jīng
【经】
sì nián chūn wáng zhēng yuè gōng jí qí hóu píng jǔ jí tán
四年春,王正月,公及齐侯平莒及郯。
jǔ rén bù kěn gōng fá jǔ qǔ xiàng
莒人不肯,公伐莒,取向。
qín bó dào zú
秦伯稻卒。
xià liù yuè yǐ yǒu zhèng gōng zǐ guī shēng shì qí jūn yí
夏六月乙酉,郑公子归生弑其君夷。
chì dí qīn qí
赤狄侵齐。
qiū gōng rú qí
秋,公如齐。
gōng zhì zì qí
公至自齐。
dōng chu zi fá zhèng
冬,楚子伐郑。
chuán
【传】
sì nián chūn gōng jí qí hóu píng jǔ jí tán
四年春,公及齐侯平莒及郯。
jǔ bù kěn gōng fá jǔ qǔ xiàng fēi lǐ yě
莒不肯,公伐莒,取向,非礼也。
píng guó yǐ lǐ bù yǐ luàn fá ér bù zhì luàn yě
平国以礼不以乱,伐而不治,乱也。
yǐ luàn píng luàn hé zhì zhī yǒu
以乱平乱,何治之有?
wú zhì hé yǐ xíng lǐ
无治,何以行礼?
chu rén xiàn yuán yú zhèng líng gōng
楚人献鼋于郑灵公。
gōng zǐ sòng yǔ zi jiā jiāng jiàn
公子宋与子家将见。
zǐ gōng zhī shí zhǐ dòng yǐ shì zi jiā yuē tā rì wǒ rú cǐ bì cháng yì wèi
子公之食指动,以示子家,曰:“他日我如此,必尝异味。
jí rù zǎi fū jiāng jiě yuán xiāng shì ér xiào
”及入,宰夫将解鼋,相视而笑。
gōng wèn zhī zi jiā yǐ gào
公问之,子家以告。
jí shí dài fū yuán zhào zǐ gōng ér fú yǔ yě
及食大夫鼋,召子公而弗与也。
zǐ gōng nù rǎn zhǐ yú dǐng cháng zhī ér chū
子公怒,染指于鼎,尝之而出。
gōng nù yù shā zǐ gōng
灵公大怒,想杀掉子公。
zǐ gōng yǔ zi jiā móu xiān
子公就和子家商量先下手为强。
zi jiā yuē chù lǎo yóu dàn shā zhī ér kuàng jūn hu
子家曰:“畜老,犹惮杀之,而况君乎?
fǎn zèn zi jiā zi jiā jù ér cóng zhī
”反谮子家,子家惧而从之。
xià shì líng gōng
夏天,他们杀死了灵公。
shū yuē zhèng gōng zǐ guī shēng shì qí jūn yí
书曰:“郑公子归生弑其君夷。
quán bù zú yě
”权不足也。
jūn zǐ yuē rén ér bù wǔ wú néng dá yě
君子曰:“仁而不武,无能达也。
fán shì jūn chēng jūn jūn wú dào yě
”凡弑君:称君,君无道也;
chēng chén chén zhī zuì yě
称臣,臣之罪也。
zhèng rén lì zi liáng cí yuē yǐ xián zé qù jí bù zú yǐ shùn zé gōng zǐ jiān zhǎng
郑人立子良,辞曰:“以贤则去疾不足,以顺则公子坚长。
nǎi lì xiāng gōng
”乃立襄公。
xiāng gōng jiāng qù mù shì ér shě zi liáng
襄公将去穆氏,而舍子良。
zi liáng bù kě yuē mù shì yi cún zé gù yuàn yě
子良不可,曰:“穆氏宜存,则固愿也。
ruò jiāng wáng zhī zé yì jiē wáng qù jí hé wéi
若将亡之,则亦皆亡,去疾何为?
nǎi shě zhī jiē wèi dài fū
”乃舍之,皆为大夫。
chū chu sī mǎ zi liáng shēng zǐ yuè jiāo
初,楚司马子良生子越椒。
zi wén yuē bì shā zhī
子文曰:“必杀之。
shì zi yě xióng hǔ zhī zhuàng ér chái láng zhī shēng fú shā bì miè ruò áo shì yǐ
是子也,熊虎之状,而豺狼之声,弗杀,必灭若敖氏矣。
yàn yuē láng zǐ yě xīn
谚曰:‘狼子野心。
shì nǎi láng yě qí kě chù hu
’是乃狼也,其可畜乎?
zi liáng bù kě
”子良不可。
zi wén yǐ wéi dà qī jí jiāng sǐ jù qí zú yuē jiāo yě zhī zhèng nǎi sù xíng yǐ wú jí yú nán
子文以为大戚,及将死,聚其族曰:“椒也知政,乃速行矣,无及于难。
qiě qì yuē guǐ yóu qiú shí ruò áo shì zhī guǐ bù qí něi ér
”且泣曰:“鬼犹求食,若敖氏之鬼,不其馁而?
jí lìng yǐn zi wén zú dòu bān wèi lìng yǐn zi yuè wèi sī mǎ wěi gǔ wèi gōng zhèng
”及令尹子文卒,斗般为令尹,子越为司马,𫇭贾为工正。
zèn zi yáng ér shā zhī zi yuè wèi lìng yǐn jǐ wèi sī mǎ
谮子扬而杀之,子越为令尹,己为司马。
zi yuè yòu è zhī nǎi yǐ ruò áo shì zhī zú yǔ bó yíng yú chā tú yáng ér shā zhī suì chù zhēng yě jiāng gōng wáng
子越又恶之,乃以若敖氏之族圄伯嬴于 [插图]阳而杀之,遂处烝野,将攻王。
wáng yǐ sān wáng zhī zǐ wèi zhì yān fú shòu shī yú zhāng shì
王以三王之子为质焉,弗受,师于漳澨。
qiū qī yuè wù xū chu zi yǔ ruò áo shì zhàn yú gāo hǔ
秋七月戊戌,楚子与若敖氏战于皋浒。
bó fén shè wáng tài zhōu jí gǔ fū zhe yú dīng níng
伯棼射王,汏辀,及鼓跗,著于丁宁。
yòu shè tài zhōu yǐ guàn lì gū
又射汏辀,以贯笠毂。
shī jù tuì
师惧,退。
wáng shǐ xún shī yuē wú xiān jūn wén wáng kè xi huò sān shǐ yān
王使巡师曰:“吾先君文王克息,获三矢焉。
bó fén qiè qí èr jǐn yú shì yǐ
伯棼窃其二,尽于是矣。
gǔ ér jìn zhī suì miè ruò áo shì
”鼓而进之,遂灭若敖氏。
chū ruò áo qǔ yú yún fù shēng dòu bó bǐ
初,若敖娶于云阜,生斗伯比。
ruò áo zú cóng qí mǔ chù yú chā tú yín yú yún fù zi zhī nǚ shēng zǐ wén yān
若敖卒,从其母畜于 [插图],淫于云阜子之女,生子文焉。
chā tú fū rén shǐ qì zhū mèng zhōng hǔ rǔ zhī
[插图]夫人使弃诸梦中,虎乳之。
chā tú zi tián jiàn zhī jù ér guī fū rén yǐ gào suì shǐ shōu zhī
[插图]子田,见之,惧而归,夫人以告,遂使收之。
chu rén wèi rǔ gǔ wèi hǔ wū tú gù mìng zhī yuē dòu gǔ wū tú
楚人谓乳谷,谓虎於菟,故命之曰斗谷於菟。
yǐ qí nǚ qī bó bǐ shí wèi lìng yǐn zi wén
以其女妻伯比,实为令尹子文。
qí sūn zhēn yǐn kè huáng shǐ yú qí hái jí sòng wén luàn
其孙箴尹克黄使于齐,还,及宋,闻乱。
qí rén yuē bù kě yǐ rù yǐ
其人曰,“不可以入矣。
zhēn yǐn yuē qì jūn zhī mìng dú shuí shòu zhī
”箴尹曰:“弃君之命,独谁受之?
jūn tiān yě tiān kě táo hu
君,天也,天可逃乎?
suì guī fù mìng ér zì jū yú sī bài
”遂归,复命而自拘于司败。
wáng sī zi wén zhī zhì chǔ guó yě yuē zi wén wú hòu hé yǐ quàn shàn
王思子文之治楚国也,曰:“子文无后,何以劝善?
shǐ fù qí suǒ gǎi mìng yuē shēng
”使复其所,改命曰生。
dōng chu zi fá zhèng zhèng wèi fú yě
冬,楚子伐郑,郑未服也。