本草纲目 · 李时珍 · Chapter 269 of 877

草部·艾

PinyinModern Translation

shì míng

释名

释名

bīng tái yī cǎo huáng cǎo ài hāo

冰台、医草、黄草艾蒿。

冰台、医草、黄草艾蒿。

qì wèi

气味

气味

kǔ wēi wēn wú dú

苦、微温、无毒。

苦、微温、无毒。

zhǔ zhì

主治

主治

liú xíng shāng hán tóu tòng

流行伤寒(头痛。

流行伤寒(头痛。

dà shāo mài shèng děng

大烧,脉盛等)。

大烧,脉盛等)。

yòng gàn ài yè sān chéng shì jiā shuǐ yī dòu zhǔ chéng yī chéng shì yī cì fú wán

用干艾叶三程式,加水一斗,煮成一程式,一次服完。

用干艾叶三程式,加水一斗,煮成一程式,一次服完。

chū hàn wèi hǎo

出汗为好。

出汗为好。

rèn zhōng zuò hán dà shāo fā bān yī yóu hóng biàn hēi ruò xuè

妊中作寒(大烧,发斑一由红变黑溺血)。

妊中作寒(大烧,发斑一由红变黑溺血)。

yòng ài yè yī tuán rú jī dàn dà jiā jiǔ sān shēng zhǔ chéng èr shēng bàn fēn liǎng cì fú

用艾叶一团,如鸡蛋大,加酒三升,煮成二升半,分两次服。

用艾叶一团,如鸡蛋大,加酒三升,煮成二升半,分两次服。

zhòng fēng kǒu wāi

中风口歪。

中风口歪。

yòng wǔ cùn zuǒ yòu de xiǎo zhú tǒng yī gēn yī tóu chā rù ěr nèi

用五寸左右的小竹筒一根,一头插入耳内。

用五寸左右的小竹筒一根,一头插入耳内。

zhòng fēng kǒu jìn

中风口噤。

中风口噤。

yòng shú ài jiǔ chéng jiāng xué yǔ jiá chē xué gè wǔ zhuàng

用熟艾灸承浆穴与颊车穴,各五壮。

用熟艾灸承浆穴与颊车穴,各五壮。

yān hóu zhǒng tòng

咽喉肿痛。

咽喉肿痛。

yòng nèn ài dǎo zhī xì xì yàn xià

用嫩艾捣汁,细细咽下。

用嫩艾捣汁,细细咽下。

yòu fāng yòng ài yè yī bǎ tóng cù dǎo làn fū hóu bù

又方:用艾叶一把,同醋捣烂,敷喉部。

又方:用艾叶一把,同醋捣烂,敷喉部。

diān xián zhū fēng

癫痫诸风。

癫痫诸风。

yòng shú ài jiǔ qián hòu yīn zhī jiān

用熟艾灸前后阴之间。

用熟艾灸前后阴之间。

jiǔ shù suí nián suì zēng jiǎn

灸数随年岁增减。

灸数随年岁增减。

xiǎo ér cuō kǒu qí fēng

小儿撮口脐风。

小儿撮口脐风。

yòng ài yè shāo huī

用艾叶烧灰。

用艾叶烧灰。

mǎn tián qí zhōng wài yòng bù fù dìng

满填脐中,外用布缚定。

满填脐中,外用布缚定。

huò yòng suàn gài qí bù gé suàn yòng ài róng jiǔ zhī

或用蒜盖脐部,隔蒜用艾绒灸之。

或用蒜盖脐部,隔蒜用艾绒灸之。

gāng làn bìng rén chǐ shī sè shé biàn bái xǐ shuì rú chī huò xià lì

肛烂(病人齿失色,舌变白,喜睡如痴,或下痢。

肛烂(病人齿失色,舌变白,喜睡如痴,或下痢。

gāng bèi chóng shí làn jiàn cháng le biàn nàn jiù

肛被虫蚀,烂见肠了,便难救。

肛被虫蚀,烂见肠了,便难救。

cǐ bìng gǔ chēng hú huò

此病古称狐惑)。

此病古称狐惑)。

yòng ài zài guǎn zhōng shāo zhe xūn xià bù lìng yān zhí dá huàn chù

用艾在管中烧着,熏下部令烟直达患处。

用艾在管中烧着,熏下部令烟直达患处。

ài zhōng jiā shǎo fàng xióng huáng yī cái yān xūn xiào guǒ gèng hǎo

艾中加少放雄黄一财烟熏,效果更好。

艾中加少放雄黄一财烟熏,效果更好。

tóu fēng miàn chuāng yǎng chū huáng shuǐ

头风面疮,痒出黄水。

头风面疮,痒出黄水。

yòng ài èr liǎng jiā cù yī shēng jiān chéng nóng zhī tān zhǐ shàng tiē chuāng yì tiān huàn èr sān cì

用艾二两,加醋一升,煎成浓汁,摊纸上贴疮,一天换二、三次。

用艾二两,加醋一升,煎成浓汁,摊纸上贴疮,一天换二、三次。

huí chóng bìng xīn tòng rú cì kǒu tǔ qīng shuǐ

蛔虫病(心痛如刺,口吐清水)。

蛔虫病(心痛如刺,口吐清水)。

yòng bái shú ài yī shēng jiā shuǐ sān shēng zhǔ chéng yī chéng shì nèi fú néng bǎ chóng tǔ chū

用白熟艾一升,加水三升,煮成一程式内服,能把虫吐出。

用白熟艾一升,加水三升,煮成一程式内服,能把虫吐出。

yòu fāng qǔ shēng ài dǎo zhī tiān míng shí xiān chī yì diǎn xiāng tián shí pǐn suí hǎo fú ài zhī yī chéng shì kě bǎ chóng dǎ xià

又方:取生艾捣汁,天明时,先吃一点香甜食品,随好服艾汁一程式,可把虫打下。

又方:取生艾捣汁,天明时,先吃一点香甜食品,随好服艾汁一程式,可把虫打下。

bái lì

白痢。

白痢。

yòng chén ài sì liǎng gān jiāng pào sān liǎng gòng yán wèi mò jiā cù zhǔ chén mǐ hu chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

用陈艾四两、干姜(炮)三两,共研为末,加醋煮陈米糊成丸子,如梧子大。

用陈艾四两、干姜(炮)三两,共研为末,加醋煮陈米糊成丸子,如梧子大。

měi qī shí wán kōng xīn fú mǐ tāng sòng xià

每七十丸,空心服,米汤送下。

每七十丸,空心服,米汤送下。

jiǔ lì

久痢。

久痢。

yòng ài yè chén pí děng fēn jiān fú

用艾叶、陈皮等分,煎服。

用艾叶、陈皮等分,煎服。

yě kě yòng zhè liǎng wèi yào gòng yán wèi mò jiā jiǔ zhǔ làn fàn chéng wán zǐ

也可用这两味药共研为末,加酒煮烂饭成丸子。

也可用这两味药共研为末,加酒煮烂饭成丸子。

měi fú èr sān shí wán yán tāng sòng xià

每服二、三十丸,盐汤送下。

每服二、三十丸,盐汤送下。

zhì chuāng

痔疮。

痔疮。

xiān yòng huái liǔ tāng xǐ guò zài yǐ ài jiǔ qī zhuàng

先用槐柳汤洗过,再以艾灸七壮。

先用槐柳汤洗过,再以艾灸七壮。

xuè huì xiè hòu jí yù

血秽泻后即愈。

血秽泻后即愈。

rèn shēn xià xuè

妊娠下血。

妊娠下血。

yòng ài yè sān liǎng xiōng qióng gān cǎo gè èr liǎng dāng guī dì huáng gè sān liǎng sháo yào sì liǎng fàng rù shuǐ wǔ shēng qīng jiǔ wǔ shēng zhōng zhǔ chéng sān shēng zài jiā ē jiāo èr liǎng lìng huà jǐn

用艾叶三两,芎穷、甘草各二两,当归、地黄各三两,芍药四两,放入水五升、清酒五升中煮成三升,再加阿胶二两令化尽。

用艾叶三两,芎穷、甘草各二两,当归、地黄各三两,芍药四两,放入水五升、清酒五升中煮成三升,再加阿胶二两令化尽。

měi fú yī shēng

每服一升。

每服一升。

rì fú sān cì cǐ fāng zhōng jiāo ài tāng

日服三次,此方中“胶艾汤”。

日服三次,此方中“胶艾汤”。

tāi dòng huò yāo tòng huò qiǎng xīn huò xià xuè huò dǎo chǎn zi liè fù zhōng

胎动(或腰痛,或抢心,或下血,或倒产,子列腹中)。

胎动(或腰痛,或抢心,或下血,或倒产,子列腹中)。

yòng ài yè yī tuán rú jī dàn dà jiā jiǔ sì shēng zhǔ chéng èr shēng fēn èr cì fú

用艾叶一团,如鸡蛋大,加酒四升煮成二升,分二次服。

用艾叶一团,如鸡蛋大,加酒四升煮成二升,分二次服。

fù nǚ bēng zhōng xuè chū bù zhǐ

妇女崩中,血出不止。

妇女崩中,血出不止。

yòng shú ài yī tuán rú jī dàn dà ē jiāo chǎo wèi mò bàn liǎng gān jiāng yī qián shuǐ wǔ wǎn tóng jiān fú xiān zhǔ ài jiāng zhì èr wǎn bàn dào chū yào zhī jiā ē jiāo huà kāi fēn sān cì fú yì tiān fú jǐn

用熟艾一团,如鸡蛋大,阿胶(炒为末)半两,干姜一钱,水五碗,同煎服(先煮艾、姜至二碗半,倒出药汁,加阿胶化开,分三次服,一天服尽)。

用熟艾一团,如鸡蛋大,阿胶(炒为末)半两,干姜一钱,水五碗,同煎服(先煮艾、姜至二碗半,倒出药汁,加阿胶化开,分三次服,一天服尽)。

chǎn hòu xià xuè

产后下血。

产后下血。

yòng gàn ài yè lǎo shēng jiāng gè bàn liǎng jiān nóng tāng fú

用干艾叶、老生姜各半两,煎浓汤服。

用干艾叶、老生姜各半两,煎浓汤服。

hū rán tù xiě

忽然吐血。

忽然吐血。

yòng shú ài sān tuán jiā shuǐ wǔ chéng shì zhǔ chéng èr chéng shì fú

用熟艾三团,加水五程式煮成二程式,服。

用熟艾三团,加水五程式煮成二程式,服。

yòu fāng shú ài shāo huī

又方:熟艾烧灰。

又方:熟艾烧灰。

qǔ èr qián shuǐ sòng fú

取二钱,水送服。

取二钱,水送服。

dào hàn bù zhǐ

盗汗不止。

盗汗不止。

yòng shú ài èr qián bái fú shén sān qián wū méi sān gè jiā shuǐ yī bēi jiān zhì zuò chéng lín shí wēn fú

用熟艾二钱、白茯神三钱、乌梅三个,加水一杯煎至作诚,临时温服。

用熟艾二钱、白茯神三钱、乌梅三个,加水一杯煎至作诚,临时温服。

shuǐ yǎn zhǒng tòng

水眼肿痛。

水眼肿痛。

yòng ài shāo yān jiāng wǎn gài zhù guò huì guā qǔ wǎn nèi yān méi yǐ wēn shuǐ tiáo yún xǐ yǎn shuǐ zhōng jiā yì diǎn huáng lián zhī gèng hǎo

用艾烧烟,将碗盖住,过会,刮取碗内烟煤,以温水调匀洗 眼,水中加一点黄连汁更好。

用艾烧烟,将碗盖住,过会,刮取碗内烟煤,以温水调匀洗眼,水中加一点黄连汁更好。

liǎn shàng hēi zhì

脸上黑痣。

脸上黑痣。

yòng ài huī sāng huī gè sān chéng shì lín shuǐ xún huán jǐ cì qǔ zhī nóng jiān chéng gāo

用艾灰、桑灰各三程式,淋水循环几次取汁,浓煎成膏。

用艾灰、桑灰各三程式,淋水循环几次取汁,浓煎成膏。

cháng qǔ shǎo xǔ fū zhì shàng néng biàn zhì làn tuō

常取少许敷痣上,能便痣烂脱。

常取少许敷痣上,能便痣烂脱。

é zhǎng fēng

鹅掌风。

鹅掌风。

yòng ài sì zhì wǔ liǎng jiā shuǐ sì zhì wǔ wǎn zhǔ wǔ liù gǔn dào rù dà kǒu píng nèi jiāng shǒu xīn fàng zài píng kǒu shàng ràng rè qì xūn

用艾四至五两,加水四至五碗,煮五、六滚,倒入大口瓶内,将手心放在瓶口上,让热气熏。

用艾四至五两,加水四至五碗,煮五、六滚,倒入大口瓶内,将手心放在瓶口上,让热气熏。

shuǐ lěng rè hòu zài xūn

水冷,热后再熏。

水冷,热后再熏。

jí wéi yǒu xiào

极为有效。

极为有效。

xiǎo ér làn chuāng

小儿烂疮。

小儿烂疮。

yòng ài yè shāo huī fū chá

用艾叶烧灰敷搽。

用艾叶烧灰敷搽。

dīng chuāng zhǒng dú

疔疮肿毒。

疔疮肿毒。

yòng ài hāo yī dān yíng yè shuì huī

用艾蒿一担营业税灰。

用艾蒿一担营业税灰。

lín shuǐ qǔ zhī yǐ yī èr hé tiáo hé shí huī chéng hu xiān yòng zhēn cì chuāng zhì tòng zài diǎn yào sān biàn hòu jiàn xiào

淋水取汁,以一、二合调和石灰成糊,先用针刺疮至痛,再点药,三遍后见效。

淋水取汁,以一、二合调和石灰成糊,先用针刺疮至痛,再点药,三遍后见效。

bèi chuāng chū fā

背疮初发。

背疮初发。

zài huàn chù xiān tiē shàng shī zhǐ xiān biàn gàn de dì fāng shì chuāng tóu yòng ài hōng jiǔ bù jì zhuàng shù

在患处先贴上湿纸,先变干的地方是疮头,用艾烘灸,不计壮数。

在患处先贴上湿纸,先变干的地方是疮头,用艾烘灸,不计壮数。

tòng zhě jiǔ zhì bù tòng bù tòng zhě jiǔ zhì tòng dú jí xiāo sàn

痛者灸至不痛,不痛者灸至痛,毒即消散。

痛者灸至不痛,不痛者灸至痛,毒即消散。

rú bù sàn yě bù néng nèi gōng le

如不散,也不能内攻了。

如不散,也不能内攻了。

cǐ fāng bèi zàn wèi shén fāng

此方被赞为神方。

此方被赞为神方。

chóng shé yǎo shāng

虫蛇咬伤。

虫蛇咬伤。

yòng ài jiǔ jǐ zhuàng yǒu xiào

用艾灸几壮,有效。

用艾灸几壮,有效。

fēng chóng yá tòng

风虫牙痛。

风虫牙痛。

huà là shǎo xǔ tān zài zhǐ shàng pù ài yī céng juǎn zhǐ chéng tǒng shāo yān xūn bí

化蜡少许,摊在纸上,铺,艾一层,卷纸成筒,烧烟熏鼻。

化蜡少许,摊在纸上,铺,艾一层,卷纸成筒,烧烟熏鼻。

yòu yòng kǒu ā xī yān qì jí kě zhǐ téng xiāo zhǒng

又用口呵吸烟气,即可止疼消肿。

又用口呵吸烟气,即可止疼消肿。

fù fāng

附方

附方

ài de gōng yòng shì wēn qì xuè zhú hán shī diào jīng ān tāi

艾的功用是温气血、逐寒湿、调经安胎。

艾的功用是温气血、逐寒湿、调经安胎。

dàn ài xìng zhì rè bù kě jiǔ fú

但艾性至热,不可久服。

但艾性至热,不可久服。

lǎo rén dān tián qì ruò qí fù wèi lěng kě yòng shú ài zhuāng bù dài zhōng dōu zhe qí fù biàn jué wēn shì

老人丹田气弱,脐腹畏冷,可用熟艾装布袋中,兜着脐腹,便觉温适。

老人丹田气弱,脐腹畏冷,可用熟艾装布袋中,兜着脐腹,便觉温适。

huàn hán shī jiǎo qì de rén bǎ ài fàng zài bǔ jiù nèi liáo xiào yě hěn hǎo

患寒湿脚气的人,把艾放在补救内,疗效也很好。

患寒湿脚气的人,把艾放在补救内,疗效也很好。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →