jīng
【经】
shí yǒu bā nián chūn wáng sān yuè cáo bó xū zú
十有八年春,王三月,曹伯须卒。
xià wǔ yuè rén wǔ sòng wèi chén zhèng zāi
夏五月壬午,宋、卫、陈、郑灾。
liù yuè zhū rén rù yǔ
六月,邾人入鄅。
qiū zàng cáo píng gōng
秋,葬曹平公。
dōng xǔ qiān yú bái yǔ
冬,许迁于白羽。
chuán
【传】
shí bā nián chūn wáng èr yuè yǐ mǎo zhōu máo de shā máo bó guò ér dài zhī
十八年春,王二月乙卯,周毛得杀毛伯过而代之。
cháng hóng yuē máo de bì wáng shì kūn wú rěn zhī rì yě chǐ gù zhī yǐ
苌弘曰:“毛得必亡,是昆吾稔之日也,侈故之以。
ér máo dé yǐ jì chǐ yú wáng dōu bù wáng hé dài
而毛得以济侈于王都,不亡何待!
sān yuè cáo píng gōng zú
三月,曹平公卒。
xià wǔ yuè huǒ shǐ hūn jiàn
夏五月,火始昏见。
bǐng zǐ fēng
丙子,风。
zǐ shèn yuē shì wèi róng fēng huǒ zhī shǐ yě
梓慎曰:“是谓融风,火之始也。
qī rì qí huǒ zuò hu
七日,其火作乎?
wù yín fēng shén
”戊寅,风甚。
rén wǔ dà shén
壬午,大甚。
sòng wèi chén zhèng jiē huǒ
宋、卫、陈、郑皆火。
zǐ shèn dēng dà tíng shì zhī kù yǐ wàng zhī yuē sòng wèi chén zhèng yě
梓慎登大庭氏之库以望之,曰:“宋、卫、陈、郑也。
shù rì jiē lái gào huǒ
”数日,皆来告火。
bì zào yuē bù yòng wú yán zhèng yòu jiāng huǒ
裨灶曰:“不用吾言,郑又将火。
zhèng rén qǐng yòng zhī
”郑人请用之。
zǐ chǎn bù kě
子产不可。
zi dà shū yuē bǎo yǐ bǎo mín yě
子大叔曰:“宝,以保民也。
ruò yǒu huǒ guó jǐ wáng
若有火,国几亡。
kě yǐ jiù wáng zi hé ài yān
可以救亡,子何爱焉?
zǐ chǎn yuē tiān dào yuǎn rén dào ěr fēi suǒ jí yě hé yǐ zhī zhī
”子产曰:“天道远,人道迩,非所及也,何以知之。
zào yān zhī tiān dào
灶焉知天道?
shì yì duō yán yǐ qǐ bù huò xìn
是亦多言矣,岂不或信?
suì bù yǔ yì bù fù huǒ
”遂不与,亦不复火。
zhèng zhī wèi zāi yě lǐ xī gào zǐ chǎn yuē jiāng yǒu dà xiáng mín zhèn dòng guó jǐ wáng
郑之未灾也,里析告子产曰:“将有大祥,民震动,国几亡。
wú shēn mǐn yān fú liáng jí yě
吾身泯焉,弗良及也。
guó qiān qí kě hu
国迁其可乎?
zǐ chǎn yuē suī kě wú bù zú yǐ dìng qiān yǐ
”子产曰:“虽可,吾不足以定迁矣。
jí huǒ lǐ xī sǐ yǐ wèi zàng zǐ chǎn shǐ yú sān shí rén qiān qí jiù
”及火,里析死矣,未葬,子产使舆三十人,迁其柩。
huǒ zuò zǐ chǎn cí jìn gōng zǐ gōng sūn yú dōng mén
火作,子产辞晋公子、公孙于东门。
shǐ sī kòu chū xīn kè jìn jiù kè wù chū yú gōng
使司寇出新客,禁旧客勿出于宫。
shǐ zi kuān zi shàng xún qún píng shè zhì yú dà gōng
使子宽、子上巡群屏摄,至于大宫。
shǐ gōng sūn dēng xǐ dà guī
使公孙登徙大龟。
shǐ zhù shǐ xǐ zhǔ shí yú zhōu miào gào yú xiān jūn
使祝史徙主祏于周庙,告于先君。
shǐ fǔ rén kù rén gè jǐng qí shì
使府人、库人各儆其事。
shāng chéng gōng jǐng sī gōng chū jiù gōng rén tián zhū huǒ suǒ bù jí
商成公儆司宫,出旧宫人,寘诸火所不及。
sī mǎ sī kòu liè jū huǒ dào xíng huǒ suǒ xìn
司马、司寇列居火道,行火所焮。
chéng xià zhī rén wǔ liè dēng chéng
城下之人,伍列登城。
míng rì shǐ yě sī kòu gè bǎo qí zhēng
明日,使野司寇各保其征。
jiāo rén zhù zhù shǐ chú yú guó běi ráng huǒ yú xuán míng huí lù qí yú sì yōng
郊人助祝史除于国北,禳火于玄冥、回禄,祈于四鄘。
shū fén shì ér kuān qí zhēng yǔ zhī cái
书焚室而宽其征,与之材。
sān rì kū guó bù shì
三日哭,国不市。
shǐ xíng rén gào yú zhū hóu
使行人告于诸侯。
sòng wèi jiē rú shì
宋、卫皆如是。
chén bù jiù huǒ xǔ bù diào zāi jūn zǐ shì yǐ zhī chén xǔ zhī xiān wáng yě
陈不救火,许不吊灾,君子是以知陈、许之先亡也。
liù yuè yǔ rén jiè dào
六月,鄅人藉稻。
zhū rén xí yǔ
邾人袭鄅。
yǔ rén jiāng bì mén zhū rén yáng luō shè qí shǒu yān suì rù zhī jǐn fú yǐ guī
鄅人将闭门,邾人羊罗摄其首焉,遂入之,尽俘以归。
yǔ zǐ yuē yú wú guī yǐ cóng tǎng yú zhū
鄅子曰:“余无归矣,从帑于邾。
zhū zhuāng gōng fǎn yǔ fū rén ér shě qí nǚ
”邾庄公反鄅夫人,而舍其女。
qiū zàng cáo píng gōng
秋,葬曹平公。
wǎng zhě jiàn zhōu yuán bó lǔ yān yǔ zhī yǔ bù shuō xué
往者见周原伯鲁焉,与之语,不说学。
guī yǐ yǔ mǐn zǐ mǎ
归以语闵子马。
mǐn zǐ mǎ yuē zhōu qí luàn hū
闵子马曰:“周其乱乎?
fu bì duō yǒu shì shuō ér hòu jí qí dà rén
夫必多有是说,而后及其大人。
dà rén huàn shī ér huò yòu yuē kě yǐ wú xué wú xué bù hài
大人患失而惑,又曰,可以无学,无学不害。
bù hài ér bù xué zé gǒu ér kě
不害而不学,则苟而可。
yú shì hū xià líng shàng tì néng wú luàn hū
于是乎下陵上替,能无乱乎?
fu xué zhí yě bù xué jiāng luò yuán shì qí wáng hu
夫学,殖也,不学将落,原氏其亡乎?
qī yuè zhèng zǐ chǎn wèi huǒ gù dà wéi shè fú ráng yú sì fāng zhèn chú huǒ zāi lǐ yě
七月,郑子产为火故,大为社,祓禳于四方,振除火灾,礼也。
nǎi jiǎn bīng dà sōu jiāng wèi sōu chú
乃简兵大搜,将为搜除。
zi dà shū zhī miào zài dào nán qí qǐn zài dào běi qí tíng xiǎo
子大叔之庙在道南,其寝在道北,其庭小。
guò qī sān rì shǐ chú tú chén yú dào nán miào běi yuē zǐ chǎn guò nǚ ér mìng sù chú nǎi huǐ yú ér xiàng
过期三日,使除徒陈于道南庙北,曰:“子产过女而命速除,乃毁于而向。
zǐ chǎn cháo guò ér nù zhī chú zhě nán huǐ
”子产朝,过而怒之,除者南毁。
zǐ chǎn jí chōng shǐ cóng zhě zhǐ zhī yuē huǐ yú běi fāng
子产及冲,使从者止之曰:“毁于北方。
huǒ zhī zuò yě zǐ chǎn shòu bīng dēng pí
火之作也,子产授兵登陴。
zi dà shū yuē jìn wú nǎi tǎo hu
子大叔曰:“晋无乃讨乎。
zǐ chǎn yuē wú wén zhī xiǎo guó wàng shǒu zé wēi kuàng yǒu zāi hu
”子产曰:“吾闻之,小国忘守则危,况有灾乎!
guó zhī bù kě xiǎo yǒu bèi gù yě
国之不可小,有备故也。
jì jìn zhī biān lì ràng zhèng yuē zhèng guó yǒu zāi jìn jūn dài fū bù gǎn níng jū bǔ shì zǒu wàng bù ài shēng yù
”既,晋之边吏让郑曰:“郑国有灾,晋君大夫不敢宁居,卜筮走望,不爱牲玉。
zhèng zhī yǒu zāi guǎ jūn zhī yōu yě
郑之有灾,寡君之忧也。
jīn zhí shì xiàn rán shòu bīng dēng pí jiāng yǐ shuí zuì
今执事𪭾然授兵登陴,将以谁罪?
biān rén kǒng jù bù gǎn bù gào
边人恐惧,不敢不告。
zǐ chǎn duì yuē ruò wú zǐ zhī yán bì yì zhī zāi jūn zhī yōu yě
”子产对曰:“若吾子之言,敝邑之灾,君之忧也。
bì yì shī zhèng tiān jiàng zhī zāi
敝邑失政,天降之灾。
yòu jù chán tè zhī jiān móu zhī yǐ qǐ tān rén jiàn wèi bì yì bù lì yǐ zhòng jūn zhī yōu
又惧谗慝之间谋之,以启贪人,荐为敝邑不利,以重君之忧。
xìng ér bù wáng yóu kě shuō yě
幸而不亡,犹可说也。
bù xìng ér wáng jūn suī yōu zhī yì wú jí yě
不幸而亡,君虽忧之,亦无及也。
zhèng yǒu tā jìng wàng zǒu zài jìn
郑有他竟,望走在晋。
jì shì jìn yǐ qí gǎn yǒu èr xīn
既事晋矣,其敢有二心?
chu zuǒ yǐn wáng zǐ shèng yán yú chu zǐ yuē xǔ yú zhèng chóu dí yě ér jū chu de yǐ bù lǐ yú zhèng
楚左尹王子胜言于楚子曰:“许于郑,仇敌也,而居楚地,以不礼于郑。
jìn zhèng fāng mù zhèng ruò fá xǔ ér jìn zhù zhī chu sàng de yǐ
晋、郑方睦,郑若伐许,而晋助之,楚丧地矣。
jūn hé qiān xǔ
君盍迁许?
xǔ bù zhuān yú chu
许不专于楚。
zhèng fāng yǒu lìng zhèng
郑方有令政。
xǔ yuē yú jiù guó yě zhèng yuē yú fú yì yě yè zài chǔ guó fāng chéng wài zhī bì yě
许曰‘余旧国也’,郑曰‘余俘邑也’,叶在楚国,方城外之蔽也。
tǔ bù kě yì guó bù kě xiǎo xǔ bù kě fú chóu bù kě qǐ
土不可易,国不可小,许不可俘,仇不可启。
jūn qí tú zhī
请您再考虑一下。
chu zi shuō
”楚子说。
dōng chu zǐ shǐ wáng zǐ shèng qiān xǔ yú xī shí bái yǔ
冬,楚子使王子胜迁许于析,实白羽。