梦溪笔谈 · 沈括 · Chapter 1 of 30

故事一

PinyinModern Translation
Size

shàng qīn jiāo jiāo miào cè wén jiē yuē gōng jiàn suì shì

上亲郊郊庙,册文皆曰“恭荐歳事”。

xiān jǐng líng gōng wèi zhī cháo xiàn

先景灵宫,谓之“朝献”;

cì tài miào wèi zhī cháo xiǎng

次太庙,谓之“朝飨”;

mò nǎi yǒu shì yú nán jiāo

末乃有事于南郊。

yǔ jí jiāo shì shí céng yù tǎo lùn cháng yí qí cì xù ruò xiān wèi zūn zé jiāo bù yīng zài miào hòu

予集《郊式》时,曾预讨论,常疑其次序,若先为尊,则郊不应在庙后;

ruò hòu wèi zūn zé jǐng líng gōng bù yīng zài tài miào zhī xiān

若后为尊,则景灵宫不应在太庙之先。

qiú gòng suǒ cóng lái gài yǒu suǒ yīn

求共所从来,盖有所因。

àn táng gù shì fán yǒu shì dì shàng dì zé bǎi shén jiē yù qiǎn shǐ jì gào wéi tài qīng gōng tài miào zé huáng dì qīn xíng

按唐故事,凡有事地上帝,则百神皆预遣使祭告,唯太清宫、太庙则皇帝亲行。

qí cè zhù jiē yuē qǔ mǒu yuè mǒu rì yǒu shì yú mǒu suǒ bù gǎn bù gào

其册祝皆曰“取某月某日有事于某所,不敢不告。

gōng miào wèi zhī zòu gào yú jiē wèi zhī jì gào

”宫、庙谓之“奏告”,余皆谓之“祭告”。

wéi yǒu shì yú nán jiāo fāng wèi zhèng cí

唯有事于南郊,方为“正祠”。

zhì tiān bǎo jiǔ zài nǎi xià zhào yuē gào zhě shàng gào xià zhī cí

至天宝九载,乃下诏曰:“‘告’者,上告下之词。

jīn hòu tài qīng gōng yí chēng cháo xiàn tài miào chēng cháo xiǎng

今后太清宫宜称‘朝献’,太庙称‘朝飨’。

zì cǐ suì shī zòu gào zhī míng cè wén jiē wèi zhèng cí

”自此遂失“奏告”之名,册文皆为“正祠”。

zhèng yá fǎ zuò xiāng mù wèi zhī jiā jīn shì sì zú duò jiǎo qí qián xiǎo yǎn zhī téng mào zhī

正衙法座,香木为之,加金饰,四足,堕角,其前小偃,织藤冒之。

měi chē jià chū xìng zé shǐ lǎo nèi chén mǎ shàng bào zhī yuē jià tóu

每车驾出幸,则使老内臣马上抱之,曰“驾头”。

niǎn hòu qǔ gài wèi zhī láng

辇后曲盖谓之“筤”。

liǎng shàn jiā xīn tōng wèi zhī shàn láng

两扇夹心,通谓之“扇筤”。

jiē xiù yì yǒu xiāo jīn zhě jí gǔ zhī huá gài yě

皆绣,亦有销金者,即古之华盖也。

táng hàn lín yuàn zài jìn zhōng nǎi rén zhǔ yàn jū zhī suǒ yù táng chéng míng jīn luán diàn jiē zài qí jiān

唐翰林院在禁中,乃人主燕居之所,玉堂、承明、金銮殿皆在其间。

yìng gòng fèng zhī rén zì xué shì yǐ xià gōng jì qún guān sī lì jí qí jiān zhě jiē chēng hàn lín rú jīn zhī hàn lín yī guān hàn lín dài zhào zhī lèi shì yě

应供奉之人,自学士已下,工伎群官司隶籍其间者,皆称翰林,如今之翰林医官、翰林待诏之类是也。

wéi hàn lín chá jiǔ sī zhǐ chēng hàn lín sī gài xiāng chéng quē wén

唯翰林茶酒司止称“翰林司”,盖相承阙文。

táng zhì zì zǎi xiàng ér xià chū mìng jiē wú xuān zhào zhī lǐ wéi xué shì xuān zhào

唐朝制度,自宰相以下官员,新任命时都没有皇帝传旨入使就职的礼节,只有学士是传旨就职的。

gài xué shì yuàn zài jìn zhōng fēi nèi chén xuān zhào wú yīn de rù gù yuàn mén bié shè fù mén yì yǐ qí tōng jìn tíng yě

盖学士院在禁中,非内臣宣召,无因得入,故院门别设复门,亦以其通禁庭也。

yòu xué shì yuàn běi fēi zhě wèi qí zài yù táng zhī nán biàn yú yìng zhào

又学士院北扉者,为其在浴堂之南,便于应召。

jīn xué shì chū bài zì dōng huá mén rù zhì zuǒ chéng tiān mén xià mǎ

今学士初拜,自东华门入,至左承天门下马;

dài zhào yuàn lì zì zuǒ chéng tiān mén shuāng yǐn zhì mén

待诏、院吏自左承天门双引至门。

cǐ yì yòng táng gù shì yě

此亦用唐故事也。

táng xuān zhào xué shì zì dōng mén rù zhě bǐ shí xué shì yuàn zài xī yè gù zì hàn lín yuàn dōng mén fù zhào fēi ruò jīn zhī dōng huá mén yě

唐宣召学士,自东门入者,彼时学士院在西掖,故自翰林院东门赴召,非若今之东华门也。

zhì rú wǎn líng gù shì yì yuán qí zài jìn zhōng suī xué shì yuàn lì yì zhǐ yú yù táng mén wài zé qí yán mì kě zhī

至如挽铃故事,亦缘其在禁中,虽学士院吏,亦止于玉堂门外,则其严密可知。

rú jīn xué shì yuàn zài wài yǔ zhū sī wú yì yì shè líng suǒ xī jiē wén jù gù shì ér yǐ

如今学士院在外,与诸司无异,亦设铃索,悉皆文具故事而已。

xué shì yuàn yù táng tài zōng huáng dì céng qīn xìng

学士院玉堂,太宗皇帝曾亲幸。

zhì jīn wéi xué shì shàng rì xǔ zhèng zuò tā rì jiē bù gǎn dú zuò

至今唯学士上日许正坐,他日皆不敢独坐。

gù shì táng zhōng shè shì cǎo tái měi cǎo zhì zé jù yì guān jù tái ér zuò

故事:堂中设视草台,每草制,则具衣冠据台而坐。

jīn bù fù rú cǐ dàn cún kōng tái ér yǐ

今不复如此,但存空台而已。

yù táng dōng chéng zhǐ zi chuāng gé shàng yǒu huǒ rán chù

玉堂东承旨子窗格上有火然处。

tài zōng cháng yè xìng yù táng sū yì jiǎn wéi xué shì yǐ qǐn jù qǐ wú zhú jù yì guān gōng pín zì chuāng gé yǐn zhú rù zhào zhī

太宗尝夜幸玉堂,苏易简为学士,已寝,遽起,无烛具衣冠,宫嫔自窗格引烛入照之。

zhì jīn bù yù gēng yì yǐ wéi yù táng yī shèng shì

至今不欲更易,以为玉堂一盛事。

dōng xī tóu gòng fèng guān běn táng cóng guān zhī míng

东西头供奉官,本唐从官之名。

zì yǒng wēi yǐ hòu rén zhǔ duō jū dà míng gōng bié zhì cóng guān wèi zhī dōng tóu gòng fèng guān

自永微以后,人主多居大明宫,别置从官,谓之“东头供奉官”。

xī nèi jù yuán bù fèi zé wèi zhī xī tóu gòng fèng guān

西内具员不废,则谓之“西头供奉官”。

táng zhì liǎng shěng gòng fèng guān dōng xī duì lì wèi zhī é méi bān

唐制,两省供奉官东西对立,谓之“蛾眉班”。

guó chū gòng fèng bān yú bǎi guān qián héng liè

国初,供奉班于百官前横列。

wáng pǔ bà xiāng wèi dōng gōng yī pǐn bān zài gòng fèng bān zhī hòu suì lìng gòng fèng bān yī jiù fēn lì

王溥罢相为东宫,一品班在供奉班之后,遂令供奉班依旧分立。

qìng lì gǔ ān gōng wèi zhōng chéng yǐ dōng xī bān duì bài wèi fēi lǐ fù lìng héng xíng

庆历贾安公为中丞,以东西班对拜为非礼,复令横行。

zhì jīn chū xù bān fēn lì

至今初叙班分立;

bǎi guān bān dìng nǎi zhuǎn bān héng xíng

百官班定,乃转班横行;

cān ba fù fēn lì

参罢,复分立;

bǎi guān bān tuì nǎi chū

百官班退,乃出。

cān yòng jiù zhì yě

参用旧制也。

zhōng guó yì guān zì běi qí yǐ lái nǎi quán yòng hú fú

中国衣冠,自北齐以来,乃全用胡服。

zhǎi xiù fēi lǜ duǎn yī zhǎng yào xuē yǒu xiè dài jiē hú fú yě

窄袖、绯绿短衣、长靿靴、有鞢带,皆胡服也。

zhǎi xiù lì yú chí shè duǎn yī zhǎng yào jiē biàn yú shè cǎo

窄袖利于驰射,短衣、长靿皆便于涉草。

hú rén lè mào cǎo cháng qǐn chǔ qí jiān yǔ shǐ běi shí jiē jiàn zhī

胡人乐茂草,常寝处其间,予使北时皆见之。

suī wáng tíng yì zài shēn jiàn zhōng

虽王庭亦在深荐中。

yǔ zhì hú tíng rì xīn yǔ guò shè cǎo yī kù jiē rú wéi hú rén dōu wú suǒ zhān

予至胡庭日,新雨过,涉草,衣裤皆濡,唯胡人都无所沾。

dài yī suǒ chuí dié xiè gài yù pèi dài gōng jiàn fēn shuì suàn náng dāo lì zhī lèi

带衣所垂蹀躞,盖欲佩带弓剑、帉帨、算囊、刀砺之类。

zì hòu suī qù dié xiè ér yóu cún qí huán huán suǒ yǐ xián dié xiè rú mǎ zhī qiū gēn jí jīn zhī dài kuǎ yě

自后虽去蹀躞,而犹存其环,环所以衔蹀躞,如马之鞧根,即今之带銙也。

tiān zǐ bì yǐ shí sān huán wèi jié táng wǔ dé zhēn guàn shí yóu ěr

天子必以十三环为节,唐武德贞观时犹尔。

kāi yuán zhī hòu suī réng jiù sú ér shāo bāo bó yǐ

开元之后,虽仍旧俗,而稍褒博矣。

rán dài gōu shàng chuān dài běn wèi kǒng běn cháo jiā shùn zhé mào rén wén yě

然带钩尚穿带本为孔,本朝加顺折,茂人文也。

fú tóu yī wèi zhī sì jiǎo nǎi sì dài yě

幞头一谓之四脚,乃四带也。

èr dài xì nǎo hòu chuí zhī èr dài fǎn xì tóu shàng lìng qǔ zhé fù dǐng gù yì wèi zhī zhé shàng jīn

二带系脑后垂之,二带反系头上,令曲折附顶,故亦谓之“折上巾”。

táng zhì wéi rén zhǔ de yòng yìng jiǎo

唐制,唯人主得用硬脚。

wǎn táng fāng zhèn shàn mìng shǐ jiàn yòng yìng jiǎo

晚唐方镇擅命,始僭用硬脚。

běn cháo fú tóu yǒu zhí jiǎo jú jiǎo jiāo jiǎo cháo tiān shùn fēng fán wǔ děng

本朝幞头有直脚、局脚、交脚、朝天、顺风,凡五等。

wéi zhí jiǎo guì jiàn tōng fú zhī

唯直脚贵贱通服之。

yòu shù rén suǒ dài tóu jīn táng rén yì wèi zhī sì jiǎo gài liǎng jiǎo xì nǎo hòu liǎng jiǎo xì hàn xià qǔ qí fú láo bù tuō yě

又庶人所戴头巾,唐人亦谓之“四脚”,盖两脚系脑后,两脚系颔下,取其服劳不脱也。

wú shì zé fǎn xì yú dǐng shàng

无事则反系于顶上。

jīn rén bù fù xì hàn xià liǎng dài suì wèi xū shè

今人不复系颔下,两带遂为虚设。

yǔ jí shǐ guǎn jiǎn tǎo shí yì shū mì yuàn zhá zǐ wèn xuān tóu suǒ qǐ

予及史馆检讨时,议枢密院劄子问宣头所起。

yú àn táng gù shì zhōng shū shè rén zhí táng yǔ zhào jiē xiě sì běn yī běn wéi dǐ yī běn wèi xuān

余按唐故事,中书舍人职堂语诏,皆写四本:一本为底,一本为宣。

cǐ xuān wèi xíng chū ěr wèi yǐ míng shū yě

此“宣”谓行出耳,未以名书也。

wǎn táng shū mì shǐ zì jīn zhōng shòu zhǐ chū fù zhōng shū jí wèi zhī xuān

晚唐枢密使自禁中受旨,出付中书,即谓之“宣”。

zhōng shū chéng shòu lù zhī yú jí wèi zhī xuān dǐ

中书承受,录之于籍,谓之“宣底”。

jīn shǐ guǎn zhōng shàng yǒu gù xuān dǐ èr juǎn rú jīn zhī shèng yǔ bù yě

今史馆中尚有故《宣底》二卷,如今之《圣语簿》也。

liáng cháo chū zhì chóng rén yuàn zhuān xíng mì mìng

梁朝初置崇仁院,专行密命。

zhì hòu táng zhuāng zōng fù shū mì shǐ shǐ guō chóng tāo ān zhòng huì wèi zhī shǐ fēn lǐng zhèng shì bù guān yóu zhōng shū zhí xíng xià zhě wèi zhī xuān rú zhōng shū zhī chì

至后唐庄宗复枢密使,使郭崇韬、安重诲为之,始分领政事,不关由中书直行下者谓之“宣”,如中书之“敕”。

xiǎo shì zé fā tóu zi nǐ táng tiē yě

小事则发头子,拟堂贴也。

zhì jīn shū mì yuàn yòng xuān jí tóu zi běn cháo shū mì yuàn yì yòng zhá zǐ

至今枢密院用宣及头子,本朝枢密院亦用劄子。

dàn zhōng shū zhá zǐ zǎi xiàng yā zì zài shàng cì xiāng jí cān zhèng yǐ cì xiàng xià

但中书劄子,宰相押字在上,次相及参政以次向下;

shū mì yuàn zhá zǐ shū cháng yā zì zài xià fù èr yǐ cì xiàng shàng yǐ cǐ wéi bié

枢密院劄子,枢长押字在下,副贰以次向上:以此为别。

tóu zi wéi gěi yì mǎ zhī lèi yòng zhī

头子唯给驿马之类用之。

bǎi guān yú zhōng shū jiàn zǎi xiàng jiǔ qīng ér xià jí shěng lì gāo shēng chàng yī shēng qū zé qū ér rù

百官于中书见宰相,九卿而下,即省吏高声唱一声“屈”,则趋而入。

zǎi xiàng yī jí jìn chá jiē kàng shēng zàn hē wèi zhī qū yī

宰相揖及进茶,皆抗声赞喝,谓之“屈揖”。

dài zhì yǐ shàng jiàn zé yán qǐng mǒu guān gèng bù qū yī lín tuì réng jìn tāng jiē yú xí nán héng shè bǎi guān zhī wèi shēng cháo zé zuò jīng guān yǐ xià jiē lì

待制以上见,则言“请某官”,更不屈揖,临退仍进汤,皆于席南横设百官之位,升朝则坐,京官已下皆立。

hòu diàn yǐn chén liáo zé dài zhì yǐ shàng xuān míng bài wǔ

后殿引臣寮,则待制已上宣名拜舞;

shù guān dàn zàn bài bù xuān míng bù wǔ dǎo

庶官但赞拜,不宣名,不舞蹈。

zhōng shū lüè guì zhě shì yǔ zhī kàng yě

中书略贵者,示与之抗也。

shàng qián zé lüè wēi zhě shā lǐ yě

上前则略微者,杀礼也。

táng zhì chéng láng bài guān jí lóng mén xiè

唐制,丞郎拜官,即笼门谢。

jīn sān sī fù shǐ yǐ shàng bài guān zé bài wǔ yú zi jiē shàng

今三司副使已上拜官,则拜舞于子阶上;

bǎi guān bài yú jiē xià ér bù wǔ dǎo

百官拜于阶下,而不舞蹈。

cǐ yì lóng mén gù shì yě

此亦笼门故事也。

xué shì yuàn dì sān tīng xué shì zi dāng qián yǒu yī jù huái sù hào huái tīng

学士院第三厅学士子,当前有一巨槐,素号“槐厅”。

jiù chuán jū cǐ zhě duō zhì rù xiàng

旧传居此者,多至入相。

xué shì zhēng huái tīng zhì yǒu dǐ chè qián rén xíng lǐ ér qiáng jù zhī zhě

学士争槐厅,至有抵彻前人行李而强据之者。

yú wéi xué shì shí mù guān cǐ shì

余为学士时,目观此事。

jí xián yuàn jì kāi yuán gù shì jiào shū guān xǔ chēng xué shì

《集贤院记》:“开元故事,校书官许称学士”。

jīn sān guǎn zhí shì jiē chēng xué shì yòng kāi yuán gù shì yě

今三馆职事,皆称“学士”,用开元故事也。

guǎn gé xīn shū jìng běn yǒu wù shū chù yǐ cí huáng tu zhī

馆阁新书净本有误书处,以雌黄涂之。

cháng jiào gǎi zì zhī fǎ guā xǐ zé shāng zhǐ zhǐ tiē zhī yòu yì tuō fěn tu zé zì bù méi tú shù biàn fāng néng màn miè

尝校改字之法:刮洗则伤纸,纸贴之又易脱,粉涂则字不没,涂数遍方能漫灭。

wéi cí huáng yī màn zé miè réng jiǔ ér bù tuō

唯雌黄一漫则灭,仍久而不脱。

gǔ rén wèi zhī qiān huáng gài yòng zhī yǒu sù yǐ

古人谓之铅黄,盖用之有素矣。

yú wèi fū yán jīng lüè shǐ rì xīn yī tīng wèi zhī wǔ sī tīng

余为鄜延经略使日,新一厅,谓之五司厅。

yán zhōu zhèng tīng nǎi dū du tīng zhì yán zhōu shì

延州正厅乃都督厅,治延州事;

wǔ sī tīng zhì fū yán lù jūn shì rú táng zhī shǐ yuàn yě

五司厅治鄜延路军事,如唐之使院也。

wǔ sī zhě jīng lüè ān fǔ zǒng guǎn jié dù guān chá yě

五司者,经略、安抚、总管、节度、观察也。

táng zhì fāng zhèn mián dài jié dù guān chá chǔ zhì sān shǐ

唐制、方镇绵带节度、观察、处置三使。

jīn jié dù zhī zhí duō guī zǒng guǎn sī

今节度之职,多归总管司;

guān chá guī ān fǔ sī

观察归安抚司;

chǔ zhì guī jīng lüè sī

处置归经略司。

qí jié dù guān chá liǎng àn bìng zhī zhǎng tuī guān pàn guān jīn jiē zhì zhōu shì ér yǐ

其节度、观察两案,并支掌推官、判官,今皆治州事而已。

jīng lüè ān fǔ sī bù zhì zuǒ guān yǐ shuài quán bù kě gèng bù zhuān yě

经略、安抚司不置佐官,以帅权不可更不专也。

dōu zǒng guǎn fù zǒng guǎn qián xiá dōu jiān tóng qiān shū ér jiē shòu jīng lüè shǐ jié zhì

都总管、副总管、钤辖、都监同签书,而皆受经略使节制。

yín tái sī jiān mén xià fēng bó nǎi jǐ shì zhōng zhī zhí dāng lì mén xià shěng gù shì nǎi lì shū mì yuàn

银台司兼门下封驳,乃给事中之职,当隶门下省,故事乃隶枢密院。

xià sì jiān jiē xíng zhá zǐ

下寺监皆行劄子;

sì jiān jù shēn zhuàng suī sān sī yì yán shàng yín tái

寺监具申状,虽三司,亦言“上银台”。

zhǔ pàn bù yǐ guān pǐn chū dōng dú cì cuì máo jǐn páo

主判不以官品,初冬独赐翠毛锦袍。

xué shì yǐ shàng zì cóng běn pǐn

学士以上,自从本品。

xíng àn yòng shū mì yuàn zá sī rén lì zhǔ pàn shí shū mì chú gài shū mì yuàn zǐ sī yě

行案用枢密院杂司人吏,主判食枢密厨,盖枢密院子司也。

qián shì cáng shū fēn lì shù chù gài fáng shuǐ huǒ sàn wáng yě

前世藏书,分隶数处,盖防水火散亡也。

jīn sān guǎn mì gé fán sì chù cáng shū rán tóng zài chóng wén yuàn

今三馆、秘阁,凡四处藏书,然同在崇文院。

qí jiān guān shū duō wéi rén dào qiè shì dà fū jiā wǎng wǎng de zhī

其间官书,多为人盗窃,士大夫家往往得之。

jiā yòu zhōng zhì biān xiào guān bā yuán zá chóu sì guǎn shū

嘉祐中,置编校官八员,杂雠四馆书。

gěi lì bǎi rén xī yǐ huáng zhǐ wèi dà cè xiě zhī

给吏百人,悉以黄纸为大册写之。

zì cǐ sī jiā bù gǎn zhé cáng

自此私家不敢辄藏。

jiào chóu lěi nián jǐn néng zhōng zhāo wén yī guǎn zhī shū ér ba

校雠累年,仅能终昭文一馆之书而罢。

jiù hàn lín xué shì dì shì qīng qiē jiē bù jiān tā wu

旧翰林学士地势清切,皆不兼他务。

wén guǎn zhí rèn zì xiào lǐ yǐ shàng jiē yǒu zhí qián wéi nèi wài zhì bù gěi

文馆职任,自校理以上,皆有职钱,唯内外制不给。

yáng dà nián jiǔ wéi xué shì jiā pín qǐng wài biǎo cí qiān yú yán qí jiān liǎng lián yuē xū tiǎn gān quán zhī cóng chén zhōng zuò mò áo zhī něi guǐ

杨大年久为学士,家贫,请外,表词千余言,其间两联曰:“虚忝甘泉之从臣,终作莫敖之馁鬼。

cóng zhě zhī bìng mò xìng fāng shuò zhī jī yù sǐ

”“从者之病莫兴,方朔之饥欲死。

jīng shī bǎi guān shàng rì wéi hàn lín xué shì chì shè yòng lè tā suī zǎi xiàng yì wú cǐ lǐ

”京师百官上日,唯翰林学士敕设用乐,他虽宰相,亦无此礼。

yōu líng bìng kāi fēng fǔ diǎn jí

优伶并开封府点集。

chén hé shū chú xué shì shí hé shū zhī kāi fēng fǔ suì bù yòng nǚ yōu

陈和叔除学士时,和叔知开封府,遂不用女优。

xué shì yuàn chì shè bù yòng nǚ yōu zì hé shū shǐ

学士院敕设不用女优,自和叔始。

lǐ bù gòng yuàn shì jìn shì rì shè xiāng àn yú jiē qián zhǔ sī yǔ jǔ rén duì bài cǐ táng gù shì yě

礼部贡院试进士日,设香案于阶前,主司与举人对拜,此唐故事也。

suǒ zuò shè wèi gòng zhāng shén shèng yǒu sī jù chá tāng yǐn jiāng

所坐设位供张甚盛,有司具茶汤饮浆。

zhì shì xué jiū zé xī chè zhàng mù zhān xí zhī lèi yì wú chá tāng kě zé yǐn yàn shuǐ rén rén jiē qián qí wěn

至试学究,则悉彻帐幕毡席之类,亦无茶汤,渴则饮砚水,人人皆黔其吻。

fēi gù yù kùn zhī nǎi fáng zhān mù jí gōng yìng rén sī chuán suǒ shì jīng yì

非故欲困之,乃防毡幕及供应人私传所试经义。

gài cháng yǒu bài zhě gù shì wèi zhī fáng

盖尝有败者,故事为之防。

ōu wén zhōng yǒu shī fén xiāng lǐ jìn shì chè mù dài jīng shēng

欧文忠有诗:“焚香礼进士,彻幕待经生。

yǐ wéi lǐ shù zhòng qīng rú cǐ qí shí zì yǒu wèi yě

”以为礼数重轻如此,其实自有谓也。

jiā yòu zhōng jìn shì zòu míng qì wèi yù shì jīng shī wàng chuán wáng jùn mín wèi zhuàng yuán bù zhī yán zhī suǒ qǐ rén yì mò zhī jùn mín wèi hé rén

嘉祐中,进士奏名讫,未御试,京师妄传“王俊民为状元”,不知言之所起,人亦莫知俊民为何人。

jí yù shì wáng jīng gōng shí wéi zhī zhì gào yǔ tiān zhāng gé dài zhì yáng lè dào èr rén wéi xiáng dìng guān

及御试,王荆公时为知制诰,与天章阁待制杨乐道二人为详定官。

jiù zhì yù shì jǔ rén shè chū kǎo guān xiān dìng děng dì

旧制,御试举人,设初考官,先定等第;

fù mí zhī yǐ sòng fù kǎo guān zài dìng děng dì

复弥之以送覆考官,再定等第;

nǎi fù xiáng dìng guān fā chū kǎo guān suǒ dìng děng yǐ duì fù kǎo zhī děng rú tóng jí yǐ

乃付详定官,发初考官所定等,以对覆考之等:如同即已;

bù tóng zé xiáng qí chéng wén dāng cóng chū kǎo huò cóng fù kǎo wèi dìng jí bù dé bié lì děng

不同,则详其程文,当从初考或从覆考为定,即不得别立等。

shì shí wáng jīng gōng yǐ chū fù kǎo suǒ dìng dì yī rén jiē wèi yǔn dàng yú háng jiān bié qǔ yī rén wèi zhuàng shǒu

是时,王荆公以初、覆考所定第一人皆未允当,于行间别取一人为状首。

yáng lè dào shǒu fǎ yǐ wéi bù kě

杨乐道守法,以为不可。

yì lùn wèi jué tài cháng shǎo qīng zhū cóng dào shí wéi fēng mí guān wén zhī wèi tóng shè yuē èr gōng hé yòng lì zhēng cóng dào shí rì qián yǐ wén wáng jùn mín wèi zhuàng yuán shì bì qián dìng

议论未决,太常少卿朱从道时为封弥官,闻之,谓同舍曰:“二公何用力争,从道十日前已闻王俊民为状元,事必前定。

èr gōng hèn zì kǔ ěr

二公恨自苦耳。

jì ér èr rén gè yǐ yǐ yì jìn bǐng ér zhào cóng jīng gōng zhī qǐng

”既而二人各以已意进禀,而诏从荆公之请。

jí fā fēng nǎi wáng jùn mín yě

及发封,乃王俊民也。

xiáng dìng guān de bié lì děng zì cǐ shǐ suì wèi dìng zhì

详定官得别立等,自此始,遂为定制。

xuǎn rén bù dé chéng mǎ rù gōng mén

选人不得乘马入宫门。

tiān shèng zhōng xuǎn rén wèi guǎn zhí shǐ ōu yáng yǒng shū huáng jiàn bèi jiē zì zuǒ yè mén xià mǎ rù guǎn dāng shí wèi zhī bù xíng xué shì

天圣中,选人为馆职,始欧阳永叔、黄鉴辈,皆自左掖门下马入馆,当时谓之“步行学士”。

jiā yòu zhōng yú chóng wén yuàn zhì biān xiào jú xiào guān jiē xǔ chéng mǎ zhì yuàn mén

嘉祐中,于崇文院置编校局,校官皆许乘马至院门。

qí hòu zhōng shū wǔ fáng zhì xí xué gōng shì guān yì yuán lì chéng mǎ fù jú

其后中书五房置习学公事官,亦缘例乘马赴局。

chē jià xíng jìng qián qū wèi zhī duì zé gǔ zhī qīng dào yě

车驾行境,前驱谓之队,则古之清道也。

qí cì wèi zhàng wèi zhàng zhě shì lán rù gōng mén fǎ zé gǔ zhī wài zhàng yě

其次卫仗,卫仗者,视阑入宫门法,则古之外仗也。

qí zhōng wèi zhī jìn wéi rú diàn zhōng zhàng

其中谓之禁围,如殿中仗。

tiān guān zhǎng shè wú gōng zé gōng rén mén

《天官》:“掌舍,无宫,则供人门。

jīn wèi zhī diàn mén tiān wǔ guān jí tiān xià cháng rén zhī xuǎn bā rén

”今谓之“殿门天武官”,极天下长人之选八人。

shàng yù qián diàn zé zhí yuè lì yú zǐ chén mén xià

上御前殿,则执钺立于紫宸门下;

xíng xìng zé wèi jìn wéi mén xíng yú zhàng mǎ zhī qián

行幸则为禁围门,行于仗马之前。

yòu yǒu héng mén shí rén duì zhǎng yī rén xuǎn zhū wǔ lì jué lún zhě wèi zhī

又有衡门十人,队长一人,选诸武力绝伦者为之。

shàng yù hòu diàn zé zhí zhuā dōng xī duì lì yú diàn qián yì gǔ zhī hǔ bēn rén mén zhī lèi yě

上御后殿,则执檛东西对立于殿前,亦古之虎贲、人门之类也。

yú cháng gòu de hòu táng mǐn dì yīng shùn yuán nián àn jiǎn yī tòng nǎi chú zǎi xiàng liú xù jiān pàn sān sī táng jiǎn

余尝购得后唐闵帝应顺元年案检一通,乃除宰相刘昫兼判三丝堂检。

qián yǒu nǐ zhuàng yún jù guān liú xù

前有拟状云:“具官刘昫。

yòu fú yǐ liú xù jīng guó cái gāo zhèng jūn zhì qiè fāng shǔ tǐ yuán zhī yùn shí zī móu shǐ zhī guī

右,伏以刘昫经国才高,正君志切,方属体元之运,实资谋始之规。

yi zhù chén zhōng wěi sī pàn jì jiàn qī fù shù yǒng zàn shèng míng

宜注宸衷,委司判计,渐期富庶,永赞圣明。

chén děng shāng liáng wàng shòu yī qián zhōng shū shì láng jiān lì bù shàng shū tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì chōng jí xián diàn dà xué shì jiān pàn sān sī sàn guān xūn fēng rú gù wèi shěn kě fǒu

臣等商量,望授依前中书侍郎,兼吏部尚书、同中书门下平章事,充集贤殿大学士,兼判三司,散官勋封如故,未审可否?

rú méng yǔn xǔ wàng fù hàn lín jiàng zhì chǔ fèn jǐn lù zòu wén

如蒙允许,望付翰林降制处分,谨录奏闻。

qí hòu yǒu zhì shū yuē zǎi chén liú xù yòu kě jiān pàn sān sī gōng shì yi lìng zhōng shū mén xià yī cǐ shī xíng

”其后有制书曰:“宰臣刘昫,右,可兼判三司公事,宜令中书门下依此施行。

fù zhōng shū mén xià zhǔn cǐ

付中书门下,准此。

sì yuè shí rì

四月十日。

yòng yù qián xīn zhù zhī yìn

”用御前新铸之印。

yǔ jīn zhèng fǔ xíng qiǎn shāo yì

与今政府行遣稍异。

běn cháo yào shì duì bǐng cháng shì nǐ jìn rù huà kě rán hòu shī xíng wèi zhī shú zhuàng

本朝要事对禀,常事拟进入,画可然后施行,谓之“熟状”。

shì sù bù jí dài bào zé xiān xíng xià jù zhì cǎo zòu zhī wèi zhī jìn cǎo

事速不及待报,则先行下,具制草奏知,谓之“进草”。

shú zhuàng bái zhǐ shū zǎi xiàng yā zì tā zhí zhèng jù xìng míng

熟状白纸书,宰相押字,他执政具姓名。

jìn cǎo jí huáng zhǐ shū zǎi chén zhí zhèng jiē yú zhuàng bèi yā zì

进草即黄纸书,宰臣、执政皆于状背押字。

táng jiǎn zǎi zhí jiē bù yā wéi zǎi shǔ yú jiǎn bèi shū rì táng lì shū míng yòng yìn

堂检,宰、执皆不押,唯宰属于检背书日,堂吏书名用印。

cǐ nǐ zhuàng yǒu cí zǎi xiàng yā jiǎn bù yìn cǐ qí wèi yì yě

此拟状有词,宰相押检不印,此其为异也。

dà shuài táng rén fēng sú zì cháo tíng xià zhì jùn xiàn jué shì jiē yǒu cí wèi zhī pàn zé shū pàn kē shì yě

大率唐人风俗,自朝廷下至郡县,决事皆有词,谓之判,则书判科是也。

yā jiǎn èr rén nǎi féng dào li yú yě

押检二人,乃冯道、李愚也。

zhuàng jiǎn yíng wáng qīn bǐ shén yǒu gǎi cuàn gōu mǒ chù

状检瀛王亲笔,甚有改窜勾抹处。

àn jiù wǔ dài shǐ yīng shùn yuán nián sì yuè jiǔ rì yǐ mǎo è wáng hōng

按《旧五代史》:“应顺元年四月九日已卯,鄂王薨。

gēng chén yǐ zǎi xiàng liú xù pàn sān sī

庚辰,以宰相刘昫判三司。

zhèng shì shí rì yǔ cǐ jiǎn wú chà

”正是十日,与此检无差。

sòng cì dào jì kāi yuán zǎi xiàng zòu qǐng zhèng tián fèng chí gǎo cǎo nǐ zhuàng zhù zhì jí xī duō yòng sì liù jiē zǎi xiàng zì cǎo

宋次道记《开元宰相奏请》、郑畋《凤池稿草》、《拟状注制集》悉多用四六,皆宰相自草。

jīn cǐ nǐ zhuàng féng dào qīn bǐ gài gù shì yě

今此拟状,冯道亲笔,盖故事也。

✦ You read 故事一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.