本草纲目 · 李时珍 · Chapter 660 of 877

木部·皂荚

PinyinModern Translation
Size

shì míng

释名

zào jiǎo jī qī zi wū xī xuán dāo

皂角、鸡栖子、乌犀、悬刀。

qì wèi

气味

zào jiá xīn xián wēn yǒu xiǎo dú

皂荚:辛、咸、温、有小毒。

zào jiǎo zi xīn wēn wú dú

皂角子:辛、温、无毒。

zào jiǎo cì xīn wēn wú dú

皂角刺:辛、温、无毒。

mù pí gēn pí xīn wēn wú dú

木皮、根皮:辛、温、无毒。

zhǔ zhì

主治

zào jiǎo zi

皂角子:

yāo jiǎo fēng tòng bù néng lǚ de

腰脚风痛、不能履地。

yòng zào jiǎo zi yī qiān èr bǎi gè xǐ jìng yǐ sū shǎo xǔ áo xiāng yán wèi mò jiā mì zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

用皂角子一千二百个,洗净,以、酥少许熬香,研为末,加蜜做成丸子,如梧子大。

měi fú sān shí wán kōng xīn fú yǐ jí lí zi suān rén tāng sòng xià

每服三十丸,空心服,以蒺藜子、酸仁汤送下。

dà cháng xū mì shí xiè shí mì

大肠虚秘(时泻时秘)。

zhì fāng tóng shàng fú zhì bǎi wán yǐ tōng wèi dù

治方同上,服至百丸,以通为度。

xià lì bù zhǐ

下痢不止。

yòng zào jiǎo zi wǎ bèi wèi mò jiā mǐ hu hé chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

用皂角子瓦焙为末,加米糊和成丸子,如梧子大。

měi fú sì wǔ shí wán chén chá sòng xià

每服四、五十丸,陈茶送下。

cháng fēng xià xuè

肠风下血。

yòng zào jiǎo zi huái shí gè yī liǎng jiā zhān gǔ kāng chǎo xiāng qù kāng yán wèi mò měi fú yī qián chén sù wèi tāng sòng xià

用皂角子、槐实各一两,加粘谷糠炒香,去糠,研为末,每服一钱,陈粟为汤送下。

cǐ fāng míng shén xiào sàn

此方名“神效散”。

lǐ jí hòu zhòng

里急后重。

yòng wú zhù de zào jiǎo zi mǐ kāng chǎo guò jiā zhǐ ké chǎo guò děng fēn wèi mò yǐ fàn hé mò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

用无蛀的皂角子(米糠炒过),加枳壳(炒过),等分为末,以饭和末成丸子,,如梧子大。

měi fú sān shí wán rè tāng sòng xià

每服三十丸,热汤送下。

xiǎo ér liú xián yóu yú pí rè yǒu tán

小儿流涎(由于脾热有痰)。

yòng zào jiǎo zi rén bàn liǎng bàn xià jiāng tāng pào qī cì qián èr fēn gòng yán wèi mò jiā jiāng zhī diào chéng wán zǐ rú má zi dà

用皂角子仁半两、半夏(姜汤泡七次)钱二分,共研为末,加姜汁调成丸子,如麻子大。

měi fú wǔ wán wēn shuǐ sòng xià

每服五丸,温水送下。

fù nǚ nán chǎn

妇女难产。

tūn zào jiǎo zi èr méi

吞皂角子二枚。

fēng chóng yá tòng

风虫牙痛。

yòng zào jiǎo zi yán wèi mò mián guǒ mò yuē dàn zǐ dà liǎng kē cù zhǔ rè jiāo tì yùn huàn chù

用皂角子研为末,棉裹末约弹子大两颗,醋煮热,交替熨患处。

měi qiě kě yùn sān wǔ cì

每且可熨三、五次。

yī qiè dīng zhǒng

一切疔肿:

zhòng fēng kǒu jìn xián cháo shàng

中风口噤、涎潮上。

yòng zào jiǎo yī tǐng qù pí yǐ zhū yóu tu zhì chéng huáng sè yán wèi mò měi fú yī qián wēn jiǔ diào xià

用皂角一挺,去皮,以猪油涂炙成黄色,研为末,每服一钱,温酒调下。

tǐ zhuàng zhě kě fú èr qián yǐ tǔ chū fēng xián wèi dù

体壮者可服二钱,以吐出风涎为度。

zhòng fēng kǒu

中风口。

yòng zào jiǎo wǔ liǎng qù pí wèi mò jiā chén nián lǎo cù tiáo yún zuǒ tu yòu cè yòu tu zuǒ cè

用皂角五两,去皮,为末,加陈年老醋调匀,左涂右侧,右涂左侧。

yào gàn zài tu

药干再涂。

zhòng shǔ bù xǐng

中暑不省。

yòng zào jiá yī liǎng shāo cún xìng gān cǎo yī liǎng wēi chǎo wèi mò yǐ wēn shuǐ diào yī qián guàn xià

用皂荚一两(烧存性)、甘草一两(微炒为末),以温水调一钱灌下。

hóu bì fēng kǒu

喉痹封口。

yòng zào jiá shēng yán wèi mò qǔ shǎo xǔ diǎn huàn chù tóng shí yǐ cù diào yào hòu tu xiàng xià

用皂荚生研为末,取少许点患处,同时以醋调药厚涂项下。

bù jiǔ bìng chù liè pò chū xuè jí yù

不久,病处裂破出血即愈。

yān hóu zhǒng tòng

咽喉肿痛。

yòng zào jiá yī tǐng qù pí mǐ cù jìn zhì qī cì wù lìng guò jiāo yán wèi mò

用皂荚一挺,去皮,米醋浸、炙七次,勿令过焦,研为末。

měi cì shǎo fàng rù yàn tǔ xián zé tòng zhǐ bìng jiàn yù

每次少放入咽,吐涎则痛止,病渐愈。

fēng xié jí

风邪疾。

yòng zào jiá shāo cún xìng sì liǎng cāng ěr gēn jīng yè rì gàn sì liǎng mì tuó sēng yī liǎng gòng yán wèi mò zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà yǐ zhū shā wèi yī

用皂荚(烧存性)四两,苍耳根、茎、叶(日干)四两,密陀僧一两,共研为末,做成丸子,如梧子大,以朱砂为衣。

měi fú sān sì shí wán zǎo tāng sòng xià

每服三、四十丸,枣汤送下。

yì tiān fú èr cì bìng shāo jiǎn zhǐ fú èr shí wán

一天服二次,病稍减,只服二十丸。

cǐ fāng míng dǐ zhù wán

此方名“抵住丸”。

ké nì shàng qì tuò zhuó bù néng shuì wò

咳逆上气、唾浊,不能睡卧。

yòng zào jiá zhì qù pí zi yán wèi mò jiā mì zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

用皂荚(炙,去皮、子)研为末,加蜜做成丸子,如梧子大。

měi fú yī wán zǎo gāo tāng sòng xià

每服一丸,枣膏汤送下。

bái tiān fú sān cì yè jiān fú yī cì

白天服三次,夜间服一次。

tán chuǎn ké sòu

痰喘咳嗽。

yòng cháng zào jiá sān cháng qù pí zi yī jiá zhōng zhuāng bàn xià shí lì yī jiá zhōng zhuāng zhōng bā dòu mì zhì guān xià

用长皂荚三长(去皮、子),一荚中装半夏十粒,一荚中装中巴豆,蜜制关夏。

zài yì qǐ huǒ zhì chéng huáng sè yán wèi mò

再一起火炙成黄色,研为末。

měi yòng èr sān fēn yú lín wò shí yǐ jiāng zhī diào fú

每用二、三分,于临卧时以姜汁调服。

yòng tè xiào

用特效。

yá bìng chuǎn xī hóu zhōng yǒu shēng

牙病喘息、喉中有声。

yòng féi zào jiá liǎng tǐng sū zhì qǔ ròu yán wèi mò jiā mì zuò chéng wán zǐ rú dòu dà

用肥皂荚两挺,酥炙取肉,研为末,加蜜做成丸子,如豆大。

měi fú yī wán yǐ wēi xiè wèi dù bù xiè zài fú yào

每服一丸,以微泻为度,不泻再服药。

yì tiān fú yī cì

一天服一次。

fù bù zhǒng tòng

腹部肿痛。

yòng zào jiá qù pí zi zhì huáng wèi mò jiā jiǔ yī dòu zhǔ kāi yǐ hòu yǐn fú

用皂荚(去皮、子)炙黄为末,加酒一斗,煮开以后饮服。

yì tiān fú sān cì

一天服三次。

èr biàn bù tōng yòng zào jiá shāo guò yán wèi mò xī fàn sòng fú sān qián lì tōng

二便不通用皂荚烧过,研为末,稀饭送服三钱,立通。

yòu fāng yòng zào jiá zhì guò qù pí zi yán wèi mò jiā jiǔ miàn hù chéng wán zǐ

又方:用皂荚炙过,去皮、子,研为末,加酒、面糊成丸子。

měi fú wǔ shí wán

每服五十丸。

jiǔ sòng xià

酒送下。

yòu fāng

又方;

yòng zào jiá shāo chū yān fàng zài tǒng nèi rén zuò tǒng shàng shòu yān xūn

用皂荚烧出烟,放在桶内人坐桶上受烟熏。

yì yǒu xiào

亦有效。

huáng zhǒng qì chuǎn

黄肿气喘。

yòng wú zhù de zào jiǎo qù pí zi cù tu zhì jiāo wèi mò qǔ yī qián jiā bā dòu qù yóu mó qī méi yǐ dàn cù yán hǎo mò hé chéng wán zǐ rú má zi dà

用无蛀的皂角,去皮、子,醋涂,炙焦为末,取一钱,加巴豆(去油膜)七枚,以淡醋研好墨和成丸子,如麻子大。

měi fú sān wán fàn hòu fú chén jú pí tāng sòng xià

每服三丸,饭后服,陈桔皮汤送下。

yì tiān fú sān cì gé èr rì zēng yào yī wán yǐ yù wèi dù

一天服三次,隔二日增药一丸,以愈为度。

shēn miàn fā zhǒng

身、面发肿。

yòng zào jiá qù pí zhì huáng

用皂荚去皮炙黄。

cuò qǔ sān shēng fàng jiǔ yī dòu zhōng jìn tòu hòu zhǔ fèi

锉取三升,放酒一斗中浸透后煮沸。

měi fú yī shēng yì tiān fú sān cì

每服一升,一天服三次。

jiǎo qì zhǒng tòng

脚气肿痛。

yòng zào jiǎo chì xiǎo dòu gòng yán wèi mò jiǔ cù tiáo yún tiē huàn chù

用皂角、赤小豆,共研为末,酒醋调匀贴患处。

tū rán tóu tòng

突然头痛。

yòng zào jiǎo yán mò chuī rù bí zhōng lìng dǎ pēn tì

用皂角研末,吹入鼻中,令打喷嚏。

fēng rè yá tòng

风热牙痛。

yòng zào jiǎo yī tǐng qù zi zhuāng mǎn yán zài jiā bái fán shǎo xǔ huáng ní fēng gù huǒ duàn hòu yán wèi mò měi rì cā yá

用皂角一挺,去子,装满盐,再加白矾少许,黄泥封固,火煅后研为末,每日擦牙。

fēng chóng yá tòng

风虫牙痛。

yòng zào jiá yán mò tú chǐ shàng yǒu xián jí tǔ qù

用皂荚研末涂齿上,有涎即吐去。

yòu fāng yòng zào jiá shí yán děng fēn wèi mò měi rì cā yá

又方:用皂荚、食盐,等分为末,每日擦牙。

cháng fēng xià xuè

肠风下血。

yòng cháng zào jiǎo wǔ tǐng qù pí zi sū zhì sān cì yán wèi mò jīng yáng ròu shí liǎng xì qiè dǎo làn hé zào jiǎo mò wèi wán rú wú zǐ dà

用长皂角五挺,去皮、子、酥炙三次,研为末,精羊肉十两,细切,捣烂,和皂角末为丸,如梧子大。

měi fú èr shí wán wēn shuǐ sòng xià

每服二十丸,温水送下。

tuō gāng

脱肛。

yòng wú zhù de zào jiǎo wǔ tǐng chuí suì jiā shuǐ róu qǔ zhī jìn huàn chù zì shōu shàng

用无蛀的皂角五挺,捶碎,加水揉取汁浸患处,自收上。

shōu hòu yǐ rè shuǐ tàng yāo dù shàng xià lìng zào jiǎo qì xíng hǎo bù zài tuō gāng

收后以热水烫腰肚上下,令皂角气行,好不再脱肛。

lìng wài hái xū yòng zào jiǎo qù pí sū lè wèi mò jiā zǎo ròu hé chéng wán zǐ mǐ tāng sòng fú sān shí wán

另外还须用皂角去皮,酥乐为末,加枣肉和成丸子,米汤送服三十丸。

shèn náng piān tòng

肾囊偏痛。

yòng zào jiǎo lián pí yán mò diào shuǐ fū tu tòng chù

用皂角连皮研末,调水敷涂痛处。

gāng mén zhǒng tòng

肛门肿痛。

yòng zào jiǎo chǎo jiāo shuǐ fěn chǎo děng fēn wèi mò rè cù tiáo yún tān jīn tiē huàn chù pín pín yǐ shuǐ cháo rùn

用皂角(炒焦)、水粉(炒),等分为末,热醋调匀,摊巾贴患处,频频以水潮润。

yòu fāng yòng zào jiǎo qī piàn wēi huáng qù pí chū huǒ dú hòu yán wèi mò

又方:用皂角七片,煨黄,去皮,出火毒后研为末。

měi fú wǔ qián kōng xīn fú wēn jiǔ sòng xià

每服五钱,空心服,温酒送下。

fù nǚ chuī rǔ

妇女吹乳。

yòng zào jiǎo qù pí mì zhì yán xì jiǔ sòng fú yī qián

用皂角去皮,蜜炙,研细,酒送服一钱。

yòu fāng fù rén chuī nǎi fǎ rú hé

又方:“妇人吹奶法如何?

zào jiǎo shāo huī gé fěn hé

皂角烧灰蛤粉和。

rè jiǔ yī bēi diào bā zì àn yī zì děng yú fēn wǔ lí guǎn jiào shí kè xiào hē hē

热酒一杯调八字(按:一字等于分五厘),管教时刻笑呵呵。

dīng zhǒng è chuāng

丁肿恶疮。

yòng zào jiǎo qù pí sū zhì jiāo

用皂角去皮,酥炙焦。

yán wèi mò jiā shè xiāng rén fèn gè shǎo xǔ tiáo yún tu huàn chù jǐ tiān hòu chuāng gēn bá chū

研为末,加麝香、人粪各少许,调匀涂患处,几天后疮根拔出。

xiǎo ér tóu chuāng

小儿头疮。

yòng zào jiǎo shāo hēi wèi mò bō qù chuāng jiā fū tu

用皂角烧黑为末,剥去疮痂敷涂。

jǐ cì jí yù

几次即愈。

zú shàng fēng chuāng shén yǎng

足上风疮(甚痒)。

yòng zào jiǎo zhì rè luò huàn chù

用皂角炙热烙患处。

dà fēng lài

大风癞。

yòng zhǎo zào jiǎo èr shí tiáo zhì guò qù pí zi yǐ jiǔ jiān chóu lǜ guò

用找皂角二十条,炙过,去皮、子,以酒煎稠,滤过。

lěng hòu jiā rù xuě gāo zuò chéng wán zǐ rú wú zǐ dà

冷后,加入雪糕做成丸子,如梧子大。

měi fú wǔ shí wán jiǔ sòng xià

每服五十丸,酒送下。

jī nián chuāng chuāng

积年疮疮。

yòng zào jiǎo fàng zhū dǔ nèi zhǔ shóu qù diào zào jiǎo zhǐ chī zhū dǔ

用皂角放猪肚内煮熟,去掉皂角,只吃猪肚。

yú gǔ gěng yān

鱼骨鲠咽。

yòng zào jiǎo yán mò chuī bí qǔ tì

用皂角研末,吹鼻取嚏。

shèn fēng yīn yǎng

肾风阴痒。

yòng dào cǎo shāo zào jiǎo yān xūn shí duō cì yǎng jí zhǐ

用稻草烧皂角,烟熏十多次,痒即止。

yòng zào jiǎo zi rén yán mò fū tu jǐ rì kě yù

用皂角子仁研末敷涂,几日可愈。

nián jiǔ luǒ lì

年久瘰疬。

yòng wú zhù zào jiǎo zi yī bǎi lì mǐ cù yī shēng náo shā èr qián tóng zhǔ gàn chǎo xìn sū

用无蛀皂角子一百粒、米醋一升、硇砂二钱,同煮干,炒信酥。

yī lì zi duō shǎo měi yī lì zǐ fú yī lì xì jué hòu mǐ tāng sòng xià

依疬子多少,每一疬子服一粒,细嚼后米汤送下。

jiǔ jìn zhǔ fú yì kě

酒浸煮服亦可。

tǐ xū de bìng rén bù yòng náo shā

体虚的病人不用硇砂。

zào jiǎo cì

皂角刺:

xiǎo biàn lín bì

小便淋闭。

yòng zào jiǎo cì shāo cún xìng pò gù zhǐ děng fēn wèi mò jiǔ sòng fú shì liàng

用皂角刺(烧存性)、破故纸,等分为末,酒送服适量。

cháng fēng xià xuè

肠风下血。

yòng zào jiǎo cì huī èr liǎng hú táo rén hú gù zhǐ chǎo huái huā chǎo gè yī liǎng gòng yán wèi mò

用皂角刺灰二两,胡桃仁、胡故纸(炒)、槐花(炒)各一两,共研为末。

měi fú yī qián mǐ tāng sòng xià

每服一钱,米汤送下。

shāng fēng xià lì shāng fēng jiǔ bù yù xià lì nóng xuè yì tiān shù shí cì

伤风下痢(伤风久不愈,下痢脓血一天数十次)。

yòng zào jiǎo cì zhǐ shí fū chǎo huái huā shēng yòng gè bàn liǎng gòng yán wèi mò jiā liàn mì zuò wán zǐ rú wú zǐ dà

用皂角刺、枳实(麸炒)、槐花(生用)各半两,共研为末,加炼蜜做丸子,如梧子大。

měi fú sān shí wán mǐ tāng sòng xià

每服三十丸,米汤送下。

yì tiān fú èr cì

一天服二次。

tāi yī bù xià

胎衣不下。

yòng zào jiǎo cì shāo wèi huī jiǔ sòng fú sān qián lìng jué kuí zi sān wǔ lì yǐ huàn chù rú zhēn cì wèi jiàn xiào

用皂角刺烧为灰,酒送服三钱,另嚼葵子三、五粒,以患处如针刺为见效。

rǔ yōng

乳痈。

yòng zào jiǎo cì shāo cún xìng yī liǎng bàng fěn yī qián gòng yán wèi mò měi fú yī qián wēn jiǔ sòng xià

用皂角刺(烧存性)一两、蚌粉一钱,共研为末,每服一钱,温酒送下。

chuāng zhǒng wú tóu

疮肿无头。

yòng zào jiǎo cì shāo huī jiǔ sòng fú sān qián lìng jué kuí zi sān wǔ lì yǐ huàn chù rú zhēn cì wèi jiàn xiào

用皂角刺烧灰,酒送服三钱,另嚼葵子三、五粒,以患处如针刺为见效。

dà fēng lì chuāng

大风疬疮。

yòng huáng niè mò zào jiǎo cì huī gè sān qián yán yún kōng xīn fú jiǔ sòng xià

用黄蘖末、皂角刺灰各三钱,研匀,空心服,酒送下。

fú yào hòu chī zhōu liǎng sān tiān jí bǔ qǐ yào shù jì

服药后,吃粥两三天及补乞药数剂。

rú sì zhī fú zhǒng yǒu zhēn cì chū shuǐ zài fú jì yī qiè yú ròu hé yǐn fēng zhī wù

如四肢浮肿,有针刺出水再服,忌一切鱼肉和引风之物。

bèi chuāng bù kuì

背疮不溃。

yòng zào jiǎo cì mài fū chǎo huáng yī liǎng mián huáng qí bèi yī liǎng gān cǎo bàn liǎng gòng yán wèi mò

用皂角刺(麦麸炒黄)一两、绵黄芪(焙)一两、甘草半两,共研为末。

měi fú yī qián yǐ jiǔ yī wǎn rǔ xiāng qù zhā chéng rè sòng xià

每服一钱,以酒一碗乳香去渣乘热送下。

mù pí gēn pí fēng rè tán qì shā chóng chǎn hòu cháng tuō

木皮、根皮:风热痰气,杀虫,产后肠脱。

✦ You read 木部·皂荚

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.