shì míng
释名
yì míng xiāo shí pǔ yán xiāo pí xiāo xiāo yuán zuò wèi xiāo
亦名硝石朴、盐硝、皮硝(“硝”原作为“消”)。
qì wèi
气味
kǔ hán wú dú
苦、寒、无毒。
zhǔ zhì
主治
gǔ zhēng rè àn jí jié hé bìng
骨蒸热(按:即结核病)。
yòng máng xiāo fěn měi fú yī chá shi
用硭硝粉,每服一茶匙。
yì tiān fú liǎng cì
一天服两次。
fù zhōng pǐ kuài
腹中痞块。
yòng pò xiāo yī liǎng dú suàn yí gè dài huáng mò bā fēn gòng dǎo chéng bǐng tiē huàn chù yǐ pǐ kuài xiāo chú wèi dù
用朴硝一两、独蒜一个、大黄末八分,共捣成饼,贴患处,以痞块消除为度。
dà xiǎo biàn bì gǔ zhàng yù sǐ
大小便闭,鼓胀欲死。
yòng máng xiāo sān liǎng pào zài yī shēng kāi shuǐ zhōng yǐn xià
用硭硝三两,泡在一升开水中,饮下。
yǐn qǐ ǒu tù jí yù
引起呕吐即愈。
xiǎo biàn bù tōng
小便不通。
yòng máng xiāo sān qián huí xiāng jiǔ sòng xià
用硭硝三钱,茴香酒送下。
liǎng yǎn hóng zhǒng
两眼红肿。
yòng máng xiāo fěn fàng zài dòu fǔ shàng zhēng huà qǔ zhī diǎn yǎn
用硭硝粉放在豆腐上蒸化,取汁点眼。
yǎn jiǎn hóng làn
眼睑红烂。
máng xiāo yòng shuǐ zhēng lù yī yè guò lǜ
硭硝用水蒸,露一夜,过滤。
yǐ qīng yè xǐ yǎn
以清液洗眼。
suī jiǔ huàn zhě yì néng zhì
虽久患者亦能治。
tuì yì míng mù
退翳明目。
qǔ máng xiāo yòng hòu zhǐ bāo yán fàng zài huái nèi tiē ròu cún yī bǎi èr shí tiān qǔ chū yán xì shāo jiā lóng nǎo
取硭硝用厚纸包严,放在怀内,贴肉存一百二十天,取出研细,稍加龙脑。
diǎn yǎn
点眼。
zhǐ yào tóng kǒng wèi pò suī duō nián yì zhàng yě kě yǐ xiāo sàn
只要瞳孔未破,虽多年翳障,也可以消散。
cǐ fāng míng bái lóng sàn
此方名“白龙散”。
yòu fāng máng xiāo shí liǎng róng rè shuǐ zhōng lǜ guò
又方:硭硝十两,溶热水中,滤过。
yú zhī yòng wǎ guàn áo gàn lù yī yè
余汁用瓦罐熬干,露一夜。
jiā qiān dān shuǐ fēi chǎo guò yī liǎng shè xiāng bàn fēn zài jiā yì diǎn nǎo zi
加铅丹(水飞,炒过)一两、麝香半分,再加一点脑子。
měi rì diǎn yǎn
每日点眼。
yá tòng
牙痛。
bǎ zào jiá jiān chéng nóng zhī jiā rù pò xiāo jiān huà
把皂荚煎成浓汁,加入朴硝煎化。
dào zài shí shàng děng jié chéng xiāng hòu guā qǔ cā yá
倒在石上,等结成箱后,刮取擦牙。
hóu bì zhǒng tòng
喉痹肿痛。
yòng pò xiāo yī liǎng fēn cì xì xì hán yān yǒu xiào
用朴硝一两,分次细细含咽,有效。
huò jiā dān shā yī qián yì kě
或加丹砂一钱亦可。
rú gǎn qì sāi bù tōng jiā shēng gān cǎo mò èr qián bàn chuī rù hóu bù
如感气塞不通,加生甘草末二钱半吹入喉部。
kǒu shé shēng chuāng
口舌生疮。
yòng pò xiāo hán kǒu zhōng
用朴硝含口中。
xiǎo ér é kǒu chuāng
小儿鹅口疮。
yòng máng xiāo cā shé yì tiān cā wǔ cì
用硭硝擦舌,一天擦五次。
wān dòu chuāng yǐ chéng hóng hēi sè dàn shàng wèi chéng nóng
豌豆疮(已成红黑色,但尚未成脓)。
yòng zhū dǎn zhī hé máng xiāo mò tú fū
用猪胆汁和硭硝末涂敷。
zhǐ tou zhǒng tòng
指头肿痛。
yòng máng xiāo jiān shuǐ jìn pào zhǐ tou
用硭硝煎水浸泡指头。
fēng zhěn qī chuāng
风疹、漆疮。
yòng máng xiāo jiān shuǐ tu shì
用硭硝煎水涂试。
nán chǎn
难产。
yòng máng xiāo mò èr qián rè tóng biàn sòng xià
用硭硝末二钱,热童便送下。
sǐ tāi bù xià
死胎不下。
zhì fǎ tóng shàng
治法同上。
fù fāng
附方
lǐ shí zhēn shuō běn pǐn jiàn shuǐ jí xiāo yòu néng xiāo huà bié de dōng xī suǒ yǐ jiào zuò xiāo
李时珍说:本品见水即消,又能消化别的东西,所以叫作“消”。
shēng yú yán lǔ zhī de hěn xiàng yán
生于盐卤之地,很象盐。
niú mǎ pí zhì shú xū yào běn pǐn
牛马皮治熟,需要本品。
yīn cǐ běn pǐn yǐ yǒu yán xiāo pí xiāo děng míng chēng
因此本品以有盐硝、皮硝等名称。
zài pén zhōng jiān liàn shí níng jié zài xià céng zhì jīng zhě chēng wéi pò xiāo
在盆中煎炼时,凝结在下层、质精者,称为朴硝;
zài shàng céng yǒu máng zhuàng jié gòu zhě chēng wéi máng xiāo yǒu yá zhuàng jié gòu zhě chēng wéi mǎ yá xiāo
在上层、有芒状结构者,称为硭硝,有牙状结构者,称为马牙硝。
suǒ yǐ pò xiāo jiù shì máng xiāo mǎ yá xiāo bù guò yǒu jīng cū zhī bié bà le
所以朴硝就是硭硝、马牙硝,不过有精粗之别罢了。
pò xiāo yì bān zhǐ yòng yú fū tu zhī yào nèi fú zé xū yòng máng xiāo mǎ yá xiāo
朴硝一般只用于敷涂之药,内服则须用硭硝、马牙硝。