三字经 · 王应麟 · Chapter 1 of 1

全文

PinyinModern Translation
Size

rén zhī chū xìng běn shàn

人之初,性本善。

xìng xiāng jìn xí xiāng yuǎn

性相近,习相远。

gǒu bù jiào xìng nǎi qiān

苟不教,性乃迁。

jiào zhī dào guì yǐ zhuān

教之道,贵以专。

xī mèng mǔ zé lín chù

昔孟母,择邻处。

zi bù xué duàn jī zhù

子不学,断机杼。

dòu yān shān yǒu yì fāng

窦燕山,有义方。

jiào wǔ zǐ míng jù yáng

教五子,名俱扬。

yǎng bù jiào fù zhī guò

养不教,父之过。

jiào bù yán shī zhī duò

教不严,师之惰。

zi bù xué fēi suǒ yi

子不学,非所宜。

yòu bù xué lǎo hé wéi

幼不学,老何为。

yù bù zhuó bù chéng qì

玉不琢,不成器。

rén bù xué bù zhī yì

人不学,不知义。

wéi rén zi fāng shǎo shí

为人子,方少时。

qīn shī yǒu xí lǐ yí

亲师友,习礼仪。

xiāng jiǔ líng néng wēn xí

香九龄,能温席。

xiào yú qīn suǒ dāng zhí

孝于亲,所当执。

róng sì suì néng ràng lí tì yú zhǎng yi xiān zhī

融四岁,能让梨,悌于长,宜先知。

shǒu xiào tì cì jiàn wén

首孝悌,次见闻。

zhī mǒu shù shi mǒu wén

知某数,识某文。

yī ér shí shí ér bǎi

一而十,十而百。

bǎi ér qiān qiān ér wàn

百而千,千而万。

sān cái zhě tiān dì rén

三才者,天地人。

sān guāng zhě rì yuè xīng

三光者,日月星。

sān gāng zhě jūn chén yì

三纲者,君臣义。

fù zǐ qīn fū fù shùn

父子亲,夫妇顺。

yuē chūn xià yuē qiū dōng

曰春夏,曰秋冬。

cǐ sì shí yùn bù qióng

此四时,运不穷。

yuē nán běi yuē xī dōng

曰南北,曰西东。

cǐ sì fāng yīng hu zhōng

此四方,应乎中。

yuē shuǐ huǒ mù jīn tǔ

曰水火,木金土。

cǐ wǔ xíng běn hu shù

此五行,本乎数。

shí gàn zhě jiǎ zhì guǐ

十干者,甲至癸。

shí èr zhī zi zhì hài

十二支,子至亥。

yuē huáng dào rì suǒ chán

曰黄道,日所躔。

yuē chì dào dāng zhōng quán

曰赤道,当中权。

chì dào xià wēn nuǎn jí

赤道下,温暖极。

wǒ zhōng huá zài dōng běi

我中华,在东北。

hán yù jūn shuāng lù gǎi

寒燠均,霜露改。

yòu gāo yuán zuǒ dà hǎi

右高原,左大海。

yuē jiāng hé yuē huái jì

曰江河,曰淮济。

cǐ sì dú shuǐ zhī jì

此四渎,水之纪。

yuē dài huá sōng héng héng

曰岱华,嵩恒衡。

cǐ wǔ yuè shān zhī míng

此五岳,山之名。

gǔ jiǔ zhōu jīn gǎi zhì chēng xíng shěng sān shí wǔ

古九州,今改制,称行省,三十五。

yuē shì nóng yuē gōng shāng

曰士农,曰工商。

cǐ sì mín guó zhī liáng

此四民,国之良。

yuē rén yì lǐ zhì xìn

曰仁义,礼智信。

cǐ wǔ cháng bù róng wěn

此五常,不容紊。

de suǒ shēng yǒu cǎo mù

地所生,有草木。

cǐ zhí wù biàn shuǐ lù

此植物,遍水陆。

yǒu chóng yú yǒu niǎo shòu

有虫鱼,有鸟兽。

cǐ dòng wù néng fēi zǒu

此动物,能飞走。

dào liáng shū mài shǔ jì

稻粱菽,麦黍稷。

cǐ liù gǔ rén suǒ shí

此六谷,人所食。

mǎ niú yáng jī quǎn shǐ

马牛羊,鸡犬豕。

cǐ liù chù rén suǒ sì

此六畜,人所饲。

yuē xǐ nù yuē āi jù

曰喜怒,曰哀惧。

ài è yù qī qíng jù

爱恶欲,七情俱。

qīng chì huáng jí hēi bái

青赤黄,及黑白。

cǐ wǔ sè mù suǒ shí

此五色,目所识。

suān kǔ gān jí xīn xián

酸苦甘,及辛咸。

cǐ wǔ wèi kǒu suǒ hán

此五味,口所含。

dàn jiāo xiāng jí xīng xiǔ

膻焦香,及腥朽。

cǐ wǔ chòu bí suǒ xiù

此五臭,鼻所嗅。

páo tǔ gé mù shí jīn

匏土革,木石金。

sī yǔ zhú nǎi bā yīn

丝与竹,乃八音。

yuē píng shàng yuē qù rù

曰平上,曰去入。

cǐ sì shēng yi tiáo xié

此四声,宜调协。

gāo zēng zǔ fù ér shēn

高曾祖,父而身。

shēn ér zi zi ér sūn

身而子,子而孙。

zì zǐ sūn zhì xuán céng

自子孙,至玄曾。

nǎi jiǔ zú rén zhī lún

乃九族,人之伦。

fù zǐ ēn fū fù cóng

父子恩,夫妇从。

xiōng zé you dì zé gōng

兄则友,弟则恭。

zhǎng yòu xù you yǔ péng

长幼序,友与朋。

jūn zé jìng chén zé zhōng

君则敬,臣则忠。

cǐ shí yì rén suǒ tóng

此十义,人所同。

dāng shùn xù wù wéi bèi

当顺叙,勿违背。

zhǎn qí shuāi dà xiǎo gōng

斩齐衰,大小功。

zhì sī má wǔ fú zhōng

至缌麻,五服终。

lǐ yuè shè yù shū shù

礼乐射,御书数。

gǔ liù yì jīn bù jù

古六艺,今不具。

wéi shū xué rén gòng zūn

惟书学,人共遵。

jì shí zì jiǎng shuō wén

既识字,讲说文。

yǒu gǔ wén dà xiǎo zhuàn

有古文,大小篆。

lì cǎo jì bù kě luàn

隶草继,不可乱。

ruò guǎng xué jù qí fán

若广学,惧其繁。

dàn lüè shuō néng zhī yuán

但略说,能知原。

fán xùn méng xū jiǎng jiū

凡训蒙,须讲究。

xiáng xùn gǔ míng jù dòu

详训诂,明句读。

wéi xué zhě bì yǒu chū

为学者,必有初。

xiǎo xué zhōng zhì sì shū

小学终,至四书。

lún yǔ zhě èr shí piān

论语者,二十篇。

qún dì zǐ jì shàn yán

群弟子,记善言。

mèng zǐ zhě qī piān zhǐ

孟子者,七篇止。

jiǎng dào dé shuō rén yì

讲道德,说仁义。

zuò zhōng yōng nǎi kǒng jí

作中庸,乃孔伋。

zhōng bù piān yōng bù yì

中不偏,庸不易。

zuò dà xué nǎi zēng zǐ

作大学,乃曾子。

zì xiū qí zhì píng zhì

自修齐,至平治。

xiào jīng tōng sì shū shú

孝经通,四书熟。

rú liù jīng shǐ kě dú

如六经,始可读。

shī shū yì lǐ chūn qiū

诗书易,礼春秋。

hào liù jīng dāng jiǎng qiú

号六经,当讲求。

yǒu lián shān yǒu guī cáng

有连山,有归藏。

yǒu zhōu yì sān yì xiáng

有周易,三易详。

yǒu diǎn mó yǒu xùn gào

有典谟,有训诰。

yǒu shì mìng shū zhī ào

有誓命,书之奥。

wǒ zhōu gōng zuò zhōu lǐ

我周公,作周礼。

zhe liù guān cún zhì tǐ

著六官,存治体。

dà xiǎo dài zhù lǐ jì

大小戴,注礼记。

shù shèng yán lǐ yuè bèi

述圣言,礼乐备。

yuē guó fēng yuē yǎ sòng

曰国风,曰雅颂。

hào sì shī dāng fěng yǒng

号四诗,当讽咏。

shī jì wáng chūn qiū zuò

诗既亡,春秋作。

yù bāo biǎn bié shàn è

寓褒贬,别善恶。

sān chuán zhě yǒu gōng yáng

三传者,有公羊。

yǒu zuǒ shì yǒu gǔ liáng

有左氏,有谷梁。

jīng jì míng fāng dú zi

经既明,方读子。

cuō qí yào jì qí shì

撮其要,记其事。

wǔ zǐ zhě yǒu xún yáng

五子者,有荀扬。

wén zhōng zǐ jí lǎo zhuāng

文中子,及老庄。

jīng zǐ tōng dú zhū shǐ

经子通,读诸史。

kǎo shì xì zhī zhōng shǐ

考世系,知终始。

zì xī nóng zhì huáng dì

自羲农,至黄帝。

hào sān huáng jū shàng shì

号三皇,居上世。

táng yǒu yú hào èr dì

唐有虞,号二帝。

xiāng yī xùn chēng shèng shì

相揖逊,称盛世。

xià yǒu yǔ shāng yǒu tāng

夏有禹,商有汤。

zhōu wén wǔ chēng sān wáng

周文武,称三王。

xià chuán zi jiā tiān xià

夏传子,家天下。

sì bǎi zǎi qiān xià shè

四百载,迁夏社。

tāng fá xià guó hào shāng liù bǎi zǎi zhì zhòu wáng

汤伐夏,国号商,六百载,至纣亡。

zhōu wǔ wáng shǐ zhū zhòu

周武王,始诛纣。

bā bǎi zǎi zuì cháng jiǔ

八百载,最长久。

zhōu zhé dōng wáng gāng zhuì

周辙东,王纲坠。

chěng gān gē shàng yóu shuì

逞干戈,尚游说。

shǐ chūn qiū zhōng zhàn guó

始春秋,终战国。

wǔ bà qiáng qī xióng chū

五霸强,七雄出。

yíng qín shì shǐ jiān bìng

嬴秦氏,始兼并。

chuán èr shì chu hàn zhēng

传二世,楚汉争。

gāo zǔ xìng hàn yè jiàn

高祖兴,汉业建。

zhì xiào píng wáng mǎng cuàn

至孝平,王莽篡。

guāng wǔ xìng wèi dōng hàn

光武兴,为东汉。

sì bǎi nián zhōng yú xiàn

四百年,终于献。

wèi shǔ wú zhēng hàn dǐng

魏蜀吴,争汉鼎。

hào sān guó qì liǎng jìn

号三国,迄两晋。

sòng qí jì liáng chén chéng

宋齐继,梁陈承。

wèi nán cháo dōu jīn líng

为南朝,都金陵。

běi yuán wèi fēn dōng xī

北元魏,分东西。

yǔ wén zhōu yǔ gāo qí

宇文周,与高齐。

dài zhì duò yī tǔ yǔ

迨至隋,一土宇。

bù zài chuán shī tǒng xù

不再传,失统绪。

táng gāo zǔ qǐ yì shī

唐高祖,起义师。

chú duò luàn chuàng guó jī

除隋乱,创国基。

èr shí chuán sān bǎi zài

二十传,三百载。

liáng miè zhī guó nǎi gǎi

梁灭之,国乃改。

liáng táng jìn jí hàn zhōu

梁唐晋,及汉周。

chēng wǔ dài jiē yǒu yóu

称五代,皆有由。

yán sòng xìng shòu zhōu chán

炎宋兴,受周禅。

shí bā chuán nán běi hùn

十八传,南北混。

liáo yǔ jīn jiē chēng dì

辽与金,皆称帝。

yuán miè jīn jué sòng shì

元灭金,绝宋世。

yú tú guǎng chāo qián dài

舆图广,超前代。

jiǔ shí nián guó zuò fèi

九十年,国祚废。

tài zǔ xìng guó dà míng

太祖兴,国大明。

hào hóng wǔ dōu jīn líng

号洪武,都金陵。

dài chéng zǔ qiān yān jīng

迨成祖,迁燕京。

shí liù shì zhì chóng zhēn

十六世,至崇祯。

quán yān sì kòu rú lín

权阉肆,寇如林。

lǐ chuǎng chū shén qì fén

李闯出,神器焚。

qīng shì zǔ yīng jǐng mìng

清世祖,膺景命。

jìng sì fāng kè dà dìng

靖四方,克大定。

yóu kāng yōng lì qián jiā mín ān fù zhì jì kuā

由康雍,历乾嘉,民安富,治绩夸。

dào xián jiān biàn luàn qǐ shǐ yīng fǎ rǎo dū bǐ

道咸间,变乱起,始英法,扰都鄙。

tóng guāng hòu xuān tǒng ruò chuán jiǔ dì mǎn qīng mò

同光后,宣统弱,传九帝,满清殁。

gé mìng xìng fèi dì zhì lì xiàn fǎ jiàn mín guó

革命兴,废帝制,立宪法,建民国。

gǔ jīn shǐ quán zài cí

古今史,全在兹。

zài zhì luàn zhī xīng shuāi

载治乱,知兴衰。

shǐ suī fán dú yǒu cì

史虽繁,读有次。

shǐ jì yī hàn shū èr

史记一,汉书二。

hòu hàn sān guó zhì sì

后汉三,国志四。

jiān zhèng jīng cān tōng jiàn

兼证经,参通鉴。

dú shǐ zhě kǎo shí lù

读史者,考实录。

tōng gǔ jīn ruò qīn mù

通古今,若亲目。

kǒu ér sòng xīn ér wéi

口而诵,心而惟。

cháo yú sī xī yú sī

朝于斯,夕于斯。

xī zhòng ní shī xiàng tuó

昔仲尼,师项橐。

gǔ shèng xián shàng qín xué

古圣贤,尚勤学。

zhào zhōng lìng dú lǔ lùn

赵中令,读鲁论。

bǐ jì shì xué qiě qín

彼既仕,学且勤。

pī pú biān xuē zhú jiǎn

披蒲编,削竹简。

bǐ wú shū qiě zhī miǎn

彼无书,且知勉。

tóu xuán liáng zhuī cì gǔ

头悬梁,锥刺股。

bǐ bù jiào zì qín kǔ

彼不教,自勤苦。

rú náng yíng rú yìng xuě

如囊萤,如映雪。

jiā suī pín xué bù chuò

家虽贫,学不辍。

rú fù xīn rú guà jiǎo

如负薪,如挂角。

shēn suī láo yóu kǔ zhuō

身虽劳,犹苦卓。

sū lǎo quán èr shí qī

苏老泉,二十七。

shǐ fā fèn dú shū jí

始发奋,读书籍。

bǐ jì lǎo yóu huǐ chí

彼既老,犹悔迟。

ěr xiǎo shēng yi zǎo sī

尔小生,宜早思。

ruò liáng hào bā shí èr

若梁灏,八十二。

duì dà tíng kuí duō shì

对大廷,魁多士。

bǐ jì chéng zhòng chēng yì

彼既成,众称异。

ěr xiǎo shēng yi lì zhì

尔小生,宜立志。

yíng bā suì néng yǒng shī

莹八岁,能咏诗。

mì qī suì néng fù qí

泌七岁,能赋棋。

bǐ yǐng wù rén chēng qí

彼颖悟,人称奇。

ěr yòu xué dāng xiào zhī

尔幼学,当效之。

cài wén jī néng biàn qín

蔡文姬,能辨琴。

xiè dào yùn néng yǒng yín

谢道韫,能咏吟。

bǐ nǚ zǐ qiě cōng mǐn

彼女子,且聪敏。

ěr nán zǐ dāng zì jǐng

尔男子,当自警。

táng liú yàn fāng qī suì

唐刘晏,方七岁。

jǔ shén tóng zuò zhèng zì

举神童,作正字。

bǐ suī yòu shēn yǐ shì

彼虽幼,身已仕。

yǒu wéi zhě yì ruò shì

有为者,亦若是。

quǎn shǒu yè jī sī chén

犬守夜,鸡司晨。

gǒu bù xué hé wéi rén

苟不学,曷为人。

cán tǔ sī fēng niàng mì

蚕吐丝,蜂酿蜜。

rén bù xué bù rú wù

人不学,不如物。

yòu ér xué zhuàng ér xíng

幼而学,壮而行。

shàng zhì jūn xià zé mín

上致君,下泽民。

yáng míng shēng xiǎn fù mǔ

扬名声,显父母。

guāng yú qián yù yú hòu

光于前,裕于后。

rén yí zǐ jīn mǎn yíng

人遗子,金满赢。

wǒ jiào zǐ wéi yī jīng

我教子,唯一经。

qín yǒu gōng xì wú yì

勤有功,戏无益。

jiè zhī zāi yi miǎn lì

戒之哉,宜勉力。

Want to learn Chinese with visual scenes and structured paths?

Start Learning Chinese →