本草纲目 · 李时珍 · Chapter 107 of 877

石部·硝石

PinyinModern Translation
Size

shì míng

释名

yì míng máng xiāo kǔ xiāo yàn xiāo huǒ xiāo de shuāng shēng xiāo běi dì xuán zhū

亦名硭硝、苦硝、焰硝、火硝、地霜、生硝、北帝玄珠。

qì wèi

气味

kǔ hán wú dú

苦、寒、无毒。

lǐ shí zhēn rèn wéi yīng gāi shì xīn kǔ dà wēn wú dú

李时珍认为:应该是辛、苦、大温、无毒。

zhǔ zhì

主治

tóu tòng yù sǐ

头痛欲死。

yǐ xiāo shí mò chuī bí nèi jí yù

以硝石末吹鼻内,即愈。

xīn fù tòng

心腹痛。

yǐ xiāo shí xióng huáng gè yī qián yán xì

以硝石、雄黄各一钱,研细。

měi diǎn shǎo xǔ zài yǎn kuàng nèi jí yù

每点少许在眼眶内,即愈。

cǐ fāng míng huǒ lóng dān

此方名“火龙丹”。

yāo fù tòng

腰腹痛。

yě yòng huǒ lóng dān

也用火龙丹。

yǎn hóng zhǒng tòng

眼红肿痛。

yòng xiāo shí yán xì wò shí qǔ shǔ mǐ dà diǎn yǎn kuàng nèi

用硝石研细,卧时取黍米大点眼眶内。

cì zǎo yán shuǐ xǐ qù

次早,盐水洗去。

yǎn mù zhàng yì

眼目障翳。

yòng xiāo shí yī liǎng róng yú tóng qì zhōng jiā shuǐ fēi guò de qiān dān èr fēn piàn nǎo èr fēn

用硝石一两,熔于铜器中,加水飞过的铅丹二分、片脑二分。

diǎn yǎn

点眼。

hóu bì

喉痹。

yòng xiāo shí yī liǎng bàn bái jiāng cán yī qián péng shā bàn liǎng nǎo zi shǎo xǔ gòng yán xì chuī hóu nèi

用硝石一两半、白僵蚕一钱、硼砂半两、脑子少许,共研细,吹喉内。

fú shǔ xiè lì cháng fēng xià xuè

伏暑泻痢,肠风下血。

yòng xiāo shí liú huáng gè yī liǎng bái fán huá shí gè bàn liǎng miàn fěn sì liǎng gòng yán xì dī shuǐ zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

用硝石、硫磺各一两,白矾、滑石各半两,面粉四两,共研细,滴水做成丸子,如梧子大。

měi fú sān shí zhì wǔ shí wán

每服三十至五十丸。

qīng shuǐ sòng xià

清水送下。

wǔ zhǒng lín jí yī láo lín láo juàn xū sǔn xiǎo biàn bù tōng xiǎo fù jí tòng

五种淋疾(一、劳淋:劳倦虚损,小便不通,小腹急痛。

èr xuè lín xiǎo biàn bù chū zhǐ shì xià xuè téng tòng mǎn jí

二、血淋:小便不出,只是下血,疼痛满急。

sān rè lín xiǎo biàn hóng rè qí xià jí tòng

三、热淋:小便红热,脐下急痛。

sì qì lín xiǎo fù mǎn jí niào hòu cháng yǒu yú dī

四、气淋:小腹满急,尿后常有余滴。

wǔ shí lín niào bù néng chū zhǐ xià shí shā xiǎo fù zhàng tòng

五、石淋:尿不能出,只下石砂,小腹胀痛)。

yòng shàng děng xiāo shí yī liǎng yán xì měi fú èr qián

用上等硝石一两,研细,每服二钱。

láo lín zhě yòng kuí zi mò jiān tāng sòng xià tōng hòu yīng fú bǔ xū wán sàn

劳淋者,用葵子末煎汤送下,通后应服补虚丸散。

xuè lín zhě rè lín zhě dōu yǒu lěng shuǐ sòng xià

血淋者,热淋者,都有冷水送下。

qì lín zhě yòng mù tōng jiān tāng sòng xià

气淋者,用木通煎汤送下。

shí lín zhě yòng wēn shuǐ sòng xià dàn xū xiān jiāng yào mò zài guō nèi gé zhǐ chǎo guò

石淋者,用温水送下,但须先将药末在锅内隔纸炒过。

cǐ fāng míng tòu gé sàn

此方名“透格散”。

yì bān xiǎo biàn bù tōng zhě

一般小便不通者。

yě kě fú tòu gé sàn xiǎo mài tāng sòng xià

也可服透格散,小麦汤送下。

bèi jū chū qǐ wù hán bèi shàng xiàn chuāng zhǒng yǐn zhěn

背疽初起(恶寒,背上现疮肿瘾疹)。

yòng xiāo shí sān liǎng róng kāi shuǐ yī shēng zhōng pào huà

用硝石三两,溶开水一升中泡化。

rán hòu yǐ hòu máo jīn jìn shuǐ níng gàn zài huàn chù

然后以厚毛巾浸水拧干在患处。

jīn lěng zài huàn

巾冷再换。

nǚ láo hēi dǎn bàng wǎn shí biàn wù hán fā rè páng guāng jí xiǎo fù mǎn quán shēn fā huáng zhǐ shì é tóu hēi gù chēng hēi dǎn

女劳黑疸(傍晚时便恶寒发热,膀胱急,小腹满,全身发黄,只是额头黑,故称“黑疸”)。

yòng xiāo shí fán shí shāo guò děng fēn wèi mò měi fú yī chá shi dà mài zhī sòng xià

用硝石、矾石(烧过),等分为末,每服一茶匙,大麦汁送下。

yī rì fú sān cì

一日服三次。

fú hòu rú xiǎo biàn biàn huáng xiǎo biàn biàn hēi jí wéi jiāng yù zhī xiàng

服后,如小便变黄,小便变黑,即为将愈之象。

fù fāng

附方

xiāo shí chū jiān liàn shí yǒu xì máng zhuàng rú pò xiāo yīn cǐ yě yǒu máng xiāo zhī míng

硝石初煎炼时,有细芒,状如朴硝,因此也有“硭硝”之名。

yǔ lái yuán yú pò xiāo de máng xiāo shì bù tóng lèi de dōng xī

与来源于朴硝的硭硝是不同类的东西。

àn xiāo shí de zhǔ yào chéng fèn shì xiāo suān jiǎ pò xiāo de zhǔ yào chéng fèn shì liú suān nà

(按硝石的主要成分是硝酸钾,朴硝的主要成分是硫酸钠。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →