shì míng
释名
yì míng chì shù shān jīng xiān shù shān jì
亦名赤术、山精、仙术、山蓟。
qì wèi
气味
kǔ wēn wú dú
苦、温、无毒。
zhǔ zhì
主治
miàn huáng shí shǎo
面黄食少。
yòng cāng zhú yī jīn shú dì huáng bàn jīn gān jiāng pào wǔ qián zhì yī liǎng xià tiān wǔ qián dōng tiān yī liǎng gòng yán xì jiā hu chéng wán rú wú zǐ dà
用苍术一斤、熟地黄半斤、干姜(炮)五钱至一两(夏天五钱，冬天一两)，共研细，加糊成丸，如梧子大。
měi fú wǔ shí wán
每服五十丸。
wēn shuǐ sòng xià
温水送下。
xǐ chī shēng mǐ bù sī shú shí ài jué shēng mǐ qiáo cuì wěi huáng zhōng yú bù qǐ
喜吃生米(不思熟食，爱嚼生米，憔悴萎黄，终于不起)。
yòng cāng zhú zài táo mǐ shuǐ zhōng jìn yī yè qǔ chū bèi gān cuò suì chéng mò jiā zhēng bǐng zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
用苍术在淘米水中浸一夜，取出焙干，锉碎成末，加蒸饼做成丸子，如梧子大。
měi fú wǔ shí wán fàn qián fú yì tiān fú sān cì mǐ tāng sòng xià
每服五十丸，饭前服，一天服三次，米汤送下。
bàn yuè zuǒ yòu kě yù
半月左右可愈。
fù zhōng xū lěng bù néng yǐn shí shí yì bù huà
腹中虚冷，不能饮食，食亦不化。
yòng cāng zhú èr jīn qū yī jīn gòng chǎo wèi mò jiā mì zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
用苍术二斤、曲一斤，共炒为末，加蜜做成丸子，如梧子大。
měi fú sān shí wán mǐ tāng sòng xià
每服三十丸，米汤送下。
yì tiān fú sān cì
一天服三次。
rú pà lěng jiā gān jiāng sān liǎng
如怕冷，加干姜三两；
fù tòng jiā dāng guī sān liǎng
腹痛，加当归三两；
shuāi ruò jiā gān cǎo èr liǎng
衰弱，加甘草二两。
pí shī shuǐ xiè kùn ruò wú lì shuǐ gǔ bù huà fù tòng shén jù
脾湿水泻(困弱无力，水谷不化，腹痛甚剧)。
yòng cāng zhú èr liǎng bái sháo yào yī liǎng huáng qín bàn liǎng dàn guì èr qián hùn hé hòu měi qǔ yī liǎng jiān fú
用苍术二两、白芍药一两、黄芩半两、淡桂二钱，混合后，每取一两煎服。
rú mài xián tóu wēi tòng zé jiǎn qù sháo yào jiā fáng shuǐ èr liǎng
如脉弦，头微痛，则减去芍药，加防水二两。
shǔ tiān bào xiè
暑天暴泻。
yòng shén qū chǎo cāng zhú táo mǐ shuǐ zhōng jìn yī yè bèi gān děng wéi fēn mò jiā hu zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
用神曲(炒)、苍术(淘米水中浸一夜，焙干)，等为分末，加糊做成丸子，如梧子大。
měi fú sān wǔ wán mǐ tāng sòng xià
每服三、五丸，米汤送下。
cǐ fāng míng qǔ shù wán
此方名“曲术丸”。
jiǔ lì
久痢。
yòng cāng zhú èr liǎng chuān jiāo yī liǎng gòng yán wèi mò jiā cù hu zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
用苍术二两、川椒一两，共研为末，加醋、糊做成丸子，如梧子大。
měi fú èr shí wán fàn qián fú wēn shuǐ sòng xià
每服二十丸，饭前服，温水送下。
cǐ fāng chēng jiāo shù wán
此方称“椒术丸”。
è lì jiǔ zhě jiā guì
恶痢久者，加桂。
pí shī xià xuè
脾湿下血。
yòng cāng zhú èr liǎng dì yú yī liǎng fēn zuò liǎng fèn měi fèn yǐ shuǐ èr wǎn jiān chéng yī wǎn shí qián shī fú
用苍术二两、地榆一两、分作两份，每份以水二碗，煎成一碗，食前湿服。
qīng máng què mù
青盲、雀目。
yòng cāng zhú sì liǎng táo mǐ shuǐ jìn yī yè qiē piàn bèi gān yán xì měi fú sān qián
用苍术四两，淘米水浸一夜，切片焙干，研细，每服三钱。
lìng jiāng yào mò bāo zài zhū gān zhōng zhā hǎo hé sù mǐ tóng zhǔ shóu yòng yǐ xūn yǎn
另将药末包在猪肝中，扎好，和粟米同煮熟，用以熏眼。
lín yǎn qián shí gān yǐn zhī
临眼前，食肝饮汁。
yòu fāng yòng cāng zhú èr liǎng táo mǐ shuǐ jìn guò bèi gān dǎo suì wèi mò měi fú yī qián
又方：用苍术二两，淘米水浸过，焙干，捣碎为末，每服一钱。
lìng yǐ yáng gān yī jīn qiè pò fàng rù yào mò zhā hǎo yǐ táo mǐ shuǐ zhǔ shóu lěng dìng chī xià
另以羊肝一斤，切破，放入药末，扎好，以淘米水煮熟，冷定吃下。
liǎng mù hūn sè
两目昏涩。
yòng cāng zhú bàn jīn táo mǐ shuǐ jìn qī tiān qù pí qiē piàn bèi gān jiā mù zéi èr liǎng gòng yán wèi mò
用苍术半斤，淘米水浸七天，去皮切片，焙干，加木贼二两，共研为末。
měi fú yī qián chá huò jiǔ sòng xià
每服一钱，茶或酒送下。
fēng yá zhǒng tòng
风牙肿痛。
bǎ yán shuǐ jìn guò de cāng zhú shāo cún xìng yán dàng cā yá
把盐水浸过的苍术烧存性，研档擦牙。
qí chóng guài bìng fù yìng rú tiě qí zhōng liú shuǐ rú chóng pá xíng yǎng bù kě rěn
脐虫怪病(腹硬如铁，脐中流水，如虫爬行，痒不可忍)。
yòng cāng zhú jiān chéng nóng tāng xǐ yù
用苍术煎成浓汤洗浴。
lìng yǐ cāng zhú mò jiā shè xiāng shǎo xǔ shuǐ diào yún fú xià
另以苍术末加麝香少许，水调匀服下。
fù fāng chéng yào zhōng yǐ cāng zhú wéi zhǔ de gāo dān wán sàn jì yǒu
附方成药中以苍术为主的膏、丹、丸、散，计有：
cāng zhú gāo chú fēng shī jiàn pí wèi bèi xū sǔn
苍术膏： 除风湿，健脾胃，被虚损。
cāng zhú xīn zhě qù pí qiè báo zài táo mǐ shuǐ zhōng jìn liǎng tiān yì tiān huàn shuǐ yī cì
苍术新者去皮，切薄，在淘米水中浸两天，一天换水一次。
rán hòu zài jìn yú jǐng huá shuǐ zǎo sān wǔ tiān qǔ chū zhuāng rù bù dài zài yī bàn yuán shuǐ lǐ bǎ jīn zhī róu chū lái
然后再浸于井华水澡，三、五天取出，装入布袋，在一半原水里，把津汁揉出来。
zhā zǐ dǎo làn zài fàng rù yī bàn yuán shuǐ lǐ róu zhì zhī jǐn
渣滓捣烂，再放入一半原水里揉至汁尽。
jiāng liǎng cì jīn zhī hé áo chéng gāo
将两次津汁合熬成膏。
měi yī jīn shí shè mì sì liǎng zài áo yī cì měi yī jīn lǐ yòu jiā shuǐ chéng bái fú líng mò bàn jīn
每一斤时厍蜜四两，再熬一次，每一斤里又加水澄白茯苓末半斤。
jiǎo yún shōu cún
搅匀收存。
měi fú sān shi zǎo wǎn gè fú yī cì wēn jiǔ sòng xià
每服三匙，早晚各服一次，温酒送下。
jì shí suān wù què há bái cài qīng yú děng
忌食酸物、雀、蛤、白菜、青鱼等。
yòu fāng xiān cāng zhú èr shí jīn shuǐ jìn qù pí shài gān qiē piàn
又方：鲜苍术二十斤，水浸，去皮，晒干，切片。
yòng táo mǐ shuǐ jìn yī yè
用淘米水浸一夜。
qǔ chū fàng zài yī shí shuǐ zhōng màn huǒ áo dào bàn gàn qù zhā jiā rù shí gāo yè sān jīn shuā qù hóng yī chǔ shí zi yī jīn chuān dāng guī bàn jīn gān cǎo sì liǎng qiè guò yì qǐ jiān zhì huáng sè
取出放在一石水中慢火熬到半干，去渣，加入石膏叶三斤(刷去红衣)、楮实子一斤、川当归半斤、甘草四两(切过)，一起煎至黄色。
qù zhā zài jiān chéng xī zhōu zhuàng hé fēng mì sān jīn áo chéng gāo
去渣再煎成稀粥状，和蜂蜜三斤熬成膏。
měi fú sān wǔ qián kōng xīn fú hǎo jiǔ diào xià
每服三、五钱，空心服，好酒调下。
cāng zhú wán qīng shàng shí xià jiān zhì nèi wài zhàng
苍术丸： 清上实下，兼治内外障。
cāng zhú xǐ guā jìng yī jīn fēn wéi sì fèn fēn bié yǐ jiǔ cù táo nuò mǐ shuǐ tóng biàn gè pào sān tiān yì tiān huàn yè zhī yī cì
苍术(洗刮净)一斤，分为四份，分别以酒、醋、淘糯米水、童便各泡三天，一天换液汁一次。
sān tiān hòu qǔ yào xǐ jìng dǎo làn shài gān bèi guò
三天后，取药洗净，捣烂，晒干，焙过。
yǐ hēi zhī má tóng chǎo xiāng gòng yán wèi mò jiǔ zhǔ miàn hù wèi wán rú wú zǐ dà
以黑芝麻同炒香，共研为末，酒煮，面糊为丸，如梧子大。
měi fú wǔ shí wán kōng xīn fú kāi shuǐ sòng xià
每服五十丸，空心服，开水送下。
bā zhì cāng wán shū fēng shùn qì yǎng shèn yì zhì yāo jiǎo shī qì bì tòng
八制苍丸： 疏风、顺气、养肾，亦治腰脚湿气痹痛。
cāng zhú yī jīn xǐ guā jìng fēn zuò sì fèn fēn bié yòng jiǔ cù táo mǐ shuǐ yán shuǐ gè pào sān tiān
苍术一斤(洗刮净)，分作四份，分别用酒、醋、淘米水、盐水各泡三天。
qǔ chū shài gān yòu fēn wéi sì fèn fēn bié yòng chuān jiāo hóng huí xiāng bǔ gǔ zhī hēi qiān niú gè yī liǎng tóng chǎo xiāng
取出晒干，又分为四份，分别用川椒、红茴香、补骨脂，黑牵牛各一两同炒香。
zuì hòu qǔ cāng zhú yán mò jiā cù jiā hu zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
最后取苍术研末，加醋加糊做成丸子，如梧子大。
měi fú wǔ shí wán kōng xīn fú yán jiǔ sòng xià
每服五十丸，空心服，盐酒送下。
wǔ shí suì hòu jiā chén xiāng mò yī liǎng
五十岁后，加沉香末一两。
cāng zhú sàn zhì fēng shī cháng fú zhuàng jīn gǔ míng mù
苍术散： 治风湿，常服壮筋骨、明目。
cāng zhú yī jīn xǐ guā jìng táo sù mǐ shuǐ jìn guò qù pí
苍术一斤(洗刮净)，淘粟米水浸过，去皮。
yǐ bàn jīn jìn jiǔ zhōng bàn jīn jìn biàn tóng biàn zhōng jǐ tiān chūn wǔ xià sān qiū qī dōng shí hòu qǔ chū
以半斤浸酒中，半斤浸便童便中，几天(春五、夏三、秋七、冬十)后取出。
jiāng yào jiǔ dào rù shì xiān yòng tàn huǒ duàn chì ér tàn yǐ yí zǒu de gān jìng tǔ kēng zhōng
将药酒倒入事先用炭火煅赤而炭已移走的干净土坑中。
jiē zhe bǎ cāng zhú fàng jìn jiǔ lǐ yòng wǎ qì gài hǎo ní fēng yī yè
接着把苍术放进酒里，用瓦器盖好，泥封一夜。
qǔ yào wèi mò
取药为末。
měi fú yī qián kōng yǐ fú wēn jiǔ huò yán tāng sòng xià
每服一钱，空苡服，温酒或盐汤送下。
liù zhì cāng zhú sàn zhì xià yuán xū sǔn piān zhuì jīng tòng
六制苍术散： 治下元虚损，偏坠茎痛。
cāng zhú xǐ guā jìng liù jīn fēn wéi liù fèn
苍术(洗刮净)六斤，分为六份。
yī jīn yòng cāng mǐ táo shuǐ jìn èr rì hòu zài chǎo guò
一斤用仓米淘水浸二日后再炒过；
yī jīn yòng jiǔ jìn èr rì hòu zài chǎo guò
一斤用酒浸二日后再炒过；
yī jīn yòng qīng yán bàn jīn chǎo huáng qù yán
一斤用青盐半斤炒黄，去盐；
yī jīn yòng xiǎo huí xiāng sì liǎng chǎo huáng qù huí
一斤用小茴香四两炒黄，去茴；
yī jīn yòng dà huí xiāng sì liǎng chǎo huáng qù huí
一斤用大茴香四两炒黄，去茴；
yī jīn yòng sāng shèn zi zhī jìn èr rì hòu zài chǎo guò
一斤用桑椹子汁浸二日后再炒过。
bǎ zhè jǐ zhǒng bù tóng zhì fǎ de cāng zhú gòng yán wèi mò
把这几种不同制法的苍术共研为末。
měi fú sān qián kōng xīn fú wēn jiǔ sòng xià
每服三钱，空心服，温酒送下。
gù zhēn dān zào shī yǎng pí zhù wèi gù zhēn
固真丹： 燥湿养脾，助胃固真。
cāng zhú xǐ guā jìng yī jīn fēn zuò sì fèn
苍术(洗刮净)一斤，分作四份。
yī fèn qīng yán yī liǎng chǎo yī fèn chuān jiāo yī liǎng chǎo yī fèn chuān liàn zi yī liǎng chǎo yī fèn xiǎo huí xiāng pò gù zhǐ gè yī liǎng chǎo
一份青盐一两炒，一份川椒一两炒，一份川楝子一两炒，一份小茴香、破故纸各一两炒。
zhǐ qǔ cāng zhú yán mò jiǔ zhǔ jiā miàn hù zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
只取苍术研末，酒煮，加面糊做成丸子，如梧子大。
měi fú wǔ shí wán kōng xīn fú mǐ tāng sòng xià
每服五十丸，空心服，米汤送下。
qián kūn shēng yì píng bǔ gù zhēn dān zhì yuán zàng jiǔ xū qiǎn jīng bái zhuó fù nǚ chì bái dài xià bēng lòu
乾坤生意平补固真丹： 治元脏久虚，遣精白浊，妇女赤白带下、崩漏。
cāng zhú xǐ guā jìng yī jīn fēn zuò sì fèn
苍术(洗刮净)一斤，分作四份。
yī fèn chuān jiāo yī liǎng chǎo yī fèn pò gù zhǐ yī liǎng chǎo yī fèn huí xiāng shí yán gè yī liǎng chǎo yī fèn chuān liàn ròu yī liǎng chǎo
一份川椒一两炒，一份破故纸一两炒，一份茴香、食盐各一两炒，一份川楝肉一两炒。
zhǐ qǔ cāng zhú wèi mò jiā bái fú líng mò èr liǎng jiǔ xǐ dāng guī mò èr liǎng jiǔ zhǔ hòu jiā miàn hù chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
只取苍术为末，加白茯苓末二两、酒洗当归末二两，酒煮后加面糊成丸子，如梧子大。
měi fú sān shí wán kōng xīn fú yán jiǔ sòng xià
每服三十丸，空心服，盐酒送下。
gù yuán dān zhì yuán zàng jiǔ xū yí jīng bái zhuó wǔ lín xiǎo cháng páng guāng shàn qì fù nǚ chì bái dài xià xuè bēng biàn xuè děng zhèng
固元丹： 治元脏久虚，遗精白浊五淋，小肠膀胱疝气，妇女赤白带下、血崩、便血等症。
yǐ xiǎo biàn pín shuò wèi yǒu xiào
以小便频数为有效。
cāng zhú xǐ guā jìng yī jīn fēn zuò sì fèn
苍术(洗刮净)一斤，分作四份。
yī fèn xiǎo huí xiāng shí yán gè yī liǎng tóng chǎo yī fèn chuān jiāo bǔ gǔ zhī gè yī liǎng tóng chǎo yī fèn chuān wū tóu chuān liàn zi ròu gè yī liǎng tóng chǎo yī fèn yòng chún cù lǎo jiǔ gè bàn jīn tóng zhǔ hòu bèi gān
一份小茴香、食盐各一两同炒，一份川椒、补骨脂各一两同炒，一份川乌头、川楝子肉各一两同炒，一份用醇醋、老酒各半斤同煮后焙干。
bǎ suǒ yǒu cāng zhú jí zhōng qǐ lái jiǔ zhǔ jiā hu zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
把所有苍术集中起来，酒煮，加糊做成丸子，如梧子大。
měi fú wǔ shí wán kōng xīn fú
每服五十丸，空心服。
nán yǐ jiǔ jiǔ nǚ yǐ cù tāng yòng xià
男以酒酒、女以醋汤用下。
shǎo yáng dān bǔ yì shēn tǐ zēng jìn jiàn kāng
少阳丹： 补益身体，增进健康。
cāng zhú jìn táo mǐ shuǐ zhōng bàn tiān qù pí shài gān yán xì qǔ yī jīn
苍术浸淘米水中半天，去皮晒干，研细，取一斤。
dì gǔ pí wēn shuǐ xǐ jìng qù xīn shài gān yán xì yě qǔ yī jīn
地骨皮温水洗净，去心晒干研细，也取一斤。
shú sāng shèn èr shí jīn fàng zài pén zhōng róu làn lǜ qǔ yè zhī huò yào mò chéng hu shèng pán zhōng rì shài yè lù děng gàn dìng hòu yán mò liàn mì huò wán rú chì xiǎo dòu dà
熟桑椹二十斤，放在盆中揉烂，滤取液汁，和药末成糊，盛盘中日晒夜露，等干定后研末，炼蜜和丸，如赤小豆大。
měi fú èr shí wán jiǔ sòng xià
每服二十丸，酒送下。
yì tiān fú sān cì
一天服三次。
jiāo gǎn dān bǔ xū sǔn gù jīng qì wū xū fà
交感丹： 补虚损、固精气，乌须发。
cāng zhú xǐ guā jìng yī jīn fēn zuò sì fèn
苍术(洗刮净)一斤，分作四份。
fēn bié yòng jiǔ cù táo mǐ shuǐ yán tāng gè jìn qī tiān shài gān yán xì
分别用酒、醋、淘米水、盐汤各浸七天，晒干研细。
lìng yòng chuān jiāo hóng xiǎo huí xiāng gè sì liǎng chǎo guò yán xì
另用川椒、红小茴香各四两炒过，研细。
jiā chén mǐ hu hé chéng wán zǐ rú wú zǐ dà
加陈米糊和成丸子，如梧子大。
měi fú sì shí wán kōng xīn fú wēn jiǔ sòng xià
每服四十丸，空心服，温酒送下。
kǎn lí wán zī yīn jiàng huǒ kāi wèi jìn shí qiáng jīn gǔ qù shī rè
坎离丸： 滋阴降火，开胃进食，强筋骨，去湿热。
cāng zhú shěng guā jìng yī jīn fēn zuò sì fèn
苍术(冼刮净)一斤，分作四份。
yī fèn chuān jiāo yī liǎng chǎo yī fèn pò gù zhǐ yī liǎng chǎo yī fèn wǔ wèi zǐ yī liǎng chǎo yī fèn chuān yī liǎng chǎo
一份川椒一两炒，一份破故纸一两炒、一份五味子一两炒，一份川一两炒。
zhǐ qǔ cāng zhú yán xì
只取苍术研细。
lìng yòng chuān pí sì jīn fēn zuò sì fèn yī jīn sū jiǔ yī jīn rén rǔ zhī jiǔ yī jīn tóng biàn jiǔ yī jīn táo mǐ shuǐ jiǔ gè jiǔ shí èr cì yán xì
另用川皮四斤，分作四份：一斤酥灸，一斤人乳汁灸，一斤童便灸，一斤淘米水灸，各灸十二次，研细。
liǎng zhǒng yào mò hé yún liàn mì diào wán rú wú zǐ dà
两种药末和匀，炼蜜调丸，如梧子大。
měi fú sān shí wán zǎo yòng jiǔ wǔ yòng chá wǎn yòng kāi shuǐ sòng xià
每服三十丸，早用酒、午用茶、晚用开水送下。
líng zhī wán zhì pí shèn qì xū tiān bǔ jīng suǐ tōng lì ěr mù
灵芝丸： 治脾肾气虚，添补精髓，通利耳目。
cāng zhú yī jīn jìn táo mǐ shuǐ zhōng chūn xià jìn wǔ rì qiū dōng jìn qī rì měi tiān huàn yī cì qī mǎn qǔ chū yǐ zhú dāo guā pí qiē piàn shài gān zài shí jiù zhōng yán xì jiā zǎo ròu zhēng làn huò wán rú wú zǐ dà
苍术一斤，浸淘米水中，春夏浸五日，秋冬浸七日，每天换一次，期满取出，以竹刀刮皮、切片、晒干，在石臼中研细，加枣肉蒸烂和丸，如梧子大。
měi fú sān wǔ shí wán kōng xīn fú zǎo tāng sòng xià
每服三、五十丸，空心服，枣汤送下。