jīng
【经】
shí yǒu yī nián chūn qí guó shū shuài shī fá wǒ
十有一年春,齐国书帅师伐我。
xià chén yuán pō chū bēn zhèng
夏,陈辕颇出奔郑。
wǔ yuè gōng huì wú fá qí
五月,公会吴伐齐。
jiǎ xū qí guó shū shuài shī jí wú zhàn yú ài líng qí shī bài jì huò qí guó shū
甲戌,齐国书帅师及吴战于艾陵,齐师败绩,获齐国书。
qiū qī yuè xīn yǒu téng zi yú mǔ zú
秋七月辛酉,滕子虞母卒。
dōng shí yǒu yī yuè zàng téng yǐn gōng
冬十有一月,葬滕隐公。
wèi shì shū qí chū bēn sòng
卫世叔齐出奔宋。
chuán
【传】
shí yī nián chūn qí wèi xī gù guó shū gāo wú chā tú shuài shī fá wǒ jí qīng
十一年春,齐为鄎故,国书、高无[插图]帅师伐我,及清。
jì sūn wèi qí zǎi rǎn qiú yuē qí shī zài qīng bì lǔ gù yě
季孙谓其宰冉求曰:“齐师在清,必鲁故也。
ruò zhī hé
若之何?
qiú yuē yī zi shǒu èr zi cóng gōng yù zhū jìng
”求曰:“一子守,二子从公御诸竟。
jì sūn yuē bù néng
”季孙曰:“不能。
qiú yuē jū fēng jiāng zhī jiān
”求曰:“居封疆之间。
jì sūn gào èr zi
”季孙告二子。
èr zi bù kě
二子不可。
qiú yuē ruò bù kě zé jūn wú chū
求曰:“若不可,则君无出。
yī zi shuài shī bèi chéng ér zhàn
一子帅师,背城而战。
bù shǔ zhě fēi lǔ rén yě
不属者,非鲁人也。
lǔ zhī qún shì zhòng yú qí zhī bīng chē
鲁之群室,众于齐之兵车。
yī shì dí chē yōu yǐ
一室敌车,优矣。
zi hé huàn yān
子何患焉?
èr zi zhī bù yù zhàn yě yi zhèng zài jì shì
二子之不欲战也宜,政在季氏。
dāng zǐ zhī shēn qí rén fá lǔ ér bù néng zhàn zi zhī chǐ yě dà bù liè yú zhū hóu yǐ
当子之身,齐人伐鲁而不能战,子之耻也,大不列于诸侯矣。
jì sūn shǐ cóng yú cháo sì yú dǎng shì zhī gōu
”季孙使从于朝,俟于党氏之沟。
wǔ shū hū ér wèn zhàn yān
武叔呼而问战焉。
duì yuē jūn zǐ yǒu yuǎn lǜ xiǎo rén hé zhī
对曰:“君子有远虑,小人何知?
yì zi qiáng wèn zhī duì yuē xiǎo rén lǜ cái ér yán liàng lì ér gòng zhě yě
”懿子强问之,对曰:“小人虑材而言,量力而共者也。
wǔ shū yuē shì wèi wǒ bù chéng zhàng fū yě
”武叔曰:“是谓我不成丈夫也。
tuì ér sōu chéng mèng rú zǐ yì shuài yòu shī yán yǔ yù bǐng yì wèi yòu
”退而搜乘,孟孺子泄帅右师,颜羽御,邴泄为右。
rǎn qiú shuài zuǒ shī guǎn zhōu fù yù fán chí wèi yòu
冉求帅左师,管周父御,樊迟为右。
jì sūn yuē xū yě ruò
季孙曰:“须也弱。
yǒu zǐ yuē jiù yòng mìng yān
”有子曰:“就用命焉。
jì shì zhī jiǎ qī qiān rǎn yǒu yǐ wǔ chéng rén sān bǎi wèi jǐ tú zú
”季氏之甲七千,冉有以武城人三百为己徒卒。
lǎo yòu shǒu gōng cì yú yú mén zhī wài
老幼守宫,次于雩门之外。
wǔ rì yòu shī cóng zhī
五日,右师从之。
gōng shū wu rén jiàn bǎo zhě ér qì yuē shì chōng zhèng zhòng shàng bù néng móu shì bù néng sǐ hé yǐ zhì mín
公叔务人见保者而泣曰:“事充政重,上不能谋,士不能死,何以治民?
wú jì yán zhī yǐ gǎn bù miǎn hu
吾既言之矣,敢不勉乎!
shī jí qí shī zhàn yú jiāo qí shī zì jì qū
师及齐师战于郊,齐师自稷曲。
shī bù yú gōu
师不逾沟。
fán chí yuē fēi bù néng yě bù xìn zi yě
樊迟曰:“非不能也,不信子也。
qǐng sān kè ér yú zhī
请三刻而逾之。
rú zhī zhòng cóng zhī
”如之,众从之。
shī rù qí jūn
师入齐军。
yòu shī bēn qí rén cóng zhī chén guàn chén zhuāng shè sì
右师奔,齐人从之,陈瓘、陈庄涉泗。
mèng zhī cè hòu rù yǐ wéi diàn chōu shǐ cè qí mǎ yuē mǎ bù jìn yě
孟之侧后入以为殿,抽矢策其马曰:“马不进也。
lín bù niǔ zhī wu yuē zǒu hu
”林不狃之伍曰:“走乎!
bù niǔ yuē shuí bù rú
”不狃曰:“谁不如?
yuē rán zé zhǐ hu
”曰:“然则止乎?
bù niǔ yuē è xián
”不狃曰:“恶贤?
xú bù ér sǐ
”徐步而死。
shī huò jiá shǒu bā shí qí rén bù néng shī
师获甲首八十,齐人不能师。
xiāo dié yuē qí rén dùn
宵,谍曰:“齐人遁。
rǎn yǒu qǐng cóng zhī sān jì sūn fú xǔ
”冉有请从之三,季孙弗许。
mèng rú zǐ yǔ rén yuē wǒ bù rú yán yǔ ér xián yú bǐng yì
孟孺子语人曰:“我不如颜羽,而贤于邴泄。
zǐ yǔ ruì mǐn wǒ bù yù zhàn ér néng mò
子羽锐敏,我不欲战而能默。
yì yuē qū zhī
泄曰:‘驱之。
gōng wèi yǔ qí bì tóng wāng qí chéng jiē sǐ jiē bìn
’”公为与其嬖僮汪锜乘,皆死,皆殡。
kǒng zǐ yuē néng zhí gàn gē yǐ wèi shè jì kě wú shāng yě
孔子曰:“能执干戈以卫社稷,可无殇也。
rǎn yǒu yòng máo yú qí shī gù néng rù qí jūn
”冉有用矛于齐师,故能入其军。
kǒng zǐ yuē yì yě
孔子曰:“义也。
xià chén yuán pō chū bēn zhèng
夏,陈辕颇出奔郑。
chū yuán pō wéi sī tú fù fēng tián yǐ jià gōng nǚ
初,辕颇为司徒,赋封田以嫁公女。
yǒu yú yǐ wéi jǐ dà qì
有馀,以为己大器。
guó rén zhú zhī gù chū
国人逐之,故出。
dào kě qí zú yuán xuǎn jìn dào lǐ liáng qiǔ jiā pú yān
道渴,其族辕咺进稻醴、粱糗、腵脯焉。
xǐ yuē hé qí gěi yě
喜曰:“何其给也?
duì yuē qì chéng ér jù
”对曰:“器成而具。
yuē hé bù wú jiàn
”曰:“何不吾谏?
duì yuē jù xiān xíng
”对曰:“惧先行。
wèi jiāo zhàn gù gōng huì wú zǐ fá qí
为郊战故,公会吴子伐齐。
wǔ yuè kè bó rén shēn zhì yú yíng
五月克博,壬申,至于嬴。
zhōng jūn cóng wáng
中军从王。
xū mén cháo jiāng shàng jūn wáng zǐ gū cáo jiāng xià jūn zhǎn rú jiāng yòu jūn
胥门巢将上军,王子姑曹将下军,展如将右军。
qí guó shū jiāng zhōng jūn gāo wú chā tú jiāng shàng jūn zōng lóu jiāng xià jūn
齐国书将中军,高无[插图]将上军,宗楼将下军。
chén xī zi wèi qí dì shū ěr sǐ wǒ bì děi zhì
陈僖子谓其弟书:“尔死,我必得志。
zōng zǐ yáng yǔ lǘ qiū míng xiāng lì yě
”宗子阳与闾丘明相厉也。
sāng yǎn xū yù guó zǐ
桑掩胥御国子。
gōng sūn xià yuē èr zi bì sǐ
公孙夏曰:“二子必死。
jiāng zhàn gōng sūn xià mìng qí tú gē yú bìn
”将战,公孙夏命其徒歌《虞殡》。
chén zi xíng mìng qí tú jù hán yù
陈子行命其徒具含玉。
gōng sūn huī mìng qí tú yuē rén xún yuē wú fā duǎn
公孙挥命其徒曰:“人寻约,吴发短。
dōng guō shū yuē sān zhàn bì sǐ yú cǐ sān yǐ
”东郭书曰:“三战必死,于此三矣。
shǐ wèn xián duō yǐ qín yuē wú bù fù jiàn zi yǐ
”使问弦多以琴,曰:“吾不复见子矣。
chén shū yuē cǐ xíng yě wú wén gǔ ér yǐ bù wén jīn yǐ
”陈书曰:“此行也,吾闻鼓而已,不闻金矣。
jiǎ xū zhàn yú ài líng zhǎn rú bài gāo zi guó zǐ bài xū mén cháo
甲戌,战于艾陵,展如败高子,国子败胥门巢。
wáng zú zhù zhī dà bài qí shī
王卒助之,大败齐师。
huò guó shū gōng sūn xià lǘ qiū míng chén shū dōng guō shū gé chē bā bǎi shèng jiá shǒu sān qiān yǐ xiàn yú gōng
获国书、公孙夏、闾丘明、陈书、东郭书,革车八百乘,甲首三千,以献于公。
jiāng zhàn wú zǐ hū shū sūn yuē ér shì hé yě
将战,吴子呼叔孙曰:“而事何也?
duì yuē cóng sī mǎ
”对曰:“从司马。
wáng cì zhī jiǎ jiàn pī yuē fèng ěr jūn shì jìng wú fèi mìng
”王赐之甲剑铍,曰:“奉尔君事,敬无废命。
shū sūn wèi néng duì wèi cì jìn yuē zhōu chóu fèng jiǎ cóng jūn ér bài
”叔孙未能对,卫赐进曰:“州仇奉甲从君而拜。
gōng shǐ dà shǐ gù guī guó zi zhī yuán tián zhī xīn qiè wèi zhī yǐ xuán chā tú jiā zǔ dài yān
”公使大史固归国子之元,寘之新箧,褽之以玄[插图],加组带焉。
tián shū yú qí shàng yuē tiān ruò bù shi bù zhōng hé yǐ shǐ xià guó
寘书于其上曰:“天若不识不衷,何以使下国?
wú jiāng fá qí yuè zi lǜ qí zhòng yǐ cháo yān wáng jí liè shì jiē yǒu kuì lù
吴将伐齐,越子率其众以朝焉,王及列士,皆有馈赂。
wú rén jiē xǐ wéi zǐ xū jù yuē shì huàn wú yě fū
吴人皆喜,唯子胥惧,曰:“是豢吴也夫!
jiàn yuē yuè zài wǒ xīn fù zhī jí yě
”谏曰:“越在我,心腹之疾也。
rǎng dì tóng ér yǒu yù yú wǒ
壤地同而有欲于我。
fu qí róu fú qiú jì qí yù yě bù rú zǎo cóng shì yān
夫其柔服,求济其欲也,不如早从事焉。
dé zhì yú qí yóu huò shí tián yě wú suǒ yòng zhī
得志于齐,犹获石田也,无所用之。
yuè bù wéi zhǎo wú qí mǐn yǐ
越不为沼,吴其泯矣。
shǐ yī chú jí ér yuē bì yí lèi yān zhě wèi zhī yǒu yě
使医除疾,而曰‘必遗类焉’者,未之有也。
pán gēng zhī gào yuē qí yǒu diān yuè bù gòng zé yì tiǎn wú yí yù wú bǐ yì zhǒng yú zī yì
《盘庚》之诰曰:‘其有颠越不共,则劓殄无遗育,无俾易种于兹邑。
shì shāng suǒ yǐ xìng yě
’是商所以兴也。
jīn jūn yì zhī jiāng yǐ qiú dà bù yì nán hu
今君易之,将以求大,不亦难乎?
fú tīng
简公不听。
shǐ yú qí shǔ qí zi yú bào shì wèi wáng sūn shì
使于齐,属其子于鲍氏,为王孙氏。
fǎn yì wáng wén zhī shǐ cì zhī shǔ lòu yǐ sǐ
反役,王闻之,使赐之属镂以死。
jiāng sǐ yuē shù wú mù jiǎ jiǎ kě cái yě wú qí wáng hu
将死,曰:“树吾墓槚,槚可材也,吴其亡乎!
sān nián qí shǐ ruò yǐ
三年,其始弱矣。
yíng bì huǐ tiān zhī dào yě
盈必毁,天之道也。
qiū jì sūn mìng xiū shǒu bèi yuē xiǎo shèng dà huò yě
秋,季孙命修守备曰:“小胜大,祸也。
qí zhì wú rì yǐ
齐至无日矣。
dōng wèi dà shū jí chū bēn sòng
冬,卫大叔疾出奔宋。
chū jí qǔ yú sòng zǐ cháo qí dì bì
初,疾娶于宋子朝,其娣嬖。
zi cháo chū
子朝出。
kǒng wén zǐ shǐ jí chū qí qī ér qī zhī
孔文子使疾出其妻而妻之。
jí shǐ shì rén yòu qí chū qī zhī dì tián yú lí ér wèi zhī yī gōng rú èr qī
疾使侍人诱其初妻之娣,寘于犁,而为之一宫,如二妻。
wén zi nù yù gōng zhī
文子怒,欲攻之。
zhòng ní zhǐ zhī suì duó qí qī
仲尼止之,遂夺其妻。
huò yín yú wài zhōu wài zhōu rén duó zhī xuān yǐ xiàn
或淫于外州,外州人夺之轩以献。
chǐ shì èr zhě gù chū
耻是二者,故出。
wèi rén lì yí shǐ shì kǒng jí
卫人立遗,使室孔姞。
jí chén xiàng tuí nà měi zhū yān yǔ zhī chéng chú
疾臣向魋纳美珠焉,与之城鉏。
sòng gōng qiú zhū tuí bù yǔ yóu shì de zuì
宋公求珠,魋不与,由是得罪。
jí huán shì chū chéng chú rén gōng dà shū jí wèi zhuāng gōng fù zhī
及桓氏出,城鉏人攻大叔疾,卫庄公复之。
shǐ chù cháo sǐ yān
使处巢,死焉。
bìn yú yún zàng yú shǎo dì
殡于郧,葬于少禘。
chū jìn dào gōng zǐ yìn wáng zài wèi shǐ qí nǚ pú ér tián
初,晋悼公子慭亡在卫,使其女仆而田。
dà shū yì zi zhǐ ér yǐn zhī jiǔ suì pìn zhī shēng dào zi
大叔懿子止而饮之酒,遂聘之,生悼子。
dào zi jí wèi gù xià wù wèi dài fū
悼子即位,故夏戊为大夫。
dào zi wáng wèi rén jiǎn xià wù
悼子亡,卫人翦夏戊。
kǒng wén zi zhī jiāng gōng dà shū yě fǎng yú zhòng ní
孔文子之将攻大叔也,访于仲尼。
zhòng ní yuē hú guǐ zhī shì zé cháng xué zhī yǐ
仲尼曰:“胡簋之事,则尝学之矣。
jiá bīng zhī shì wèi zhī wén yě
甲兵之事,未之闻也。
tuì mìng jià ér xíng yuē niǎo zé zé mù mù qǐ néng zé niǎo
”退,命驾而行,曰:“鸟则择木,木岂能择鸟?
wén zi jù zhǐ zhī yuē yǔ qǐ gǎn dù qí sī fǎng wèi guó zhī nán yě
”文子遽止之,曰:“圉岂敢度其私,访卫国之难也。
jiāng zhǐ
”将止。
lǔ rén yǐ bì zhào zhī nǎi guī
鲁人以币召之,乃归。
jì sūn yù yǐ tián fù shǐ rǎn yǒu fǎng zhū zhòng ní
季孙欲以田赋,使冉有访诸仲尼。
zhòng ní yuē qiū bù shí yě
仲尼曰:“丘不识也。
sān fā zú yuē zi wèi guó lǎo dài zi ér xíng ruò zhī hé zi zhī bù yán yě
”三发,卒曰:“子为国老,待子而行,若之何子之不言也?
zhòng ní bú duì
”仲尼不对。
ér sī yú rǎn yǒu yuē jūn zǐ zhī xíng yě dù yú lǐ shī qǔ qí hòu shì jǔ qí zhōng liǎn cóng qí báo rú shì zé yǐ qiū yì zú yǐ
而私于冉有曰:“君子之行也,度于礼,施取其厚,事举其中,敛从其薄,如是则以丘亦足矣。
ruò bù dù yú lǐ ér tān mào wú yàn zé suī yǐ tián fù jiāng yòu bù zú
若不度于礼,而贪冒无厌,则虽以田赋,将又不足。
qiě zi jì sūn ruò yù xíng ér fǎ zé zhōu gōng zhī diǎn zài
且子季孙若欲行而法,则周公之典在。
ruò yù gǒu ér xíng yòu hé fǎng yān
若欲苟而行,又何访焉?
fú tīng
简公不听。