jīng
【经】
shí yǒu wǔ nián chūn gōng sūn guī fù huì chu zi yú sòng
十有五年春,公孙归父会楚子于宋。
xià wǔ yuè sòng rén jí chu rén píng
夏五月,宋人及楚人平。
liù yuè guǐ mǎo jìn shī miè chì dí lù shì yǐ lù zǐ yīng r guī
六月癸卯,晋师灭赤狄潞氏,以潞子婴儿归。
qín rén fá jìn
秦人伐晋。
wáng zhá zǐ shā zhào bó máo bó
王札子杀召伯、毛伯。
qiū zhōng
秋,螽。
zhòng sūn miè huì qí gāo gù yú wú lóu
仲孙蔑会齐高固于无娄。
chū shuì mǔ
初税亩。
dōng yuán shēng
冬,蝝生。
jī
饥。
chuán
【传】
shí wǔ nián chūn gōng sūn guī fù huì chu zi yú sòng
十五年春,公孙归父会楚子于宋。
sòng rén shǐ lè yīng qí gào jí yú jìn
宋人使乐婴齐告急于晋。
jìn hóu yù jiù zhī
晋侯欲救之。
bó zōng yuē bù kě
伯宗曰:“不可。
gǔ rén yǒu yán yuē suī biān zhī zhǎng bù jí mǎ fù
古人有言曰:‘虽鞭之长,不及马腹。
tiān fāng shòu chu wèi kě yǔ zhēng
’天方授楚,未可与争。
suī jìn zhī qiáng néng wéi tiān hu
虽晋之强,能违天乎?
yàn yuē gāo xià zài xīn chuān zé nà wū shān sǒu cáng jí jǐn yú nì xiá
谚曰:‘高下在心,川泽纳污,山薮藏疾,瑾瑜匿瑕。
guó jūn hán gòu tiān zhī dào yě
’国君含垢,天之道也。
jūn qí dài zhī
君其待之。
nǎi zhǐ
于是成子留了下来。
shǐ jiě yáng rú sòng shǐ wú jiàng chu yuē jìn shī xī qǐ jiāng zhì yǐ
使解扬如宋,使无降楚,曰:“晋师悉起,将至矣。
zhèng rén qiú ér xiàn zhū chu chu zi hòu lù zhī shǐ fǎn qí yán bù xǔ sān ér xǔ zhī
”郑人囚而献诸楚,楚子厚赂之,使反其言,不许,三而许之。
dēng zhū lóu chē shǐ hū sòng rén ér gào zhī
登诸楼车,使呼宋人而告之。
suì zhì qí jūn mìng
遂致其君命。
chu zǐ jiāng shā zhī shǐ yǔ zhī yán yuē ěr jì xǔ bù gǔ ér fǎn zhī hé gù
楚子将杀之,使与之言曰:“尔既许不谷而反之,何故?
fēi wǒ wú xìn nǚ zé qì zhī sù jí ěr xíng
非我无信,女则弃之,速即尔刑。
duì yuē chén wén zhī jūn néng zhì mìng wèi yì chén néng chéng mìng wèi xìn xìn zài yì ér xíng zhī wèi lì
”对曰:“臣闻之,君能制命为义,臣能承命为信,信载义而行之为利。
móu bù shī lì yǐ wèi shè jì mín zhī zhǔ yě
谋不失利,以卫社稷,民之主也。
yì wú èr xìn xìn wú èr mìng
义无二信,信无二命。
jūn zhī lù chén bù zhī mìng yě
君之赂臣,不知命也。
shòu mìng yǐ chū yǒu sǐ wú chā tú yòu kě lù hu
受命以出,有死无[插图],又可赂乎?
chén zhī xǔ jūn yǐ chéng mìng yě
臣之许君,以成命也。
sǐ ér chéng mìng chén zhī lù yě
死而成命,臣之禄也。
guǎ jūn yǒu xìn chén xià chén huò kǎo sǐ yòu hé qiú
寡君有信臣,下臣获考,死又何求?
chu zǐ shè zhī yǐ guī
”楚子舍之以归。
xià wǔ yuè chu shī jiāng qù sòng
夏五月,楚师将去宋。
shēn xī qǐ shǒu yú wáng zhī mǎ qián yuē wú wèi zhī sǐ ér bù gǎn fèi wáng mìng wáng qì yán yān
申犀稽首于王之马前,曰:“毋畏知死而不敢废王命,王弃言焉。
wáng bù néng dá
”王不能答。
shēn shū shí pū yuē zhù shì fǎn gēng zhě sòng bì tīng mìng
申叔时仆,曰:“筑室反耕者,宋必听命。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
sòng rén jù shǐ huá yuán yè rù chu shī dēng zi fǎn zhī chuáng qǐ zhī yuē guǎ jūn shǐ yuán yǐ bìng gào yuē bì yì yì zǐ ér shí xī hái yǐ cuàn
宋人惧,使华元夜入楚师,登子反之床,起之曰:“寡君使元以病告,曰:敝邑易子而食,析骸以爨。
suī rán chéng xià zhī méng yǒu yǐ guó bì bù néng cóng yě
虽然,城下之盟,有以国毙,不能从也。
qù wǒ sān shí lǐ wéi mìng shì tīng
去我三十里,唯命是听。
zi fǎn jù yǔ zhī méng ér gào wáng
”子反惧,与之盟而告王。
tuì sān shí lǐ
退三十里。
sòng jí chu píng huá yuán wèi zhì
宋及楚平,华元为质。
méng yuē wǒ wú ěr zhà ěr wú wǒ yú
盟曰:“我无尔诈,尔无我虞。
lù zǐ yīng r zhī fū rén jìn jǐng gōng zhī zǐ yě
潞子婴儿之夫人,晋景公之姊也。
fēng shū wéi zhèng ér shā zhī yòu shāng lù zi zhī mù
酆舒为政而杀之,又伤潞子之目。
jìn hóu jiāng fá zhī zhū dài fū jiē yuē bù kě
晋侯将伐之,诸大夫皆曰:“不可。
fēng shū yǒu sān jùn cái bù rú dài hòu zhī rén
酆舒有三俊才,不如待后之人。
bó zōng yuē bì fá zhī
”伯宗曰:“必伐之。
dí yǒu wǔ zuì jùn cái suī duō hé bǔ yān
狄有五罪,俊才虽多,何补焉?
bù sì yī yě
不祀,一也。
qí jiǔ èr yě
耆酒,二也。
qì zhòng zhāng ér duó lí shì de sān yě
弃仲章而夺黎氏地,三也。
nüè wǒ bó jī sì yě
虐我伯姬,四也。
shāng qí jūn mù wǔ yě
伤其君目,五也。
hù qí jùn cái ér bù yǐ mào dé zī yì zuì yě
怙其俊才,而不以茂德,滋益罪也。
hòu zhī rén huò zhě jiāng jìng fèng dé yì yǐ shì shén rén ér shēn gù qí mìng ruò zhī hé dài zhī
后之人或者将敬奉德义以事神人,而申固其命,若之何待之?
bù tǎo yǒu zuì yuē jiāng dài hòu hòu yǒu cí ér tǎo yān wú nǎi bù kě hu
不讨有罪,曰‘将待后’,后有辞而讨焉,毋乃不可乎?
fu shì cái yǔ zhòng wáng zhī dào yě
夫恃才与众,亡之道也。
shāng zhòu yóu zhī gù miè
商纣由之,故灭。
tiān fǎn shí wéi zāi de fǎn wù wèi yāo mín fǎn dé wéi luàn luàn zé yāo zāi shēng
天反时为灾,地反物为妖,民反德为乱,乱则妖灾生。
gù wén fǎn zhèng wèi fá jǐn zài dí yǐ
故文反正为乏,尽在狄矣。
jìn hóu cóng zhī
”晋侯从之。
liù yuè guǐ mǎo jìn xún lín fù bài chì dí yú qǔ liáng
六月癸卯,晋荀林父败赤狄于曲梁。
xīn hài miè lù
辛亥,灭潞。
fēng shū bēn wèi wèi rén guī zhū jìn jìn rén shā zhī
酆舒奔卫,卫人归诸晋,晋人杀之。
wáng sūn sū yǔ zhào shì máo shì zhēng zhèng shǐ wáng zǐ jié shā zhào dài gōng jí máo bó wèi
王孙苏与召氏、毛氏争政,使王子捷杀召戴公及毛伯卫。
zú lì zhào xiāng
卒立召襄。
qiū qī yuè qín huán gōng fá jìn cì yú fǔ shì
秋七月,秦桓公伐晋,次于辅氏。
rén wǔ jìn hóu zhì bīng yú jì yǐ lüè dí tǔ lì lí hóu ér hái
壬午,晋侯治兵于稷以略狄土,立黎侯而还。
jí luò wèi kē bài qín shī yú fǔ shì
及雒,魏颗败秦师于辅氏。
huò dù huí qín zhī lì rén yě
获杜回,秦之力人也。
chū wèi wǔ zi yǒu bì qiè wú zi
初,魏武子有嬖妾,无子。
wǔ zi jí mìng kē yuē bì jià shì
武子疾,命颗曰:“必嫁是。
jí bìng zé yuē bì yǐ wéi xùn
”疾病则曰:“必以为殉。
jí zú kē jià zhī yuē jí bìng zé luàn wú cóng qí zhì yě
”及卒,颗嫁之,曰:“疾病则乱,吾从其治也。
jí fǔ shì zhī yì kē jiàn lǎo rén jié cǎo yǐ gāng dù huí dù huí zhì ér diān gù huò zhī
”及辅氏之役,颗见老人结草以亢杜回,杜回踬而颠,故获之。
yè mèng zhī yuē yú ér suǒ jià fù rén zhī fù yě
夜梦之曰:“余,而所嫁妇人之父也。
ěr yòng xiān rén zhī zhì mìng yú shì yǐ bào
尔用先人之治命,余是以报。
jìn hóu shǎng huán zi dí chén qiān shì yì shǎng shì bó yǐ guā yǎn zhī xiàn
晋侯赏桓子狄臣千室,亦赏士伯以瓜衍之县。
yuē wú huò dí tǔ zi zhī gōng yě
曰:“吾获狄土,子之功也。
wēi zǐ wú sàng bó shì yǐ
微子,吾丧伯氏矣。
yáng shé zhí shuō shì shǎng yě yuē zhōu shū suǒ wèi yōng yōng zhī zhī zhě wèi cǐ wù yě fū
”羊舌职说是赏也,曰:“《周书》所谓‘庸庸祗祗’者,谓此物也夫。
shì bó yōng zhōng xíng bó jūn xìn zhī yì yōng shì bó cǐ zhī wèi míng dé yǐ
士伯庸中行伯,君信之,亦庸士伯,此之谓明德矣。
wén wáng suǒ yǐ zào zhōu bú shì guò yě
文王所以造周,不是过也。
gù shī yuē chén xī zài zhōu
故《诗》曰:‘陈锡载周。
néng shī yě
’能施也。
lǜ shì dào yě qí hé bù jì
率是道也,其何不济?
jìn hóu shǐ zhào tóng xiàn dí fú yú zhōu bù jìng
晋侯使赵同献狄俘于周,不敬。
liú kāng gōng yuē bù jí shí nián yuán shū bì yǒu dà jiù tiān duó zhī pò yǐ
刘康公曰:“不及十年,原叔必有大咎,天夺之魄矣。
chū shuì mǔ fēi lǐ yě
初税亩,非礼也。
gǔ chū bù guò jiè yǐ fēng cái yě
谷出不过藉,以丰财也。
dōng yuán shēng jī
冬,蝝生,饥。
xìng zhī yě
幸之也。