lǔ āi gōng wèn yú kǒng zǐ yuē fū zǐ zhī fú qí rú fú yǔ
鲁哀公问于孔子曰：“夫子之服，其儒服与？
kǒng zǐ duì yuē qiū shǎo jū lǔ yī féng yè zhī yī zhǎng jū sòng guān zhāng fǔ zhī guān
”孔子对曰：“丘少居鲁，衣逢掖之衣，长居宋，冠章甫之冠。
qiū wén zhī yě jūn zǐ zhī xué yě bó qí fú yě xiāng
丘闻之也：君子之学也博，其服也乡；
qiū bù zhī rú fú
丘不知儒服。
āi gōng yuē gǎn wèn rú xíng
哀公曰：“敢问儒行。
kǒng zǐ duì yuē jù shù zhī bù néng zhōng qí wù xī shǔ zhī nǎi liú gēng pú wèi kě zhōng yě
”孔子对曰：“遽数之不能终其物，悉数之乃留，更仆未可终也。
āi gōng mìng xí
哀公命席。
kǒng zǐ shì yuē rú yǒu xí shàng zhī zhēn yǐ dài pìn sù yè qiáng xué yǐ dài wèn huái zhōng xìn yǐ dài jǔ lì xíng yǐ dài qǔ qí zì lì yǒu rú cǐ zhě
孔子侍曰：“儒有席上之珍以待聘，夙夜强学以待问，怀忠信以待举，力行以待取，其自立有如此者。
rú yǒu yì guān zhōng dòng zuò shèn qí dà ràng rú màn xiǎo ràng rú wěi dà zé rú wēi xiǎo zé rú kuì qí nán jìn ér yì tuì yě zhōu zhōu ruò wú néng yě
儒有衣冠中，动作慎，其大让如慢，小让如伪，大则如威，小则如愧，其难进而易退也，粥粥若无能也。
qí róng mào yǒu rú cǐ zhě
其容貌有如此者。
rú yǒu jū chǔ qí nán qí zuò qǐ gōng jìng yán bì xiān xìn xíng bì zhōng zhèng dào tú bù zhēng xiǎn yì zhī lì dōng xià bù zhēng yīn yáng zhī hé ài qí sǐ yǐ yǒu dài yě yǎng qí shēn yǐ yǒu wéi yě
儒有居处齐难，其坐起恭敬，言必先信，行必中正，道涂不争险易之利，冬夏不争阴阳之和，爱其死以有待也，养其身以有为也。
qí bèi yù yǒu rú cǐ zhě
其备豫有如此者。
rú yǒu bù bǎo jīn yù ér zhōng xìn yǐ wéi bǎo
儒有不宝金玉，而忠信以为宝；
bù qí tǔ dì lì yì yǐ wéi tǔ dì
不祈土地，立义以为土地；
bù qí duō jī duō wén yǐ wéi fù
不祈多积，多文以为富。
nán de ér yì lù yě yì lù ér nán chù yě fēi shí bú jiàn bù yì nán de hu
难得而易禄也，易禄而难畜也，非时不见，不亦难得乎？
fēi yì bù hé bù yì nán chù hu
非义不合，不亦难畜乎？
xiān láo ér hòu lù bù yì yì lù hu
先劳而后禄，不亦易禄乎？
qí jìn rén yǒu rú cǐ zhě
其近人有如此者。
rú yǒu wěi zhī yǐ huò cái yān zhī yǐ lè hǎo jiàn lì bù kuī qí yì
儒有委之以货财，淹之以乐好，见利不亏其义；
jié zhī yǐ zhòng jū zhī yǐ bīng jiàn sǐ bù gēng qí shǒu
劫之以众，沮之以兵，见死不更其守；
zhì chóng jué bó bù chéng yǒng zhě yǐn zhòng dǐng bù chéng qí lì
鸷虫攫搏不程勇者，引重鼎不程其力；
wǎng zhě bù huǐ lái zhě bù yù
往者不悔，来者不豫；
guò yán bù zài liú yán bù jí
过言不再，流言不极；
bù duàn qí wēi bù xí qí móu
不断其威，不习其谋。
qí tè lì yǒu rú cǐ zhě
其特立有如此者。
rú yǒu kě qīn ér bù kě jié yě
儒有可亲而不可劫也；
kě jìn ér bù kě pò yě
可近而不可迫也；
kě shā ér bù kě rǔ yě
可杀而不可辱也。
qí jū chǔ bù yín qí yǐn shí bù rù
其居处不淫，其饮食不溽；
qí guò shī kě wēi biàn ér bù kě miàn shù yě
其过失可微辨而不可面数也。
qí gāng yì yǒu rú cǐ zhě
其刚毅有如此者。
rú yǒu zhōng xìn yǐ wéi jiǎ zhòu lǐ yì yǐ wéi gān lǔ
儒有忠信以为甲胄，礼义以为干橹；
dài rén ér xíng bào yì ér chù suī yǒu bào zhèng bù gēng qí suǒ
戴仁而行，抱义而处，虽有暴政，不更其所。
qí zì lì yǒu rú cǐ zhě
其自立有如此者。
rú yǒu yī mǔ zhī gōng huán dǔ zhī shì bì mén guī yú péng hù wèng yǒu
儒有一亩之宫，环堵之室，筚门圭窬，蓬户瓮牖；
yì yī ér chū bìng rì ér shí shàng dá zhī bù gǎn yǐ yí shàng bù dá bù gǎn yǐ chǎn
易衣而出，并日而食，上答之不敢以疑，上不答不敢以谄。
qí shì yǒu rú cǐ zhě
其仕有如此者。
rú yǒu jīn rén yǔ jū gǔ rén yǔ jī
儒有今人与居，古人与稽；
jīn shì xíng zhī hòu shì yǐ wéi jiè
今世行之，后世以为楷；
shì fú féng shì shàng fú yuán xià fú tuī chán chǎn zhī mín yǒu bǐ dǎng ér wēi zhī zhě shēn kě wēi yě ér zhì bù kě duó yě suī wēi qǐ jū jìng xìn qí zhì yóu jiāng bù wàng bǎi xìng zhī bìng yě
适弗逢世，上弗援，下弗推，谗谄之民有比党而危之者，身可危也，而志不可夺也，虽危起居，竟信其志，犹将不忘百姓之病也。
qí yōu sī yǒu rú cǐ zhě
其忧思有如此者。
rú yǒu bó xué ér bù qióng dǔ xíng ér bù juàn
儒有博学而不穷，笃行而不倦；
yōu jū ér bù yín shàng tōng ér bù kùn
幽居而不淫，上通而不困；
lǐ zhī yǐ hé wéi guì zhōng xìn zhī měi yōu yóu zhī fǎ jǔ xián ér róng zhòng huǐ fāng ér wǎ hé
礼之以和为贵，忠信之美，优游之法，举贤而容众，毁方而瓦合。
qí kuān yù yǒu rú cǐ zhě
其宽裕有如此者。
rú yǒu nèi chēng bù pì qīn wài jǔ bù pì yuàn chéng gōng jī shì tuī xián ér jìn dá zhī bù wàng qí bào
儒有内称不辟亲，外举不辟怨，程功积事，推贤而进达之，不望其报；
jūn de qí zhì gǒu lì guó jiā bù qiú fù guì
君得其志，苟利国家，不求富贵。
qí jǔ xián yuán néng yǒu rú cǐ zhě
其举贤援能有如此者。
rú yǒu wén shàn yǐ xiāng gào yě jiàn shàn yǐ xiāng shì yě
儒有闻善以相告也，见善以相示也；
jué wèi xiāng xiān yě huàn nàn xiāng sǐ yě
爵位相先也，患难相死也；
jiǔ xiāng dài yě yuǎn xiāng zhì yě
久相待也，远相致也。
qí rèn jǔ yǒu rú cǐ zhě
其任举有如此者。
rú yǒu zǎo shēn ér yù dé chén yán ér fú jìng ér zhèng zhī shàng fú zhī yě
儒有澡身而浴德，陈言而伏，静而正之，上弗知也；
cū ér qiào zhī yòu bù jí wèi yě
粗而翘之，又不急为也；
bù lín shēn ér wèi gāo bù jiā shǎo ér wèi duō
不临深而为高，不加少而为多；
shì zhì bù qīng shì luàn bù jū
世治不轻，世乱不沮；
tóng fú yǔ yì fú fēi yě
同弗与，异弗非也。
qí tè lì dú xíng yǒu rú cǐ zhě
其特立独行有如此者。
rú yǒu shàng bù chén tiān zǐ xià bù shì zhū hóu
儒有上不臣天子，下不事诸侯；
shèn jìng ér shàng kuān qiáng yì yǐ yú rén bó xué yǐ zhī fú
慎静而尚宽，强毅以与人，博学以知服；
jìn wén zhāng dǐ lì lián yú
近文章砥厉廉隅；
suī fēn guó rú zī zhū bù chén bù shì
虽分国如锱铢，不臣不仕。
qí guī wéi yǒu rú cǐ zhě
其规为有如此者。
rú yǒu hé zhì tóng fāng yíng dào tóng shù
儒有合志同方，营道同术；
bìng lì zé lè xiāng xià bù yàn
并立则乐，相下不厌；
jiǔ bù xiāng jiàn wén liú yán bù xìn
久不相见，闻流言不信；
qí xíng běn fāng lì yì tóng ér jìn bù tóng ér tuì
其行本方立义，同而进，不同而退。
qí jiāo yǒu yǒu rú cǐ zhě
其交友有如此者。
wēn liáng zhě rén zhī běn yě
温良者，仁之本也；
jìng shèn zhě rén zhī de yě
敬慎者，仁之地也；
kuān yù zhě rén zhī zuò yě
宽裕者，仁之作也；
sūn jiē zhě rén zhī néng yě
孙接者，仁之能也；
lǐ jié zhě rén zhī mào yě
礼节者，仁之貌也；
yán tán zhě rén zhī wén yě
言谈者，仁之文也；
gē lè zhě rén zhī hé yě
歌乐者，仁之和也；
fēn sǎn zhě rén zhī shī yě
分散者，仁之施也；
rú jiē jiān cǐ ér yǒu zhī yóu qiě bù gǎn yán rén yě
儒皆兼此而有之，犹且不敢言仁也。
qí zūn ràng yǒu rú cǐ zhě
其尊让有如此者。
rú yǒu bù yǔn huò yú pín jiàn bù chōng qū yú fù guì bù hùn jūn wáng bù lèi zhǎng shàng bù mǐn yǒu sī gù yuē rú
儒有不陨获于贫贱，不充诎于富贵，不慁君王，不累长上，不闵有司，故曰儒。
jīn zhòng rén zhī mìng rú yě wàng cháng yǐ rú xiāng gòu bìng
今众人之命儒也妄，常以儒相诟病。
kǒng zǐ zhì shě āi gōng guǎn zhī wén cǐ yán yě yán jiā xìn xíng jiā yì zhōng méi wú shì bù gǎn yǐ rú wèi xì
孔子至舍，哀公馆之，闻此言也，言加信，行加义：“终没吾世，不敢以儒为戏。