左传 · 左丘明 · Chapter 126 of 255

宣公·宣公十二年

PinyinModern Translation
Size

jīng

【经】

shí yǒu èr nián chūn zàng chén líng gōng

十有二年春,葬陈灵公。

chu zi wéi zhèng

楚子围郑。

xià liù yuè yǐ mǎo jìn xún lín fù shuài shī jí chu zi zhàn yú bì jìn shī bài jì

夏六月乙卯,晋荀林父帅师及楚子战于邲,晋师败绩。

qiū qī yuè

秋七月。

dōng shí yǒu èr yuè wù yín chu zi miè xiāo

冬十有二月戊寅,楚子灭萧。

jìn rén sòng rén wèi rén cáo rén tóng méng yú qīng qiū

晋人、宋人、卫人、曹人同盟于清丘。

sòng shī fá chén wèi rén jiù chén

宋师伐陈,卫人救陈。

chuán

【传】

shí èr nián chūn chu zi wéi zhèng

十二年春,楚子围郑。

xún yǒu qī rì zhèng rén bo xíng chéng bù jí

旬有七日,郑人卜行成,不吉。

bo lín yú dà gōng qiě xiàng chū chē jí

卜临于大宫,且巷出车,吉。

guó rén dà lín shǒu pí zhě jiē kū

国人大临,守陴者皆哭。

chu zi tuì shī zhèng rén xiū chéng jìn fù wéi zhī sān yuè kè zhī

楚子退师,郑人修城,进复围之,三月克之。

rù zì huáng mén zhì yú kuí lù

入自皇门,至于逵路。

zhèng bó ròu tǎn qiān yáng yǐ nì yuē gū bù tiān bù néng shì jūn shǐ jūn huái nù yǐ jí bì yì gū zhī zuì yě

郑伯肉袒牵羊以逆,曰:“孤不天,不能事君,使君怀怒以及敝邑,孤之罪也。

gǎn bù wéi mìng shì tīng

敢不唯命是听。

qí fú zhū jiāng nán yǐ shí hǎi bīn yì wéi mìng

其俘诸江南以实海滨,亦唯命。

qí jiǎn yǐ cì zhū hóu shǐ chén qiè zhī yì wéi mìng

其翦以赐诸侯,使臣妾之,亦唯命。

ruò huì gù qián hǎo jiǎo fú yú lì xuān huán wǔ bù mǐn qí shè jì shǐ gǎi shì jūn yí yú jiǔ xiàn jūn zhī huì yě gū zhī yuàn yě fēi suǒ gǎn wàng yě

若惠顾前好,徼福于厉、宣、桓、武,不泯其社稷,使改事君,夷于九县,君之惠也,孤之愿也,非所敢望也。

gǎn bù fù xīn jūn shí tú zhī

敢布腹心,君实图之。

zuǒ yòu yuē bù kě xǔ yě de guó wú shè

”左右曰:“不可许也,得国无赦。

wáng yuē qí jūn néng xià rén bì néng xìn yòng qí mín yǐ yōng kě jī hū

”王曰:“其君能下人,必能信用其民矣,庸可几乎?

tuì sān shí lǐ ér xǔ zhī píng

”退三十里而许之平。

pān wāng rù méng zi liáng chū zhì

楚国派潘尪进城结盟,郑国派子良到楚国作人质。

xià liù yuè jìn shī jiù zhèng

夏六月,晋师救郑。

xún lín fù jiāng zhōng jūn xiān gǔ zuǒ zhī

荀林父将中军,先谷佐之。

shì huì jiāng shàng jūn xì kè zuǒ zhī

士会将上军,郤克佐之。

zhào shuò jiāng xià jūn luán shū zuǒ zhī

赵朔将下军,栾书佐之。

zhào kuò zhào yīng qí wèi zhōng jūn dài fū

赵括、赵婴齐为中军大夫。

gǒng shuò hán chuān wéi shàng jūn dài fū

巩朔、韩穿为上军大夫。

xún shǒu zhào tóng wéi xià jūn dài fū

荀首、赵同为下军大夫。

hán jué wèi sī mǎ

韩厥为司马。

jí hé wén zhèng jì jí chu píng huán zi yù hái yuē wú jí yú zhèng ér jiǎo mín yān yòng zhī

及河,闻郑既及楚平,桓子欲还,曰:“无及于郑而剿民,焉用之?

chu guī ér dòng bù hòu

楚归而动,不后。

suí wǔ zǐ yuē shàn

”随武子曰:“善。

huì wén yòng shī guān xìn ér dòng

会闻用师,观衅而动。

dé xíng zhèng shì diǎn lǐ bù yì bù kě dí yě bù wéi shì zhēng

德刑政事典礼不易,不可敌也,不为是征。

chu jūn tǎo zhèng nù qí èr ér āi qí bēi pàn ér fá zhī fú ér shě zhī dé xíng chéng yǐ

楚军讨郑,怒其贰而哀其卑,叛而伐之,服而舍之,德刑成矣。

fá pàn xíng yě

伐叛,刑也;

róu fú dé yě

柔服,德也。

èr zhě lì yǐ

二者立矣。

xī suì rù chén jīn zī rù zhèng mín bù bà láo jūn wú yuàn chā tú zhèng yǒu jīng yǐ

昔岁入陈,今兹入郑,民不罢劳,君无怨[插图],政有经矣。

jīng shī ér jǔ shāng nóng gōng gǔ bù bài qí yè ér zú shèng jí mù shì bù jiān yǐ

荆尸而举,商农工贾不败其业,而卒乘辑睦,事不奸矣。

chā tú áo wèi zǎi zé chǔ guó zhī lìng diǎn jūn xíng yòu yuán zuǒ zhuī rù qián máo lǜ wú zhōng quán hòu jìn bǎi guān xiàng wù ér dòng jūn zhèng bù jiè ér bèi néng yòng diǎn yǐ

[插图]敖为宰,择楚国之令典,军行右辕,左追蓐,前茅虑无,中权后劲,百官象物而动,军政不戒而备,能用典矣。

qí jūn zhī jǔ yě nèi xìng xuǎn yú qīn wài xìng xuǎn yú jiù jǔ bù shī dé shǎng bù shī láo lǎo yǒu jiā huì lǚ yǒu shī shě jūn zǐ xiǎo rén wù yǒu fú zhāng guì yǒu cháng zūn jiàn yǒu děng wēi lǐ bù nì yǐ

其君之举也,内姓选于亲,外姓选于旧,举不失德,赏不失劳,老有加惠,旅有施舍,君子小人,物有服章,贵有常尊,贱有等威,礼不逆矣。

dé lì xíng xíng zhèng chéng shì shí diǎn cóng lǐ shùn ruò zhī hé dí zhī

德立刑行,政成事时,典从礼顺,若之何敌之?

jiàn kě ér jìn zhī nán ér tuì jūn zhī shàn zhèng yě

见可而进,知难而退,军之善政也。

jiān ruò gōng mèi wǔ zhī shàn jīng yě

兼弱攻昧,武之善经也。

zǐ gū zhěng jūn ér jīng wǔ hu yóu yǒu ruò ér mèi zhě hé bì chu

子姑整军而经武乎,犹有弱而昧者,何必楚?

zhòng huǐ yǒu yán yuē qǔ luàn wǔ wáng

仲虺有言曰:‘取乱侮亡。

jiān ruò yě

’兼弱也。

zhuó yuē wū shuò wáng shī zūn yǎng shí huì

《汋》曰:‘于铄王师,遵养时晦。

qí mèi yě

’耆昧也。

wǔ yuē wú jìng wéi liè

《武》曰:‘无竞惟烈。

fǔ ruò qí mèi yǐ wu liè suǒ kě yě

’抚弱耆昧以务烈所,可也。

zhì zǐ yuē bù kě

”彘子曰:“不可。

jìn suǒ yǐ bà shī wǔ chén lì yě

晋所以霸,师武臣力也。

jīn shī zhū hóu bù kě wèi lì

今失诸侯,不可谓力。

yǒu dí ér bù cóng bù kě wèi wǔ

有敌而不从,不可谓武。

yóu wǒ shī bà bù rú sǐ

由我失霸,不如死。

qiě chéng shī yǐ chū wén dí qiáng ér tuì fēi fū yě

且成师以出,闻敌强而退,非夫也。

mìng wèi jūn shuài ér zú yǐ fēi fū wéi qún zǐ néng wǒ fú wèi yě

命为军帅,而卒以非夫,唯群子能,我弗为也。

yǐ zhōng jūn zuǒ jì

”以中军佐济。

zhī zhuāng zi yuē cǐ shī dài zāi

知庄子曰:“此师殆哉。

zhōu yì yǒu zhī zài shī zhī lín yuē shī chū yǐ lǜ pǐ zāng xiōng

《周易》有之,在《师》之《临》,曰:‘师出以律,否臧,凶。

zhí shì shùn chéng wèi zāng nì wèi fǒu zhòng sàn wèi ruò chuān yōng wèi zé yǒu lǜ yǐ rú jǐ yě gù yuē lǜ pǐ zāng

’执事顺成为臧,逆为否,众散为弱,川壅为泽,有律以如己也,故曰律,否臧。

qiě lǜ jié yě yíng ér yǐ jié yāo qiě bù zhěng suǒ yǐ xiōng yě

且律竭也,盈而以竭,夭且不整,所以凶也。

bù xíng zhī wèi lín yǒu shuài ér bù cóng lín shú shén yān

不行之谓《临》,有帅而不从,临孰甚焉!

cǐ zhī wèi yǐ

此之谓矣。

guǒ yù bì bài zhì zi shī zhī

果遇必败,彘子尸之。

suī miǎn ér guī bì yǒu dà jiù

虽免而归,必有大咎。

hán xiàn zi wèi huán zǐ yuē zhì zi yǐ piān shī xiàn zi zuì dà yǐ

”韩献子谓桓子曰:“彘子以偏师陷,子罪大矣。

zi wèi yuán shuài shī bù yòng mìng shuí zhī zuì yě

子为元帅,师不用命,谁之罪也?

shī shǔ wáng shī wèi zuì yǐ zhòng bù rú jìn yě

失属亡师,为罪已重,不如进也。

shì zhī bù jié è yǒu suǒ fēn yǔ qí zhuān zuì liù rén tóng zhī bù yóu yù hu

事之不捷,恶有所分,与其专罪,六人同之,不犹愈乎?

shī suì jì

”师遂济。

chu zi běi shī cì yú yán

楚子北,师次于郔。

chén yǐn jiāng zhōng jūn zi zhòng jiāng zuǒ zi fǎn jiāng yòu jiāng yìn mǎ yú hé ér guī

沈尹将中军,子重将左,子反将右,将饮马于河而归。

wén jìn shī jì jì wáng yù hái bì rén wǔ cān yù zhàn

闻晋师既济,王欲还,嬖人伍参欲战。

lìng yǐn sūn shū áo fú yù yuē xī suì

令尹孙叔敖弗欲,曰:“昔岁

rù chén jīn zī rù zhèng bù wú shì yǐ

入陈,今兹入郑,不无事矣。

zhàn ér bù jié cān zhī ròu qí zú shí hu

战而不捷,参之肉其足食乎?

cān yuē ruò shì zhī jié sūn shū wèi wú móu yǐ

”参曰:“若事之捷,孙叔为无谋矣。

bù jié cān zhī ròu jiāng zài jìn jūn kě de shí hu

不捷,参之肉将在晋军,可得食乎?

lìng yǐn nán yuán fǎn pèi

”令尹南辕反旆。

wǔ cān yán yú wáng yuē jìn zhī cóng zhèng zhě xīn wèi néng xíng lìng

伍参言于王曰:“晋之从政者新,未能行令。

qí zuǒ xiān hú gāng bì bù rén wèi kěn yòng mìng

其佐先縠刚愎不仁,未肯用命。

qí sān shuài zhě zhuān xíng bù huò tīng ér wú shàng zhòng shuí shì cóng

其三帅者专行不获,听而无上,众谁适从。

cǐ xíng yě jìn shī bì bài

此行也,晋师必败。

qiě jūn ér táo chén ruò shè jì hé

且君而逃臣,若社稷何?

wáng bìng zhī gào lìng yǐn gǎi chéng yuán ér běi zhī cì yú guǎn yǐ dài zhī

”王病之,告令尹,改乘辕而北之,次于管以待之。

jìn shī zài áo hào zhī jiān

晋师在敖、鄗之间。

zhèng huáng xū shǐ rú jìn shī yuē zhèng zhī cóng chu shè jì zhī gù yě wèi yǒu èr xīn

郑皇戌使如晋师曰:“郑之从楚,社稷之故也,未有贰心。

chu shī zhòu shèng ér jiāo qí shī lǎo yǐ ér bù shè bèi zi jī zhī zhèng shī wèi chéng chu shī bì bài

楚师骤胜而骄,其师老矣,而不设备,子击之,郑师为承,楚师必败。

zhì zǐ yuē bài chu fú zhèng yú cǐ zài yǐ bì xǔ zhī

”彘子曰:“败楚服郑,于此在矣,必许之。

luán wǔ zǐ yuē chu zì kè yōng yǐ lái qí jūn wú rì bù tǎo guó rén ér xun zhī yú mín shēng zhī bù yì huò zhì zhī wú rì jiè jù zhī bù kě yǐ dài

”栾武子曰:“楚自克庸以来,其君无日不讨国人而训之,于民生之不易,祸至之无日,戒惧之不可以怠。

zài jūn wú rì bù tǎo jūn shí ér shēn jǐng zhī yú shèng zhī bù kě bǎo zhòu zhī bǎi kè ér zú wú hòu

在军无日不讨军实而申儆之,于胜之不可保,纣之百克而卒无后。

xun zhī yǐ ruò áo fén mào bì lù lán lǚ yǐ qǐ shān lín

训之以若敖、蚡冒筚路蓝缕以启山林。

zhēn zhī yuē mín shēng zài qín qín zé bù kuì

箴之曰:‘民生在勤,勤则不匮。

bù kě wèi jiāo

’不可谓骄。

xiān dài fū zi fàn yǒu yán yuē shī zhí wéi zhuàng qū wèi lǎo

先大夫子犯有言曰:‘师直为壮,曲为老。

wǒ zé bù dé ér jiǎo yuàn yú chu wǒ qū chu zhí bù kě wèi lǎo

’我则不德而徼怨于楚,我曲楚直,不可谓老。

qí jūn zhī róng fēn wéi èr guǎng guǎng yǒu yī zú zú piān zhī liǎng

其君之戎,分为二广,广有一卒,卒偏之两。

yòu guǎng chū jià shù jí rì zhōng

右广初驾,数及日中;

zuǒ zé shòu zhī yǐ zhì yú hūn

左则受之,以至于昏。

nèi guān xù dāng qí yè yǐ dài bù yú bù kě wèi wú bèi

内官序当其夜,以待不虞,不可谓无备。

zi liáng zhèng zhī liáng yě

子良,郑之良也。

shī shū chu zhī chóng yě

师叔,楚之崇也。

shī shū rù méng zi liáng zài chu chu zhèng qīn yǐ

师叔入盟,子良在楚,楚、郑亲矣。

lái quàn wǒ zhàn wǒ kè zé lái bù kè suì wǎng yǐ wǒ bo yě zhèng bù kě cóng

来劝我战,我克则来,不克遂往,以我卜也,郑不可从。

zhào kuò zhào tóng yuē lǜ shī yǐ lái wéi dí shì qiú kè dí de shǔ yòu hé sì

”赵括、赵同曰:“率师以来,唯敌是求,克敌得属,又何俟?

bì cóng zhì zi

必从彘子。

zhī jì zǐ yuē yuán píng jiù zhī tú yě

”知季子曰:“原、屏,咎之徒也。

zhào zhuāng zi yuē luán bó shàn zāi shí qí yán bì zhǎng jìn guó

”赵庄子曰:“栾伯善哉,实其言,必长晋国。

chu shǎo zǎi rú jìn shī yuē guǎ jūn shǎo zāo mǐn xiōng bù néng wén

楚少宰如晋师,曰:“寡君少遭闵凶,不能文。

wén èr xiān jūn zhī chū rù cǐ xíng yě jiāng zhèng shì xùn dìng qǐ gǎn qiú zuì yú jìn

闻二先君之出入此行也,将郑是训定,岂敢求罪于晋。

èr sān zǐ wú yān jiǔ

二三子无淹久。

suí jì duì yuē xī píng wáng mìng wǒ xiān jūn wén hóu yuē yǔ zhèng jiā fǔ zhōu shì wú fèi wáng mìng

”随季对曰:“昔平王命我先君文侯曰:‘与郑夹辅周室,毋废王命。

jīn zhèng bù lǜ guǎ jūn shǐ qún chén wèn zhū zhèng qǐ gǎn rǔ hòu rén

’今郑不率,寡君使群臣问诸郑,岂敢辱候人?

gǎn bài jūn mìng zhī rǔ

敢拜君命之辱。

zhì zi yǐ wéi chǎn shǐ zhào kuò cóng ér gèng zhī yuē xíng rén shī cí

”彘子以为谄,使赵括从而更之,曰:“行人失辞。

guǎ jūn shǐ qún chén qiān dà guó zhī jī yú zhèng yuē wú pì dí

寡君使群臣迁大国之迹于郑,曰:‘无辟敌。

qún chén wú suǒ táo mìng

’群臣无所逃命。

chu zi yòu shǐ qiú chéng yú jìn jìn rén xǔ zhī méng yǒu rì yǐ

楚子又使求成于晋,晋人许之,盟有日矣。

chu xǔ bó yù lè bó shè shū wèi yòu yǐ zhì jìn shī

楚许伯御乐伯,摄叔为右,以致晋师。

xǔ bó yuē wú wén zhì shī zhě yù mí jīng mó lěi ér hái

许伯曰:“吾闻致师者,御靡旌摩垒而还。

lè bó yuē wú wén zhì shī zhě zuǒ shè yǐ zōu dài yù zhí pèi yù xià liǎng mǎ diào yāng ér hái

”乐伯曰:“吾闻致师者,左射以菆,代御执辔,御下两马,掉鞅而还。

shè shū yuē wú wén zhì shī zhě yòu rù lěi shé guó zhí fú ér hái

”摄叔曰:“吾闻致师者,右入垒折馘,执俘而还。

jiē xíng qí suǒ wén ér fù

”皆行其所闻而复。

jìn rén zhú zhī zuǒ yòu jiǎo zhī

晋人逐之,左右角之。

lè bó zuǒ shè mǎ ér yòu shè rén jiǎo bù néng jìn shǐ yī ér yǐ

乐伯左射马而右射人,角不能进,矢一而已。

mí xìng yú qián shè mí lì guī

麋兴于前,射麋丽龟。

jìn bào guǐ dāng qí hòu shǐ shè shū fèng mí xiàn yān yuē yǐ suì zhī fēi shí xiàn qín zhī wèi zhì gǎn shàn zhū cóng zhě

晋鲍癸当其后,使摄叔奉麋献焉,曰:“以岁之非时,献禽之未至,敢膳诸从者。

bào guǐ zhǐ zhī yuē qí zuǒ shàn shè qí yòu yǒu cí jūn zǐ yě

”鲍癸止之,曰:“其左善射,其右有辞,君子也。

jì miǎn

”既免。

jìn wèi qí qiú gōng zú wèi de ér nù yù bài jìn shī

晋魏锜求公族,未得而怒,欲败晋师。

qǐng zhì shī fú xǔ

请致师,弗许。

qǐng shǐ xǔ zhī

请使,许之。

suì wǎng qǐng zhàn ér hái

遂往,请战而还。

chu pān dǎng zhú zhī jí yíng zé jiàn liù mí shè yī mí yǐ gù xiàn yuē zi yǒu jūn shì shòu rén wú nǎi bù gěi yú xiān gǎn xiàn yú cóng zhě

楚潘党逐之,及荧泽,见六麋,射一麋以顾献曰:“子有军事,兽人无乃不给于鲜,敢献于从者。

shū dǎng mìng qù zhī

”叔党命去之。

zhào zhān qiú qīng wèi de qiě nù yú shī chu zhī zhì shī zhě

赵旃求卿未得,且怒于失楚之致师者。

qǐng tiǎo zhàn fú xǔ

请挑战,弗许。

qǐng zhào méng xǔ zhī

请召盟,许之。

yǔ wèi qí jiē mìng ér wǎng

与魏锜皆命而往。

xì xiàn zǐ yuē èr hàn wǎng yǐ fú bèi bì bài

郤献子曰:“二憾往矣,弗备必败。

zhì zǐ yuē zhèng rén quàn zhàn fú gǎn cóng yě

”彘子曰:“郑人劝战,弗敢从也。

chu rén qiú chéng fú néng hǎo yě

楚国人求和,又不能实行友好。

shī wú chéng mìng duō bèi hé wéi

师无成命,多备何为?

shì jì yuē bèi zhī shàn

”士季曰:“备之善。

ruò èr zi nù chu chu rén chéng wǒ sàng shī wú rì yǐ

若二子怒楚,楚人乘我,丧师无日矣。

bù rú bèi zhī

不如备之。

chu zhī wú è chú bèi ér méng hé sǔn yú hǎo

楚之无恶,除备而盟,何损于好?

ruò yǐ è lái yǒu bèi bù bài

若以恶来,有备不败。

qiě suī zhū hóu xiāng jiàn jūn wèi bù chè jǐng yě

且虽诸侯相见,军卫不彻,警也。

zhì zi bù kě

”彘子不可。

shì jì shǐ gǒng shuò hán chuān shuài qī fù yú áo qián

士季使巩朔、韩穿帅七覆于敖前。

gù shàng jūn bù bài

故上军不败。

zhào yīng qí shǐ qí tú xiān jù zhōu yú hé gù bài ér xiān jì

赵婴齐使其徒先具舟于河,故败而先济。

pān dǎng jì zhú wèi qí zhào zhān yè zhì yú chu jūn xí yú jūn mén zhī wài shǐ qí tú rù zhī

潘党既逐魏锜,赵旃夜至于楚军,席于军门之外,使其徒入之。

chu zi wèi chéng guǎng sān shí chéng fēn wéi zuǒ yòu

楚子为乘广三十乘,分为左右。

yòu guǎng jī míng ér jià rì zhōng ér shuō

右广鸡鸣而驾,日中而说。

zuǒ zé shòu zhī rì rù ér shuō

左则受之,日入而说。

xǔ yǎn yù yòu guǎng yǎng yóu jī wèi yòu

许偃御右广,养由基为右。

péng míng yù zuǒ guǎng qū dàng wèi yòu

彭名御左广,屈荡为右。

yǐ mǎo wáng chéng zuǒ guǎng yǐ zhú zhào zhān

乙卯,王乘左广以逐赵旃。

zhào zhān qì chē ér zǒu lín qū dàng bó zhī de qí jiǎ cháng

赵旃弃车而走林,屈荡搏之,得其甲裳。

jìn rén jù èr zi zhī nù chu shī yě shǐ tún chē nì zhī

晋人惧二子之怒楚师也,使軘车逆之。

pān dǎng wàng qí chén shǐ chěng ér gào yuē jìn shī zhì yǐ

潘党望其尘,使骋而告曰:“晋师至矣。

chu rén yì jù wáng zhī rù jìn jūn yě suì chū chén

”楚人亦惧王之入晋军也,遂出陈。

sūn shū yuē jìn zhī

孙叔曰:“进之。

níng wǒ báo rén wú rén báo wǒ

宁我薄人,无人薄我。

shī yún yuán róng shí chéng yǐ xiān qǐ xíng

《诗》云:‘元戎十乘,以先启行。

xiān rén yě

’先人也。

jūn zhì yuē xiān rén yǒu duó rén zhī xīn báo zhī yě

《军志》曰:‘先人有夺人之心’,薄之也。

suì jí jìn shī chē chí zú bēn chéng jìn jūn

”遂疾进师,车驰卒奔,乘晋军。

huán zi bù zhī suǒ wéi gǔ yú jūn zhōng yuē xiān jì zhě yǒu shǎng

桓子不知所为,鼓于军中曰:“先济者有赏。

zhōng jūn xià jūn zhēng zhōu zhōu zhōng zhī zhǐ kě jū yě

”中军、下军争舟,舟中之指可掬也。

jìn shī yòu yí shàng jūn wèi dòng

晋师右移,上军未动。

gōng yǐn qí jiāng yòu jù zú yǐ zhú xià jūn

工尹齐将右拒卒以逐下军。

chu zǐ shǐ táng jiǎo yǔ cài jiū jū gào táng huì hóu yuē bù gǔ bù dé ér tān yǐ yù dà dí bù gǔ zhī zuì yě

楚子使唐狡与蔡鸠居告唐惠侯曰:“不谷不德而贪,以遇大敌,不谷之罪也。

rán chu bù kè jūn zhī xiū yě gǎn jiè jūn líng yǐ jǐ chǔ shī

然楚不克,君之羞也,敢藉君灵以济楚师。

shǐ pān dǎng lǜ yóu quē sì shí chéng cóng táng hóu yǐ wéi zuǒ jù yǐ cóng shàng jūn

”使潘党率游阙四十乘,从唐侯以为左拒,以从上军。

jū bó yuē dài zhū hu

驹伯曰:“待诸乎?

suí jì yuē chu shī fāng zhuàng ruò cuì yú wǒ wú shī bì jǐn

”随季曰:“楚师方壮,若萃于我,吾师必尽。

bù rú shōu ér qù zhī fēn bàng shēng mín bù yì kě hu

不如收而去之,分谤生民,不亦可乎。

diàn qí zú ér tuì bù bài

”殿其卒而退,不败。

wáng jiàn yòu guǎng jiāng cóng zhī chéng

左广就接替右广,太阳落山才卸车。

qū dàng hù zhī yuē jūn yǐ cǐ shǐ yì bì yǐ zhōng

屈荡户之曰:“君以此始,亦必以终。

zì shì chu zhī chéng guǎng xiān zuǒ

”自是楚之乘广先左。

jìn rén huò yǐ guǎng duì bù néng jìn chu rén jì zhī tuō jiōng shǎo jìn mǎ hái yòu jì zhī bá pèi tóu héng nǎi chū

晋人或以广队不能进,楚人惎之脱扃,少进,马还,又惎之拔旆投衡,乃出。

gù yuē wú bù rú dà guó zhī shù bēn yě

顾曰:“吾不如大国之数奔也。

zhào zhān yǐ qí liáng mǎ èr jì qí xiōng yǔ shū fù yǐ tā mǎ fǎn yù dí bù néng qù qì chē ér zǒu lín

赵旃以其良马二,济其兄与叔父,以他马反,遇敌不能去,弃车而走林。

féng dài fū yǔ qí èr zi chéng wèi qí èr zi wú gù

逢大夫与其二子乘,谓其二子无顾。

gù yuē zhào sǒu zài hòu

顾曰:“赵傁在后。

nù zhī shǐ xià zhǐ mù yuē shī nǚ yú shì

”怒之,使下,指木曰:“尸女于是。

shòu zhào zhān suí yǐ miǎn

”授赵旃绥以免。

míng rì yǐ biǎo shī zhī jiē chóng huò zài mù xià

明日以表尸之,皆重获在木下。

chu xióng fù jī qiú zhī yīng

楚熊负羁囚知䓨。

zhī zhuāng zi yǐ qí zú fǎn zhī chú wǔ zi yù xià jūn zhī shì duō cóng zhī

知庄子以其族反之,厨武子御,下军之士多从之。

měi shè chōu shǐ zōu nà zhū chú zǐ zhī fáng

每射,抽矢菆,纳诸厨子之房。

chú zǐ nù yuē fēi zǐ zhī qiú ér pú zhī ài dǒng zé zhī pú kě shèng jì hu

厨子怒曰:“非子之求而蒲之爱,董泽之蒲,可胜既乎?

zhī jì yuē bù yǐ rén zǐ wú zǐ qí kě de hu

”知季曰:“不以人子,吾子其可得乎?

wú bù kě yǐ gǒu shè gù yě

吾不可以苟射故也。

shè lián yǐn xiāng lǎo huò zhī suì zài qí shī

”射连尹襄老,获之,遂载其尸。

shè gōng zǐ gǔ chén qiú zhī

射公子谷臣,囚之。

yǐ èr zhě hái

以二者还。

jí hūn chu shī jūn yú bì jìn zhī yú shī bù néng jūn xiāo jì yì zhōng yè yǒu shēng

及昏,楚师军于邲,晋之馀师不能军,宵济,亦终夜有声。

bǐng chén chu zhòng zhì yú bì suì cì yú héng yōng

丙辰,楚重至于邲,遂次于衡雍。

pān dǎng yuē jūn hé zhù wǔ jūn ér shōu jìn shī yǐ wéi jīng guān

潘党曰:“君盍筑武军,而收晋尸以为京观?

chén wén kè dí bì shì zǐ sūn yǐ wú wàng wǔ gōng

臣闻克敌必示子孙,以无忘武功。

chu zǐ yuē fēi ěr suǒ zhī yě

”楚子曰:“非尔所知也。

fu wén zhǐ gē wéi wǔ

夫文,止戈为武。

wǔ wáng kè shāng zuò sòng yuē zài jí gān gē zài gāo gōng shǐ

武王克商,作《颂》曰:‘载戢干戈,载櫜弓矢。

wǒ qiú yì dé sì yú shí xià yǔn wáng bǎo zhī

我求懿德,肆于时夏,允王保之。

yòu zuò wǔ qí zú zhāng yuē qí dìng ěr gōng

’又作《武》,其卒章曰:‘耆定尔功。

qí sān yuē pù shí yì sī wǒ cú wéi qiú dìng

’其三曰:‘铺时绎思,我徂惟求定。

qí liù yuē suí wàn bāng lǚ fēng nián

’其六曰:‘绥万邦,屡丰年。

fu wǔ jìn bào jí bīng bǎo dà dìng gōng ān mín hé zhòng fēng cái zhě yě

’夫武,禁暴、戢兵、保大、定功、安民、和众、丰财者也。

gù shǐ zǐ sūn wú wàng qí zhāng

故使子孙无忘其章。

jīn wǒ shǐ èr guó pù gǔ bào yǐ

今我使二国暴骨,暴矣;

guān bīng yǐ wēi zhū hóu bīng bù jí yǐ

观兵以威诸侯,兵不戢矣。

bào ér bù jí ān néng bǎo dà

暴而不戢,安能保大?

yóu yǒu jìn zài yān de dìng gōng

犹有晋在,焉得定功?

suǒ wéi mín yù yóu duō mín hé ān yān

所违民欲犹多,民何安焉?

wú dé ér qiáng zhēng zhū hóu hé yǐ hé zhòng

无德而强争诸侯,何以和众?

lì rén zhī jǐ ér ān rén zhī luàn yǐ wéi jǐ róng hé yǐ fēng cái

利人之几,而安人之乱,以为己荣,何以丰财?

wǔ yǒu qī dé wǒ wú yī yān hé yǐ shì zǐ sūn

武有七德,我无一焉,何以示子孙?

qí wèi xiān jūn gōng gào chéng shì ér yǐ

其为先君宫,告成事而已。

wǔ fēi wú gōng yě

武非吾功也。

gǔ zhě míng wáng fá bù jìng qǔ qí jīng ní ér fēng zhī yǐ wéi dà lù yú shì hū yǒu jīng guān yǐ chéng yín tè

古者明王伐不敬,取其鲸鲵而封之,以为大戮,于是乎有京观,以惩淫慝。

jīn zuì wú suǒ ér mín jiē jìn zhōng yǐ sǐ jūn mìng yòu kě yǐ wèi jīng hu

今罪无所,而民皆尽忠以死君命,又可以为京乎?

sì yú hé zuò xiān jūn gōng gào chéng shì ér hái

”祀于河,作先君宫,告成事而还。

shì yì yě zhèng shí zhì shí rù chu shī jiāng yǐ fēn zhèng ér lì gōng zǐ yú chén

是役也,郑石制实入楚师,将以分郑而立公子鱼臣。

xīn wèi zhèng shā pū shū jí zǐ fú

辛未,郑杀仆叔及子服。

jūn zǐ yuē shǐ yì suǒ wèi wú hù luàn zhě wèi shì lèi yě

君子曰:“史佚所谓毋怙乱者,谓是类也。

shī yuē luàn lí mò yǐ yuán qí shì guī

《诗》曰:‘乱离瘼矣,爰其适归?

guī yú hù luàn zhě yě fū

’归于怙乱者也夫!

zhèng bó xǔ nán rú chu

郑伯、许男如楚。

qiū jìn shī guī huán zi qǐng sǐ jìn hóu yù xǔ zhī

秋,晋师归,桓子请死,晋侯欲许之。

shì zhēn zǐ jiàn yuē bù kě

士贞子谏曰:“不可。

chéng pú zhī yì jìn shī sān rì gǔ wén gōng yóu yǒu yōu sè

城濮之役,晋师三日谷,文公犹有忧色。

zuǒ yòu yuē yǒu xǐ ér yōu rú yǒu yōu ér xǐ hu

左右曰:‘有喜而忧,如有忧而喜乎?

gōng yuē de chén yóu zài yōu wèi xiē yě

’公曰:‘得臣犹在,忧未歇也。

kùn shòu yóu dòu kuàng guó xiāng hu

困兽犹斗,况国相乎!

jí chu shā zi yù gōng xǐ ér hòu kě zhī yě yuē mò yú dú yě yǐ

’及楚杀子玉,公喜而后可知也,曰:‘莫余毒也已。

shì jìn zài kè ér chu zài bài yě chu shì yǐ zài shì bù jìng

’是晋再克而楚再败也,楚是以再世不竞。

jīn tiān huò zhě dà jǐng jìn yě ér yòu shā lín fù yǐ zhòng chu shèng qí wú nǎi jiǔ bù jìng hu

今天或者大警晋也,而又杀林父以重楚胜,其无乃久不竞乎!

lín fù zhī shì jūn yě jìn sī jìn zhōng tuì sī bǔ guò shè jì zhī wèi yě ruò zhī hé shā zhī

林父之事君也,进思尽忠,退思补过,社稷之卫也,若之何杀之?

fu qí bài yě rú rì yuè zhī shí yān hé sǔn yú míng

夫其败也,如日月之食焉,何损于明?

jìn hóu shǐ fù qí wèi

”晋侯使复其位。

dōng chu zi fá xiāo sòng huá jiāo yǐ cài rén jiù xiāo

冬,楚子伐萧,宋华椒以蔡人救萧。

xiāo rén qiú xióng xiāng yí liáo jí gōng zǐ bǐng

萧人囚熊相宜僚及公子丙。

wáng yuē wù shā wú tuì

王曰:“勿杀,吾退。

xiāo rén shā zhī

”萧人杀之。

wáng nù suì wéi xiāo

王怒,遂围萧。

xiāo kuì

萧溃。

shēn gōng wū chén yuē shī rén duō hán

申公巫臣曰:“师人多寒。

wáng xún sān jūn fǔ ér miǎn zhī

”王巡三军,拊而勉之。

sān jūn zhī shì jiē rú jiā kuàng

三军之士,皆如挟纩。

suì fu yú xiāo

遂傅于萧。

hái wú shè yǔ sī mǎ mǎo yán hào shēn shū zhǎn

还无社与司马卯言,号申叔展。

shū zhǎn yuē yǒu mài chā tú hu

叔展曰:“有麦[插图]乎?

yuē wú

”曰:“无。

yǒu shān jū qióng hu

”“有山鞠穷乎?

yuē wú

”曰:“无。

hé yú fù jí nài hé

”“河鱼腹疾奈何?

yuē mù yú yuān jǐng ér zhěng zhī

”曰:“目于眢井而拯之。

ruò wéi máo dié kū jǐng zé jǐ

”“若为茅绖,哭井则己。

míng rì xiāo kuì shēn shū shì qí jǐng zé máo dié cún yān hào ér chū zhī

”明日萧溃,申叔视其井,则茅绖存焉,号而出之。

jìn yuán hú sòng huá jiāo wèi kǒng dá cáo rén tóng méng yú qīng qiū

晋原縠、宋华椒、卫孔达、曹人同盟于清丘。

yuē xù bìng tǎo èr

曰:“恤病讨贰。

yú shì qīng bù shū bù shí qí yán yě

”于是卿不书,不实其言也。

sòng wèi méng gù fá chén

宋为盟故,伐陈。

wèi rén jiù zhī

卫人救之。

kǒng dá yuē xiān jūn yǒu yuē yán yān ruò dà guó tǎo wǒ zé sǐ zhī

孔达曰:“先君有约言焉,若大国讨,我则死之。

✦ You read 宣公·宣公十二年

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.