yáng zhōng lǐ fǎ dí pú yìng fèng zi shào huò xū yuán yán xú qiú
杨终李法翟酺应奉子劭霍谞爰延徐璆
yáng zhōng zì zi shān shǔ jùn chéng dū rén yě
杨终字子山,蜀郡成都人也。
nián shí sān wèi jùn xiǎo lì tài shǒu qí qí cái qiǎn yì jīng shī shòu yè xí chūn qiū xiǎn zōng shí zhēng yì lán tái bài jiào shū láng
年十三,为郡小吏,太守奇其才,遣诣京师受业,习《春秋》,显宗时,征诣兰台,拜校书郎。
jiàn chū yuán nián dà hàn gǔ guì zhōng yǐ wéi guǎng líng chu huái yáng jǐ nán zhī yù xǐ zhě wàn shù yòu yuǎn zhūn jué yù lì mín yuàn kuàng nǎi shàng shū yuē
建初元年,大旱谷贵,终以为广陵、楚、淮阳、济南之狱,徙者万数,又远屯绝域,吏民怨旷,乃上疏曰:
chén wén shàn shàn jí zǐ sūn è wù zhǐ qí shēn bǎi wáng cháng diǎn bù yì zhī dào yě
臣闻“善善及子孙,恶恶止其身”,百王常典,不易之道也。
qín zhèng kù liè wéi wǔ tiān xīn yī rén yǒu zuì yán jí sān zú
秦政酷烈,违忤天心,一人有罪,延及三族。
gāo zǔ píng luàn yuè fǎ sān zhāng
高祖平乱,约法三章。
tài zōng zhì rén chú qù shōu nú
太宗至仁,除去收孥。
wàn xìng kuò rán méng bèi gēng shēng zé jí kūn chóng gōng chuí wàn shì
万姓廓然,蒙被更生,泽及昆虫,功垂万世。
bì xià shèng míng dé bèi sì biǎo
陛下圣明,德被四表。
jīn yǐ bǐ nián jiǔ hàn zāi yì wèi xi gōng zì fěi bó guǎng fǎng shī de sān dài zhī lóng wú yǐ jiā yān
今以比年久旱,灾疫未息,躬自菲薄,广访失得,三代之隆,无以加焉。
chén qiè ān chūn qiū shuǐ hàn zhī biàn jiē yīng bào jí huì bù xià liú
臣窃桉《春秋》水旱之变,皆应暴急,惠不下流。
zì yǒng píng yǐ lái réng lián dà yù yǒu sī qióng kǎo zhuǎn xiāng qiān yǐn lüě kǎo yuān làn jiā shǔ tú biān
自永平以来,仍连大狱,有司穷考,转相牵引,掠考冤滥,家属徒边。
jiā yǐ běi zhēng xiōng nú xi kāi sān shí liù guó pín nián fú yì zhuǎn shū fán fèi
加以北征匈奴,西开三十六国,频年服役,转输烦费。
yòu yuǎn zhūn yī wú lóu lán chē shī wù jǐ mín huái tǔ sī yuàn jié biān yù
又远屯伊吾,楼兰、车师、戊己,民怀土思,怨结边域。
chuán yuē ān tǔ zhòng jū wèi zhī zhòng shù
传曰:“安土重居,谓之众庶。
xī yīn mín jìn qiān luò yì qiě yóu yuàn wàng hé kuàng qù zhōng tǔ zhī féi ráo jì bù máo zhī huāng jí hu
”昔殷民近迁洛邑,且犹怨望,何况去中土之肥饶,寄不毛之荒极乎?
qiě nán fāng shǔ shī zhàng dú hù shēng
且南方暑湿,障毒互生。
chóu kùn zhī mín zú yǐ gǎn dòng tiān dì yí biàn yīn yáng yǐ
愁困之民,足以感动天地,移变阴阳矣。
bì xià liú niàn xǐng chá yǐ jì yuán yuán
陛下留心观察,救救百姓吧。
shū zòu sù zōng xià qí zhāng
书奏,肃宗下其章。
sī kōng dì wǔ lún yì tóng zhōng yì
司空第五伦亦同终议。
tài wèi móu róng sī tú bào yù jiào shū láng bān gù děng nán lún yǐ shī xíng jì jiǔ xiào zǐ wú gǎi fù zhī dào xiān dì suǒ jiàn bù yí huí yì
太尉牟融、司徒鲍昱、校书郎班固等难伦,以施行既久,孝子无改父之道,先帝所建,不宜回异。
zhōng fù shàng shū yuē qín zhù cháng chéng gōng yì fán xīng hú hài bù gé zú wáng sì hǎi
终复上书曰:“秦筑长城,功役繁兴,胡亥不革,卒亡四海。
gù xiào yuán qì zhū yá zhī jùn guāng wǔ jué xī yù zhī guó bù yǐ jiè lín yì wǒ yī shang
故孝元弃珠崖之郡,光武绝西域之国,不以介鳞易我衣裳。
lǔ wén gōng huǐ quán tái chūn qiū jī zhī yuē xiān zǔ wèi zhī ér jǐ huǐ zhī bù rú wù jū ér jǐ yǐ qí wú fáng hài yú mín yě
鲁文公毁泉台,《春秋》讥之曰‘先祖为之而己毁之,不如勿居而己’,以其无妨害于民也。
xiāng gōng zuò sān jūn
襄公作三军。
zhāo gōng shè zhī jūn zǐ dà qí fù gǔ yǐ wéi bù shě zé yǒu hài yú mín yě
昭公舍之,君子大其复古,以为不舍则有害于民也。
jīn yī wú zhī yì lóu lán zhī zhūn jiǔ ér wèi hái fēi tiān yì yě
今伊吾之役,楼兰之屯,久而未还,非天意也。
dì cóng zhī tīng hái xǐ zhě xī ba biān tún
”帝从之,听还徙者,悉罢边屯。
zhōng yòu yán xuān dì bó zhēng qún rú lùn dìng wǔ jīng yú shí qú gé
终又言:“宣帝博征群儒,论定《五经》于石渠阁。
fāng jīn tiān xià shǎo shì xué zhě de chéng qí yè ér zhāng jù zhī tú pò huài dà tǐ
方今天下少事,学者得成其业,而章句之徒,破坏大体。
yi rú shí qú gù shì yǒng wèi hòu shì zé
宜如石渠故事,永为后世则。
yú shì zhào zhū rú yú bái hǔ guān lùn kǎo tóng yì yān
”于是诏诸儒于白虎观论考同异焉。
huì zhōng zuò shì xì yù bó shì zhào bó jiào shū láng bān gù gǔ kuǐ děng yǐ zhōng shēn xiǎo chūn qiū xué duō yì wén biǎo qǐng zhī zhōng yòu shàng shū zì sòng jí rì shì chū nǎi de yǔ yú bái hǔ guān yān
会终坐事系狱,博士赵博、校书郎班固、贾逵等,以终深晓《春秋》,学多异闻,表请之,终又上书自讼,即日贳出,乃得与于白虎观焉。
hòu shòu zhào shān tài shǐ gōng shū wèi shí yú wàn yán
后受诏删《太史公书》为十余万言。
shí tài hòu xiōng wèi wèi mǎ liáo jǐn dǔ zì shǒu bù xun zhū zǐ
时,太后兄卫尉马廖,谨笃自守,不训诸子。
zhōng yǔ liáo jiāo shàn yǐ shū jiè zhī yuē
终与廖交善,以书戒之曰:
zhōng wén yáo shùn zhī mín kě bǐ wū ér fēng
终闻尧、舜之民,可比屋而封;
jié zhòu zhī mín kě bǐ wū ér zhū hé zhě
桀、纣之民,可比屋而诛,何者?
yáo shùn wèi zhī dī fáng jié zhòu shì zhī jiāo shē gù yě
尧、舜为之堤防,桀、纣示之骄奢故也。
shī yuē jiǎo jiǎo liàn sī zài suǒ rǎn zhī
《诗》曰:“皎皎练丝,在所染之。
shàng zhì xià yú wèi zhī bù yí
”上智下愚,谓之不移;
zhōng yōng zhī liú yào zài jiào huà
中庸之流,要在教化。
chūn qiū shā tài zǐ mǔ dì zhí chēng jūn shén è zhī zhě zuò shī jiào yě
《春秋》杀太子母弟,直称君甚恶之者,坐失教也。
lǐ zhì rén jūn zhī zǐ nián bā suì wèi zhì shǎo bó jiào zhī shū jì yǐ kāi qí míng
《礼》制,人君之子年八岁,为置少搏,教之书计,以开其明;
shí wǔ zhì tài fù jiào zhī jīng diǎn yǐ dào qí zhì
十五置太傅,教之经典,以道其志。
hàn xìng zhū hóu wáng bù lì jiào huì duō chù jìn jì gù yǒu wáng guó zhī huò ér fá jiā shàn zhī chēng
汉兴,诸侯王不力教诲,多触禁忌,故有亡国之祸,而乏嘉善之称。
jīn jūn wèi de zūn zhòng hǎi nèi suǒ wàng qǐ kě bù lín shēn lǚ bó yǐ wéi zhì jiè
今君位地尊重,海内所望,岂可不临深履薄,以为至戒!
huáng mén láng nián yòu xuè qì fāng shèng jì wú zhǎng jūn tuì ràng zhī fēng ér yào jié qīng jiǎo wú xíng zhī kè zòng ér mò huì shì chéng rèn xìng jiàn niàn qián wǎng kě wèi hán xīn
黄门郎年幼,血气方盛,既无长君退让之风,而要结轻狡无行之客,纵而莫诲,视成任性,鉴念前往,可为寒心。
jūn hòu chéng yi yǐ lín shēn lǚ bó wèi jiè
君侯诚宜以临深履薄为戒。
liáo bù nà
廖不纳。
zi yù hòu zuò xiàn shū fěi bàng liáo yǐ jiù guó
子豫后坐县书诽谤,廖以就国。
zhōng xiōng fèng wèi jùn lì tài shǒu lián fàn wèi zhōu suǒ kǎo qiǎn fèng hóu zhōng zhōng wèi fàn yóu shuì zuò xǐ běi dì
终兄凤为郡吏,太守廉范为州所考,遣凤侯终,终为范游说,坐徙北地。
dì dōng xún shòu fèng huáng huáng lóng bìng jí zhōng zàn sòng jiā ruì shàng shù zǔ zōng hóng yè fán shí wǔ zhāng zòu shàng zhào shì hái gù jùn
帝东巡狩,凤皇黄龙并集,终赞颂嘉瑞,上述祖宗鸿业,凡十五章,奏上,诏贳还故郡。
zhe chūn qiū wài zhuàn shí èr piān gǎi dìng zhāng jù shí wǔ wàn yán
著《春秋外传》十二篇,改定章句十五万言。
yǒng yuán shí èr nián zhēng bài láng zhōng yǐ bìng zú
永元十二年,征拜郎中,以病卒。
lǐ fǎ zì bó dù hàn zhōng nán zhèng rén yě
李法字伯度,汉中南郑人也。
bó tōng qún shū xìng gāng ér yǒu jié
博通群书,性刚而有节。
hé dì yǒng yuán jiǔ nián yīng xián gèn fāng zhèng duì cè
和帝永元九年,应贤艮方正对策。
chú bó shì qiān shì zhōng guāng lù dài fu
除博士,迁侍中、光禄大夫。
suì yú shàng shū yǐ wéi cháo zhèng kē suì wéi yǒng píng jiàn chū gù shì
岁余,上疏以为朝政苛碎,违永平、建初故事;
huàn guān quán zhòng jiāo fáng chǒng shèng yòu jī shǐ guān jì shì bù shí hòu shì yǒu shí xún gōng jì dé bì bù míng xìn
宦官权重,椒房宠盛,又讥史官记事不实,后世有识,寻功计德,必不明信。
zuò shī zhǐ xià yǒu sī miǎn wèi shù rén huán xiāng lǐ dù mén zì shòu
坐失旨,下有司,免为庶人,还乡里,杜门自守。
gù rén rú shēng shí yǒu hóu zhī zhě yán tán zhī cì wèn qí bù hé shàng yì zhī yóu fǎ wèi cháng yìng duì
故人儒生时有侯之者,言谈之次,问其不合上意之由,法未尝应对。
yǒu rén gù wèn zhī fǎ yuē bǐ fū kě yǔ shì jūn hū zāi
友人固问之,法曰:“鄙夫可与事君乎哉?
jìng huàn shī zhī wú suǒ bù zhì
敬患失之,无所不至。
mèng zǐ yǒu yán fu rén zhě rú shè zhèng jǐ ér hòu fā
孟子有言:‘夫仁者如射,正己而后发。
fā ér bù zhōng bù yuàn shèng jǐ zhě fǎn zhū shēn ér yǐ yǐ
发而不中,不怨胜己者,反诸身而已矣。
zài jiā bā nián zhēng bài yì láng jiàn yì dài fū zhèng yán jí cí wú gǎi yú jiù
’”在家八年,征拜议郎、谏议大夫,正言极辞,无改于旧。
chū wèi rǔ nán tài shǒu zhèng yǒu shēng jī
出为汝南太守,政有声迹。
hòu guī xiāng lǐ zú yú jiā
后归乡里,卒于家。
dí zì zi chāo guǎng hàn luò rén yě
翟D825字子超,广汉雒人也。
sì shì chuán shī
四世传《诗》。
hǎo lǎo zi yóu shàn tú wěi tiān wén lì suàn
D825好《老子》,尤善图纬、天文、历算。
yǐ bào jiù chóu dāng xǐ rì nán wáng yú cháng ān wèi bǔ xiāng gōng hòu mù yáng liáng zhōu
以报舅仇,当徙日南,亡于长安,为卜相工,后牧羊凉州。
yù shè hái
遇赦还。
shì jùn zhēng bài yì láng qiān shì zhōng
仕郡,征拜议郎,迁侍中。
shí shàng shū yǒu quē zhào jiāng dài fū liù bǎi shí yǐ shàng shì duì zhèng shì tiān wén dào shù yǐ gāo dì zhě bǔ zhī
时,尚书有缺,诏将大夫六百石以上试对政事、天文、道术,以高第者补之。
zì shì néng gāo ér jì gù tài shǐ lìng sūn yì kǒng qí xiān yòng nǎi wǎng hóu yì
D8 25自恃能高,而忌故太史令孙懿,恐其先用,乃往侯懿。
jì zuò yán wú suǒ jí wéi tì qì liú lián
既坐, 言无所及,唯涕泣流连。
yì guài ér wèn zhī yuē tú shū yǒu hàn zéi sūn dēng jiāng yǐ cái zhì wèi zhōng guān suǒ hài
懿怪而问之,D825曰:“图书有汉贼孙登,将以才智为中官所害。
guān jūn biǎo xiāng shì dāng yìng zhī
观君表相,似当应之。
shòu ēn jiē qī chuàng jūn zhī huò ěr
D825受恩接,凄怆君之祸耳!
yì yōu jù yí bìng bù shì
”懿忧惧,移病不试。
yóu shì duì dì yī bài shàng shū
由是D825对第一,拜尚书。
shí ān dì shǐ qīn zhèng shì zhuī gǎn zǔ mǔ sòng guì rén xī fēng qí jiā
时,安帝始亲政事,追感祖母宋贵人,悉封其家。
yòu yuán jiù gěng bǎo jí huáng hòu xiōng dì yán xiǎn děng bìng yòng wēi quán
又元舅耿宝及皇后兄弟阎显等并用威权。
shàng shū jiàn yuē
D825上疏谏曰:
chén wén wēi zǐ yáng kuáng ér qù yīn shū sūn tōng bèi qín ér guī hàn bǐ fēi zì shū qí jūn shí bù kě yě
臣闻微子佯狂而去殷,叔孙通背秦而归汉,彼非自疏其君,时不可也。
chén hé shū jué zhī ēn méng zhí bù huì zhī zhèng qǐ gǎn léi tóng shòu chǒng ér yǐ dài tiān lǚ dì
臣何殊绝之恩,蒙值不讳之政,岂敢雷同受宠,而以戴天履地。
fú wéi bì xià yìng tiān lǚ zuò lì zhí zhōng xīng dāng jiàn tài píng zhī gōng ér wèi wén zhì huà zhī dào
伏惟陛下应天履祚,历值中兴,当建太平之功,而未闻致化之道。
gài yuǎn zhě nán míng qǐng yǐ jìn shì zhēng zhī
盖远者难明,请以近事征之。
xī dòu shān zhī chǒng qīng dòng sì fāng jiān guān zhòng fú yíng jīn jī huò zhì shǐ yì nòng shén qì gǎi gēng shè jì
昔窦、邓之宠,倾动四方,兼官重绂,盈金积货,至使议弄神器,改更社稷。
qǐ bù yǐ shì zūn wēi guǎng yǐ zhì sī huàn hu
岂不以势尊威广,以致斯患乎?
jí qí pò huài tóu sǎng duò dì yuàn wèi gū tún qǐ kě de zāi
及其破坏,头颡堕地,愿为孤豚,岂可得哉!
wèi zhì guì wú jiàn shī bì bào shòu jué fēi dào yāng bì jí
未致贵无渐失必暴,受爵非道殃必疾。
jīn wài qī chǒng xìng gōng jūn zào huà hàn yuán yǐ lái wèi yǒu děng bǐ
今外戚宠幸,功均造化,汉元以来,未有等比。
bì xià chéng rén ēn zhōu qià yǐ qīn jiǔ zú
陛下诚仁恩周洽,以亲九族。
rán lù qù gōng shì zhèng yí sī mén fù chē zhòng xún níng wú cuī shé
然禄去公室,政移私门,覆车重寻,宁无摧折。
ér cháo chén zài wèi mò kěn zhèng yì xī xī zī zī gēng xiāng zuǒ fù
而朝臣在位,莫肯正议,翕翕訾訾,更相佐附。
chén kǒng wēi quán wài jiǎ guī zhī liáng nán hǔ yì yī fèn zú bù kě zhì
臣恐威权外假,归之良难,虎翼一奋,卒不可制。
gù kǒng zǐ yuē tǔ zhū yú zé shuí néng bù hán
故孔子曰:“吐珠于泽,谁能不含”;
lǎo zi chēng guó zhī lì qì bù kě yǐ shì rén
老子称“国之利器,不可以示人”。
cǐ zuì ān wēi zhī jí jiè shè jì zhī shēn jì yě
此最安危之极戒,社稷之深计也。
fu jiǎn dé zhī gōng zhèng cún yuē jié
夫俭德之恭,政存约节。
gù wén dì ài bǎi jīn yú lù tái shì wéi zhàng yú zào náng
故文帝爱百金于露台,饰帷帐于皂囊。
huò yǒu jī qí jiǎn zhě shàng yuē zhèn wèi tiān xià shǒu cái ěr qǐ de wàng yòng zhī zāi
或有讥其俭者,上曰:“朕为天下守财耳,岂得妄用之哉!
zhì cāng gǔ fǔ ér bù kě shí qián guàn xiǔ ér bù kě xiào
”至仓谷腐而不可食,钱贯朽而不可校。
jīn zì chū zhèng yǐ lái rì yuè wèi jiǔ fèi yòng shǎng cì yǐ bù kě suàn
今自初政已来,日月未久,费用赏赐已不可算。
liǎn tiān xià zhī cái jī wú gōng zhī jiā tǎng cáng dān jìn mín wù diāo shāng zú yǒu bù yú fù dāng zhòng fù bǎi xìng yuàn pàn jì shēng wēi luàn kě dài yě
敛天下之财,积无功之家,帑藏单尽,民物凋伤,卒有不虞,复当重赋百姓,怨叛既生,危乱可待也。
xī chéng wáng zhī zhèng zhōu gōng zài qián shào gōng zài hòu bì gōng zài zuǒ shǐ yì zài yòu sì zǐ xié ér wéi zhī
昔成王之政,周公在前,邵公在后,毕公在左,史佚在右,四子挟而维之。
mù jiàn zhèng róng ěr wén zhèng yán yī rì jí wèi tiān xià kuàng rán yán qí fǎ dù sù dìng yě
目见正容,耳闻正言,一日即位,天下旷然,言其法度素定也。
jīn bì xià yǒu chéng wáng zhī zūn ér wú shù zi zhī zuǒ suī yù chóng yōng xī zhì tài píng qí kě de hu
今陛下有成王之尊而无数子之佐,虽欲崇雍熙,致太平,其可得乎?
zì qù nián yǐ lái zāi qiǎn pín shuò dì chè tiān bēng gāo àn wèi gǔ
自去年已来,灾谴频数,地坼天崩,高岸为谷。
xiū shēn kǒng jù zé zhuǎn huò wéi fú
修身恐惧,则转祸为福;
qīng màn tiān jiè zé qí hài mí shēn
轻慢天戒,则其害弥深。
yuàn bì xià qīn zì láo xù yán jīng zhì sī miǎn qiú zhōng zhēn zhī chén zhū yuǎn nìng chǎn zhī dǎng sǔn yù táng zhī shèng zūn tiān jué zhī zhòng gē qíng yù zhī huan bà yàn sī zhī hǎo
愿陛下亲自慰劳怜恤,研精致思,勉力寻求忠贞之臣,诛远佞谄之人,损玉堂之盛,尊重仁义礼智信等天爵,割除情欲之欢,罢宴私之好。
dì wáng tú jí chén liè zuǒ yòu xīn cún wáng guó suǒ yǐ shī zhī jiàn guān xīng wáng suǒ yǐ de zhī zhù zāi hài kě xi fēng nián kě zhāo yǐ
帝王图籍,陈列左右,心存亡国所以失之,鉴观兴王所以得之,庶灾害可息,丰年可招矣。
shū zòu bù xǐng ér wài qī chǒng chén xián wèi è zhī
书奏不省,而外戚宠臣咸畏恶之。
yán guāng sān nián chū wèi jiǔ quán tài shǒu
延光三年,出为酒泉太守。
pàn qiāng qiān yú qí xǐ dūn huáng lái chāo jùn jiè fù jī zhǎn shǒu jiǔ bǎi jí qiāng zhòng jǐ jǐn wēi míng dà zhèn
叛羌千余骑徙敦煌来抄郡界,D825赴击,斩首九百级,羌众几尽,威名大震。
qiān jīng zhào yǐn
迁京兆尹。
shùn dì jí wèi bài guāng lù dài fu qiān jiāng zuò dà jiàng
顺帝即位,拜光禄大夫,迁将作大匠。
sǔn shěng jīng yòng suì xi sì wǔ qiān wàn
损省经用,岁息四五千万。
lǚ yīn zāi yì duō suǒ kuāng zhèng
屡因灾异,多所匡正。
yóu shì quán guì gòng wū jí shàng shū lìng gāo táng zhī děng jiāo tōng zhǔ tuō zuò jiǎn sǐ guī jiā
由是权贵共诬D825及尚书令高堂芝等交通属托,坐减死归家。
fù bèi zhāng yún qián yǔ hé nán zhāng jiè děng móu fǎn dǎi yì tíng wèi
复被章云D825前与河南张楷等谋反,逮诣廷尉。
jí dù zhēn děng shàng shū sòng zhī shì de míng shì
及杜真等上书讼之,事得明释。
zú yú jiā
他终于被诛杀。
zhe yuán shén gōu mìng jiě gǔ shí èr piān
著《援神》、《钩命解诂》十二篇。
chū zhī wèi dà jiàng shàng yán xiào wén huáng dì shǐ zhì yī jīng bó shì wǔ dì dà hé tiān xià zhī shū ér xiào xuān lùn liù jīng yú shí qú xué zhě zī shèng dì zǐ wàn shù
初,D825之为大匠,上言:“孝文皇帝始置一经博士,武帝大合天下之书,而孝宣论《六经》于石渠,学者滋盛,弟子万数。
guāng wǔ chū xìng mǐn qí huāng fèi qǐ tài xué bó shì shě nèi wài jiǎng táng zhū shēng héng xiàng wèi hǎi nèi suǒ jí
光武初兴,愍其荒废,起太学博士舍、内外讲堂,诸生横巷,为海内所集。
míng dì shí pì yōng shǐ chéng yù huǐ tài xué tài wèi zhào xǐ yǐ wéi tài xué pì yōng jiē yi jiān cún gù bìng chuán zhì jīn
明帝时辟雍始成,欲毁太学,太尉赵憙以为太学、辟雍皆宜兼存,故并传至今。
ér qīng zhě tuí fèi zhì wéi yuán cǎi chú mù zhī chù
而顷者颓废,至为园采刍牧之处。
yi gèng xiū shàn yòu jìn hòu xué
宜更修缮,诱进后学。
dì cóng zhī
”帝从之。
miǎn hòu suì qǐ tài xué
D825免后,遂起太学。
gèng kāi tuò fáng shì xué zhě wèi lì bēi míng yú xué yún
更开拓房室, 学者为D825立碑铭于学云。
yìng fèng zì shì shū rǔ nán nán dùn rén yě
应奉字世叔,汝南南顿人也。
zēng zǔ fù shùn zì huá zhòng hé dì shí wéi hé nán yǐn jiāng zuò dà jiàng gōng lián yuē jǐ míng dá zhèng shì
曾祖父顺,字华仲,和帝时为河南尹、将作大匠,公廉约己,明达政事。
shēng shí zǐ jiē yǒu cái xué
生十子,皆有才学。
zhōng zǐ dié jiāng xià tài shǒu dié shēng chēn wǔ líng tài shǒu
中子叠,江夏太守,叠生郴,武陵太守。
chēn shēng fèng
郴生奉。
fèng shǎo cōng míng zì wèi tóng r jí zhǎng fán suǒ jīng lǚ mò bù àn jì
奉少聪明,自为童儿及长,凡所经履,莫不暗记。
dú shū wǔ háng bìng xià
读书五行并下。
wèi jùn jué cáo shǐ xíng bù sì shí èr xiàn lù qiú tú shù bǎi qiān rén
为郡决曹史,行部四十二县,录囚徒数百千人。
jí hái tài shǒu bèi wèn zhī fèng kǒu shuō zuì xì xìng míng zuò zhuàng qīng zhòng wú suǒ qiǎn tuō shí rén qí zhī
及还,太守备问之,奉口说罪系姓名,坐状轻重,无所遣脱,时人奇之。
zhe hàn shū hòu xù duō suǒ shù zǎi
著《汉书后序》,多所述载。
dà jiàng jūn liáng jì jǔ mào cái
大将军梁冀举茂才。
xiān shì wǔ líng mán zhān shān děng sì qiān yú rén fǎn pàn zhí xiàn lìng tún jié lián nián
先是,武陵蛮詹山等四千余人反叛,执县令,屯结连年。
zhào xià gōng qīng yì sì fǔ jǔ fèng cái kān jiàng shuài
诏下公卿议,四府举奉才堪将帅。
yǒng xīng yuán yuán bài wǔ líng tài shǒu
永兴元元,拜武陵太守。
dào guān wèi nà shān děng jiē xī jiàng sàn
到官慰纳,山等皆悉降散。
yú shì xīng xué xiào jǔ zè lòu zhèng chēng biàn sú
于是兴学校,举仄陋,政称变俗。
zuò gōng shì miǎn
坐公事免。
yán xī zhōng wǔ líng mán fù kòu luàn jīng zhōu chē qí jiāng jūn féng gǔn yǐ fèng yǒu wēi ēn wèi mán yí suǒ fú shàng qǐng yǔ jù zhēng
延熹中,武陵蛮复寇乱荆州,车骑将军冯绲以奉有威恩,为蛮夷所服,上请与俱征。
bài cóng shì zhōng láng
拜从事中郎。
fèng qín shè fāng lüè zéi pò jūn ba gǔn tuī gōng yú fèng jiàn wèi sī lì xiào wèi
奉勤设方略,贼破军罢,绲推功于奉,荐为司隶校尉。
jiū jǔ jiān wéi bù bì háo wēi yǐ yán lì wèi míng
纠举奸违,不避豪威,以严厉为名。
jí shān huáng hòu bài ér tián guì rén jiàn xìng huán dì yǒu jiàn lì zhī yì
及邓皇后败,而田贵人见幸,桓帝有建立之议。
fèng yǐ tián shì wēi jiàn bù yí chāo dēng hòu wèi shàng shū jiàn yuē chén wén zhōu nà dí nǚ xiāng wáng chū jū yú zhèng
奉以田氏微贱,不宜超登后位,上书谏曰:“臣闻周纳狄女,襄王出居于郑;
hàn lì fēi yàn chéng dì yìn sì mǐn jué
汉立飞燕,成帝胤嗣泯绝。
mǔ hòu zhī zhòng xīng fèi suǒ yīn
母后之重,兴废所因。
yi sī guān jū zhī suǒ qiú yuǎn wǔ jìn zhī suǒ jì
宜思《关雎》之所求,远五禁之所忌。
dì nà qí yán jìng lì dòu huáng hòu
”帝纳其言,竟立窦皇后。
jí dǎng shì qǐ fèng nǎi kǎi rán yǐ jí zì tuì
及党事起,奉乃慨然以疾自退。
zhuī mǐn qū yuán yīn yǐ zì shāng zhe gǎn sāo sān shí piān shù wàn yán
追愍屈原,因以自伤,著《感骚》三十篇,数万言。
zhū gōng duō jiàn jǔ huì bìng zú
诸公多荐举,会病卒。
zi shào
子劭。
shào zì zhòng yuǎn
劭字仲远。
shǎo dǔ xué bó lǎn duō wén
少笃学,博览多闻。
líng dì shí jǔ xiào lián pì chē qí jiāng jūn hé miáo yuàn
灵帝时举孝廉,辟车骑将军何苗掾。
zhōng píng èr nián hàn yáng zéi biān zhāng hán suì yǔ qiāng hú wèi kòu dōng qīn sān fǔ shí qiǎn chē qí jiāng jūn hòu fu sōng xi tǎo zhī
中平二年,汉阳贼边章、韩遂与羌胡为寇,东侵三辅,时遣车骑将军后甫嵩西讨之。
sōng qǐng fā wū huán sān qiān rén
嵩请发乌桓三千人。
běi jūn zhōng hóu zōu jìng shàng yán wū huán zhòng ruò yi kāi mù xiān bēi
北军中侯邹靖上言:“乌桓众弱,宜开募鲜卑。
shì xià sì fǔ dà jiàng jūn yuàn hán zhuō yì yǐ wéi wū huán bīng guǎ ér yǔ xiān bēi shì wèi chóu dí ruò wū huán bèi fā zé xiān bēi bì xí qí jiā
”事下四府,大将军掾韩卓议,以为:“乌桓兵寡,而与鲜卑世为仇敌,若乌桓被发,则鲜卑必袭其家。
wū huán wén zhī dāng fù qì jūn hái jiù
乌桓闻之,当复弃军还救。
fēi wéi wú yì yú shí nǎi gèng jū sān jūn zhī qíng
非唯无益于实,乃更沮三军之情。
zōu jìng jū jìn biān sāi jiū qí tài zhà
邹靖居近边塞,究其态诈。
ruò lìng jìng mù xiān bēi qīng jì wǔ qiān bì yǒu pò dí zhī xiào
若令靖募鲜卑轻骑五千,必有破敌之效。
shào bó zhī yuē
”邵驳之曰:
xiān bēi gé zài mò běi quǎn yáng wèi qún wú jūn zhǎng zhī shuài lú luò zhī jū ér tiān xìng tān bào bù jū xìn yì gù shù fàn zhàng sāi qiě wú nìng suì
鲜卑隔在漠北,犬羊为群,无君长之帅,庐落之居,而天性贪暴,不拘信义,故数犯障塞,且无宁岁。
wéi zhì hù shì nǎi lái mí fú
唯至互市,乃来靡服。
gǒu yù zhōng guó zhēn huò fēi wéi wèi wēi huái dé
苟欲中国珍货,非为畏威怀德。
jì huò shì zú xuán zhǒng wéi hài
计获事足,旋踵为害。
shì yǐ cháo jiā wài ér bù nèi gài wèi cǐ yě
是以朝家外而不内,盖为此也。
wǎng zhě xiōng nú fǎn pàn dù liáo jiāng jūn mǎ xù wū huán xiào wèi wáng yuán fā xiān bēi wǔ qiān yú qí yòu wǔ wēi tài shǒu zhào chōng yì lǜ xiān bēi zhēng tǎo pàn qiāng
往者匈奴反叛,度辽将军马续、乌桓校尉王元发鲜卑五千余骑,又武威太守赵冲亦率鲜卑征讨叛羌。
zhǎn huò chǒu lǔ jì bù zú yán ér xiān bēi yuè yì duō wèi bù fǎ
斩获丑虏,既不足言,而鲜卑越溢,多为不法。
cái yǐ jūn lìng zé fèn lì zuò luàn
裁以军令,则忿戾作乱;
zhì yù xiǎo huǎn zé lù lüě cán hài
制御小缓,则陆掠残害。
jié jū rén chāo shāng lǚ dàn rén niú yáng lüè rén bīng mǎ
劫居人,抄商旅,啖人牛羊,略人兵马。
de shǎng jì duō bù kěn qù fù yù yǐ wù mǎi tiě
得赏既多,不肯去,复欲以物买铁。
biān jiāng bù tīng biàn qǔ jiān bó jù yù shāo zhī
边将不听,便取缣帛聚欲烧之。
biān jiāng kǒng bù wèi qí fǎn pàn cí xiè fǔ shùn wú gǎn jù wéi
边将恐怖,畏其反叛,辞谢抚顺,无敢拒违。
jīn jiǎo kòu wèi tiǎn ér qiāng wèi jù hài rú huò zhì huǐ qí kě zhuī hu
今狡寇未殄,而羌为巨害,如或致悔,其可追乎?
chén yú yǐ wéi kě mù lǒng xī qiāng hú shǒu shàn bù pàn zhě jiǎn zhí jīng yǒng duō qí láo shǎng
臣愚以为可募陇西羌胡守善不叛者,简直精勇,多其牢赏。
tài shǒu li cān chén jìng yǒu móu bì néng jiǎng lì de qí sǐ lì
太守李参沉静有谋,必能奖厉得其死力。
dāng sī jiàn xiāo zhī lüè bù kě cāng cù wàng yě
当思渐消之略,不可仓卒望也。
hán zhuō fù yǔ shào xiāng nán fǎn fù
韩卓复与劭相难反复。
yú shì zhào bǎi guān dà huì cháo táng jiē cóng shào yì
于是诏百官大会朝堂,皆从劭议。
sān nián jǔ gāo dì zài qiān liù nián bài tài shān tài shǒu
三年,举高第,再迁,六年,拜太山太守。
chū píng èr nián huáng jīn sān shí wàn zhòng rù jùn jiè
初平二年,黄巾三十万众入郡界。
shào jiū lǜ wén wǔ lián yǔ zéi zhàn qián hòu zhǎn shǒu shù qiān jí huò shēng kǒu lǎo ruò wàn yú rén zī zhòng èr qiān liǎng zéi jiē tuì què jùn nèi yǐ ān
劭纠率文武连与贼战,前后斩首数千级,获生口老弱万余人,辎重二千两,贼皆退却,郡内以安。
xīng píng yuán nián qián tài wèi cáo sōng jí zi dé cóng láng yá rù tài shān shào qiǎn bīng yíng zhī wèi dào ér xú zhōu mù táo qiān sù yuàn sōng zi cāo shù jī zhī nǎi shǐ qīng jì zhuī sōng dé bìng shā zhī yú jùn jiè
兴平元年,前太尉曹嵩及子德从琅邪入太山,劭遣兵迎之,未到,而徐州牧陶谦素怨嵩子操数击之,乃使轻骑追嵩、德,并杀之于郡界。
shào wèi cāo zhū qì jùn bēn jì zhōu mù yuán shào
应劭害怕曹操杀来,放弃郡奔向冀州牧袁绍。
chū ān dì shí hé jiān rén yǐn cì yǐng chuān rén shǐ yù jiē zuò shā rén dāng sǐ cì xiōng chū jí yù mǔ jūn bìng yì guān cáo qiú dài qí mìng ér yì ér wù gù
初,安帝时河间人尹次、颍川人史玉皆坐杀人当死,次兄初及玉母军并诣官曹求代其命,而缢而物故。
shàng shū chén zhōng yǐ zuì yí cóng qīng yì huó cì yù
尚书陈忠以罪疑从轻,议活次、玉。
shào hòu zhuī bó zhī jù zhèng diǎn xíng yǒu kě cún zhě
劭后追驳之,据正典刑,有可存者。
qí yì yuē
其议曰:
shàng shū chēng tiān zhì yǒu lǐ wǔ fú wǔ zhāng zāi
《尚书》称“天秩有礼,五服五章哉。
tiān tǎo yǒu zuì wǔ xíng wǔ yòng zāi
天讨有罪,五刑五用哉”。
ér sūn qīng yì yún fán zhì xíng zhī běn jiāng yǐ jìn bào è qiě chéng qí mò yě fán jué liè guān zhì shǎng qìng xíng wēi jiē yǐ lèi xiāng cóng shǐ dāng qí shí yě
而孙卿亦云:“凡制刑之本,将以禁暴恶,且惩其末也,凡爵列、官秩、赏庆、刑威,皆以类相从,使当其实也。
ruò dé bù fù wèi néng bù chèn guān shǎng bù chóu gōng xíng bù yīng zuì bù xiáng mò dà yān
”若德不副位,能不称官,赏不酬功,刑不应罪,不祥莫大焉。
shā rén zhě sǐ shāng rén zhě xíng cǐ bǎi wáng zhī dìng zhì yǒu fǎ zhī chéng kē
杀人者死,伤人者刑,此百王之定制,有法之成科。
gāo zǔ rù guān suī shàng yuē fǎ rán shā rén zhě sǐ yì wú kuān jiàng
高祖入关,虽尚约法,然杀人者死,亦无宽降。
fu shí huà zé xíng zhòng shí luàn zé xíng qīng
夫时化则刑重,时乱则刑轻。
shū yuē xíng fá shí qīng shí zhòng cǐ zhī wèi yě
《书》曰“刑罚时轻时重”,此之谓也。
jīn cì yù gōng yǐ qīng shí shì qí sī hàn zǔ bīng ān rěn jiāng shī dào lù
今次、玉公以清时释其私憾,阻兵安忍,僵尸道路。
cháo sī zài kuān xìng zhì dōng yù ér chū jūn yú juàn wàng zì tóu bì
朝思在宽,幸至冬狱,而初、军愚狷,妄自投毙。
xī zhào hū qīn sǐ zǐ jiū zhī nán ér kǒng zǐ yuē jīng yú gōu dú rén mò zhī zhī
昔召忽亲死子纠之难,而孔子曰“经于沟读,人莫之知”。
cháo shì zhī fù fēi cuò kè jùn suì néng zì yǔn qí mìng bān gù yì yún bù zhī zhào mǔ zhǐ kuò yǐ quán qí zōng
朝氏之父非错刻峻,遂能自陨其命,班固亦云“不知赵母指括以全其宗”。
chuán yuē pú qiè gǎn kǎi ér zhì sǐ zhě fēi néng yì yǒng gù wú lǜ ěr
传曰“仆妾感慨而致死者,非能义勇,顾无虑耳”。
fu xíng fá wēi yù yǐ lèi tiān zhī zhèn shā lù yě
夫刑罚威狱, 以类天之震E771杀戮也;
wēn cí hé huì yǐ fàng tiān zhī shēng zhí cháng yù yě
温慈和惠,以放天之生殖长育也。
shì gù chūn yī cǎo kū zé wèi zāi qiū yī mù huá yì wèi yì
是故春一草枯则为灾,秋一木华亦为异。
jīn shā wú zuì zhī chū jūn ér huó dāng sǐ zhī cì yù qí wèi kū huá bù yì rán hu
今杀无罪之初、军,而活当死之次、玉,其为枯华,不亦然乎?
chén zhōng bù xiáng zhì xíng zhī běn ér xìn yī shí zhī rén suì guǎng yǐn bā yì qiú shēng zhī duān
陈忠不详制刑之本,而信一时之仁,遂广引八议求生之端。
fu qīn gù xián néng gōng guì qín bīn qǐ yǒu cì yù dāng zuì zhī kē zāi
夫亲故贤能功贵勤宾,岂有次、玉当罪之科哉?
ruò nǎi xiǎo dà yǐ qíng yuán xīn dìng zuì cǐ wèi qiú shēng fēi wèi dài sǐ kě yǐ shēng yě
若乃小大以情,原心定罪,此为求生,非谓代死可以生也。
bài fǎ luàn zhèng huǐ qí kě zhuī
败法乱政,悔其可追。
shào fán wèi bó yì sān shí piān jiē cǐ lèi yě
劭凡为驳议三十篇,皆此类也。
yòu shān dìng lǜ lìng wèi hàn yí jiàn ān yuán nián nǎi zòu zhī
又删定律令为《汉仪》,建安元年乃奏之。
yuē
曰:
fu guó zhī dà shì mò shàng zǎi jí
夫国之大事,莫尚载籍。
zǎi jí yě zhě jué xián yí míng shì fēi shǎng xíng zhī yi yǔn huò jué zhōng bǐ hòu zhī rén yǒng wèi jiān yān
载籍也者,决嫌疑,明是非,赏刑之宜,允获厥中,俾后之人永为监焉。
gù jiāo xi xiāng dǒng zhòng shū lǎo bìng zhì shì cháo tíng měi yǒu zhèng yì shù qiǎn tíng wèi zhāng tāng qīn zhì lòu xiàng wèn qí dé shī
故胶西相董仲舒老病致仕,朝廷每有政议,数遣廷尉张汤亲至陋巷,问其得失。
yú shì zuò chūn qiū jué yù èr bǎi sān shí èr shì dòng yǐ jīng duì yán zhī xiáng yǐ nì chén dǒng zhuó dàng fù wáng shì diǎn xiàn fén liáo mǐ yǒu jié qiǎn kāi pì yǐ lái mò huò cí kù
于是作《春秋决狱》二百三十二事,动以经对,言之详矣,逆臣董卓,荡覆王室,典宪焚燎,靡有孑遣,开辟以来,莫或兹酷。
jīn dà jià dōng mài xún shěng xǔ dōu bá chū xiǎn nán qí mìng wéi xīn
今大驾东迈,巡省许都,拔出险难,其命惟新。
chén lěi shì shòu ēn róng zuò fēng yǎn qiè bù zì kuí tān shǎo yún bǔ zhé zhuàn jù lǜ běn zhāng jù shàng shū jiù shì tíng wèi bǎn lìng jué shì bǐ lì sī tú dōu mù wǔ cáo zhào shū jí chūn qiū duàn yù fán èr bǎi wǔ shí piān
臣累世受恩,荣祚丰衍,窃不自揆,贪少云补,辄撰具《律本章句》、《尚书旧事》、《廷尉板令》、《决事比例》、《司徒都目》、《五曹诏书》及《春秋断狱》凡二百五十篇。
juān qù fù zhòng wèi zhī jié wén
蠲去复重,为之节文。
yòu jí bó yì sān shí piān yǐ lèi xiāng cóng fán bā shí èr shì
又集驳议三十篇,以类相从,凡八十二事。
qí jiàn hàn shū èr shí wǔ hàn jì sì jiē shān xù rùn sè yǐ quán běn tǐ
其见《汉书》二十五,《汉纪》四,皆删叙润色,以全本体。
qí èr shí liù bó cǎi gǔ jīn guī wěi zhī shì wén zhāng huàn bǐng dé yì kě guān
其二十六,博采古今瑰玮之士,文章焕炳,德义可观。
qí èr shí qī chén suǒ chuàng zào
其二十七,臣所创造。
qǐ zì wèi bì hé dào zhōng xīn yān fèn yì liáo yǐ jiè shǒu
岂E478自谓必合道衷,心焉愤邑,聊以借手。
xī zhèng rén yǐ qián shǔ wèi pú zhōu zhī yú zhōu sòng yú fū yì bǎo yān shí tí shí zhòng
昔郑人以干鼠为璞,鬻之于周,宋愚夫亦宝燕石,缇B250十重。
fu dǔ zhī zhě yǎn kǒu lú hú ér xiào sī wén zhī zú wú nǎi lèi zhān
夫睹之者掩口卢胡而笑,斯文之族,无乃类旃。
zuǒ shì shí yún suī yǒu jī jiāng sī má bù qì qiáo cuì jiān kuǎi gài suǒ yǐ dài kuì yě
《左氏》实云虽有姬姜丝麻,不弃憔悴菅蒯,盖所以代匮也。
shì yòng gǎn lù wán cái cè yú míng zhé zhī mò
是用敢露顽才,厕于明哲之末。
suī wèi zú gāng jì guó tǐ xuān qià shí yōng shù jī guān chá zēng chǎn shèng tīng
虽未足纲纪国体,宣洽时雍,庶几观察,增阐圣听。
wéi yīn wàn jī zhī yú xiá yóu yì xǐng lǎn yān
惟因万机之余暇,游意省览焉。
xiàn dì shàn zhī
献帝善之。
èr nián zhào bài shào wèi yuán shào jūn móu xiào wèi
二年,诏拜劭为袁绍军谋校尉。
shí shǐ qiān dū yú xǔ jiù zhāng yīn mò shū jì hǎn cún
时始迁都于许,旧章堙没,书记罕存。
shào kǎi rán tàn xī nǎi zhuì jí suǒ wén zhe hàn guān lǐ yí gù shì fán cháo tíng zhì dù bǎi guān diǎn shì duō shào suǒ lì
劭慨然叹息,乃缀集所闻,著《汉官礼仪故事》,凡朝廷制度,百官典式,多劭所立。
chū fù fèng wéi sī lì shí bìng xià zhū guān fǔ jùn guó gè shàng qián rén xiàng zàn shào nǎi lián zhuì qí míng lù wèi zhuàng rén jì
初,父奉为司隶时,并下诸官府郡国,各上前人像赞,劭乃连缀其名,录为《状人纪》。
yòu lùn dāng shí xíng shì zhe zhōng hàn ji xù
又论当时行事,著《中汉辑序》。
zhuàn fēng sú tōng yǐ biàn wù lèi míng hào shì shí sú xián yí
撰《风俗通》,以辩物类名号,释时俗嫌疑。
wén suī bù diǎn hòu shì fú qí qià wén
文虽不典,后世服其洽闻。
fán suǒ zhù shù bǎi sān shí liù piān
凡所著述百三十六篇。
yòu jí jiě hàn shū jiē chuán yú shí
又集解《汉书》,皆传于时。
hòu zú yú yè
后卒于邺。
dì zǐ qú bìng yǐ wén cái chēng
弟子B252、璩,并以文才称。
zhōng xīng chū yǒu yīng yù zhě shēng sì zǐ ér guǎ
中兴初,有应妪者,生四子而寡。
jiàn shén guāng zhào shè shì tàn zhī nǎi de huáng jīn
见神光照社,试探之,乃得黄金。
zì shì zhū zǐ huàn xué bìng yǒu cái míng zhì qī shì tōng xiǎn
自是诸子宦学,并有才名,至B252七世通显。
huò xū zì shū zhì wèi jùn yè rén yě
霍谞字叔智,魏郡邺人也。
shǎo wèi zhū shēng míng jīng
少为诸生,明经。
yǒu rén wū xū jiù sòng guāng yú dà jiàng jūn liáng shāng zhě yǐ wéi wàng kān zhāng wén zuò xì luò yáng zhào yù lüě kǎo kùn jí
有人诬谞舅宋光于大将军梁商者,以为妄刊章文,坐系洛阳诏狱,掠考困极。
xū shí nián shí wǔ zòu jì yú shāng yuē
谞时年十五,奏记于商曰:
jiāng jūn tiān fù hòu ēn mǐn jiù guāng yuān jié qián zhě wēn jiào xǔ wèi píng yì suī wèi xià lì duàn jué qí shì yǐ méng shén míng gù shěng zhī tīng
将军天覆厚恩,愍舅光冤结,前者温教许为平议,虽未下吏断决其事,已蒙神明顾省之听。
huáng tiān hòu tǔ shí wén dé yīn
皇天后土,实闻德音。
qiè dú yǒng yuè sī zì qìng xìng
窃独踊跃,私自庆幸。
xū wén chūn qiū zhī yì yuán qíng dìng guò shè shì zhū yì gù xǔ zhǐ suī shì jūn ér bù zuì zhào dùn yǐ zòng zéi ér jiàn shū
谞闻《春秋》之义,原情定过,赦事诛意,故许止虽弑君而不罪,赵盾以纵贼而见书。
cǐ zhòng ní suǒ yǐ chuí wáng fǎ hàn shì suǒ yí zūn qián xiū yě
此仲尼所以垂王法,汉世所宜遵前修也。
chuán yuē rén xīn bù tóng pì ruò qí miàn
传曰:“人心不同,譬若其面。
sī gài wèi dà xiǎo yǔ lóng chǒu měi zhī xíng zhì yú bí mù zhòng qiào máo fà zhī zhuàng wèi yǒu bù rán zhě yě
”斯盖谓大小窳隆丑美之形,至于鼻目众窍毛发之状,未有不然者也。
qíng zhī yì zhě gāng róu shū jí jù jìng zhī jiān
情之异者,刚柔舒急倨敬之间。
zhì yú qū lì bì hài wèi sǐ lè shēng yì fù jūn yě
至于趋利避害,畏死乐生,亦复均也。
xū yǔ guāng gǔ ròu yì yǒu xiāng yǐn yán qí yuān làn wèi bì kě liàng qiě yǐ rén qíng píng lùn qí lǐ
谞与光骨肉,义有相隐,言其冤滥,未必可谅,且以人情平论其理。
guāng yì guān zǐ sūn jìng lù píng yì wèi jí zhōu jùn rì wàng zhēng bì yì wú xiá huì xiān jiè zhī lèi wú gù kān dìng zhào shū yù yǐ hé míng
光衣冠子孙,径路平易,位极州郡,日望征辟,亦无瑕秽纤介之累,无故刊定诏书,欲以何名?
jiù yǒu suǒ yí dāng qiú qí biàn ān qǐ yǒu chù mào sǐ huò yǐ jiě xì wēi
就有所疑,当求其便安,岂有触冒死祸,以解细微?
pì yóu liáo jī yú fù zǐ zhǐ kě yú dú wèi rù cháng wèi yǐ jué yān hóu qǐ kě wèi zāi
譬犹疗饥于附子,止渴于C74C毒,未入肠胃,已绝咽喉,岂可为哉!
xī dōng hǎi xiào fù jiàn wang bù gū yōu líng gǎn gé tiān yìng kū hàn
昔东海孝妇见枉不辜,幽灵感革,天应枯旱。
guāng zhī suǒ zuò qíng jì kě yuán shǒu quē lián nián ér zhōng bú jiàn lǐ
光之所坐,情既可原,守阙连年,而终不见理。
hū jiē zǐ gōng zhī mén qì xuè liǎng guān zhī xià shāng hé zhì zāi wéi hài zī shén
呼嗟紫宫之门,泣血两观之下,伤和致灾,为害滋甚。
fán shì gèng shè lìng bù yīng fù àn
凡事更赦令,不应复案。
fu yǐ zuì xíng míng bái shàng méng tiān ēn qǐ yǒu yuān bàng wú zhēng fǎn bù dé lǐ
大凡罪刑明白,尚蒙天恩,岂有冤谤而无证据,反而不得受理?
shì wèi xíng yòu zhèng zuì lù jiā wū qīn yě
是为刑宥正罪,戮加诬侵也。
bù piān bù dǎng qí ruò shì hu
不偏不党,其若是乎?
míng jiāng jūn dé shèng wèi zūn rén chén wú èr yán xíng dòng tiān dì jǔ cuò yí yīn yáng chéng néng liú shén pèi rán xiǎo chá bì yǒu yú gōng gāo mén zhī fú hé qì lì yīng tiān xià xìng shèn
明将军德盛位尊,人臣无二,言行动天地,举厝移阴阳,诚能留神,沛然晓察,必有于公高门之福,和气立应,天下幸甚。
shāng gāo xū cái zhì jí wéi zòu yuán guāng zuì yóu shì xiǎn míng
商高谞才志,即为奏原光罪,由是显名。
shì jùn jǔ xiào lián shāo qiān jīn chéng tài shǒu
仕郡,举孝廉,稍迁金城太守。
xìng míng dá dǔ hòu néng yǐ ēn xìn huà yòu shū sú shèn wéi qiāng hú suǒ jìng fú
性明达笃厚,能以恩信化诱殊俗,甚为羌胡所敬服。
zāo mǔ yōu zì shàng guī xíng sàng
遭母忧,自上归行丧。
fú quē gōng chē zhēng zài qiān běi hǎi xiāng rù wèi shàng shū pú yè
服阙,公车征,再迁北海相,入为尚书仆射。
shì shí dà jiàng jūn liáng jì guì qī bǐng quán zì gōng qīng yǐ xià mò gǎn wéi wǔ
是时,大将军梁冀贵戚秉权,自公卿以下莫敢违忤。
xū yǔ shàng shū lìng yǐn xūn shù zòu qí shì yòu yīn bì jiàn chén wén zuì shī
谞与尚书令尹勋数奏其事,又因陛见陈闻罪失。
jí jì zhū hòu huán dì jiā qí zhōng jié fēng yè dū tíng hóu
及冀诛后,桓帝嘉其忠节,封邺都亭侯。
qián hòu gù ràng bù xǔ
前后固让,不许。
chū wèi hé nán yǐn qiān sī lì xiào wèi zhuǎn shào fǔ tíng wèi zú guān
出为河南尹,迁司隶校尉,转少府、廷尉,卒官。
zi ān dìng tài shǒu
子F651,安定太守。
yuán yán zì jì píng chén liú wài huáng rén yě
爰延字季平,陈留外黄人也。
qīng kǔ hào xué néng tōng jīng jiào shòu
清苦好学,能通经教授。
xìng zhì què shǎo yán cí
性质悫,少言辞。
xiàn lìng lǒng xī niú shù hǎo shì zhī rén nǎi lǐ qǐng yán wèi tíng yuàn fàn dān wèi gōng cáo pú yáng qián wéi zhǔ jí cháng gòng yán tán ér yǐ
县令陇西牛述好士知人,乃礼请延为廷掾,范丹为功曹,濮阳潜为主籍,常共言谈而已。
hòu lìng shǐ zhāo yǐ wéi xiāng sè fū rén huà dà xíng rén dàn wén sè fū bù zhī jùn xiàn
后令史昭以为乡啬夫,仁化大行,人但闻啬夫,不知郡县。
zài shì èr nián zhōu fǔ lǐ qǐng bù jiù
在职两年,州府礼请,没有去。
huán dì shí zhēng bó shì tài wèi yáng bǐng děng jǔ xián liáng fāng zhèng zài qiān wèi shì zhōng
桓帝时征博士,太尉杨秉等举贤良方正,再迁为侍中。
dì yóu shàng lín yuàn cóng róng wèn yán yuē zhèn hé rú zhǔ yě
帝游上林苑,从容问延曰:“朕何如主也?
duì yuē bì xià wèi hàn zhōng zhǔ
”对曰:“陛下为汉中主。
dì yuē hé yǐ yán zhī
武帝问:“凭什么这么说?”
duì yuē shàng shū lìng chén fán rèn shì zé huà zhōng cháng shì huáng mén yù zhèng zé luàn shì yǐ zhī bì xià kě yǔ wéi shàn kě yǔ wèi fēi
”对曰:“尚书令陈蕃任事则化,中常侍黄门豫政则乱,是以知陛下可与为善,可与为非。
dì yuē xī zhū yún tíng shé lán kǎn jīn shì zhōng miàn chēng zhèn wéi jìng wén quē yǐ
”帝曰:“昔朱云廷折栏槛,今侍中面称朕违,敬闻阙矣。
bài wǔ guān zhōng láng jiàng zhuǎn zhǎng shuǐ xiào wèi qiān wèi jùn tài shǒu zhēng bài dà hóng lú
”拜五官中郎将,转长水校尉,迁魏郡太守,征拜大鸿胪。
dì yǐ yán rú shēng cháng tè yàn jiàn
帝以延儒生,常特宴见。
shí tài shǐ lìng shàng yán kè xīng jīng dì zuò dì mì yǐ wèn yán
时,太史令上言客星经帝坐,帝密以问延。
yán yīn shàng fēng shì yuē
延因上封事曰:
chén wén tiān zǐ zūn wú wéi shàng gù tiān yǐ wéi zi wèi lín chén shù wēi zhòng sì hǎi
臣闻天子尊无为上,故天以为子,位临臣庶,威重四海。
dòng jìng yǐ lǐ zé xīng chén shùn xù
动静以礼,则星辰顺序;
yì zài xié pì zé guǐ dù cuò wéi
意在邪僻,则晷度错违。
bì xià yǐ hé nán yǐn shān wàn yǒu lóng qián zhī jiù fēng wèi tōng hóu ēn zhòng gōng qīng huì fēng zōng shì
陛下以河南尹邓万有龙潜之旧,封为通侯,恩重公卿,惠丰宗室。
jiā qǐng yǐn jiàn yǔ zhī duì bó shàng xià dú yǒu kuī zūn yán
加顷引见,与之对博,上下C841黩,有亏尊严。
chén wén zhī dì zuǒ yòu zhě suǒ yǐ zī zhèng dé yě
臣闻之,帝左右者,所以咨政德也。
gù zhōu gōng jiè chéng wáng yuē qí péng qí péng yán shèn suǒ yǔ yě
故周公戒成王曰“其朋其朋”,言慎所与也。
xī sòng mǐn gōng yǔ qiáng chén gòng bó liè fù rén yú cè jī cǐ wú lǐ yǐ zhì dà zāi
昔宋闵公与强臣共博,列妇人于侧,积此无礼,以致大灾。
wǔ dì yǔ xìng chén li yán nián hán yān tóng wò qǐ zūn jué zhòng cì qíng yù wú suì shēng jiāo yín zhī xīn xíng bú yì zhī shì zú yán nián bèi lù yān fú qí shì
武帝与幸臣李延年、韩嫣同卧起,尊爵重赐,情欲无CA75,遂生骄淫之心,行不义之事,卒延年被戮,嫣伏其事。
fu ài zhī zé bù jué qí guò è zhī zé bù zhī qí shàn suǒ yǐ shì duō fàng làn wù qíng shēng yuàn
夫爱之则不觉其过,恶之则不知其善,所以事多放滥,物情生怨。
gù wáng zhě shǎng rén bì chou qí gōng jué rén bì zhēn qí dé
故王者赏人必酬其功,爵人必甄其德。
shàn rén tóng chǔ zé rì wén jiā xun
善人同处,则日闻嘉训;
è rén cóng yóu zé rì shēng xié qíng
恶人从游,则日生邪情。
kǒng zǐ yuē yì zhě sān yǒu sǔn zhě sān yǒu
孔子说:“有益的朋友有三种,有害的朋友有三种。
xié chén huò jūn luàn qiè wēi zhǔ yǐ fēi suǒ yán zé yuè yú ěr yǐ fēi suǒ xíng zé wán yú mù gù lìng rén jūn bù néng yuǎn zhī
”邪臣惑君,乱妾危主,以非所言则悦于耳,以非所行则玩于目,故令人君不能远之。
zhòng ní yuē wéi nǚ zǐ yǔ xiǎo rén wéi nán yǎng jìn zhī zé bù xùn yuǎn zhī zé yuàn
仲尼曰:“惟女子与小人为难养,近之则不逊,远之则怨。
gài shèng rén zhī míng jiè yě
”盖圣人之明戒也!
xī guāng wǔ huáng dì yǔ yán guāng jù qǐn shàng tiān zhī yì qí xī jí jiàn
昔光武皇帝与严光俱寝,上天之异,其夕即见。
fu yǐ guāng wǔ zhī shèng dé yán guāng zhī gāo xián jūn chén hé dào shàng jiàng cǐ biàn xìng kuàng bì xià jīn suǒ qīn xìng yǐ jiàn wèi guì yǐ bēi wèi zūn zāi
夫以光武之圣德,严光之高贤,君臣合道,尚降此变,幸况陛下今所亲幸,以贱为贵,以卑为尊哉?
wéi bì xià yuǎn chán yú zhī rén nà jiǎn jiǎn zhī shì chú zuǒ yòu zhī quán wù huàn guān zhī bì
惟陛下远谗谀之人,纳謇謇之士,除左右之权,寤宦官之敝。
shǐ jī shàn rì xī nìng è xiāo tiǎn zé qián zāi kě chú
使积善日熙,佞恶消殄,则干灾可除。
dì shěng qí zòu
帝省其奏。
yīn yǐ bìng zì shàng qǐ hái gǔ huán jiā
因以病自上,乞骸骨还家。
líng dì fù tè zhēng bù xíng bìng zú
灵帝复特征,不行,病卒。
zi jì bái mǎ lìng yì chēng shàn shì
子骥,白马令,亦称善士。
xú zì mèng yù guǎng líng hǎi xī rén yě
徐DA78字孟玉,广陵海西人也。
fù shū dù liáo jiāng jūn yǒu míng yú biān
父淑,度辽将军,有名于边。
shǎo bó xué pì gōng fǔ jǔ gāo dì
DA78少博学,辟公府,举高第。
shāo qiān jīng zhōu cì shǐ
稍迁荆州刺史。
shí dǒng tài hòu zǐ zi zhāng zhōng wèi nán yáng tài shǒu yīn shì fàng làn zāng ba shù yì
时,董太后姊子张忠为南阳太守,因势放滥,臧罢数亿。
lín dāng zhī bù tài hòu qiǎn zhōng cháng shì yǐ zhōng shǔ
DA78临当之部,太后遣中常侍以忠属DA78。
duì yuē chén shēn wéi guó bù gǎn wén mìng
DA78对曰:“臣身为国,不敢闻命。
tài hòu nù jù zhēng zhōng wèi sī lì xiào wèi yǐ xiāng wēi lín
”太后怒,遽征忠为司隶校尉,以相威临。
dào zhōu jǔ zòu zhōng zāng yú yī yì shǐ guàn jūn xiàn shàng bù yì dà sī nóng yǐ zhāng bào qí shì
DA78到州,举奏忠臧余一亿,使冠军县上簿诣大司农,以彰暴其事。
yòu zòu wǔ jùn tài shǒu jí shǔ xiàn yǒu zāng wū zhě xī zhēng àn zuì wēi fēng dà xíng
又奏五郡太守及属县有臧污者,悉征案罪,威风大行。
zhōng píng yuán nián yǔ zhōng láng jiàng zhū jùn jī huáng jīn zéi yú wǎn pò zhī
中平元年,与中郎将朱俊击黄巾贼于宛,破之。
zhāng zhōng yuàn yǔ zhū yān guān gòu zào wú duān suì yǐ zuì zhēng
张忠怨DA78,与诸阉官构造无端,DA78遂以罪征。
yǒu pò zéi gōng de miǎn guān guī jiā
有破贼功,得免官归家。
hòu zài zhēng qiān rǔ nán tài shǒu zhuǎn dōng hǎi xiāng suǒ zài huà xíng
后再征,迁汝南太守,转东海相,所在化行。
xiàn dì qiān xǔ yǐ tíng wèi zhēng dāng yì jīng shī dào wèi yuán shù suǒ jié shòu yǐ shàng gōng zhī wèi
献帝迁许,以廷尉征,当诣京师,道为袁术所劫,授DA78以上公之位。
nǎi tàn yuē gōng shèng bào xuān dú hé rén zāi
DA78乃叹曰:“龚胜、鲍宣,独何人哉?
shǒu zhī bì sǐ
守之必死!
shù bù gǎn bī
”术不敢逼。
shù sǐ jūn pò de qí dào guó xǐ jí hái xǔ shàng zhī bìng sòng qián suǒ jiǎ rǔ nán dōng hǎi èr jùn yìn shòu
术死军破,DA78得其盗国玺,及还许,上之,并送前所假汝南、东海二郡印绶。
sī tú zhào wēn wèi yuē jūn zāo dà nàn yóu cún cǐ yá
司徒赵温谓DA78曰:“君遭大难,犹存此邪?
yuē xī sū wǔ kùn yú xiōng nú bù duì qī chǐ zhī jié kuàng cǐ fāng cùn yìn hu
”DA78曰:“昔苏武困于匈奴,不队七尺之节,况此方寸印乎?
hòu bài tài cháng shǐ chí jié bài cáo cāo wèi chéng xiàng
后拜太常,使持节拜曹操为丞相。
cāo yǐ xiāng ràng bù gǎn dāng
操以相让DA78,DA78不敢当。
zú yú guān
卒于官。
lùn yuē sūn yì yǐ gāo míng jiàn jì ér shòu qī yú yīn jì
论曰:孙懿以高明见忌,而受欺于阴计;
dí pú zī jué shù qǔ tōng ér zhōng zhī yǐ jiǎn jiàn
翟酺资谲数取通,而终之以謇谏。
qǐ xìng zhì zì yǒu zhōu piān xiān hòu zhī yào shū dù hu
岂性智自有周偏,先后之要殊度乎?
yīng shì qī shì cái wén ér fèng shào cǎi zhāng wèi shèng
应氏七世才闻,而奉,劭采章为盛。
jí zhuàn zhe piān jí zhēn jì yì zhī suī yún xiǎo dào yì yǒu kě guān zhě yān
及撰著篇籍,甄纪异知,虽云小道,亦有可观者焉。
yán yìng duì biàn zhèng ér bù fàn líng shàng zhī yóu sī gù cí zhī bù kě yǐ yǐ yě
延、DA78应对辩正,而不犯陵上之尤,斯固辞之不可以已也。
zàn yuē yáng zhōng lǐ fǎ huá yáng yǒu wén
赞曰:杨终、李法,华阳有闻。
èr yīng kè cōng yì biǎo rǔ fén
二应克聪,亦表汝𣸣。
dí pú zhà yì huò xū qǐng jiù
翟酺诈懿,霍谞请舅。
yán néng jié dì yì wǔ hòu
延能讦帝,DA78亦忤后。