战国策 · 刘向 · Chapter 463 of 497

燕二·昌国君乐毅为燕昭王合五国之兵而攻齐

PinyinModern Translation
Size

chāng guó jūn yuè yì wèi yān zhāo wáng hé wǔ guó zhī bīng ér gōng qí xià qī shí yú chéng jǐn jùn xiàn zhī yǐ shǔ yàn

昌国君乐毅为燕昭王合五国之兵而攻齐,下七十余城,尽郡县之以属燕。

sān chéng wèi xià ér yān zhāo wáng sǐ

三城未下,而燕昭王死。

huì wáng jí wèi yòng qí rén fǎn jiàn yí yuè yì ér shǐ qí jié dài zhī jiāng

惠王即位,用齐人反间,疑乐毅,而使骑劫代之将。

yuè yì bēn zhào zhào fēng yǐ wéi wàng zhū jūn

乐毅奔赵,赵封以为望诸君。

qí tián dān qī zhà qí jié zú bài yàn jūn fù shōu qī shí chéng yǐ fù qí

齐田单欺诈骑劫,卒败燕军,复收七十城以复齐。

yàn wáng huǐ jù zhào yòng yuè yì chéng yàn zhī bì yǐ fá yàn

燕王悔,惧赵用乐毅乘燕之弊以伐燕。

yàn wáng nǎi shǐ rén ràng yuè yì qiě xiè zhī yuē xiān wáng jǔ guó ér wěi jiāng jūn jiāng jūn wèi yàn pò qí bào xiān wáng zhī chóu tiān xià mò bù zhèn dòng guǎ rén qǐ gǎn yī rì ér wàng jiāng jūn zhī gōng zāi huì xiān wáng qì qún chén guǎ rén xīn jí wèi zuǒ yòu wù guǎ rén

燕王乃使人让乐毅,且谢之曰:“先王举国而委将军,将军为燕破齐,报先王之仇,天下莫不振动,寡人岂敢一日而忘将军之功哉!会先王弃群臣,寡人新即位,左右误寡人。

guǎ rén zhī shǐ qí jié dài jiāng jūn zhě wèi jiāng jūn jiǔ bào lù yú wài gù zhào jiāng jūn qiě xiū jì shì

寡人之使骑劫代将军者,为将军久暴露于外,故召将军且休计事。

jiāng jūn guò tīng yǐ yǔ guǎ rén yǒu xì suì juān yàn ér guī zhào

将军过听,以与寡人有郄,遂捐燕而归赵。

jiāng jūn zì wèi jì zé kě yǐ ér yì hé yǐ bào xiān wáng zhī suǒ yǐ yù jiāng jūn zhī yì hu

将军自为计则可矣,而亦何以报先王之所以遇将军之意乎?”

wàng zhū jūn nǎi shǐ rén xiàn shū bào yàn wáng yuē chén bù nìng bù néng fèng cheng xiān wáng zhī jiào yǐ shùn zuǒ yòu zhī xīn kǒng dǐ fǔ zhì zhī zuì yǐ shāng xiān wáng zhī míng ér yòu hài yú zú xià zhī yì gù dùn táo bēn zhào

望诸君乃使人献书报燕王曰:“臣不佞,不能奉承先王之教,以顺左右之心,恐抵斧质之罪,以伤先王之明,而又害于足下之义,故遁逃奔赵。

zì fù yǐ bù xiào zhī zuì gù bù gǎn wèi cí shuō

自负以不肖之罪,故不敢为辞说。

jīn wáng shǐ shǐ zhě shù zhī zuì chén kǒng shì yù zhě zhī bù chá xiān wáng zhī suǒ yǐ chù xìng chén zhī lǐ ér yòu bù bái yú chén zhī suǒ yǐ shì xiān wáng zhī xīn gù gǎn yǐ shū duì

今王使使者数之罪,臣恐侍御者之不察先王之所以畜幸臣之理,而又不白于臣之所以事先王之心,故敢以书对。

chén wén xián shèng zhī jūn bù yǐ lù sī qí qīn gōng duō zhě shòu zhī

“臣闻贤圣之君,不以禄私其亲,功多者授之;

bù yǐ guān suí qí ài néng dāng zhī zhě chù zhī

不以官随其爱,能当之者处之。

gù chá néng ér shòu guān zhě chéng gōng zhī jūn yě

所以考察才能授予官职的,是能成就功业的君主;

lùn xíng ér jié jiāo zhě lì míng zhī shì yě

通过品行来结交朋友的人,是能够树立名声的士人。

chén yǐ suǒ xué zhě guān zhī xiān wáng zhī jǔ cuò yǒu gāo shì zhī xīn gù jiǎ jié yú wèi wáng ér yǐ shēn de chá yú yàn

臣以所学者观之,先王之举错,有高世之心,故假节于魏王,而以身得察于燕。

xiān wáng guò jǔ zhuó zhī hu bīn kè zhī zhōng ér lì zhī hu qún chén zhī shàng bù móu yú fù xiōng ér shǐ chén wèi yà qīng

先王过举,擢之乎宾客之中,而立之乎群臣之上,不谋于父兄,而使臣为亚卿。

chén zì yǐ wéi fèng lìng chéng jiào kě yǐ xìng wú zuì yǐ gù shòu mìng ér bù cí

臣自以为奉令承教,可以幸无罪矣,故受命而不辞。

xiān wáng mìng zhī yuē wǒ yǒu jī yuàn shēn nù yú qí bù liàng qīng ruò ér yù yǐ qí wéi shì

“先王命之曰:‘我有积怨深怒于齐,不量轻弱,而欲以齐为事。

chén duì yuē fu qí bà guó zhī yú jiào yě ér zhòu shèng zhī yí shì yě xián yú bīng jiǎ xí yú zhàn gōng

’臣对曰:“夫齐霸国之余教也,而骤胜之遗事也,闲于兵甲,习于战攻。

wáng ruò yù gōng zhī zé bì jǔ tiān xià ér tú zhī

王若欲攻之,则必举天下而图之。

jǔ tiān xià ér tú zhī mò jìng yú jié zhào yǐ

举天下而图之,莫径于结赵矣。

qiě yòu huái běi sòng de chu wèi zhī suǒ tóng yuàn yě

且又淮北、宋地,楚、魏之所同愿也。

zhào ruò xǔ yuē chu wèi sòng jìn lì sì guó gōng zhī qí kě dà pò yě

赵若许,约楚、魏、宋尽力,四国攻之,齐可大破也。

xiān wáng yuē shàn

’先王曰:‘善。

chén nǎi kǒu shòu lìng jù fú jié nán shǐ chén yú zhào

’臣乃口受令,具符节,南使臣于赵。

gù fǎn mìng qǐ bīng suí ér gōng qí

顾反命,起兵随而攻齐。

yǐ tiān zhī dào xiān wáng zhī líng hé běi zhī de suí xiān wáng jǔ ér yǒu zhī yú jì shàng

以天之道,先王之灵,河北之地,随先王举而有之于济上。

jì shàng zhī jūn fèng lìng jī qí dà shèng zhī

济上之军,奉令击齐,大胜之。

qīng zú ruì bīng cháng qū zhì guó

精锐部队长驱直入,直捣齐国都城。

qí wáng táo dùn zǒu jǔ jǐn yǐ shēn miǎn

齐王逃遁走莒,仅以身免。

zhū yù cái bǎo chē jiǎ zhēn qì jǐn shōu rù yàn dà lǚ chén yú yuán yīng gù dǐng fǎn yú lì shì qí qì shè yú níng tái

珠玉财宝,车甲珍器,尽收入燕,大吕陈于元英,故鼎反于历室,齐器设于宁台。

jì qiū zhī zhí zhí yú wèn huáng

蓟丘之植,植于汶皇。

zì wǔ bó yǐ lái gōng wèi yǒu jí xiān wáng zhě yě

自五伯以来,功未有及先王者也。

xiān wáng yǐ wéi qiè qí zhì yǐ chén wèi bù dùn mìng gù liè dì ér fēng zhī shǐ zhī de bǐ hu xiǎo guó zhū hóu

先王以为惬其志,以臣为不顿命,故裂地而封之,使之得比乎小国诸侯。

chén bù nìng zì yǐ wéi fèng mìng chéng jiào kě yǐ xìng wú zuì yǐ gù shòu mìng ér fú cí

臣不佞,自以为奉命承教,可以幸无罪矣,故受命而弗辞。

chén wén xián míng zhī jūn gōng lì ér bù fèi gù zhe yú chūn qiū

“臣闻贤明之君,功立而不废,故著于春秋;

zǎo zhī zhī shì míng chéng ér bù huǐ gù chēng yú hòu shì

蚤知之士,名成而不毁,故称于后世。

ruò xiān wáng zhī bào yuàn xuě chǐ yí wàn shèng zhī qiáng guó shōu bā bǎi suì zhī xù jī jí zhì qì qún chén zhī rì yú lìng zhào hòu sì zhī yí yì zhí zhèng rèn shì zhī chén suǒ yǐ néng xún fǎ lìng shùn shù niè zhě shī jí yú méng lì jiē kě yǐ jiào yú hòu shì

若先王之报怨雪耻,夷万乘之强国,收八百岁之畜积,及至弃群臣之日,余令诏后嗣之遗义,执政任事之臣,所以能循法令,顺庶孽者,施及于萌隶,皆可以教于后世。

chén wén shàn zuò zhě bù bì shàn chéng

“臣闻善作者,不必善成;

shàn shǐ zhě bù bì shàn zhōng

善始者,不必善终。

xī zhě wǔ zǐ xū shuō tīng hu hé lǘ gù wú wáng yuǎn jì zhì yú yǐng

昔者五子胥说听乎阖闾,故吴王远迹至于郢。

fū chāi fú shì yě cì zhī chī yí ér fú zhī jiāng

夫差却不以为然,赐给伍子胥皮袋将他投入江中。

gù wú wáng fū chāi bù wù xiān lùn zhī kě yǐ lì gōng gù chén zǐ xū ér bù huǐ

故吴王夫差不悟先论之可以立功,故沉子胥而不悔。

zǐ xū bù zǎo jiàn zhǔ zhī bù tóng liàng gù rù jiāng ér bù gǎi

子胥不蚤见主之不同量,故入江而不改。

fu miǎn shēn quán gōng yǐ míng xiān wáng zhī jī zhě chén zhī shàng jì yě

夫免身全功,以明先王之迹者,臣之上计也。

lí huǐ rǔ zhī fēi duò xiān wáng zhī míng zhě chén zhī suǒ dà kǒng yě

离毁辱之非,堕先王之名者,臣之所大恐也。

lín bù cè zhī zuì yǐ xìng wèi lì zhě yì zhī suǒ bù gǎn chū yě

临不测之罪,以幸为利者,义之所不敢出也。

chén wén gǔ zhī jūn zǐ jiāo jué bù chū è shēng

“臣闻古之君子,交绝不出恶声;

zhōng chén zhī qù yě bù jié qí míng

忠臣之去也,不洁其名。

chén suī bù nìng shù fèng jiào yú jūn zǐ yǐ

我虽然不才,但也多次受过君子的教诲。

kǒng shì yù zhě zhī qīn zuǒ yòu zhī shuō ér bù chá shū yuǎn zhī xíng yě

恐侍御者之亲左右之说,而不察疏远之行也。

gù gǎn yǐ shū bào wéi jūn zhī liú yì yān

故敢以书报,唯君之留意焉。

✦ You read 燕二·昌国君乐毅为燕昭王合五国之兵而攻齐

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.