tài zǔ yī
◎太祖一
tài zǔ kāi tiān háng dào zhào jì lì jí dà shèng zhì shén rén wén yì wǔ jùn dé chéng gōng gāo huáng dì huì yuán zhāng zì guó ruì xìng zhū shì
太祖开天行道肇纪立极大圣至神仁文义武俊德成功高皇帝,讳元璋,字国瑞,姓朱氏。
xiān shì jiā pèi xǐ jù róng zài xǐ sì zhōu
先世家沛,徙句容,再徙泗州。
fù shì zhēn shǐ xǐ háo zhōu zhī zhōng lí
父世珍,始徙濠州之钟离。
shēng sì zǐ tài zǔ qí jì yě
生四子,太祖其季也。
mǔ chén shì fāng shēn mèng shén shòu yào yī wán zhì zhǎng zhōng yǒu guāng tūn zhī wù kǒu yú xiāng qì
母陈氏,方娠,梦神授药一丸,置掌中有光,吞之,寤,口余香气。
jí chǎn hóng guāng mǎn shì
及产,红光满室。
zì shì yè shù yǒu guāng qǐ lín lǐ wàng jiàn jīng yǐ wéi huǒ zhé bēn jiù zhì zé wú yǒu
自是夜数有光起,邻里望见,惊以为火,辄奔救,至则无有。
bǐ cháng zī mào xióng jié qí gǔ guàn dǐng
比长,姿貌雄杰,奇骨贯顶。
zhì yì kuò rán rén mò néng cè
志意廓然,人莫能测。
zhì zhèng sì nián hàn huáng dà jī yì
至正四年,旱蝗,大饥疫。
tài zǔ shí nián shí qī fù mǔ xiōng xiāng jì mò pín bù kè zàng
太祖时年十七,父母兄相继殁,贫不克葬。
lǐ rén liú jì zǔ yǔ zhī de nǎi kè zàng jí fèng yáng líng yě
里人刘继祖与之地,乃克葬,即凤阳陵也。
tài zǔ gū wú suǒ yī nǎi rù huáng jué sì wèi sēng
太祖孤无所依,乃入皇觉寺为僧。
yú yuè yóu shí hé féi
逾月,游食合肥。
dào bìng èr zǐ yī rén yǔ jù hù shì shèn zhì
道病,二紫衣人与俱,护视甚至。
bìng yǐ shī suǒ zài
病已,失所在。
fán lì guāng gù rǔ yǐng zhū zhōu sān nián fù huán sì
凡历光、固、汝、颍诸州三年,复还寺。
dàng shì shí yuán zhèng bù gāng dào zéi sì qǐ
当是时,元政不纲,盗贼四起。
liú fú tōng fèng hán shān tóng jiǎ sòng hòu qǐ yǐng xú shòu huī tiě dì hào qǐ qí li èr péng dà zhào jūn yòng qǐ xú zhòng gè shù wàn bìng zhì jiàng shuài shā lì qīn lüè jùn xiàn ér fāng guó zhēn yǐ xiān qǐ hǎi shàng
刘福通奉韩山童假宋后起颍,徐寿辉僣帝号起蕲,李二、彭大、赵均用起徐,众各数万,并置将帅,杀吏,侵略郡县,而方国珍已先起海上。
tā dào yōng bīng jù dì kòu lüě shén zhòng
他盗拥兵据地,寇掠甚众。
tiān xià dà luàn
天下大乱。
shí èr nián chūn èr yuè dìng yuǎn rén guō zi xìng yǔ qí dǎng sūn dé yá děng qǐ bīng háo zhōu
十二年春二月,定远人郭子兴与其党孙德崖等起兵濠州。
yuán jiāng chè lǐ bù huā dàn bù gǎn gōng ér rì fú liáng mín yǐ yāo shǎng
元将彻里不花惮不敢攻,而日俘良民以邀赏。
tài zǔ shí nián èr shí sì móu bì bīng bo yú shén qù liú jiē bù jí
太祖时年二十四,谋避兵,卜于神,去留皆不吉。
nǎi yuē de wú dāng jǔ dà shì hu
乃曰:“得毋当举大事乎?
bo zhī jí dà xǐ suì yǐ rùn sān yuè jiǎ xū shuò rù háo jiàn zi xìng
”卜之吉,大喜,遂以闰三月甲戌朔入濠见子兴。
zi xìng qí qí zhuàng mào liú wèi qīn bīng
子兴奇其状貌,留为亲兵。
zhàn zhé shèng suì qī yǐ suǒ fǔ mǎ gōng nǚ jí gāo huáng hòu yě
战辄胜,遂妻以所抚马公女,即高皇后也。
zi xìng yǔ dé yá jǔ yǔ tài zǔ lǚ tiáo hù zhī
子兴与德崖龃龉,太祖屡调护之。
qiū jiǔ yuè yuán bīng fù xú zhōu li èr zǒu sǐ péng dà zhào jūn yòng bēn háo dé yá děng nà zhī
秋九月,元兵复徐州,李二走死,彭大、赵均用奔濠,德崖等纳之。
zi xìng lǐ dà ér yì jūn yòng jūn yòng yuàn zhī
子兴礼大而易均用,均用怨之。
dé yá suì yǔ móu cì zi xìng chū zhí ér xiè zhū sūn shì jiāng shā zhī
德崖遂与谋,伺子兴出,执而械诸孙氏,将杀之。
tài zǔ fāng zài huái běi wén nán chí zhì su yú péng dà
太祖方在淮北,闻难驰至,诉于彭大。
dà nù hū bīng yǐ xíng tài zǔ yì jiǎ ér yōng dùn fà wū chū zǐ xìng pò xiè shǐ rén fù yǐ guī suì miǎn
大怒,呼兵以行,太祖亦甲而拥盾,发屋出子兴,破械,使人负以归,遂免。
shì dōng yuán jiāng gǔ lǔ wéi háo
是冬,元将贾鲁围濠。
tài zǔ yǔ zi xìng lì jù zhī
太祖与子兴力拒之。
shí sān nián chūn gǔ lǔ sǐ wéi jiě
十三年春,贾鲁死,围解。
tài zǔ shōu lǐ zhōng bīng de qī bǎi rén
太祖收里中兵,得七百人。
zi xìng xǐ shǔ wèi zhèn fǔ
子兴喜,署为镇抚。
shí péng zhào suǒ bù bào héng zi xìng ruò tài zǔ dù wú zú yǔ gòng shì nǎi yǐ bīng shǔ tā jiāng dú yǔ xú dá tāng hé fèi jù děng nán lüè dìng yuǎn
时彭、赵所部暴横,子兴弱,太祖度无足与共事,乃以兵属他将,独与徐达、汤和、费聚等南略定远。
jì jiàng lǘ pái zhài mín bīng sān qiān yǔ jù dōng
计降驴牌寨民兵三千,与俱东。
yè xí yuán jiāng zhāng zhī yuàn yú héng jiàn shān shōu qí zú èr wàn
夜袭元将张知院于横涧山,收其卒二万。
dào yù dìng yuǎn rén li shàn zhǎng yǔ yǔ dà yuè suì yǔ jù gōng chú zhōu xià zhī
道遇定远人李善长,与语,大悦,遂与俱攻滁州,下之。
shì nián zhāng shì chéng jù gāo yóu zì chēng chéng wáng
是年,张士诚据高邮,自称诚王。
shí sì nián dōng shí yuè yuán chéng xiàng tuì tuì dà bài shì chéng yú gāo yóu fēn bīng wéi liù hé
十四年冬十月,元丞相脱脱大败士诚于高邮,分兵围六合。
tài zǔ yuē liù hé pò chú qiě bù miǎn
太祖曰:“六合破,滁且不免。
yǔ gěng zài chéng jūn wǎ liáng lěi jiù zhī
”与耿再成军瓦梁垒,救之。
lì zhàn wèi lǎo ruò hái chú
力战,卫老弱还滁。
yuán bīng xún dà zhì gōng chú tài zǔ shè fú yòu bài zhī
元兵寻大至,攻滁,太祖设伏诱败之。
rán dù yuán bīng shì shèng qiě zài zhì nǎi hái suǒ huò mǎ qiǎn fù lǎo jù niú jiǔ xiè yuán jiāng yuē shǒu chéng bèi tā dào ěr nài hé shě jù kòu lù liáng mín
然度元兵势盛且再至,乃还所获马,遣父老具牛酒谢元将曰:“守城备他盗耳,奈何舍巨寇戮良民?
yuán bīng yǐn qù chéng lài yǐ wán
”元兵引去,城赖以完。
tuì tuì jì pò shì chéng jūn shēng dà zhèn huì zhōng chán jù jiě bīng bǐng jiāng huái luàn yì chì
脱脱既破士诚,军声大振,会中谗,遽解兵柄,江淮乱益炽。
shí wǔ nián chūn zhēng yuè zi xìng yòng tài zǔ jì qiǎn zhāng tiān yòu děng bá hé zhōu xí tài zǔ zǒng qí jūn
十五年春正月,子兴用太祖计,遣张天祐等拔和州,檄太祖总其军。
tài zǔ lǜ zhū jiāng bù xiāng xià mì qí xí qī dàn rì huì tīng shì
太祖虑诸将不相下,秘其檄,期旦日会厅事。
shí xí shàng yòu zhū jiāng xiān rù jiē jù yòu
时席尚右,诸将先入,皆踞右。
tài zǔ gù hòu zhì jiù zuǒ
太祖故后至,就左。
bǐ shì shì pōu jué rú liú zhòng chēng mù bù néng fā yī yǔ shǐ shāo shāo qū
比视事,剖决如流,众瞠目不能发一语,始稍稍屈。
yì fēn gōng pì chéng qī sān rì
议分工甓城,期三日。
tài zǔ gōng jùn zhū jiāng jiē hòu
太祖工竣,诸将皆后。
yú shì shǐ chū xí nán miàn zuò yuē fèng mìng zǒng zhū gōng bīng jīn pì chéng jiē hòu qī rú jūn fǎ hé
于是始出檄,南面坐曰:“奉命总诸公兵,今甓城皆后期,如军法何?
zhū jiāng jiē huáng kǒng xiè
”诸将皆惶恐谢。
nǎi sōu jūn zhōng suǒ lüè fù nǚ zòng huán jiā mín dà yuè
乃搜军中所掠妇女纵还家,民大悦。
yuán bīng shí wàn gōng hé jù shǒu sān yuè shí qiě jǐn ér tài zǐ tū jiān shū mì fù shǐ bàn zhù mǎ mín bīng yuán shuài chén yě xiān fēn tún xīn táng gāo wàng jī lóng shān yǐ jué xiǎng dào
元兵十万攻和,拒守三月,食且尽,而太子秃坚、枢密副使绊住马、民兵元帅陈野先分屯新塘、高望、鸡笼山以绝饷道。
tài zǔ lǜ zhòng pò zhī yuán bīng jiē zǒu dù jiāng
太祖率众破之,元兵皆走渡江。
sān yuè guō zi xìng zú
三月,郭子兴卒。
shí liú fú tōng yíng lì hán shān tóng zi lín r yú bó guó hào sòng jiàn yuán lóng fèng
时刘福通迎立韩山童子林儿于亳,国号宋,建元龙凤。
xí zi xìng zi tiān xù wèi dōu yuán shuài zhāng tiān yòu tài zǔ wèi zuǒ yòu fù yuán shuài
檄子兴子天叙为都元帅,张天祐、太祖为左右副元帅。
tài zǔ kǎi rán yuē dà zhàng fū níng néng shòu zhì yù rén yé
太祖慨然曰:“大丈夫宁能受制于人耶?
suì bù shòu
最终没有接受官印。
rán niàn lín r shì shèng kě yǐ jiè nǎi yòng qí nián hào yǐ lìng jūn zhōng
然念林儿势盛,可倚藉,乃用其年号以令军中。
xià sì yuè cháng yù chūn lái guī
夏四月,常遇春来归。
wǔ yuè tài zǔ móu dù jiāng wú zhōu
五月,太祖谋渡江,无舟。
huì cháo hú shuài liáo yǒng ān shù tōng hǎi yǐ shuǐ jūn qiān sōu lái fù tài zǔ dà xǐ wǎng fǔ qí zhòng
会巢湖帅廖永安、俞通海以水军千艘来附,太祖大喜,往抚其众。
ér yuán zhōng chéng mán zǐ hǎi yá è tóng chéng zhá mǎ chǎng hé zhū ài cháo hú zhōu shī bù dé chū
而元中丞蛮子海牙扼铜城闸、马场河诸隘,巢湖舟师不得出。
hū dà yǔ tài zǔ xǐ yuē tiān zhù wǒ yě
忽大雨,太祖喜曰:“天助我也!
suì chéng shuǐ zhǎng cóng xiǎo gǎng zòng zhōu hái
”遂乘水涨,从小港纵舟还。
yīn jī hǎi yá yú yù xī kǒu dà bài zhī suì dìng jì dù jiāng
因击海牙于峪溪口,大败之,遂定计渡江。
zhū jiāng qǐng zhí qū jí qìng
诸将请直趋集庆。
tài zǔ yuē qǔ jí qìng bì zì cǎi shí shǐ
太祖曰:“取集庆必自采石始。
cǎi shí zhòng zhèn shǒu bì gù niú zhǔ qián lín dà jiāng bǐ nán wéi bèi kě bì kè yě
采石重镇,守必固,牛渚前临大江,彼难为备,可必克也。
liù yuè yǐ mǎo chéng fēng yǐn fān zhí dá niú zhǔ
”六月乙卯,乘风引帆,直达牛渚。
cháng yù chūn xiān dēng bá zhī
常遇春先登,拔之。
cǎi shí bīng yì kuì
采石兵亦溃。
yuán jiāng zhū lěi xī fù
缘江诸垒悉附。
zhū jiāng yǐ hé zhōu jī zhēng qǔ zī liáng móu guī
诸将以和州饥,争取资粮谋归。
tài zǔ wèi xú dá yuē dù jiāng xìng jié ruò shě ér guī jiāng dōng fēi wú yǒu yě
太祖谓徐达曰:“渡江幸捷,若舍而归,江东非吾有也。
nǎi xī duàn zhōu lǎn fàng jí liú zhōng wèi zhū jiāng yuē tài píng shén jìn dāng yǔ gōng děng qǔ zhī
”乃悉断舟缆,放急流中,谓诸将曰:“太平甚近,当与公等取之。
suì chéng shèng bá tài píng zhí wàn hù nà hā chū
”遂乘胜拔太平,执万户纳哈出。
zǒng guǎn jìn yì fù shuǐ sǐ tài zǔ yuē yì shì yě lǐ zàng zhī
总管靳义赴水死,太祖曰:“义士也”,礼葬之。
jiē bǎng jìn piāo lüè
揭榜禁剽掠。
yǒu zú wéi lìng zhǎn yǐ xùn jūn zhōng sù rán
有卒违令,斩以徇,军中肃然。
gǎi lù yuē fǔ
改路曰府。
zhì tài píng xīng guó yì yuán shuài fǔ zì lǐng yuán shuài shì zhào táo ān cān mù fǔ shì li xí wèi zhī fǔ
置太平兴国翼元帅府,自领元帅事,召陶安参幕府事,李习为知府。
shí tài píng sì miàn jiē yuán bīng
时太平四面皆元兵。
yòu chéng ā lǔ huī zhōng chéng mán zǐ hǎi yá děng yán shī jié gū shú kǒu chén yě xiān shuǐ jūn shuài kāng mào cái yǐ shù wàn zhòng gōng chéng
右丞阿鲁灰、中丞蛮子海牙等严师截姑孰口,陈野先水军帅康茂才以数万众攻城。
tài zǔ qiǎn xú dá shān yù tāng hé nì zhàn bié jiāng qián chū qí hòu jiā jī zhī qín yě xiān bìng jiàng qí zhòng ā lǔ huī děng yǐn qù
太祖遣徐达、邓愈、汤和逆战,别将潜出其后,夹击之,擒野先,并降其众,阿鲁灰等引去。
qiū jiǔ yuè guō tiān xù zhāng tiān yòu gōng jí qìng yě xiān pàn èr rén jiē zhàn sǐ yú shì zi xìng bù jiàng jǐn guī tài zǔ yǐ
秋九月,郭天叙、张天祐攻集庆,野先叛,二人皆战死,于是子兴部将尽归太祖矣。
yě xiān xún wèi mín bīng suǒ shā cóng zǐ zhào xiān shōu qí zhòng zhūn fāng shān yǔ hǎi yá jǐ jiǎo yǐ kuī tài píng
野先寻为民兵所杀,从子兆先收其众,屯方山,与海牙掎角以窥太平。
dōng shí èr yuè rén zǐ shì nà hā chū běi guī
冬十二月壬子,释纳哈出北归。
shí liù nián chūn èr yuè bǐng zǐ dà pò hǎi yá yú cǎi shí
十六年春二月丙子,大破海牙于采石。
sān yuè guǐ wèi jìn gōng jí qìng qín zhào xiān jiàng qí zhòng sān wàn liù qiān rén jiē yí jù bù zì bǎo
三月癸未,进攻集庆,擒兆先,降其众三万六千人,皆疑惧不自保。
tài zǔ zé xiāo jiàn zhě wǔ bǎi rén rù wèi jiě jiǎ hān qǐn dá dàn zhòng xīn shǐ ān
太祖择骁健者五百人入卫,解甲酣寝达旦,众心始安。
gēng yín zài bài yuán bīng yú jiǎng shān
庚寅,再败元兵于蒋山。
yuán yù shǐ dài fū fú shòu lì zhàn sǐ zhī mán zǐ hǎi yá dùn guī zhāng shì chéng kāng mào cái jiàng
元御史大夫福寿,力战死之,蛮子海牙遁归张士诚,康茂才降。
tài zǔ rù chéng xī zhào guān lì fù lǎo yù zhī yuē yuán zhèng shui mài rǎo gān gē fēng qǐ wǒ lái wèi mín chú luàn ěr qí gè ān dǔ rú gù
太祖入城,悉召官吏父老谕之曰:“元政氵卖扰,干戈蜂起,我来为民除乱耳,其各安堵如故。
xián shì wú lǐ yòng zhī jiù zhèng bù biàn zhě chú zhī lì wú tān bào yāng wú mín
贤士吾礼用之,旧政不便者除之,吏毋贪暴殃吾民。
mín nǎi dà xǐ guò wàng
”民乃大喜过望。
gǎi jí qìng lù wèi yìng tiān fǔ pì xià yù sūn yán yáng xiàn děng shí yú rén zàng yù shǐ dài fū fú shòu yǐ jīng qí zhōng
改集庆路为应天府,辟夏煜、孙炎、杨宪等十余人,葬御史大夫福寿,以旌其忠。
dàng shì shí
当是时,
yuán jiāng dìng dìng è zhèn jiāng
元将定定扼镇江,
bié bù huá yáng zhòng yīng zhūn níng guó
别不华、杨仲英屯宁国,
qīng yī jūn zhāng míng jiàn jù yáng zhōu
青衣军张明鉴据扬州,
bā sī ěr bù huā zhù huī zhōu
八思尔不花驻徽州,
shí mǒ yi sūn shǒu chù zhōu
石抹宜孙守处州,
qí dì hòu sūn shǒu wù zhōu
其弟厚孙守婺州,
sòng bó yán bù huā shǒu qú zhōu
宋伯颜不花守衢州,
ér chí zhōu yǐ wèi xú shòu huī jiāng suǒ jù
而池州已为徐寿辉将所据,
zhāng shì chéng zì huái dōng xiàn píng jiāng
张士诚自淮东陷平江,
zhuǎn lüè zhè xi
转掠浙西。
tài zǔ jì dìng jí qìng lǜ shì chéng shòu huī qiáng jiāng zuǒ zhè yòu zhū jùn wèi suǒ bìng yú shì qiǎn xú dá gōng zhèn jiāng bá zhī dìng dìng zhàn sǐ
太祖既定集庆,虑士诚、寿辉强,江左、浙右诸郡为所并,于是遣徐达攻镇江,拔之,定定战死。
xià liù yuè shān yù kè guǎng dé
夏六月,邓愈克广德。
qiū qī yuè jǐ mǎo zhū jiāng fèng tài zǔ wèi wú guó gōng
秋七月己卯,诸将奉太祖为吴国公。
zhì jiāng nán xíng zhōng shū shěng zì zǒng shěng shì zhì liáo zuǒ
置江南行中书省,自总省事,置僚佐。
yí shū zhāng shì chéng shì chéng bù bào yǐn bīng gōng zhèn jiāng
贻书张士诚,士诚不报,引兵攻镇江。
xú dá bài zhī jìn wéi cháng zhōu bù xià
徐达败之,进围常州,不下。
jiǔ yuè wù yín rú zhèn jiāng yè kǒng zǐ miào
九月戊寅,如镇江,谒孔子庙。
qiǎn rú shì gào yù fù lǎo quàn nóng sāng xún hái yìng tiān
遣儒士告谕父老,劝农桑,寻还应天。
shí qī nián chūn èr yuè gěng bǐng wén kè cháng xìng
十七年春二月,耿炳文克长兴。
sān yuè xú dá kè cháng zhōu
三月,徐达克常州。
xià sì yuè dīng mǎo zì jiāng gōng níng guó qǔ zhī bié bù huá jiàng
夏四月丁卯,自将攻宁国,取之,别不华降。
wǔ yuè shàng yuán níng guó jù róng xiàn ruì mài
五月,上元、宁国、句容献瑞麦。
liù yuè zhào jì zǔ kè jiāng yīn
六月,赵继祖克江阴。
qiū qī yuè xú dá kè cháng shú
秋七月,徐达克常熟。
hú dà hǎi kè huī zhōu bā sī ěr bù huā dùn
胡大海克徽州,八思尔不花遁。
dōng shí yuè cháng yù chūn kè chí zhōu miào dà hēng kè yáng zhōu zhāng míng jiàn jiàng
冬十月,常遇春克池州,缪大亨克扬州,张明鉴降。
shí èr yuè jǐ chǒu shì qiú
十二月己丑,释囚。
shì nián xú shòu huī jiāng míng yù zhēn jù zhòng qìng lù
是年,徐寿辉将明玉珍据重庆路。
shí bā nián chūn èr yuè yǐ hài yǐ kāng mào cái wèi yíng tián shǐ
十八年春二月乙亥,以康茂才为营田使。
sān yuè jǐ yǒu lù qiú
三月己酉,录囚。
shān yù kè jiàn dé lù
邓愈克建德路。
xià sì yuè xú shòu huī jiāng chén you liàng qiǎn zhào pǔ shèng xiàn chí zhōu
夏四月,徐寿辉将陈友谅遣赵普胜陷池州。
shì yuè you liàng jù lóng xīng lù
是月,友谅据龙兴路。
wǔ yuè liú fú tōng pò biàn liáng yíng hán lín r dōu zhī
五月,刘福通破汴梁,迎韩林儿都之。
chū fú tōng qiǎn jiàng fēn dào sì chū pò shān dōng kòu qín jìn lüè yōu jì zhōng yuán dà luàn tài zǔ gù de cì dì lüè dìng jiāng biǎo
初,福通遣将分道四出,破山东,寇秦晋,掠幽蓟,中原大乱,太祖故得次第略定江表。
suǒ guò bù shā shōu zhào cái jùn yóu shì rén xīn rì fù
所过不杀,收召才隽,由是人心日附。
dōng shí èr yuè hú dà hǎi gōng wù zhōu jiǔ bù xià tài zǔ zì jiāng wǎng jī zhī
冬十二月,胡大海攻婺州,久不下,太祖自将往击之。
shí mǒ yi sūn qiǎn jiàng lǜ chē shī yóu sōng xī lái yuán tài zǔ yuē dào xiá chē zhàn shì qǔ bài ěr
石抹宜孙遣将率车师由松溪来援,太祖曰:“道狭,车战适取败耳。
mìng hú dé jì yíng zhàn yú méi huā mén dà pò zhī wù zhōu jiàng zhí hòu sūn
”命胡德济迎战于梅花门,大破之,婺州降,执厚孙。
xiān yī rì chéng zhōng rén wàng jiàn chéng xi wǔ sè yún rú chē gài yǐ wéi yì jí shì nǎi zhī wèi tài zǔ zhù bīng de
先一日,城中人望见城西五色云如车盖,以为异,及是乃知为太祖驻兵地。
rù chéng fā sù zhèn pín mín gǎi zhōu wèi níng yuè fǔ
入城,发粟振贫民,改州为宁越府。
pì fàn zǔ gàn yè yí xǔ yuán děng shí sān rén fēn zhí jiǎng jīng shǐ
辟范祖干、叶仪、许元等十三人分直讲经史。
wù zǐ qiǎn shǐ zhāo yù fāng guó zhēn
戊子,遣使招谕方国珍。
shí jiǔ nián chūn zhēng yuè yǐ sì tài zǔ móu qǔ zhè dōng wèi xià zhū lù
十九年春正月乙巳,太祖谋取浙东未下诸路。
jiè zhū jiāng yuē kè chéng yǐ wǔ kān luàn yǐ rén
戒诸将曰:“克城以武,戡乱以仁。
wú bǐ rù jí qìng qiū háo wú fàn gù yī jǔ ér dìng
吾比入集庆,秋毫无犯,故一举而定。
měi wén zhū jiāng dé yī chéng bù wàng shā zhé xǐ bù zì shèng
每闻诸将得一城不妄杀,辄喜不自胜。
fu shī xíng rú huǒ bù jí jiāng liáo yuán
夫师行如火,不戢将燎原。
wèi jiāng néng yǐ bù shā wèi wǔ qǐ wéi guó jiā zhī lì zǐ sūn shí shòu qí fú
为将能以不杀为武,岂惟国家之利,子孙实受其福。
gēng shēn hú dà hǎi kè zhū jì
”庚申,胡大海克诸暨。
shì yuè mìng níng yuè zhī fǔ wáng zōng xiǎn lì jùn xué
当月,命令宁越知府王宗显设立郡学。
sān yuè jiǎ wǔ shè dà nì yǐ xià
三月甲午,赦大逆以下。
dīng sì fāng guó zhēn yǐ wēn tái qìng yuán lái xiàn qiǎn qí zi guān wèi zhì bù shòu
丁巳,方国珍以温、台、庆元来献,遣其子关为质,不受。
xià sì yuè shù tōng hǎi děng fù chí zhōu
夏四月,俞通海等复池州。
shí gěng bǐng wén shǒu cháng xìng wú liáng shǒu jiāng yīn tāng hé shǒu cháng zhōu jiē shù bài shì chéng bīng
时耿炳文守长兴,吴良守江阴,汤和守常州,皆数败士诚兵。
tài zǔ yǐ gù jiǔ liú níng yuè xùn zhè dōng
太祖以故久留宁越,徇浙东。
liù yuè rén xū hái yìng tiān
六月壬戌,还应天。
qiū bā yuè yuán chá hǎn tiē mù ér fù biàn liáng fú tōng yǐ lín r tuì bǎo ān fēng
秋八月,元察罕帖木儿复汴梁,福通以林儿退保安丰。
jiǔ yuè cháng yù chūn kè qú zhōu qín sòng bó yán bù huā
九月,常遇春克衢州,擒宋伯颜不花。
dōng shí yuè qiǎn xià yù shòu fāng guó zhēn xíng shěng píng zhāng guó zhēn yǐ jí cí
冬十月,遣夏煜授方国珍行省平章,国珍以疾辞。
shí yī yuè rén yín hú dà hǎi kè chù zhōu shí mǒ yi sūn dùn
十一月壬寅,胡大海克处州,石抹宜孙遁。
shí yuán shǒu bīng dān ruò qiě wén zhōng yuán luàn rén xīn lí sàn yǐ gù jiāng zuǒ zhè yòu zhū jùn bīng zhì jiē xià suì xi yǔ you liàng lín
时元守兵单弱,且闻中原乱,人心离散,以故江左、浙右诸郡,兵至皆下,遂西与友谅邻。
èr shí nián chūn èr yuè yuán fú jiàn xíng shěng cān zhèng yuán tiān lù yǐ fú níng jiàng
二十年春二月,元福建行省参政袁天禄以福宁降。
sān yuè wù zǐ zhēng liú jī sòng lián zhāng yì yè chēn zhì
三月戊子,征刘基、宋濂、章溢、叶琛至。
xià wǔ yuè xú dá cháng yù chūn bài chén you liàng yú chí zhōu
夏五月,徐达、常遇春败陈友谅于池州。
rùn yuè bǐng chén you liàng xiàn tài píng shǒu jiāng zhū wén xùn yuàn pàn huā yún wáng dǐng zhī fǔ xǔ yuàn sǐ zhī
闰月丙辰,友谅陷太平,守将朱文逊,院判花云、王鼎,知府许瑗死之。
wèi jǐ you liàng shì qí zhǔ xú shòu huī zì chēng huáng dì guó hào hàn jǐn yǒu jiāng xī hú guǎng de yuē shì chéng hé gōng yìng tiān yìng tiān dà zhèn
未几,友谅弑其主徐寿辉,自称皇帝,国号汉,尽有江西、湖广地,约士诚合攻应天,应天大震。
zhū jiāng yì xiān fù tài píng yǐ qiān zhī tài zǔ yuē bù kě
诸将议先复太平以牵之,太祖曰:“不可。
bǐ jū shàng yóu zhōu shī shí bèi yú wǒ cù nán fù yě
彼居上游,舟师十倍于我,猝难复也。
huò qǐng zì jiāng yíng jī tài zǔ yuē bù kě
”或请自将迎击,太祖曰:“不可。
bǐ yǐ piān shī zhui wǒ ér quán jūn qū jīn líng shùn liú bàn rì kě dá wú bù qí jí nàn yǐn hái bǎi lǐ qū zhàn bīng fǎ suǒ jì fēi cè yě
彼以偏师缀我,而全军趋金陵,顺流半日可达,吾步骑急难引还,百里趋战,兵法所忌,非策也。
nǎi chí yù hú dà hǎi dǎo xìn zhōu qiān qí hòu ér lìng kāng mào cái yǐ shū dài you liàng lìng sù lái
”乃驰谕胡大海捣信州牵其后,而令康茂才以书绐友谅,令速来。
you liàng guǒ yǐn bīng dōng
友谅果引兵东。
yú shì cháng yù chūn fú shí huī shān xú dá zhèn nán mén wài yáng jǐng zhūn dà shèng gǎng zhāng dé shèng děng yǐ zhōu shī chū lóng jiāng guān tài zǔ qīn dū jūn lú lóng shān
于是常遇春伏石灰山,徐达阵南门外,杨璟屯大胜港,张德胜等以舟师出龙江关,太祖亲督军卢龙山。
yǐ chǒu you liàng zhì lóng wān zhòng yù zhàn tài zǔ yuē tiān qiě yǔ qù shí chéng yǔ jī zhī
乙丑,友谅至龙湾,众欲战,太祖曰:“天且雨,趣食,乘雨击之。
xū yú guǒ dà yǔ shì zú jìng fèn yǔ zhǐ hé zhàn shuǐ lù jiā jī dà pò zhī you liàng chéng bié gě zǒu
”须臾,果大雨,士卒竞奋,雨止合战,水陆夹击,大破之,友谅乘别舸走。
suì fù tài píng xià ān qìng ér dà hǎi yì kè xìn zhōu
遂复太平,下安庆,而大海亦克信州。
chū tài zǔ lìng mào cái dài you liàng li shàn zhǎng yǐ wéi yí
初,太祖令茂才绐友谅,李善长以为疑。
tài zǔ yuē èr kòu hé wú shǒu wěi shòu dí wéi sù qí lái ér xiān pò zhī zé shì chéng dǎn luò yǐ
太祖曰:“二寇合,吾首尾受敌,惟速其来而先破之,则士诚胆落矣。
yǐ ér shì chéng bīng jìng bù chū
”已而士诚兵竟不出。
dīng mǎo zhì rú xué tí jǔ sī yǐ sòng lián wèi tí jǔ qiǎn zi biāo shòu jīng xué
丁卯,置儒学提举司,以宋濂为提举,遣子标受经学。
liù yuè gěng zài chéng bài shí mǒ yi sūn yú qìng yuán yi sūn zhàn sǐ qiǎn shǐ jì zhī
六月,耿再成败石抹宜孙于庆元,宜孙战死,遣使祭之。
qiū jiǔ yuè xú shòu huī jiù jiāng ōu pǔ xiáng yǐ yuán zhōu jiàng
秋九月,徐寿辉旧将欧普祥以袁州降。
dōng shí èr yuè fù qiǎn xià yù yǐ shū yù guó zhēn
冬十二月,复遣夏煜以书谕国珍。
èr shí yī nián chūn èr yuè jiǎ shēn lì yán chá kè
二十一年春二月甲申,立盐茶课。
jǐ hài zhì bǎo yuán jú
己亥,置宝源局。
sān yuè dīng chǒu gǎi shū mì yuàn wèi dà dū dū fǔ
三月丁丑,改枢密院为大都督府。
yuán jiāng xuē xiǎn yǐ sì zhōu jiàng
元将薛显以泗州降。
wù yín guó zhēn qiǎn shǐ lái xiè shì jīn yù mǎ ān yǐ xiàn
戊寅,国珍遣使来谢,饰金玉马鞍以献。
què zhī yuē jīn yǒu shì sì fāng suǒ xū zhě rén cái suǒ yòng zhě sù bó bǎo wán fēi suǒ hǎo yě
却之曰:“今有事四方,所需者人材,所用者粟帛,宝玩非所好也。
qiū qī yuè you liàng jiāng zhāng dìng biān xiàn ān qìng
”秋七月,友谅将张定边陷安庆。
bā yuè qiǎn shǐ yú yuán píng zhāng chá hǎn tiē mù ér
八月,遣使于元平章察罕帖木儿。
shí chá hǎn píng shān dōng jiàng tián fēng jūn shēng dà zhèn gù tài zǔ yǔ tōng hǎo
时察罕平山东,降田丰,军声大振,故太祖与通好。
huì chá hǎn fāng gōng yì dōu wèi xià tài zǔ nǎi zì jiāng zhōu shī zhēng chén you liàng
会察罕方攻益都未下,太祖乃自将舟师征陈友谅。
wù xū kè ān qìng you liàng jiāng dīng pǔ láng fu you dé yíng jiàng
戊戌,克安庆,友谅将丁普郎、傅友德迎降。
rén yín cì hú kǒu zhuī bài you liàng yú jiāng zhōu kè qí chéng you liàng bēn wǔ chāng
壬寅,次湖口,追败友谅于江州,克其城,友谅奔武昌。
fēn xùn nán kāng jiàn chāng ráo qí huáng guǎng jì jiē xià
分徇南康、建昌、饶、蕲、黄、广济,皆下。
dōng shí yī yuè jǐ wèi kè fǔ zhōu
冬十一月己未,克抚州。
èr shí èr nián chūn zhēng yuè you liàng jiāng xī xíng shěng chéng xiàng hú tíng ruì yǐ lóng xīng jiàng
二十二年春正月,友谅江西行省丞相胡廷瑞以龙兴降。
yǐ mǎo rú lóng xīng gǎi wéi hóng dōu fǔ
乙卯,如龙兴,改为洪都府。
yè kǒng zǐ miào
谒孔子庙。
gào yù fù lǎo chú chén shì kē zhèng ba zhū jūn xū cún xù pín wú gào zhě mín dà yuè
告谕父老,除陈氏苛政,罢诸军需,存恤贫无告者,民大悦。
yuán ruì lín jiāng jí ān xiāng jì xià
袁、瑞、临江、吉安相继下。
èr yuè hái yìng tiān
二月,还应天。
shān yù liú shǒu hóng dōu
邓愈留守洪都。
guǐ wèi xiáng rén jiǎng yīng shā jīn huá shǒu jiāng hú dà hǎi láng zhōng wáng kǎi sǐ zhī yīng pàn jiàng zhāng shì chéng
癸未,降人蒋英杀金华守将胡大海,郎中王恺死之,英叛降张士诚。
chù zhōu xiáng rén li yòu zhī wén biàn yì shā xíng shū mì yuàn pàn gěng zài chéng fǎn dōu shì sūn yán zhī fǔ wáng dào tóng yuán shuài zhū wén gāng sǐ zhī
处州降人李祐之闻变,亦杀行枢密院判耿再成反,都事孙炎、知府王道同、元帅朱文刚死之。
sān yuè guǐ hài xiáng rén zhù zōng kāng tài fǎn xiàn hóng dōu shān yù zǒu yìng tiān zhī fǔ yè chēn dōu shì wàn sī chéng sǐ zhī
三月癸亥,降人祝宗、康泰反,陷洪都,邓愈走应天,知府叶琛、都事万思诚死之。
shì yuè míng yù zhēn chēng dì yú chóng qìng guó hào xià
是月,明玉珍称帝于重庆,国号夏。
xià sì yuè jǐ mǎo shào róng fù chù zhōu
夏四月己卯,邵荣复处州。
jiǎ wǔ xú dá fù hóng dōu
甲午,徐达复洪都。
wǔ yuè bǐng wǔ zhū wén zhèng zhào dé shèng shān yù zhèn hóng dōu
五月丙午,朱文正、赵德胜、邓愈镇洪都。
liù yuè wù yín chá hǎn yǐ shū lái bào liú wǒ shǐ rén bù qiǎn
六月戊寅,察罕以书来报,留我使人不遣。
chá hǎn xún wèi tián fēng suǒ shā
察罕寻为田丰所杀。
qiū qī yuè bǐng chén píng zhāng shào róng cān zhèng zhào jì zǔ móu nì fú zhū
秋七月丙辰,平章邵荣、参政赵继祖谋逆,伏诛。
dōng shí èr yuè yuán qiǎn shàng shū zhāng chǎng háng hǎi zhì qìng yuán shòu tài zǔ jiāng xī xíng shěng píng zhāng zhèng shì bù shòu
冬十二月,元遣尚书张昶航海至庆元,授太祖江西行省平章政事,不受。
chá hǎn zi kuò kuò tiē mù ér zhì shū guī shǐ zhě
察罕子扩廓帖木儿致书归使者。
èr shí sān nián chūn zhēng yuè bǐng yín qiǎn wāng hé bào zhī
二十三年春正月丙寅,遣汪河报之。
èr yuè rén shēn mìng jiāng shì tún tián jī gǔ
二月壬申,命将士屯田积谷。
shì yuè you liàng jiāng zhāng dìng biān xiàn ráo zhōu
是月,友谅将张定边陷饶州。
shì chéng jiāng lǚ zhēn pò ān fēng shā liú fú tōng
士诚将吕珍破安丰,杀刘福通。
sān yuè xīn chǒu tài zǔ zì jiāng jiù ān fēng zhēn bài zǒu yǐ hán lín r guī chú zhōu nǎi hái yìng tiān
三月辛丑,太祖自将救安丰,珍败走,以韩林儿归滁州,乃还应天。
xià sì yuè rén xū you liàng dà jǔ bīng wéi hóng dōu
夏四月壬戌,友谅大举兵围洪都。
yǐ chǒu zhū quán shǒu jiāng xiè zài xīng pàn fù yú shì chéng
乙丑,诸全守将谢再兴叛,附于士诚。
wǔ yuè zhù lǐ xián guǎn
五月,筑礼贤馆。
you liàng fēn bīng xiàn jí ān cān zhèng liú qí zhī fǔ zhū shū huá sǐ zhī
友谅分兵陷吉安,参政刘齐、知府朱叔华死之。
xiàn lín jiāng tóng zhī zhào tiān lín sǐ zhī
陷临江,同知赵天麟死之。
xiàn wú wéi zhōu zhī zhōu dǒng huì sǐ zhī
陷无为州,知州董会死之。
qiū qī yuè guǐ yǒu tài zǔ zì jiāng jiù hóng dōu
秋七月癸酉,太祖自将救洪都。
guǐ wèi cì hú kǒu xiān fú bīng jīng jiāng kǒu jí nán hú zī è you liàng guī lù xí xìn zhōu bīng shǒu wǔ yáng dù
癸未,次湖口,先伏兵泾江口及南湖觜,遏友谅归路,檄信州兵守武阳渡。
you liàng wén tài zǔ zhì jiě wéi nì zhàn yú pó yáng hú
友谅闻太祖至,解围,逆战于鄱阳湖。
you liàng bīng hào liù shí wàn lián jù zhōu wèi zhèn lóu lǔ gāo shí yú zhàng mián gèn shù shí lǐ jīng qí gē dùn wàng zhī rú shān
友谅兵号六十万,联巨舟为阵,楼橹高十余丈,绵亘数十里,旌旗戈盾,望之如山。
dīng hài yù yú kāng láng shān tài zǔ fēn jūn shí yī duì yǐ yù zhī
丁亥,遇于康郎山,太祖分军十一队以御之。
wù zǐ hé zhàn xú dá jī qí qián fēng shù tōng hǎi yǐ huǒ pào fén qí zhōu shù shí shā shāng lüè xiāng dāng
戊子,合战,徐达击其前锋,俞通海以火炮焚其舟数十,杀伤略相当。
you liàng xiāo jiàng zhāng dìng biān zhí fàn tài zǔ zhōu zhōu jiāo yú shā bù dé tuì wēi shén cháng yù chūn cóng páng shè zhōng dìng biān tōng hǎi fù lái yuán zhōu zhòu jìn shuǐ yǒng tài zǔ zhōu nǎi de tuō
友谅骁将张定边直犯太祖舟,舟胶于沙,不得退,危甚,常遇春从旁射中定边,通海复来援,舟骤进,水涌太祖舟,乃得脱。
jǐ chǒu you liàng xī jù jiàn chū zhàn zhū jiāng zhōu xiǎo yǎng gōng bù lì yǒu bù sè
己丑,友谅悉巨舰出战,诸将舟小,仰攻不利,有怖色。
tài zǔ qīn huī zhī bù qián zhǎn tuì suō zhě shí yú rén rén jiē shū sǐ zhàn
太祖亲麾之,不前,斩退缩者十余人,人皆殊死战。
huì rì bū dà fēng qǐ dōng běi nǎi mìng gǎn sǐ shì cāo qī zhōu shí huǒ yào lú wěi zhōng zòng huǒ fén you liàng zhōu
会日晡,大风起东北,乃命敢死士操七舟,实火药芦苇中,纵火焚友谅舟。
fēng liè huǒ chì yān yàn zhǎng tiān hú shuǐ jǐn chì
风烈火炽,烟焰涨天,湖水尽赤。
you liàng bīng dà luàn zhū jiāng gǔ zào chéng zhī zhǎn shǒu èr qiān yú jí fén nì sǐ zhě wú suàn you liàng qì duó
友谅兵大乱,诸将鼓噪乘之,斩首二千余级,焚溺死者无算,友谅气夺。
xīn mǎo fù zhàn you liàng fù dà bài
辛卯,复战,友谅复大败。
yú shì liǎn zhōu zì shǒu bù gǎn gèng zhàn
于是敛舟自守,不敢更战。
rén chén tài zǔ yí jūn è zuǒ lǐ you liàng yì tuì bǎo zhǔ jī
壬辰,太祖移军扼左蠡,友谅亦退保渚矶。
xiāng chí sān rì qí zuǒ yòu èr jīn wú jiāng jūn jiē jiàng
相持三日,其左、右二金吾将军皆降。
you liàng shì yì cù fèn shén jǐn shā suǒ huò jiàng shì
友谅势益蹙,忿甚,尽杀所获将士。
ér tài zǔ zé xī hái suǒ fú shāng zhě fu yǐ shàn yào qiě jì qí qīn qī zhū jiāng zhèn wáng zhě
而太祖则悉还所俘,伤者傅以善药,且祭其亲戚诸将阵亡者。
bā yuè rén xū you liàng shí jǐn qū nán hú zī wèi nán hú jūn suǒ è suì tū hú kǒu
八月壬戌,友谅食尽,趋南湖觜,为南湖军所遏,遂突湖口。
tài zǔ yāo zhī shùn liú bó zhàn jí yú jīng jiāng
太祖邀之,顺流搏战,及于泾江。
jīng jiāng jūn fù zhē jī zhī you liàng zhōng liú shǐ sǐ
泾江军复遮击之,友谅中流矢死。
zhāng dìng biān yǐ qí zi lǐ bēn wǔ chāng
张定边以其子理奔武昌。
jiǔ yuè hái yìng tiān lùn gōng xíng shǎng
九月,还应天,论功行赏。
xiān shì tài zǔ jiù ān fēng liú jī jiàn bù tīng
先是,太祖救安丰,刘基谏不听。
zhì shì wèi jī yuē wǒ bù dàng yǒu ān fēng zhī xíng
至是谓基曰:“我不当有安丰之行。
shǐ you liàng chéng xū zhí dǎo yìng tiān dà shì qù yǐ
使友谅乘虚直捣应天,大事去矣。
nǎi dùn bīng nán chāng bù wáng hé dài
乃顿兵南昌,不亡何待。
you liàng wáng tiān xià bù nán dìng yě
友谅亡,天下不难定也。
rén wǔ zì jiāng zhēng chén lǐ
”壬午,自将征陈理。
shì yuè zhāng shì chéng zì chēng wú wáng
是月,张士诚自称吴王。
dōng shí yuè rén yín wéi wǔ chāng fēn xùn hú běi zhū lù jiē xià
冬十月壬寅,围武昌,分徇湖北诸路,皆下。
shí èr yuè bǐng shēn hái yìng tiān cháng yù chūn liú dū zhū jūn
十二月初一,回应天,常遇春留督各军。
èr shí sì nián chūn zhēng yuè bǐng yín shuò li shàn zhǎng děng lǜ qún chén quàn jìn bù yǔn
二十四年春正月丙寅朔,李善长等率群臣劝进,不允。
gù qǐng nǎi jí wú wáng wèi
固请,乃即吴王位。
jiàn bǎi guān
建百官。
yǐ shàn zhǎng wèi yòu xiāng guó xú dá wèi zuǒ xiāng guó cháng yù chūn shù tōng hǎi wèi píng zhāng zhèng shì yù zhī yuē lì guó zhī chū dāng xiān zhèng jì gāng
以善长为右相国,徐达为左相国,常遇春、俞通海为平章政事,谕之曰:“立国之初,当先正纪纲。
yuán shì àn ruò wēi fú xià yí xùn zhì yú luàn jīn yi jiàn zhī
元氏暗弱,威福下移,驯至于乱,今宜鉴之。
lì zǐ biāo wèi shì zǐ
”立子标为世子。
èr yuè yǐ wèi fù zì jiāng zhēng wǔ chāng chén lǐ jiàng hàn miǎn jīng yuè jiē xià
二月乙未,复自将征武昌,陈理降,汉、沔、荆、岳皆下。
sān yuè yǐ chǒu hái yìng tiān
三月乙丑,还应天。
dīng mǎo zhì qǐ jū zhù
丁卯,置起居注。
gēng wǔ ba zhū yì yuán shuài fǔ zhì shí qī wèi qīn jūn zhǐ huī shǐ sī mìng zhòng shū shěng pì wén wǔ rén cái
庚午,罢诸翼元帅府,置十七卫亲军指挥使司,命中书省辟文武人材。
xià sì yuè jiàn cí sì sǐ shì dīng pǔ láng děng yú kāng láng shān zhào dé shèng děng yú nán chāng
夏四月,建祠,祀死事丁普郎等于康郎山,赵德胜等于南昌。
qiū qī yuè dīng chǒu xú dá kè lú zhōu
秋七月丁丑,徐达克卢州。
wù yín cháng yù chūn xùn jiāng xī
戊寅,常遇春徇江西。
bā yuè wù xū fù jí ān suì wéi gàn zhōu
八月戊戌,复吉安,遂围赣州。
dá xùn jīng xiāng zhū lù
达徇荆、湘诸路。
jiǔ yuè jiǎ shēn xià jiāng líng yí líng tán guī jiē jiàng
九月甲申,下江陵,夷陵、潭、归皆降。
dōng shí èr yuè gēng yín dá kè chén zhōu qiǎn bié jiāng xià héng zhōu
冬十二月庚寅,达克辰州,遣别将下衡州。
èr shí wǔ nián chūn zhēng yuè jǐ sì xú dá xià bǎo qìng hú xiāng píng
二十五年春正月己巳,徐达下宝庆,湖湘平。
cháng yù chūn kè gàn zhōu xióng tiān ruì jiàng
常遇春克赣州,熊天瑞降。
suì qū nán ān zhāo yù lǐng nán zhū lù xià sháo zhōu nán xióng
遂趋南安,招谕岭南诸路,下韶州、南雄。
jiǎ shēn rú nán chāng zhí dà dū dū zhū wén zhèng yǐ guī shù qí zuì ān zhì tóng chéng
甲申,如南昌,执大都督朱文正以归,数其罪,安置桐城。
èr yuè jǐ chǒu fú jiàn xíng shěng píng zhāng chén you dìng qīn chù zhōu cān jūn hú shēn jī bài zhī suì xià pǔ chéng
二月己丑,福建行省平章陈友定侵处州,参军胡深击败之,遂下浦城。
bǐng wǔ shì chéng jiāng li bó shēng gōng zhū quán zhī xīn chéng li wén zhōng dà bài zhī
丙午,士诚将李伯升攻诸全之新城,李文忠大败之。
xià sì yuè gēng yín cháng yù chūn xùn xiāng hàn zhū lù
夏四月庚寅,常遇春徇襄、汉诸路。
wǔ yuè yǐ hài kè ān lù
五月乙亥,克安陆。
jǐ mǎo xià xiāng yáng
己卯,下襄阳。
liù yuè rén zǐ zhū liàng zǔ hú shēn gōng jiàn níng zhàn yú chéng xià shēn bèi zhí sǐ zhī
六月壬子,朱亮祖、胡深攻建宁,战于城下,深被执,死之。
qiū qī yuè lìng cóng dù jiāng shì zú bèi chuàng fèi jí zhě yǎng zhī sǐ zhě shàn qí qī zǐ
秋七月,令从渡江士卒被创废疾者养之,死者赡其妻子。
jiǔ yuè bǐng chén jiàn guó zǐ xué
九月丙辰,建国子学。
dōng shí yuè wù xū xià lìng tǎo zhāng shì chéng
冬十月戊戌,下令讨张士诚。
shì shí shì chéng suǒ jù nán zhì shào xīng běi yǒu tōng tài gāo yóu huái ān háo sì yòu běi zhì yú jì níng
是时,士诚所据,南至绍兴,北有通、泰、高邮、淮安、濠、泗,又北至于济宁。
nǎi mìng xú dá cháng yù chūn děng xiān guī qǔ huái dōng
乃命徐达、常遇春等先规取淮东。
rùn yuè wéi tài zhōu kè zhī
闰月,围泰州,克之。
shí yī yuè zhāng shì chéng kòu yí xīng xú dá jī bài zhī suì zì yí xīng hái gōng gāo yóu
十一月,张士诚寇宜兴,徐达击败之,遂自宜兴还攻高邮。
èr shí liù nián chūn zhēng yuè guǐ wèi shì chéng kuī jiāng yīn tài zǔ zì jiāng jiù zhī shì chéng dùn kāng mào cái zhuī bài zhī yú fú zǐ mén
二十六年春正月癸未,士诚窥江阴,太祖自将救之,士诚遁,康茂才追败之于浮子门。
tài zǔ hái yìng tiān
太祖还应天。
èr yuè míng yù zhēn sǐ zi shēng zì lì
二月,明玉珍死,子升自立。
sān yuè bǐng shēn lìng zhōng shū yán xuǎn jǔ
三月丙申,令中书严选举。
xú dá kè gāo yóu
徐达克高邮。
xià sì yuè yǐ mǎo xí pò shì chéng jiāng xú yì shuǐ jūn yú huái ān yì dùn méi sī zǔ yǐ chéng jiàng
夏四月乙卯,袭破士诚将徐义水军于淮安,义遁,梅思祖以城降。
háo xú sù sān zhōu xiāng jì xià huái dōng píng
濠、徐、宿三州相继下,淮东平。
jiǎ zǐ rú háo zhōu shěng mù zhì shǒu zhǒng èr shí jiā cì gù rén wāng wén liú yīng sù bó
甲子,如濠州省墓,置守冢二十家,赐故人汪文、刘英粟帛。
zhì jiǔ zhào fù lǎo yǐn jí huān yuē wú qù xiāng shí yǒu yú nián jiān nán bǎi zhàn nǎi de guī xǐng fén mù yǔ fù lǎo zǐ dì fù xiāng jiàn
置酒召父老饮,极欢,曰:“吾去乡十有余年,艰难百战,乃得归省坟墓,与父老子弟复相见。
jīn kǔ bù dé jiǔ liú huān jù wéi lè
今苦不得久留欢聚为乐。
fù lǎo xìng jiào zǐ dì xiào dì lì tián wú yuǎn jiǎ bīn huái jùn xiàn shàng kǔ kòu lüě fù lǎo shàn zì ài
父老幸教子弟孝弟力田,毋远贾,滨淮郡县尚苦寇掠,父老善自爱。
lìng yǒu sī chú zū fù jiē dùn shǒu xiè
”令有司除租赋,皆顿首谢。
xīn wèi xú dá kè ān fēng fēn bīng bài kuò kuò yú xú zhōu
辛未,徐达克安丰,分兵败扩廓于徐州。
xià wǔ yuè rén wǔ zhì zì háo
夏五月壬午,至自濠。
gēng yín qiú yí shū
庚寅,求遗书。
qiū bā yuè gēng xū gǎi zhù yìng tiān chéng zuò xīn gōng zhōng shān zhī yáng
秋八月庚戌,改筑应天城,作新宫钟山之阳。
xīn hài mìng xú dá wèi dà jiàng jūn cháng yù chūn wèi fù jiāng jūn shuài shī èr shí wàn tǎo zhāng shì chéng
辛亥,命徐达为大将军,常遇春为副将军,帅师二十万讨张士诚。
yù jǐ mén shì shī yuē chéng xià zhī rì wú shā lüě wú huǐ lú shè wú fā qiū lǒng
御戟门誓师曰:“城下之日,毋杀掠,毋毁庐舍,毋发丘垄。
shì chéng mǔ zàng píng jiāng chéng wài wú qīn huǐ
士诚母葬平江城外,毋侵毁。
jì ér zhào wèn dá yù chūn yòng bīng dāng hé xiān
”既而召问达、遇春,用兵当何先。
yù chūn yù zhí dǎo píng jiāng
遇春欲直捣平江。
tài zǔ yuē hú zhōu zhāng tiān qí háng zhōu pān yuán míng wèi shì chéng bì zhǐ píng jiāng qióng cù liǎng rén xī lì fù yuán nán yǐ qǔ shèng
太祖曰:“湖州张天骐、杭州潘原明为士诚臂指,平江穷蹙,两人悉力赴援,难以取胜。
bù ruò xiān gōng hú zhōu shǐ pí yú bēn mìng
不若先攻湖州,使疲于奔命。
yǔ yì jì pī píng jiāng shì gū lì pò yǐ
羽翼既披,平江势孤,立破矣。
jiǎ xū bài zhāng tiān qí yú hú zhōu shì chéng qīn lǜ bīng lái yuán fù bài zhī yú zào lín
”甲戌,败张天骐于湖州,士诚亲率兵来援,复败之于皂林。
jiǔ yuè yǐ wèi li wén zhōng gōng háng zhōu
九月乙未,李文忠攻杭州。
dōng shí yuè rén zǐ yù chūn bài shì chéng bīng yú wū zhèn
冬十月壬子,遇春败士诚兵于乌镇。
shí yī yuè jiǎ shēn zhāng tiān qí jiàng
十一月甲申,张天骐降。
xīn mǎo li wén zhōng xià yú kàng pān yuán míng jiàng páng jùn xī xià
辛卯,李文忠下余杭,潘原明降,旁郡悉下。
guǐ mǎo wéi píng jiāng
癸卯,围平江。
shí èr yuè hán lín r zú
十二月,韩林儿卒。
yǐ míng nián wèi wú yuán nián jiàn miào shè gōng shì jì gào shān chuān
以明年为吴元年,建庙社宫室,祭告山川。
suǒ sī jìn gōng diàn tú mìng qù diāo zhuó qí lì zhě
所司进宫殿图,命去雕琢奇丽者。
shì suì yuán kuò kuò tiē mù ér yǔ li sī qí zhāng liáng bì gòu yuàn lǚ xiāng gōng jī cháo mìng bù xíng zhōng yuán mín yì kùn
是岁,元扩廓帖木儿与李思齐、张良弼构怨,屡相攻击,朝命不行,中原民益困。
èr shí qī nián chūn zhēng yuè wù xū yù zhōng shū shěng yuē dōng nán jiǔ lí bīng gé mín shēng diāo bì wú shén mǐn zhī
二十七年春正月戊戌,谕中书省曰:“东南久罹兵革,民生凋敝,吾甚悯之。
qiě tài píng yìng tiān zhū jùn wú dù jiāng kāi chuàng de gòng yì fán láo jiǔ yǐ
且太平、应天诸郡,吾渡江开创地,供亿烦劳久矣。
jīn bǐ hù kōng xū yǒu sī jí cuī kē zhòng kùn wú mín jiāng hé yǐ kān
今比户空虚,有司急催科,重困吾民,将何以堪。
qí cì tài píng tián zū èr nián yìng tiān zhèn jiāng níng guó guǎng dé gè yī nián
其赐太平田租二年,应天、镇江、宁国、广德各一年。
èr yuè dīng wèi fu you dé bài kuò kuò jiāng li èr yú xú zhōu zhí zhī
”二月丁未,傅友德败扩廓将李二于徐州,执之。
sān yuè dīng chǒu shǐ shè wén wǔ kē qǔ shì
三月丁丑,始设文武科取士。
xià sì yuè fāng guó zhēn yīn qiǎn rén tōng kuò kuò jí chén you dìng yí shū zé zhī
夏四月,方国珍阴遣人通扩廓及陈友定,移书责之。
wǔ yuè jǐ hài chū zhì hàn lín yuàn
五月己亥,初置翰林院。
shì yuè yǐ hàn jiǎn shàn sù shí fù xú sù háo sì shòu pī dōng hǎi ān dōng xiāng yáng ān lù jí xīn fù de tián zū sān nián
是月,以旱减膳素食,复徐、宿、濠、泗、寿、邳、东海、安东、襄阳、安陆及新附地田租三年。
liù yuè wù chén dà yǔ qún chén qǐng fù shàn
六月戊辰,大雨,群臣请复膳。
tài zǔ yuē suī yǔ shāng hé yǐ duō qí cì mín jīn nián tián zū
太祖曰:“虽雨,伤禾已多,其赐民今年田租。
guǐ yǒu mìng cháo hè bà nǚ lè
”癸酉,命朝贺罢女乐。
qiū qī yuè bǐng zǐ gěi fǔ zhōu xiàn guān zhī rèn fèi cì qǐ bó jí qí fù mǔ qī zhǎng zǐ yǒu chà zhe wèi lìng
秋七月丙子,给府州县官之任费,赐绮帛,及其父母妻长子有差,著为令。
jǐ chǒu léi zhèn gōng mén shòu wěn shè zuì qiú
己丑,雷震宫门兽吻,赦罪囚。
gēng yín qiǎn shǐ zé fāng guó zhēn gòng liáng
庚寅,遣使责方国珍贡粮。
bā yuè guǐ chǒu yuán qiū fāng qiū shè jì tán chéng
八月癸丑,圜丘、方丘、社稷坛成。
jiǔ yuè jiǎ xū tài miào chéng
九月甲戌,太庙成。
zhū liàng zǔ shuài shī tǎo guó zhēn
朱亮祖帅师讨国珍。
wù yín zhào yuē xiān wáng zhī zhèng zuì bù jí nú
戊寅,诏曰:“先王之政,罪不及孥。
zì jīn chú dà nì bù dào wú lián zuò
自今除大逆不道,毋连坐。
xīn sì xú dá kè píng jiāng zhí shì chéng wú dì píng
”辛巳,徐达克平江,执士诚,吴地平。
wù xū qiǎn shǐ zhì shū yú yuán zhǔ sòng qí zōng shì shén bǎo dài wáng děng běi hái
戊戌,遣使致书于元主,送其宗室神保大王等北还。
xīn chǒu lùn píng wú gōng fēng li shàn zhǎng xuān guó gōng xú dá xìn guó gōng cháng yù chūn è guó gōng jiàng shì cì lài yǒu chà
辛丑,论平吴功,封李善长宣国公,徐达信国公,常遇春鄂国公,将士赐赉有差。
zhū liàng zǔ kè tāi zhōu
朱亮祖克台州。
guǐ mǎo xīn gōng chéng
癸卯,新宫成。
dōng shí yuè jiǎ chén qiǎn qǐ jū zhù wú lín wèi guān yǐ bì qiú yí xián yú sì fāng
冬十月甲辰,遣起居注吴琳、魏观以币求遗贤于四方。
bǐng wǔ lìng bǎi guān lǐ yí shàng zuǒ
丙午,令百官礼仪尚左。
gǎi li shàn zhǎng zuǒ xiāng guó xú dá yòu xiāng guó
改李善长左相国,徐达右相国。
xīn hài sì yuán chén yú quē yú ān qìng li fǔ yú jiāng zhōu
辛亥,祀元臣余阙于安庆,李黼于江州。
rén zǐ zhì yù shǐ tái
壬子,置御史台。
guǐ chǒu tāng hé wèi zhēng nán jiāng jūn wú zhēn fù zhī tǎo guó zhēn
癸丑,汤和为征南将军,吴祯副之,讨国珍。
jiǎ yín dìng lǜ lìng
甲寅,定律令。
wù wǔ zhèng jiāo shè tài miào yǎ yuè
戊午,正郊社、太庙雅乐。
gēng shēn zhào zhū jiāng yì běi zhēng
庚申,召诸将议北征。
tài zǔ yuē shān dōng zé wáng xuān fǎn cè hé nán zé kuò kuò bá hù guān lǒng zé li sī qí zhāng sī dào xiāo zhāng cāi jì yuán zuò jiāng wáng zhōng yuán tú tàn
太祖曰:“山东则王宣反侧,河南则扩廓跋扈,关陇则李思齐、张思道枭张猜忌,元祚将亡,中原涂炭。
jīn jiāng běi fá zhěng shēng mín yú shuǐ huǒ hé yǐ jué shèng
今将北伐,拯生民于水火,何以决胜?
yù chūn duì yuē yǐ wǒ bǎi zhàn zhī shī dí bǐ jiǔ yì zhī zú zhí dǎo yuán dōu pò zhú zhī shì yě
”遇春对曰:“以我百战之师,敌彼久逸之卒,直捣元都,破竹之势也。
tài zǔ yuē yuán jiàn guó bǎi nián shǒu bèi bì gù xuán jūn shēn rù kuì xiǎng bù qián yuán bīng sì jí wēi dào yě
”太祖曰:“元建国百年,守备必固,悬军深入,馈饷不前,援兵四集,危道也。
wú yù xiān qǔ shān dōng chè bǐ píng bì yí bīng liǎng hé pò qí fān lí bá tóng guān ér shǒu zhī è qí hù kǎn
吾欲先取山东,撤彼屏蔽,移兵两河,破其藩篱,拔潼关而守之,扼其户槛。
tiān xià xíng shèng rù wǒ zhǎng wò rán hòu jìn bīng yuán dōu shì gū yuán jué bù zhàn zì kè
天下形胜入我掌握,然后进兵,元都势孤援绝,不战自克。
gǔ xíng ér xi yún zhōng jiǔ yuán guān lǒng kě xí juǎn yě
鼓行而西,云中、九原、关陇可席卷也。
zhū jiāng jiē yuē shàn
”诸将皆曰善。
jiǎ zǐ xú dá wèi zhēng lǔ dà jiàng jūn cháng yù chūn wèi fù jiāng jūn shuài shī èr shí wǔ wàn yóu huái rù hé běi qǔ zhōng yuán
甲子,徐达为征虏大将军,常遇春为副将军,帅师二十五万,由淮入河,北取中原。
hú tíng ruì wèi zhēng nán jiāng jūn hé wén huī wèi fù jiāng jūn qǔ fú jiàn
胡廷瑞为征南将军,何文辉为副将军,取福建。
hú guǎng xíng shěng píng zhāng yáng jǐng zuǒ chéng zhōu dé xìng cān zhèng zhāng bīn qǔ guǎng xī
湖广行省平章杨璟、左丞周德兴、参政张彬取广西。
jǐ sì zhū liàng zǔ kè wēn zhōu
己巳,朱亮祖克温州。
shí yī yuè xīn sì tāng hé kè qìng yuán fāng guó zhēn dùn rù hǎi
十一月辛巳,汤和克庆元,方国珍遁入海。
rén wǔ xú dá kè yí zhōu zhǎn wáng xuān
壬午,徐达克沂州,斩王宣。
jǐ chǒu liáo yǒng zhōng wèi zhēng nán fù jiāng jūn zì hǎi dào huì hé tǎo guó zhēn
己丑,廖永忠为征南副将军,自海道会和讨国珍。
yǐ wèi bān dà tǒng lì
乙未,颁《大统历》。
xīn chǒu xú dá kè yì dōu
辛丑,徐达克益都。
shí èr yuè jiǎ chén bān lǜ lìng
十二月甲辰,颁律令。
dīng wèi fāng guó zhēn jiàng zhè dōng píng
丁未,方国珍降,浙东平。
zhāng xìng zǔ xià dōng píng yǎn dōng zhōu xiàn xiāng jì jiàng
张兴祖下东平,兖东州县相继降。
jǐ yǒu xú dá xià jì nán
七日,徐达攻下济南。
hú tíng ruì xià shào wǔ
胡廷瑞下邵武。
guǐ chǒu li shàn cháng shuài bǎi guān quàn jìn biǎo sān shàng nǎi xǔ
癸丑,李善长帅百官劝进,表三上,乃许。
jiǎ zǐ gào yú shàng dì
甲子,告于上帝。
gēng wǔ tāng hé liáo yǒng zhōng yóu hǎi dào kè fú zhōu
庚午,汤和、廖永忠由海道克福州。