lì shǐ lái yuán
历史来源
chū zì yú xià hòu shì yǔ wáng zhī hòu yǐ zǔ zì wèi shì
1、出自于夏后氏，禹王之后，以祖字为氏。
xià cháo shǎo liáng dāng guó shí yǒu dà chén rǔ ài yī zuò nǚ ài qí hòu rén yǐ zǔ zì wèi xìng suì chéng ài xìng
夏朝少良当国时，有大臣汝艾（一作女艾），其后人以祖字为姓，遂成艾姓。
tōng cháng rèn wéi rǔ ài shì ài xìng de shǐ zǔ
通常认为，汝艾是艾姓的始祖。
jù tōng zhì shì zú lüè zài ài shì wèi xià shào kāng chén rǔ ài zhī hòu
据《通志·氏族略》载：艾氏为“夏少康臣汝艾之后”。
chū zì chūn qiū kǒng ài zhī hòu yǐ fēng dì míng wéi shì
2、出自春秋孔艾之后，以封地名为氏。
chūn qiū shí qī qí guó yǒu wèi dài fū míng kǒng yīn wèi zhù zài ài líng jīn shān dōng shěng tài ān dōng nán rén men jiù jiào tā kǒng ài
春秋时期，齐国有位大夫名孔，因为住在艾陵（今山东省泰安东南），人们就叫他孔艾。
tā de hòu dài biàn yǐ jū zhù dì míng chēng de dì yī zì ài zuò wéi zì jǐ de xìng shì
他的后代，便以居住地名称的第一字“艾”作为自己的姓氏。
gù tōng zhì shì zú shuō ài shì wèi chūn qiū dài fū kǒng ài zhī hòu
故《通志·氏族》说：艾氏为“春秋大夫孔艾之后”。
chū zì fù xìng gǎi wéi ài shì
3、出自复姓改为艾氏。
nán běi cháo shí běi wèi xiān bēi zú yǒu fù xìng ài jīn shì rù zhōng yuán hòu zhú jiàn yǔ hàn wén huà róng hé hòu gǎi wéi shàn xìng ài shì chēng ài xìng
南北朝时，北魏鲜卑族有复姓艾斤氏，入中原后逐渐与汉文化融合，后改为单姓艾氏，称艾姓。
chū zì huí zú zhōng yǒu ài xìng zhǔ yào lái zì jīng míng shǒu yīn
4、出自回族中有艾姓，主要来自经名首音。
rú qīng dài guī fù huí huí ài bù ba kè qí hòu yì suì yǐ ài wèi xìng
如清代，归附回回艾布巴克，其后裔遂以艾为姓。
huí zú ài xìng cóng xī yà qiān xǐ ér lái zhōng tǔ wèi táng shí wài lái bā dà xìng zhī yī xìn yǎng yī sī lán jiào fēn bù zài hé nán hé běi gān sù níng xià jí jiāng sū děng dì
回族艾姓从西亚迁徙而来中土．为唐时外来八大姓之一，信仰伊斯兰教，分布在河南、河北、甘肃、宁夏及江苏等地。
de xìng shǐ zǔ rǔ ài
得姓始祖：汝艾。
gēn jù xìng shì kǎo lüè jì zǎi ài shì shì xià dì shào kāng de dà chén rǔ ài de hòu dài wàng zú chū zì tiān shuǐ lǒng xī rǔ nán
根据《姓氏考略》记载，艾氏是夏帝少康的大臣汝艾的后代，望族出自天水、陇西、汝南。
dàn tián qí yǒu ài zǐ fēng yú ài shān yì xìng ài shì
但田齐有艾子封于艾山，亦姓艾氏。
ài shì kě zhuī sù dào duō nián qián de shào kāng zhōng xīng xià shì zhī shí
艾氏可追溯到4000多年前的少康中兴夏室之时。
dāng shí fǔ zuǒ shào kāng zhōng xīng dà yè de qún chén zhī zhōng yǒu yī wèi rǔ ài ér ài xìng zhōng guó rén biàn shì zhè wèi rǔ ài de hòu yì yǐ wáng fù zì wèi shì ér chēng wéi ài shì
当时，辅佐少康中兴大业的群臣之中，有一位汝艾，而艾姓中国人，便是这位汝艾的后裔，以王父字为氏，而称为艾氏。
lìng wài gēn jù míng xián shì zú yán xíng lèi gǎo shàng shuō ài shì shì chūn qiū shí qī qí guó dài fū kǒng ài de hòu dài
另外根据《名贤氏族言行类稿》上说，艾氏是春秋时期齐国大夫孔艾的后代。
tóng yàng gēn jù wèi shū guān shì zhì shàng jì zài ài shì shì yàn zǐ chūn qiū suǒ zài de dài fū kǒng ài zhī hòu wàng zú chū yú lǒng xī hé nán tiān shuǐ
同样，根据《魏书·官氏志》上记载，艾氏是《晏子春秋》所载的大夫孔艾之后，望族出于陇西、河南、天水。
wàng zú jū tiān shuǐ jùn jīn gān sù shěng tōng wèi xiàn xī nán
望族居天水郡（今甘肃省通渭县西南）。
ài shì hòu rén zūn rǔ ài wèi ài xìng de de xìng shǐ zǔ
艾氏后人尊汝艾为艾姓的得姓始祖。
jiā zú míng rén
家族名人
ài shèng sòng huī zōng chóng níng nián jiān zhēn zhōu jīn jiāng sū shěng yí zhēng rén
艾晟：宋徽宗崇宁年间真州（今江苏省仪征）人，
céng rèn tōng shì láng xíng háng zhōu rén hé xiàn wèi guǎn jù xué shì mì shū shěng jiào shū láng
曾任通仕郎行杭州仁和县尉管句学事、秘书省校书郎，
jiān xiū liù diǎn wén zì
兼修六典文字，
céng yǐ chén chéng de zhòng guǎng bǔ zhù shén nóng běn cǎo bìng tú jīng zuò wéi cān jiào běn
曾以陈承的《重广补注神农本草并图经》作为参校本，
bìng zhāi qǔ jǐ shí tiáo chén shì de yì lùn
并摘取几十条陈氏的议论，
guàn yǐ bié shuō fù rù zhú yào wèi zhī mò
冠以“别说”附入逐药味之末，
jiào zhèng zēng bǔ le jīng shǐ zhèng lèi dà guān běn cǎo jiǎn chēng dà guān běn cǎo
校正、增补了《经史证类大观本草》（简称《大观本草》）。
shǐ táng shèn wēi de zhù zuò zài jǐ bǎi nián jiān duō cì yǐ guān kè bān xíng quán guó bèi shì wéi běn cǎo fàn běn liú chuán yú shì
使唐慎微的著作在几百年间多次以官刻颁行全国，被视为本草范本流传于世。
ài xuān sòng cháo huà jiā ài huà gōng bǐ huā niǎo hé fēi qín zǒu shòu xì zhì rù huī xǔ xǔ rú shēng
艾宣：宋朝画家，爱画工笔花鸟和飞禽走兽，细至入徽，诩诩如生。
sòng cháo shí hòu de huì huà míng xiǎn de fēn wéi liǎng pài lìng yǒu yī pài shì yǐ xiě yì huà wèi tè cháng
宋朝时候的绘画明显地分为两派，另有一派是以写意画为特长。
ài zì xiū míng cháo dèng zhōu jīn hé nán shěng dèng zhōu shì rén
艾自修：明朝邓州（今河南省邓州市）人。
tā hé tā de xiōng zhǎng ài zì xīn dōu shì míng dài de zhù míng xué zhě
他和他的兄长艾自新都是明代的著名学者。
xiōng zì xīn jīng yán lǐ xué suǒ zhe xī shèng lù shēn de sòng rú zōng zhǐ
兄自新精研理学，所著《希圣录》，深得宋儒宗旨。
ài zì xiū yǐ qí xiōng yán jiū jié guǒ zài jiā fā huī zuǎn míng qí yào
艾自修以其兄研究结果，再加发挥，纂明其要。
zhe yǒu lǐ xué zuǎn yào dé dào xué jiè hǎo píng cháo tíng jīng biǎo wéi dāng dài xián rú
著有《理学纂要》，得到学界好评，朝廷旌表为当代贤儒。
ài nán yīng zì qiān zi míng cháo xué zhě jiāng xī shěng dōng xiāng rén qín fèn hào xué bó xué duō cái wú suǒ bù tōng
艾南英：字千子，明朝学者，江西省东乡人，勤奋好学，博学多才，无所不通。
qī suì jí zuò zhú lín qī xián lùn
七岁即作竹林七贤论。
wàn lì mò yǔ tóng jùn zhāng shì chún luō wàn zǎo chén jì tài yǐ xīng qǐ sī wén wèi rèn shì rén xī rán guī zhī
万历末，与同郡章世纯、罗万藻、陈际泰以兴起斯文为任，世人翕然归之。
tiān qǐ nián jiān zhòng jǔ yú xiāng shēn è dāng shí kē chǎng wén fēng de yū fǔ biàn yǐ gé xīn wén fēng wéi jǐ rèn dé dào hěn duō xué zhě de zhī chí
天启年间中举于乡，深恶当时科场文风的迂腐，便以革新文风为己任，得到很多学者的支持。
hòu yīn zài xiāng shì zhōng yǒu fěng cì quán chén wèi zhōng xián de yán lùn bèi chù sān kē zhī nèi bù zhǔn yìng shì dàn tā de míng shēng què yù lái yù dà
后因在乡试中有讽刺权臣魏忠贤的言论，被处三科之内不准应试，但他的名声却愈来愈大。
chóng zhēn chū zhào xǔ huì shì bù jiù hòu fù qì rù mǐn jiàn táng wáng chén shí wàn yōu shū shòu bīng bù zhǔ shì gǎi yù shǐ wèi jǐ bìng zú yú yán píng
崇祯初诏许会试，不就，后负气入闽，见唐王，陈十万忧疏，授兵部主事，改御史，未几病卒于延平。
zhe yǒu tiān yōng zǐ jí ài qiān zi quán gǎo děng
著有《天拥子集》、《艾千子全稿》等。
ài kě jiǔ míng dài shàng hǎi rén jiā jìng sì shí yī nián nián jìn shì lì guān tài cháng sì fu yù shǐ héng zhōu zhī zhōu shān dōng fù shǐ jiāng xī hé shǎn xī cān zhèng àn chá shǐ nán jīng tōng zhèng shǐ děng
艾可久：明代上海人，嘉靖四十一年（1562年）进士，历官太常寺傅、御史、衡州知州、山东副使、江西和陕西参政、按察使、南京通政使等。
wèi guān gāng zhèng qīng lián zài nán jīng yù shǐ rèn shàng xún shì jiāng shān zhēn duì háo fù héng xíng liú mín sì qǐ de zhuàng kuàng tán hé bù fǎ xūn guì jí qí háo nú duō rén tí chū jiāng fáng shì yí ruò gān bìng jiā shī xíng
为官刚正清廉，在南京御史任上，巡视江山，针对豪富横行、流民四起的状况，弹劾不法勋贵及其豪奴多人，提出江防事宜若干，并加施行；
héng zhōu zhī zhōu rèn shàng mǒu dū fǔ àn zhǔ tā duì yī sī chóu zhě luó zhī zuì míng zhì yǐ sǐ dì tā jīng guò zǐ xì hé zhā rèn wéi wú zuì kě zhì yǔ yǐ jiān jué jù jué dū fǔ yǐ cí wēi xié tā yì zhèng cí yán de huí dá shā rén yǐ mèi rén wǒ bù wéi yě
衡州知州任上，某督抚暗嘱他对一私仇者，罗织罪名，置以死地，他经过仔细核查，认为无罪可治，予以坚决拒绝，督抚以词威胁，他义正词严地回答：“杀人以媚人，我不为也”。
ài kě jiǔ yǐ liáng hǎo de guān dé guān shēng huò dé le cháo yě hǎo píng
艾可久，以良好的官德官声，获得了朝野好评。
ài yuán zhēng qīng cháo wén shì yóu jìn shì ér dāng zuǒ dōu yù shǐ xíng bù shàng shū de gāo guān zhèng jì yōu liáng
艾元征：清朝文士，由进士而当左都御史、刑部尚书的高官，政绩优良。
cǐ wài ài xìng míng rén zài sòng míng shí qī biǎo xiàn jiào wéi tū chū
此外，艾姓名人在宋、明时期，表现较为突出。
nán sòng gāo zōng shào xīng nián jiān de ài ruò nà wèi wú xīng lìng shí céng dà shū zuò píng yuē ài mín rú xù xuè tà lì shèng kàn jīng pěng zhé xiāng xū shǒu hé láo yù dà chéng
南宋高宗绍兴年间的艾若纳，为吴兴令时，曾大书座屏曰：“爱民如恤血，挞吏胜看经，捧折乡胥手，何劳育大乘。
ài xìng míng rén hái yǒu sòng dài de huà jiā ài shū
”艾姓名人，还有宋代的画家艾淑；
míng dài de sì chuān xún fǔ ài mù
明代的四川巡抚艾穆；
míng mò de yǒng jiāng ài néng qí
明末的勇将艾能奇；
qīng dài huà jiā ài xiǎn děng děng
清代画家艾显……等等。
qiān xǐ fēn bù
迁徙分布
quē ài xìng zài dà lù hé tái wān dōu méi yǒu liè rù bǎi jiā xìng qián yī bǎi wèi
（缺）艾姓在大陆和台湾都没有列入百家姓前一百位。
zuì zǎo chū xiàn zài shàng gǔ xī xià guó wáng shào kāng de dà chén míng wéi rǔ ài tā zài dāng shí shì shēng míng xiǎn hè de míng mén guì zú hòu dài jiù quàn ài wèi xìng
最早出现在上古西夏国王少康的大臣名为汝艾，他在当时是声名显赫的名门贵族，后代就劝艾”为姓。
lìng gè ài xìng lái zì yú chūn qiū shí qī
另个艾姓来自于春秋时期。
yǒu qí guó dài fū qí jǐng gōng de chǒng chén míng wéi tián kǒng fēng yú ài shān jīn shān dōng shěng tài ān xiàn shì chēng ài zǐ huò ài kǒng tā de hòu dài jiù yǐ dì míng ài zì wèi xìng
有齐国大夫齐景公的宠臣名为田孔封于艾山（今山东省泰安县），世称艾子或艾孔，他的后代就以地名“艾”字为姓。
zài yǒu yí gè shuō fǎ shì běi wèi shí qù jīn shì de hòu dài yě yǒu gǎi wéi ài xìng de
再有一个说法是北魏时去斤氏的后代也有改为艾姓的。