jùn tài shǒu
故安赵犊、霍奴等杀幽州刺史、涿郡太守。
sān jùn wū wán gōng xiān yú fǔ yú guǎng píng
三郡乌丸攻鲜于辅于犷平。
qiū bā yuè gōng zhēng zhī zhǎn dú děng nǎi dù lù hé jiù guǎng píng wū wán bēn zǒu chū sài
秋八月,公征之,斩犊等,乃渡潞河救犷平,乌丸奔走出塞。
jiǔ yuè lìng yuē ē dǎng bǐ zhōu xiān shèng suǒ jí yě
九月,令曰:“阿党比周,先圣所疾也。
wén jì zhōu sú fù zǐ yì bù gēng xiāng huǐ yù
闻冀州俗,父子异部,更相毁誉。
xī zhí bù yí wú xiōng shì rén wèi zhī dào sǎo
昔直不疑无兄,世人谓之盗嫂;
dì wǔ bó yú sān qǔ gū nǚ wèi zhī wō fù wēng
第五伯鱼三娶孤女,谓之挝妇翁;
wáng fèng shàn quán gǔ yǒng bǐ zhī shēn bó wáng shāng zhōng yì zhāng kuāng wèi zhī zuǒ dào cǐ jiē yǐ bái wéi hēi qī tiān wǎng jūn zhě yě
王凤擅权,谷永比之申伯,王商忠议,张匡谓之左道:此皆以白为黑,欺天罔君者也。
wú yù zhěng qí fēng sú sì zhě bù chú wú yǐ wéi xiū
吾欲整齐风俗,四者不除,吾以为羞。
dōng shí yuè gōng hái qiū
”冬十月,公还邺。
chū yuán shào yǐ shēng gāo gàn lǐng bīng zhōu mù gōng zhī bá qiū gàn jiàng suì yǐ wéi cì shǐ
初,袁绍以甥高干领并州牧,公之拔邺,干降,遂以为刺史。
gàn wén gōng tǎo wū wán nǎi yǐ zhōu pàn zhí shàng dǎng tài shǒu jǔ bīng shǒu hú guān kǒu
干闻公讨乌丸,乃以州叛,执上党太守,举兵守壶关口。
qiǎn lè jìn li diǎn jī zhī gàn hái shǒu hú guān chéng
遣乐进、李典击之,干还守壶关城。
shí yī nián chūn zhēng yuè gōng zhēng gàn
十一年春正月,公征干。
gàn wén zhī nǎi liú qí bié jiāng shǒu chéng zǒu rù xiōng nú qiú jiù yú chán yú chán yú bù shòu
干闻之,乃留其别将守城,走入匈奴,求救于单于,单于不受。
gōng wéi hú guān sān yuè bá zhī
公围壶关三月,拔之。
gàn suì zǒu jīng zhōu shàng luò dōu wèi wáng yǎn bǔ zhǎn zhī
干遂走荆州,上洛都尉王琰捕斩之。
qiū bā yuè gōng dōng zhēng hǎi zéi guǎn chéng zhì chún yú qiǎn lè jìn li diǎn jī pò zhī chéng zǒu rù hǎi dǎo
秋八月,公东征海贼管承,至淳于,遣乐进、李典击破之,承走入海岛。
gē dōng hǎi zhī xiāng bēn tán qi yǐ yì láng yá shěng chāng lǜ jùn
割东海之襄贲、郯、戚以益琅邪,省昌虑郡。
sān jùn wū wán chéng tiān xià luàn pò yōu zhōu lüè yǒu hàn mín hé shí yú wàn hù
三郡乌丸承天下乱,破幽州,略有汉民合十余万户。
yuán shào jiē lì qí qiú háo wèi chán yú yǐ jiā rén zǐ wèi jǐ nǚ qī yān
袁绍皆立其酋豪为单于,以家人子为己女,妻焉。
liáo xī chán yú tà dùn yóu qiáng wèi shào suǒ hòu gù shàng xiōng dì guī zhī shù rù sāi wéi hài
辽西单于蹋顿尤强,为绍所厚,故尚兄弟归之,数入塞为害。
gōng jiāng zhēng zhī záo qú zì hū rèn rù gū shuǐ gū yīn gū
公将征之,凿渠,自呼扨入泒水,*泒音孤。
míng píng lǔ qú
*名平虏渠;
yòu cóng jū hé kǒu jū yīn jù
又从泃河口*泃音句。
záo rù lù hé míng quán zhōu qú yǐ tōng hǎi
*凿入潞河,名泉州渠,以通海。
shí èr yuè chūn èr yuè gōng zì chún yú hái qiū
十二月春二月,公自淳于还邺。
dīng qiú lìng yuē wú qǐ yì bīng zhū bào luàn yú jīn shí jiǔ nián suǒ zhēng bì kè qǐ wú gōng zāi
丁酋,令曰:“吾起义兵诛暴乱,于今十九年,所征必克,岂吾功哉?
nǎi xián shì dài fū zhī lì yě
乃贤士大夫之力也。
tiān xià suī wèi xī dìng wú dāng yào yǔ xián shì dài fū gòng dìng zhī
天下虽未悉定,吾当要与贤士大夫共定之;
ér zhuān xiǎng qí láo wú hé yǐ ān yān
而专飨其劳,吾何以安焉!
qí cù dìng gōng xíng fēng
其促定功行封。
yú shì dà fēng gōng chén èr shí yú rén jiē wèi liè hóu qí yú gè yǐ cì shòu fēng jí fù sǐ shì zhī gū qīng zhòng gè yǒu chà
”于是大封功臣二十余人,皆为列侯,其余各以次受封,及复死事之孤,轻重各有差。
jiāng běi zhēng sān jùn wū wán zhū jiāng jiē yuē yuán shàng wáng lǔ ěr yí dí tān ér wú qīn qǐ néng wèi shàng yòng
将北征三郡乌丸,诸将皆曰:“袁尚,亡虏耳,夷狄贪而无亲,岂能为尚用?
jīn shēn rù zhēng zhī liú bèi bì shuō liú biǎo yǐ xí xǔ
今深入征之,刘备必说刘表以袭许。
wàn yī wèi biàn shì bù kě huǐ
万一为变,事不可悔。
wéi guō jiā cè biǎo bì bù néng rèn bèi quàn gōng xíng
”惟郭嘉策表必不能任备,劝公行。
xià wǔ yuè zhì wú zhōng
夏五月,至无终。
qiū qī yuè dà shuǐ bàng hǎi dào bù tōng tián chóu qǐng wèi xiāng dǎo gōng cóng zhī
秋七月,大水,傍海道不通,田畴请为乡导,公从之。
yǐn jūn chū lú lóng sāi sài wài dào jué bù tōng nǎi qiàn shān yīn gǔ wǔ bǎi yú lǐ jīng bái tán lì píng gāng shè xiān bēi tíng dōng zhǐ liǔ chéng
引军出卢龙塞,塞外道绝不通,乃堑山堙谷五百余里,经白檀,历平冈,涉鲜卑庭,东指柳城。
wèi zhì èr bǎi lǐ lǔ nǎi zhī zhī
未至二百里,虏乃知之。
shàng xī yǔ tà dùn liáo xī chán yú lóu bān yòu běi píng chán yú néng chén dǐ zhī děng jiāng shù wàn qí nì jūn
尚、熙与蹋顿、辽西单于楼班、右北平单于能臣抵之等将数万骑逆军。
bā yuè dēng bái láng shān zú yǔ lǔ yù zhòng shén shèng
八月,登白狼山,卒与虏遇,众甚盛。
gōng chē zhòng zài hòu bèi jiǎ zhě shǎo zuǒ yòu jiē jù
公车重在后,被甲者少,左右皆惧。
gōng dēng gāo wàng lǔ chén bù zhěng nǎi zòng bīng jī zhī shǐ zhāng liáo wèi xiān fēng lǔ zhòng dà bēng zhǎn tà dùn jí míng wáng yǐ xià hú hàn jiàng zhě èr shí yú wàn kǒu
公登高,望虏陈不整,乃纵兵击之,使张辽为先锋,虏众大崩,斩蹋顿及名王已下,胡、汉降者二十余万口。
liáo dōng chán yú sù pū wán jí liáo xī běi píng zhū háo qì qí zhǒng rén yǔ shàng xī bēn liáo dōng zhòng shàng yǒu shù qiān jì
辽东单于速仆丸及辽西、北平诸豪,弃其种人,与尚、熙奔辽东,众尚有数千骑。
chū liáo dōng tài shǒu gōng sūn kāng shì yuǎn bù fú
初,辽东太守公孙康恃远不服。
jí gōng pò wū wán huò shuō gōng suì zhēng zhī shàng xiōng dì kě qín yě
及公破乌丸,或说公遂征之,尚兄弟可禽也。
gōng yuē wú fāng shǐ kāng zhǎn sòng shàng xī shǒu bù fán bīng yǐ
公曰:“吾方使康斩送尚、熙首,不烦兵矣。
jiǔ yuè gōng yǐn bīng zì liǔ chéng hái kāng jí zhǎn shàng xī jí sù pū wán děng chuán qí shǒu
”九月,公引兵自柳城还,康即斩尚、熙及速仆丸等,传其首。
zhū jiāng huò wèn gōng hái ér kāng zhǎn sòng shàng xī hé yě
诸将或问:“公还而康斩送尚、熙,何也?
gōng yuē bǐ sù wèi shàng děng wú jí zhī zé bìng lì huǎn zhī zé zì xiāng tú qí shì rán yě
”公曰:“彼素畏尚等,吾急之则并力,缓之则自相图,其势然也。
shí yī yuè zhì yì shuǐ dài jùn wū wán xíng chán yú pǔ fù lú shàng jùn wū wán xíng chán yú nà lóu jiāng qí míng wáng lái hè
”十一月至易水,代郡乌丸行单于普富卢、上郡乌丸行单于那楼将其名王来贺。
shí sān nián chūn zhēng yuè gōng hái qiū zuò xuán wǔ chí yǐ yì zhōu shī
十三年春正月,公还邺,作玄武池以肄舟师。
hàn ba sān gōng guān zhì chéng xiàng yù shǐ dài fū
汉罢三公官,置丞相、御史大夫。
xià liù yuè yǐ gōng wèi chéng xiàng
夏六月,以公为丞相。
qiū qī yuè gōng nán zhēng liú biǎo
秋七月,公南征刘表。
bā yuè biǎo zú qí zi cóng dài zhūn xiāng yáng liú bèi zhūn fán
八月,表卒,其子琮代,屯襄阳,刘备屯樊。
jiǔ yuè gōng dào xīn yě cóng suì jiàng bèi zǒu xià kǒu
九月,公到新野,琮遂降,备走夏口。
gōng jìn jūn jiāng líng xià lìng jīng zhōu lì mín yǔ zhī gēng shǐ
公进军江陵,下令荆州吏民,与之更始。
nǎi lùn jīng zhōu fú cóng zhī gōng hòu zhě shí wǔ rén yǐ liú biǎo dà jiàng wén pìn wèi jiāng xià tài shǒu shǐ tǒng běn bīng yǐn yòng jīng zhōu míng shì hán sōng shān yì děng
乃论荆州服从之功,侯者十五人,以刘表大将文聘为江夏太守,使统本兵,引用荆州名士韩嵩、邓义等。
yì zhōu mù liú zhāng shǐ shòu zhēng yì qiǎn bīng gěi jūn
益州牧刘璋始受征役,遣兵给军。
shí èr yuè sūn quán wèi bèi gōng hé féi
十二月,孙权为备攻合肥。
gōng zì jiāng líng zhēng bèi zhì ba qiū qiǎn zhāng jiù hé féi
公自江陵征备,至巴丘,遣张□救合肥。
quán wén zhì nǎi zǒu
权闻□至,乃走。
gōng zhì chì bì yǔ bèi zhàn bù lì
公至赤壁,与备战,不利。
yú shì dà yì lì shì duō sǐ zhě nǎi yǐn jūn hái
于是大疫,吏士多死者,乃引军还。
bèi suì yǒu jīng zhōu jiāng nán zhū jùn
备遂有荆州、江南诸郡。
shí sì nián chūn sān yuè jūn zhì qiáo zuò qīng zhōu zhì shuǐ jūn
十四年春三月,军至谯,作轻舟,治水军。
qiū qī yuè zì wō rù huái chū féi shuǐ jūn hé féi
秋七月,自涡入淮,出肥水,军合肥。
xīn wèi lìng yuē zì qǐng yǐ lái jūn shù zhēng xíng huò yù yì qì lì shì sǐ wáng bù guī jiā shì yuàn kuàng bǎi xìng liú lí ér rén zhě qǐ lè zhī zāi
辛未,令曰:“自顷已来,军数征行,或遇疫气,吏士死亡不归,家室怨旷,百姓流离,而仁者岂乐之哉?
bù dé yǐ yě
不得已也。
qí lìng sǐ zhě jiā wú jī yè bù néng zì cún zhě xiàn guān wù jué lǐn zhǎng lì cún xù fǔ xún yǐ chēng wú yì
其令死者家无基业不能自存者,县官勿绝廪,长吏存恤抚循,以称吾意。
zhì yáng zhōu jùn xiàn zhǎng lì kāi què pí tún tián
”置扬州郡县长吏,开芍陂屯田。
shí èr yuè jūn hái qiáo
十二月,军还谯。
shí wǔ nián chūn xià lìng yuē zì gǔ shòu mìng jí zhōng xīng zhī jūn hé cháng bù dé xián rén jūn zǐ yǔ zhī gòng zhì tiān xià zhě hu
十五年春,下令曰:“自古受命及中兴之君,曷尝不得贤人君子与之共治天下者乎!
jí qí de xián yě céng bù chū lǘ xiàng qǐ xìng xiāng yù zāi
及其得贤也,曾不出闾巷,岂幸相遇哉?
shàng zhī rén bù qiú zhī ěr
上之人不求之耳。
jīn tiān xià shàng wèi dìng cǐ tè qiú xián zhī jí shí yě
今天下尚未定,此特求贤之急时也。
mèng gōng chāo wèi zhào wèi lǎo zé yōu bù kě yǐ wèi téng xuē dài fū
‘孟公绰为赵、魏老则优,不可以为滕、薛大夫’。
ruò bì lián shì ér hòu kě yòng zé qí huán qí hé yǐ bà shì
若必廉士而后可用,则齐桓其何以霸世!
jīn tiān xià de wú yǒu pī hè huái yù ér diào yú wèi bīn zhě hu
今天下得无有被褐怀玉而钓于渭滨者乎?
yòu dé wú dào sǎo shòu jīn ér wèi yù wú zhī zhě hu
又得无盗嫂受金而未遇无知者乎?
èr sān zǐ qí zuǒ wǒ míng yáng zè lòu wéi cái shì jǔ wú de ér yòng zhī
二三子其佐我明扬仄陋,唯才是举,吾得而用之。
dōng zuò tóng què tái
“冬,作铜雀台。
shí liù nián chūn zhēng yuè tiān zǐ mìng gōng shì zǐ pī wèi wǔ guān zhōng láng jiàng zhì guān shǔ wèi chéng xiàng fù
十六年春正月,天子命公世子丕为五官中郎将,置官属,为丞相副。
tài yuán shāng yào děng yǐ dà líng pàn qiǎn xià hóu yuān xú huang wéi pò zhī
太原商曜等以大陵叛,遣夏侯渊、徐晃围破之。
zhāng lǔ jù hàn zhōng sān yuè qiǎn zhōng yáo tǎo zhī
张鲁据汉中,三月,遣钟繇讨之。
gōng shǐ yuān děng chū hé dōng yǔ yáo huì
公使渊等出河东与繇会。
shì shí guān zhōng zhū jiāng yí yáo yù zì xí mǎ chāo suì yǔ hán suì yáng qiū li kān chéng yi děng pàn
是时关中诸将疑繇欲自袭,马超遂与韩遂、杨秋、李堪、成宜等叛。
qiǎn cáo rén tǎo zhī
遣曹仁讨之。
chāo děng zhūn tóng guān gōng chì zhū jiāng guān xī bīng jīng hàn jiān bì wù yǔ zhàn
超等屯潼关,公敕诸将:“关西兵精悍,坚壁勿与战。
qiū qī yuè gōng xī zhēng yǔ chāo děng jiā guān ér jūn
”秋七月,公西征,与超等夹关而军。
gōng jí chí zhī ér qián qiǎn xú huang zhū líng děng yè dù pú bǎn jīn jù hé xī wèi yíng
公急持之,而潜遣徐晃、朱灵等夜渡蒲阪津,据河西为营。
gōng zì tóng guān běi dù wèi jì chāo fù chuán jí zhàn
公自潼关北渡,未济,超赴船急战。
xiào wèi dīng fěi yīn fàng niú mǎ yǐ ěr zéi zéi luàn qǔ niú mǎ gōng nǎi de dù xún hé wèi yǒng dào ér nán
校尉丁斐因放牛马以饵贼,贼乱取牛马,公乃得渡,循河为甬道而南。
zéi tuì jù wèi kǒu gōng nǎi duō shè yí bīng qián yǐ zhōu zài bīng rù wèi wèi fú qiáo yè fēn bīng jié yíng yú wèi nán
贼退,拒渭口,公乃多设疑兵,潜以舟载兵入渭,为浮桥,夜,分兵结营于渭南。
zéi yè gōng yíng fú bīng jī pò zhī
贼夜攻营,伏兵击破之。
chāo děng zhūn wèi nán qiǎn xìn qiú gē hé yǐ xī qǐng hé gōng bù xǔ
超等屯渭南,遣信求割河以西请和,公不许。
jiǔ yuè jìn jūn dù wèi
九月,进军渡渭。
chāo děng shù tiǎo zhàn yòu bù xǔ
超等数挑战,又不许;
gù qǐng gē dì qiú sòng rèn zi gōng yòng gǔ xǔ jì wěi xǔ zhī
固请割地,求送任子,公用贾诩计,伪许之。
hán suì qǐng yǔ gōng xiāng jiàn gōng yǔ suì fù tóng suì xiào lián yòu yǔ suì tóng shí chái bèi yú shì jiāo mǎ yǔ yí shí bù jí jūn shì dàn shuō jīng dū jiù gù fǔ shǒu huān xiào
韩遂请与公相见,公与遂父同岁孝廉,又与遂同时侪辈,于是交马语移时,不及军事,但说京都旧故,拊手欢笑。
jì ba chāo děng wèn suì gōng hé yán
既罢,超等问遂:“公何言?
suì yuē wú suǒ yán yě
”遂曰:“无所言也。
chāo děng yí zhī
”超等疑之。
tā rì gōng yòu yǔ suì shū duō suǒ diǎn cuàn rú suì gǎi dìng zhě
他日,公又与遂书,多所点窜,如遂改定者;
chāo děng yù yí suì
超等愈疑遂。
gōng nǎi yǔ kè rì huì zhàn xiān yǐ qīng bīng tiāo zhī zhàn liáng jiǔ nǎi zòng hǔ qí jiā jī dà pò zhī zhǎn chéng yi li kān děng
公乃与克日会战,先以轻兵挑之,战良久,乃纵虎骑夹击,大破之,斩成宜、李堪等。
suì chāo děng zǒu liáng zhōu yáng qiū bēn ān dìng guān zhōng píng
遂、超等走凉州,杨秋奔安定,关中平。
zhū jiāng huò wèn gōng yuē chū zéi shǒu tóng guān wèi běi dào quē bù cóng hé dōng jī féng yì ér fǎn shǒu tóng guān yǐn rì ér hòu běi dù hé yě
诸将或问公曰:“初,贼守潼关,渭北道缺,不从河东击冯翊而反守潼关,引日而后北渡,何也?
gōng yuē zéi shǒu tóng guān ruò wú rù hé dōng zéi bì yǐn shǒu zhū jīn zé xī hé wèi kě dù wú gù shèng bīng xiàng tóng guān
”公曰:“贼守潼关,若吾入河东,贼必引守诸津,则西河未可渡,吾故盛兵向潼关;
zéi xī zhòng nán shǒu xī hé zhī bèi xū gù èr jiāng de shàn qǔ xī hé
贼悉众南守,西河之备虚,故二将得擅取西河;
rán hòu yǐn jūn běi dù zéi bù néng yǔ wú zhēng xī hé zhě yǐ yǒu èr jiāng zhī jūn yě
然后引军北渡,贼不能与吾争西河者,以有二将之军也。
lián chē shù shān wèi yǒng dào ér nán wǔ jì wèi bù kě shèng qiě yǐ shì ruò
连车树栅,为甬道而南,[五]既为不可胜,且以示弱。
dù wèi wèi jiān lěi lǔ zhì bù chū suǒ yǐ jiāo zhī yě
渡渭为坚垒,虏至不出,所以骄之也;
gù zéi bù wéi yíng lěi ér qiú gē dì
故贼不为营垒而求割地。
wú shùn yán xǔ zhī suǒ yǐ cóng qí yì shǐ zì ān ér bù wéi bèi yīn chù shì zú zhī lì yī dàn jī zhī suǒ wèi jí léi bù jí yǎn ěr bīng zhī biàn huà gù fēi yī dào yě
吾顺言许之,所以从其意,使自安而不为备,因畜士卒之力,一旦击之,所谓疾雷不及掩耳,兵之变化,固非一道也。
shǐ zéi měi yī bù dào gōng zhé yǒu xǐ sè
”始,贼每一部到,公辄有喜色。
zéi pò zhī hòu zhū jiāng wèn qí gù
贼破之后,诸将问其故。
gōng dá yuē guān zhōng cháng yuǎn ruò zéi gè yī xiǎn zǔ zhēng zhī bù yī èr nián bù kě dìng yě
公答曰:“关中长远,若贼各依险阻,征之,不一二年不可定也。
jīn jiē lái jí qí zhòng suī duō mò xiāng guī fú jūn wú shì zhǔ yī jǔ kě miè wèi gōng chà yì wú shì yǐ xǐ
今皆来集,其众虽多,莫相归服,军无适主,一举可灭,为功差易,吾是以喜。
dōng shí yuè jūn zì cháng ān běi zhēng yáng qiū wéi ān dìng
冬十月,军自长安北征杨秋,围安定。
qiū jiàng fù qí jué wèi shǐ liú fǔ qí mín rén
秋降,复其爵位,使留抚其民人。
shí èr yuè zì ān dìng hái liú xià hóu yuān tún zhǎng ān
十二月,自安定还,留夏侯渊屯长安。
shí qī nián chūn zhēng yuè gōng hái qiū
十七年春正月,公还邺。
tiān zǐ mìng gōng zàn bài bù míng rù cháo bù qū jiàn lǚ shàng diàn rú xiāo hé gù shì
天子命公赞拜不名,入朝不趋,剑履上殿,如萧何故事。
mǎ chāo yú zhòng liáng xìng děng zhūn lán tián shǐ xià hóu yuān jī píng zhī
马超余众梁兴等屯蓝田,使夏侯渊击平之。
gē hé nèi zhī dàng yīn zhāo gē lín lǜ dōng jùn zhī wèi guó dùn qiū dōng wǔ yáng fā gàn jù lù zhī yǐng táo qǔ zhōu nán hé guǎng píng zhī rèn chéng zhào zhī xiāng guó hán dān yì yáng yǐ yì wèi jùn
割河内之荡阴、朝歌、林虑,东郡之卫国、顿丘、东武阳、发干,钜鹿之廮陶、曲周、南和,广平之任城,赵之襄国、邯郸、易阳以益魏郡。
dōng shí yuè gōng zhēng sūn quán
冬十月,公征孙权。
shí bā nián chūn zhēng yuè jìn jūn rú xū kǒu gōng pò quán jiāng xī yíng huò quán dū du gōng sūn yáng nǎi yǐn jūn hái
十八年春正月,进军濡须口,攻破权江西营,获权都督公孙阳,乃引军还。
zhào shū bìng shí sì zhōu fù wèi jiǔ zhōu
诏书并十四州,复为九州。
xià sì yuè zhì qiū
夏四月,至邺。
wǔ yuè bǐng shēn tiān zǐ shǐ yù shǐ dài fū xī lǜ chí jié cè mìng gōng wèi wèi gōng yuē
五月丙申,天子使御史大夫郗虑持节策命公为魏公曰:
zhèn yǐ bù dé shǎo zāo mǐn xiōng yuè zài xī tǔ qiān yú táng chàn dāng cǐ zhī shí ruò zhuì liú rán zōng miào fá sì shè jì wú wèi
朕以不德,少遭愍凶,越在西土,迁于唐、韂.当此之时,若缀旒然,宗庙乏祀,社稷无位;
yú xiōng jì yú fēn liè zhū xià shuài tǔ zhī mín zhèn wú huò yān jí wǒ gāo zǔ zhī mìng jiāng zhuì yú de
髃凶觊觎,分裂诸夏,率土之民,朕无获焉,即我高祖之命将坠于地。
zhèn yòng sù xīng jiǎ mèi zhèn dào yú jué xīn yuē wéi zǔ wéi fù gǔ gōng xiān zhèng qí shú néng xù zhèn gōng
朕用夙兴假寐,震悼于厥心,曰“惟祖惟父,股肱先正,其孰能恤朕躬”?
nǎi yòu tiān zhōng dàn yù chéng xiàng bǎo yì wǒ huáng jiā hóng jì yú jiān nán zhèn shí lài zhī
乃诱天衷,诞育丞相,保乂我皇家,弘济于艰难,朕实赖之。
jīn jiāng shòu jūn diǎn lǐ qí jìng tīng zhèn mìng
今将授君典礼,其敬听朕命。
xī zhě dǒng zhuó chū xīng guó nán yú hòu shì wèi yǐ móu wáng shì jūn zé shè jìn shǒu qǐ róng háng cǐ jūn zhī zhōng yú běn cháo yě
昔者董卓初兴国难,髃后释位以谋王室,君则摄进,首启戎行,此君之忠于本朝也。
hòu jí huáng jīn fǎn yì tiān cháng qīn wǒ sān zhōu yán jí píng mín jūn yòu jiǎn zhī yǐ níng dōng xià cǐ yòu jūn zhī gōng yě
后及黄巾反易天常,侵我三州,延及平民,君又翦之以宁东夏,此又君之功也。
hán xiān yáng fèng zhuān yòng wēi mìng jūn zé zhì tǎo kè chù qí nán suì qiān xǔ dōu zào wǒ jīng jī shè guān zhào sì bù shī jiù wù tiān dì guǐ shén yú shì huò yì cǐ yòu jūn zhī gōng yě
韩暹、杨奉专用威命,君则致讨,克黜其难,遂迁许都,造我京畿,设官兆祀,不失旧物,天地鬼神于是获乂,此又君之功也。
yuán shù jiàn nì sì yú huái nán shè dàn jūn líng yòng pī xiǎn móu qí yáng zhī yì qiáo ruí shòu shǒu léng wēi nán mài shù yǐ yǔn kuì cǐ yòu jūn zhī gōng yě
袁术僭逆,肆于淮南,慑惮君灵,用丕显谋,蕲阳之役,桥蕤授首,棱威南迈,术以陨溃,此又君之功也。
huí gē dōng zhēng lǚ bù jiù lù chéng yuán jiāng fǎn zhāng yáng cú bì huī gù fú zuì zhāng xiù jī fú cǐ yòu jūn zhī gōng yě
回戈东征,吕布就戮,乘辕将返,张杨殂毙,眭固伏罪,张绣稽服,此又君之功也。
yuán shào nì luàn tiān cháng
袁绍逆乱天常,
móu wēi shè jì
谋危社稷,
píng shì qí zhòng
凭恃其众,
chēng bīng nèi wǔ
称兵内侮,
dāng cǐ zhī shí
当此之时,
wáng shī guǎ ruò
王师寡弱,
tiān xià hán xīn
天下寒心,
mò yǒu gù zhì
莫有固志,
jūn zhí dà jié
君执大节,
jīng guàn bái rì
精贯白日,
fèn qí wǔ nù
奋其武怒,
yùn qí shén cè
运其神策,
zhì jiè guān dù
致届官渡,
dà jiān chǒu lèi
大歼丑类,
bǐ wǒ guó jiā zhěng yú wēi zhuì
俾我国家拯于危坠,
cǐ yòu jūn zhī gōng yě
此又君之功也。
jì shī hóng hé tuò dìng sì zhōu yuán tán gāo gàn xián xiāo qí shǒu hǎi dào bēn bèng hēi shān shùn guǐ cǐ yòu jūn zhī gōng yě
济师洪河,拓定四州,袁谭、高干,咸枭其首,海盗奔迸,黑山顺轨,此又君之功也。
wū wán sān zhǒng chóng luàn èr shì yuán shàng yīn zhī bī jù sài běi shù mǎ xiàn chē yī zhēng ér miè cǐ yòu jūn zhī gōng yě
乌丸三种,崇乱二世,袁尚因之,逼据塞北,束马县车,一征而灭,此又君之功也。
liú biǎo bèi dàn bù gòng gòng zhí wáng shī shǒu lù wēi fēng xiān shì bǎi chéng bā jùn jiāo bì qū xī cǐ yòu jūn zhī gōng yě
刘表背诞,不供贡职,王师首路,威风先逝,百城八郡,交臂屈膝,此又君之功也。
mǎ chāo chéng yi tóng è xiāng jì bīn jù hé tóng qiú chěng suǒ yù tiǎn zhī wèi nán xiàn guó wàn jì suì dìng biān jìng fǔ hé róng dí cǐ yòu jūn zhī gōng yě
马超、成宜,同恶相济,滨据河、潼,求逞所欲,殄之渭南,献馘万计,遂定边境,抚和戎狄,此又君之功也。
xiān bēi dīng líng chóng yì ér zhì chán yú bì yú bái wū qǐng lì lǜ zhí cǐ yòu jūn zhī gōng yě
鲜卑、丁零,重译而至,*(单于)**[箅于]*、白屋,请吏率职,此又君之功也。
jūn yǒu dìng tiān xià zhī gōng zhòng zhī yǐ míng dé bān hǎi nèi xuān měi fēng sú páng shī qín jiào xù shèn xíng yù lì wú kē zhèng mín wú huái tè
君有定天下之功,重之以明德,班□海内,宣美风俗,旁施勤教,恤慎刑狱,吏无苛政,民无怀慝;
dūn chóng dì zú biǎo jì jué shì jiù dé qián gōng wǎng bù xián zhì
敦崇帝族,表继绝世,旧德前功,罔不咸秩;
suī yī yǐn gé yú huáng tiān zhōu gōng guāng yú sì hǎi fāng zhī miè rú yě
虽伊尹格于皇天,周公光于四海,方之蔑如也。
zhèn wén xiān wáng bìng jiàn míng dé zuò zhī yǐ tǔ fēn zhī yǐ mín chóng qí chǒng zhāng bèi qí lǐ wù suǒ yǐ fān chàn wáng shì zuǒ yòu jué shì yě
朕闻先王并建明德,胙之以土,分之以民,崇其宠章,备其礼物,所以藩韂王室,左右厥世也。
qí zài zhōu chéng guǎn cài bù jìng chéng nán niàn gōng nǎi shǐ shào kāng gōng cì qí tài gōng lǚ dōng zhì yú hǎi xi zhì yú hé nán zhì wū mù líng běi zhì yú wú dì wǔ hòu jiǔ bó shí de zhēng zhī shì zuò tài shī yǐ biǎo dōng hǎi
其在周成,管、蔡不静,惩难念功,乃使邵康公赐齐太公履,东至于海,西至于河,南至于穆陵,北至于无棣,五侯九伯,实得征之,世祚太师,以表东海;
yuán jí xiāng wáng yì yǒu chu rén bù gōng wáng zhí yòu mìng jìn wén dēng wèi hòu bó xī yǐ èr lù hǔ bēn fū yuè jù chàng gōng shǐ dà qǐ nán yáng shì zuò méng zhǔ
爰及襄王,亦有楚人不供王职,又命晋文登为侯伯,锡以二辂、虎贲、𫓧钺、秬鬯、弓矢,大启南阳,世作盟主。
gù zhōu shì zhī bù huài yī èr guó shì lài
故周室之不坏,繄二国是赖。
jīn jūn chēng pī xiǎn dé míng bǎo zhèn gōng fèng dá tiān mìng dǎo yáng hóng liè huǎn yuán jiǔ yù mò bù lǜ bǐ gōng gāo yú yī zhōu ér shǎng bēi yú qí jìn zhèn shén nǜ yān
今君称丕显德,明保朕躬,奉答天命,导扬弘烈,缓爰九域,莫不率俾,功高于伊、周,而赏卑于齐、晋,朕甚恧焉。
zhèn yǐ miǎo miǎo zhī shēn tuō yú zhào mín zhī shàng yǒng sī jué jiān ruò shè yuān bīng fēi jūn yōu jì zhèn wú rèn yān
朕以眇眇之身,托于兆民之上,永思厥艰,若涉渊冰,非君攸济,朕无任焉。
jīn yǐ jì zhōu zhī hé dōng hé nèi wèi jùn zhào guó zhōng shān cháng shān jù lù ān píng gān líng píng yuán fán shí jùn fēng jūn wèi wèi gōng
今以冀州之河东、河内、魏郡、赵国、中山、常山、钜鹿、安平、甘陵、平原凡十郡,封君为魏公。
xī jūn xuán tǔ jū yǐ bái máo
锡君玄土,苴以白茅;
yuán qì ěr guī yòng jiàn yí shè
爰契尔龟,用建頉社。
xī zài zhōu shì bì gōng máo gōng rù wèi qīng zuǒ zhōu shào shī bǎo chū wèi èr bó wài nèi zhī rèn jūn shí yí zhī qí yǐ chéng xiàng lǐng jì zhōu mù rú gù
昔在周室,毕公、毛公入为卿佐,周、邵师保出为二伯,外内之任,君实宜之,其以丞相领冀州牧如故。
yòu jiā jūn jiǔ cì qí jìng tīng zhèn mìng
又加君九锡,其敬听朕命。
yǐ jūn jīng wěi lǐ lǜ wèi mín guǐ yí shǐ ān zhí yè wú huò qiān zhì shì yòng xī jūn dà lù róng lù gè yī xuán mǔ èr sì
以君经纬礼律,为民轨仪,使安职业,无或迁志,是用锡君大辂、戎辂各一,玄牡二驷。
jūn quàn fēn wù běn sè rén hūn zuò sù bó zhì jī dà yè wéi xìng shì yòng xī jūn gǔn miǎn zhī fú chì què fù yān
君劝分务本,穑人昏作,粟帛滞积,大业惟兴,是用锡君衮冕之服,赤舄副焉。
jūn dūn shàng qiān ràng bǐ mín xīng xíng shào zhǎng yǒu lǐ shàng xià xián hé shì yòng xī jūn xuān xiàn zhī lè liù yì zhī wǔ
君敦尚谦让,俾民兴行,少长有礼,上下咸和,是用锡君轩县之乐,六佾之舞。
jūn yì xuān fēng huà yuán fā sì fāng yuǎn rén gé miàn huá xià chōng shí shì yòng xī jūn zhū hù yǐ jū
君翼宣风化,爰发四方,远人革面,华夏充实,是用锡君朱户以居。
jūn yán qí míng zhé sī dì suǒ nán guān cái rèn xián yú shàn bì jǔ shì yòng xī jūn nà bì yǐ dēng
君研其明哲,思帝所难,官才任贤,髃善必举,是用锡君纳陛以登。
jūn bǐng guó zhī jūn zhèng sè chǔ zhōng xiān háo zhī è mǐ bù yì tuì shì yòng xī jūn hǔ bēn zhī shì sān bǎi rén
君秉国之钧,正色处中,纤毫之恶,靡不抑退,是用锡君虎贲之士三百人。
jūn jiū qián tiān xíng zhāng jué yǒu zuì fàn guān gàn jì mò bù zhū jí shì yòng xī jūn fū yuè gè yī
君纠虔天刑,章厥有罪,犯关干纪,莫不诛殛,是用锡君𫓧钺各一。
jūn lóng xiāng hǔ shì páng tiào bā wéi yǎn tǎo nì jié zhé chōng sì hǎi shì yòng xī jūn tóng gōng yī tóng shǐ bǎi lú gōng shí lú shǐ qiān
君龙骧虎视,旁眺八维,掩讨逆节,折冲四海,是用锡君彤弓一,彤矢百,玈弓十,玈矢千。
jūn yǐ wēn gōng wèi jī xiào yǒu wèi dé míng yǔn dǔ chéng gǎn yú zhèn sī shì yòng xī jūn jù chàng yī yǒu guī zàn fù yān
君以温恭为基,孝友为德,明允笃诚,感于朕思,是用锡君秬鬯一卣,珪瓒副焉。
wèi guó zhì chéng xiàng yǐ xià yú qīng bǎi liáo jiē rú hàn chū zhū hóu wáng zhī zhì
魏国置丞相已下髃卿百寮,皆如汉初诸侯王之制。
wǎng qīn zāi jìng fú zhèn mìng
往钦哉,敬服朕命!
jiǎn xù ěr zhòng shí liàng shù gōng yòng zhōng ěr xiǎn dé duì yáng wǒ gāo zǔ zhī xiū mìng
简恤尔众,时亮庶功,用终尔显德,对扬我高祖之休命!
qiū qī yuè shǐ jiàn wèi shè jì zōng miào
秋七月,始建魏社稷宗庙。
tiān zǐ pìn gōng sān nǚ wèi guì rén shǎo zhě dài nián yú guó
汉献帝聘娶了曹公的三个女儿,封他们为贵人,其中年纪最小的暂时留在魏国,等长大后再进宫。
jiǔ yuè zuò jīn hǔ tái záo qú yǐn zhāng shuǐ rù bái gōu yǐ tōng hé
九月,作金虎台,凿渠引漳水入白沟以通河。
dōng shí yuè fēn wèi jùn wèi dōng xī bù zhì dōu wèi
冬十月,分魏郡为东西部,置都尉。
shí yī yuè chū zhì shàng shū shì zhōng liù qīng
十一月,初置尚书、侍中、六卿。
mǎ chāo zài hàn yáng fù yīn qiāng hú wéi hài dǐ wáng qiān wàn pàn yīng chāo zhūn xīng guó
马超在汉阳,复因羌、胡为害,氐王千万叛应超,屯兴国。
shǐ xià hóu yuān tǎo zhī
使夏侯渊讨之。
shí jiǔ nián chūn zhēng yuè shǐ gēng jí tián
十九年春正月,始耕籍田。
nán ān zhào qú hàn yáng yǐn fèng děng tǎo chāo xiāo qí qī zǐ chāo bēn hàn zhōng
南安赵衢、汉阳尹奉等讨超,枭其妻子,超奔汉中。
hán suì xǐ jīn chéng rù dǐ wáng qiān wàn bù lǜ qiāng hú wàn yú qí yǔ xià hóu yuān zhàn jī dà pò zhī suì zǒu xī píng
韩遂徙金城,入氐王千万部,率羌、胡万余骑与夏侯渊战,击,大破之,遂走西平。
yuān yǔ zhū jiāng gōng xīng guó tú zhī
渊与诸将攻兴国,屠之。
shěng ān dōng yǒng yáng jùn
省安东、永阳郡。
ān dìng tài shǒu qiū xìng jiāng zhī guān gōng jiè zhī yuē qiāng hú yù yǔ zhōng guó tōng zì dāng qiǎn rén lái shèn wù qiǎn rén wǎng
安定太守□丘兴将之官,公戒之曰:“羌,胡欲与中国通,自当遣人来,慎勿遣人往。
shàn rén nán de bì jiāng jiào qiāng hú wàng yǒu suǒ qǐng qiú yīn yù yǐ zì lì
善人难得,必将教羌、胡妄有所请求,因欲以自利;
bù cóng biàn wèi shī yì sú yì cóng zhī zé wú yì shì
不从便为失异俗意,从之则无益事。
xìng zhì qiǎn xiào wèi fàn líng zhì qiāng zhōng líng guǒ jiào qiāng shǐ zì qǐng wèi shǔ guó dū wèi
”兴至,遣校尉范陵至羌中,陵果教羌,使自请为属国都尉。
gōng yuē wú yù zhī dāng ěr fēi shèng yě dàn gēng shì duō ěr
公曰:“吾预知当尔,非圣也,但更事多耳。
sān yuè tiān zǐ shǐ wèi gōng wèi zài zhū hóu wáng shàng gǎi shòu jīn xǐ chì fú yuǎn yóu guān
三月,天子使魏公位在诸侯王上,改授金玺,赤绂、远游冠。
qiū qī yuè gōng zhēng sūn quán
秋七月,公征孙权。
chū lǒng xī sòng jiàn zì chēng hé shǒu píng hàn wáng jù zhòng fú hǎn gǎi yuán zhì bǎi guān sān shí yú nián
初,陇西宋建自称河首平汉王,聚众枹罕,改元,置百官,三十余年。
qiǎn xià hóu yuān zì xīng guó tǎo zhī
遣夏侯渊自兴国讨之。
dōng shí yuè tú fú hǎn zhǎn jiàn liáng zhōu píng
冬十月,屠枹罕,斩建,凉州平。
gōng zì hé féi hái
公自合肥还。
shí yī yuè hàn huáng hòu fú shì zuò xī yǔ fù gù tún qí xiào wèi wán shū yún dì yǐ dǒng chéng bèi zhū yuàn hèn gōng cí shén chǒu è fā wén hòu fèi chù sǐ xiōng dì jiē fú fǎ
十一月,汉皇后伏氏坐昔与父故屯骑校尉完书,云帝以董承被诛怨恨公,辞甚丑恶,发闻,后废黜死,兄弟皆伏法。
shí èr yuè gōng zhì mèng jīn
十二月,公至孟津。
tiān zǐ mìng gōng zhì máo tóu gōng diàn shè zhōng jù
天子命公置旄头,宫殿设钟虡。
yǐ wèi lìng yuē fu yǒu xíng zhī shì wèi bì néng jìn qǔ jìn qǔ zhī shì wèi bì néng yǒu xíng yě
乙未,令曰:“夫有行之士未必能进取,进取之士未必能有行也。
chén píng qǐ dǔ xíng sū qín qǐ shǒu xìn yá
陈平岂笃行,苏秦岂守信邪?
ér chén píng dìng hàn yè sū qín jì ruò yàn
而陈平定汉业,苏秦济弱燕。
yóu cǐ yán zhī shì yǒu piān duǎn yōng kě fèi hu
由此言之,士有偏短,庸可废乎!
yǒu sī míng sī cǐ yì zé shì wú yí zhì guān wú fèi yè yǐ
有司明思此义,则士无遗滞,官无废业矣。
yòu yuē fu xíng bǎi xìng zhī mìng yě ér jūn zhōng diǎn yù zhě huò fēi qí rén ér rèn yǐ sān jūn sǐ shēng zhī shì wú shén jù zhī
”又曰:“夫刑,百姓之命也,而军中典狱者或非其人,而任以三军死生之事,吾甚惧之。
qí xuǎn míng dá fǎ lǐ zhě shǐ chí diǎn xíng
其选明达法理者,使持典刑。
yú shì zhì lǐ cáo yuàn shǔ
“于是置理曹掾属。
èr shí nián chūn zhēng yuè tiān zǐ lì gōng zhōng nǚ wèi huáng hòu
二十年春正月,天子立公中女为皇后。
shěng yún zhōng dìng xiāng wǔ yuán shuò fāng jùn jùn zhì yī xiàn lǐng qí mín hé yǐ wéi xīn xīng jùn
省云中、定襄、五原、朔方郡,郡置一县领其民,合以为新兴郡。
sān yuè gōng xī zhēng zhāng lǔ zhì chén cāng jiāng zì wǔ dū rù dǐ
三月,公西征张鲁,至陈仓,将自武都入氐;
dī rén sè dào xiān qiǎn zhāng hé zhū líng děng gōng pò zhī
氐人塞道,先遣张合、朱灵等攻破之。
xià sì yuè gōng zì chén cāng yǐ chū sàn guān zhì hé chí
夏四月,公自陈仓以出散关,至河池。
dǐ wáng dòu mào zhòng wàn yú rén shì xiǎn bù fú wǔ yuè gōng gōng tú zhī
氐王窦茂众万余人,恃险不服,五月,公攻屠之。
xī píng jīn chéng zhū jiāng qū yǎn jiǎng shí děng gòng zhǎn sòng hán suì shǒu
西平、金城诸将曲演、蒋石等共斩送韩遂首。
qiū qī yuè gōng zhì yáng píng
秋七月,公至阳平。
zhāng lǔ shǐ dì chàn yǔ jiāng yáng áng děng jù yáng píng guān héng shān zhù chéng shí yú lǐ gōng zhī bù néng bá nǎi yǐn jūn hái
张鲁使弟韂与将杨昂等据阳平关,横山筑城十余里,攻之不能拔,乃引军还。
zéi jiàn dà jūn tuì qí shǒu bèi jiě sàn
贼见大军退,其守备解散。
gōng nǎi mì qiǎn jiě gāo zuò děng chéng xiǎn yè xí dà pò zhī zhǎn qí jiāng yáng rèn jìn gōng chàn chàn děng yè dùn lǔ kuì bēn bā zhōng
公乃密遣解□、高祚等乘险夜袭,大破之,斩其将杨任,进攻韂,韂等夜遁,鲁溃奔巴中。
gōng jūn rù nán zhèng jǐn de lǔ fǔ kù zhēn bǎo
公军入南郑,尽得鲁府库珍宝。
ba hàn jiē jiàng
巴、汉皆降。
fù hàn níng jùn wèi hàn zhōng
复汉宁郡为汉中;
fēn hàn zhōng zhī ān yáng xi chéng wèi xi chéng jùn zhì tài shǒu
分汉中之安阳、西城为西城郡,置太守;
fēn xī shàng yōng jùn zhì dōu wèi
分锡、上庸郡,置都尉。
bā yuè sūn quán wéi hé féi zhāng liáo li diǎn jī pò zhī
八月,孙权围合肥,张辽、李典击破之。
jiǔ yuè ba qī xìng yí wáng pǔ hú cóng yì hòu dù huò jǔ ba yí cóng mín lái fù yú shì fēn ba jùn yǐ hú wéi bā dōng tài shǒu huò wèi bā xī tài shǒu jiē fēng liè hóu
九月,巴七姓夷王朴胡、賨邑侯杜濩举巴夷、賨民来附,于是分巴郡,以胡为巴东太守,濩为巴西太守,皆封列侯。
tiān zǐ mìng gōng chéng zhì fēng bài zhū hóu shǒu xiāng
天子命公承制封拜诸侯守相。
dōng shí yuè shǐ zhì míng hào hòu zhì wǔ dài fū yǔ jiù liè hóu guān nèi hóu fán liù děng yǐ shǎng jūn gōng
冬十月,始置名号侯至五大夫,与旧列侯、关内侯凡六等,以赏军功。
shí yī yuè lǔ zì bā zhōng jiāng qí yú zhòng jiàng
十一月,鲁自巴中将其余众降。
fēng lǔ jí wǔ zǐ jiē wèi liè hóu
封鲁及五子皆为列侯。
liú bèi xí liú zhāng qǔ yì zhōu suì jù bā zhōng
刘备袭刘璋,取益州,遂据巴中;
qiǎn zhāng hé jī zhī
遣张合击之。
shí èr yuè gōng zì nán zhèng hái liú xià hóu yuān zhūn hàn zhōng
十二月,公自南郑还,留夏侯渊屯汉中。
èr shí yī nián chūn èr yuè gōng hái qiū
二十一年春二月,公还邺。
sān yuè rén yín gōng qīn gēng jí tián
三月壬寅,公亲耕籍田。
xià wǔ yuè tiān zǐ jìn gōng jué wèi wèi wáng
夏五月,天子进公爵为魏王。
dài jùn wū wán xíng chán yú pǔ fù lú yǔ qí hòu wáng lái cháo
代郡乌丸行单于普富卢与其侯王来朝。
tiān zǐ mìng wáng nǚ wèi gōng zhǔ shí tāng mù yì
天子命王女为公主,食汤沐邑。
qiū qī yuè xiōng nú nán chán yú hū chú quán jiāng qí míng wáng lái cháo dài yǐ kè lǐ suì liú wèi shǐ yòu xián wáng qù bēi jiān qí guó
秋七月,匈奴南单于呼厨泉将其名王来朝,待以客礼,遂留魏,使右贤王去卑监其国。
bā yuè yǐ dà lǐ zhōng yáo wèi xiàng guó
八月,以大理钟繇为相国。
dōng shí yuè zhì bīng suì zhēng sūn quán shí yī yuè zhì qiáo
冬十月,治兵,遂征孙权,十一月至谯。
èr shí èr nián chūn zhēng yuè wáng jūn jū cháo èr yuè jìn jūn zhūn jiāng xī hǎo xī
二十二年春正月,王军居巢,二月,进军屯江西郝溪。
quán zài rú xū kǒu zhù chéng jù shǒu suì bī gōng zhī quán tuì zǒu
权在濡须口筑城拒守,遂逼攻之,权退走。
sān yuè wáng yǐn jūn hái liú xià hóu dūn cáo rén zhāng liáo děng tún jū cháo
三月,王引军还,留夏侯惇、曹仁、张辽等屯居巢。
xià sì yuè tiān zǐ mìng wáng shè tiān zǐ jīng qí chū rù chēng jǐng bì
夏四月,天子命王设天子旌旗,出入称警跸。
wǔ yuè zuò pàn gōng
五月,作泮宫。
liù yuè yǐ jūn shī huá xīn wèi yù shǐ dài fū
六月,以军师华歆为御史大夫。
dōng shí yuè tiān zǐ mìng wáng miǎn shí yǒu èr liú chéng jīn gēn chē jià liù mǎ shè wǔ shí fù chē yǐ wǔ guān zhōng láng jiàng pī wèi wèi tài zǐ
冬十月,天子命王冕十有二旒,乘金根车,驾六马,设五时副车,以五官中郎将丕为魏太子。
liú bèi qiǎn zhāng fēi mǎ chāo wú lán děng zhūn xià biàn
刘备遣张飞、马超、吴兰等屯下辩;
qiǎn cáo hóng jù zhī
遣曹洪拒之。
èr shí sān nián chūn zhēng yuè hàn tài yī lìng jí běn yǔ shào fǔ gěng jì sī zhí wéi huang děng fǎn gōng xǔ shāo chéng xiàng zhǎng shǐ wáng bì yíng bì yǔ yǐng chuān diǎn nóng zhōng láng jiàng yán kuāng tǎo zhǎn zhī
二十三年春正月,汉太医令吉本与少府耿纪、司直韦晃等反,攻许,烧丞相长史王必营,必与颍川典农中郎将严匡讨斩之。
cáo hóng pò wú lán zhǎn qí jiāng rèn kuí děng
曹洪破吴兰,斩其将任夔等。
sān yuè zhāng fēi mǎ chāo zǒu hàn zhōng yīn píng dǐ qiáng duān zhǎn wú lán chuán qí shǒu
三月,张飞、马超走汉中,阴平氐强端斩吴兰,传其首。
xià sì yuè dài jùn shàng gǔ wū wán wú chén dǐ děng pàn qiǎn yān líng hóu zhāng tǎo pò zhī
夏四月,代郡、上谷乌丸无臣氐等叛,遣鄢陵侯彰讨破之。
liù yuè lìng yuē gǔ zhī zàng zhě bì jū jí báo zhī de
六月,令曰:“古之葬者,必居瘠薄之地。
qí guī xī mén bào cí xi yuán shàng wéi shòu líng yīn gāo wèi jī bù fēng bù shù
其规西门豹祠西原上为寿陵,因高为基,不封不树。
zhōu lǐ yí rén zhǎng gōng mù zhī de fán zhū hóu jū zuǒ yòu yǐ qián qīng dài fū jū hòu hàn zhì yì wèi zhī péi líng
周礼頉人掌公墓之地,凡诸侯居左右以前,卿大夫居后,汉制亦谓之陪陵。
qí gōng qīng dà chén liè jiāng yǒu gōng zhě yi péi shòu líng qí guǎng wéi zhào yù shǐ zú jiān róng
其公卿大臣列将有功者,宜陪寿陵,其广为兆域,使足兼容。
qiū qī yuè zhì bīng suì xī zhēng liú bèi jiǔ yuè zhì cháng ān
秋七月,治兵,遂西征刘备,九月,至长安。
dōng shí yuè wǎn shǒu jiāng hóu yīn děng fǎn zhí nán yáng tài shǒu jié lüè lì mín bǎo wǎn
冬十月,宛守将侯音等反,执南阳太守,劫略吏民,保宛。
chū cáo rén tǎo guān yǔ zhūn fán chéng shì yuè shǐ rén wéi wǎn
初,曹仁讨关羽,屯樊城,是月使仁围宛。
èr shí sì nián chūn zhēng yuè rén tú wǎn zhǎn yīn
二十四年春正月,仁屠宛,斩音。
xià hóu yuān yǔ liú bèi zhàn yú yáng píng wèi bèi suǒ shā
夏侯渊与刘备战于阳平,为备所杀。
sān yuè wáng zì cháng ān chū xié gǔ jūn zhē yào yǐ lín hàn zhōng suì zhì yáng píng
三月,王自长安出斜谷,军遮要以临汉中,遂至阳平。
bèi yīn xiǎn jù shǒu
备因险拒守。
xià wǔ yuè yǐn jūn hái cháng ān
夏五月,引军还长安。
qiū qī yuè yǐ fū rén biàn shì wèi wáng hòu
秋七月,以夫人卞氏为王后。
qiǎn yú jìn zhù cáo rén jī guān yǔ
遣于禁助曹仁击关羽。
bā yuè hàn shuǐ yì guàn jìn jūn jūn méi yǔ huò jìn suì wéi rén
八月,汉水溢,灌禁军,军没,羽获禁,遂围仁。
shǐ xú huang jiù zhī
使徐晃救之。
jiǔ yuè xiàng guó zhōng yáo zuò xī cáo yuàn wèi fěng fǎn miǎn
九月,相国钟繇坐西曹掾魏讽反免。
dōng shí yuè jūn hái luò yáng
冬十月,军还洛阳。
sūn quán qiǎn shǐ shàng shū yǐ tǎo guān yǔ zì xiào
孙权遣使上书,以讨关羽自效。
wáng zì luò yáng nán zhēng yǔ wèi zhì huang gōng yǔ pò zhī yǔ zǒu rén wéi jiě
王自洛阳南征羽,未至,晃攻羽,破之,羽走,仁围解。
wáng jūn mó bēi
王军摩陂。
èr shí wǔ nián chūn zhēng yuè zhì luò yáng
二十五年春正月,至洛阳。
quán jī zhǎn yǔ chuán qí shǒu
权击斩羽,传其首。
gēng zǐ wáng bēng yú luò yáng nián liù shí liù
庚子,王崩于洛阳,年六十六。
yí lìng yuē tiān xià shàng wèi ān dìng wèi de zūn gǔ yě
遗令曰:“天下尚未安定,未得遵古也。
zàng bì jiē chú fú
葬毕,皆除服。
qí jiàng bīng tún shù zhě jiē bù dé lí tún bù
其将兵屯戍者,皆不得离屯部。
yǒu sī gè lǜ nǎi zhí
有司各率乃职。
liǎn yǐ shí fú wú cáng jīn yù zhēn bǎo
敛以时服,无藏金玉珍宝。
shì yuē wǔ wáng
“谥曰武王。
èr yuè dīng mǎo zàng gāo líng
二月丁卯,葬高陵。
píng yuē hàn mò tiān xià dà luàn xióng háo bìng qǐ ér yuán shào hǔ sōu sì zhōu qiáng shèng mò dí
评曰:汉末,天下大乱,雄豪并起,而袁绍虎摉四州,强盛莫敌。
tài zǔ yùn chóu yǎn móu biān tà yǔ nèi qù shēn shāng zhī fǎ shù gāi hán bái zhī qí cè guān fāng shòu cái gè yīn qí qì jiáo qíng rèn suàn bù niàn jiù è zhōng néng zǒng yù huáng jī kè chéng hóng yè zhě wéi qí míng lüè zuì yōu yě
太祖运筹演谋,鞭挞宇内,閴申、商之法术,该韩、白之奇策,官方授材,各因其器,矫情任算,不念旧恶,终能总御皇机,克成洪业者,惟其明略最优也。
yì kě wèi fēi cháng zhī rén chāo shì zhī jié yǐ
抑可谓非常之人,超世之杰矣。