zōu jī zhèng wéi huán kē xiān yì qiān huáng jì huáng zé kǒng you liàng fàn jì liáo ràng guō yòu hú zhòng lún huá mǐn gǔ bīn zuǒ dǐng liàn gāng cáo kǎi xǔ shì dá liú wěi shàng chǐ dān yǔ yáo xiǎn yáng hào zhāng zhāo hè yáng gāo yáo hǔ chén
邹缉(郑维桓柯暹 )弋谦(黄骥) 黄泽(孔友谅 )范济聊让(郭佑胡仲伦华敏贾斌) 左鼎(练纲 ) 曹凯(许仕达 ) 刘炜(尚褫) 单宇(姚显杨浩 ) 张昭(贺炀 ) 高瑶(虎臣)
zōu jī zì zhòng xī jí shuǐ rén
邹缉,字仲熙,吉水人。
hóng wǔ zhòng jǔ míng jīng shòu xīng zǐ jiào yù
洪武中举明经,授星子教谕。
jiàn wén shí rù wèi guó zi zhù jiào
建文时入为国子助教。
chéng zǔ jí wèi zhuó hàn lín shì jiǎng
成祖即位,擢翰林侍讲。
lì dōng gōng jiān zuǒ zhōng yǔn lǚ shǔ guó zǐ jiàn shì
立东宫,兼左中允,屡署国子监事。
yǒng lè shí jiǔ nián sān diàn zāi zhào qiú zhí yán jī shàng shū yuē
永乐十九年,三殿灾,诏求直言,缉上疏曰:
bì xià zhào jiàn běi jīng jiāo láo shèng lǜ jǐ èr shí nián
陛下肇建北京,焦劳圣虑,几二十年。
gōng dà fèi fán diào dù shén guǎng rǒng guān cán shí hào fèi guó chǔ
工大费繁,调度甚广,冗官蚕食,耗费国储。
gōng zuò zhī fu dòng yǐ bǎi wàn zhōng suì gòng yì bù dé gōng qīn tián mǔ yǐ shì lì zuò
工作之夫,动以百万,终岁供役,不得躬亲田亩以事力作。
yóu qiě zhēng qiú wú yì zhì fá sāng zǎo yǐ gōng xīn bō sāng pí yǐ wéi chǔ
犹且征求无艺,至伐桑枣以供薪,剥桑皮以为楮。
jiā zhī guān lì héng zhēng rì shèn yī rì
加之官吏横征,日甚一日。
rú qián suì mǎi bàn yán liào běn fēi tǔ chǎn dòng kē qiān bǎi
如前岁买办颜料,本非土产,动科千百。
mín xiāng shuài liǎn chāo gòu zhī tā suǒ
民相率敛钞,购之他所。
dà qīng yī jīn jià zhì wàn liù qiān guàn
大青一斤,价至万六千贯。
jí jìn nà yòu duō liú nàn wǎng fù zhǎn zhuǎn dāng xū èr wàn guàn chāo ér bù zú gōng yī zhù zhī yòng
及进纳,又多留难,往复展转,当须二万贯钞,而不足供一柱之用。
qí hòu jì qiǎn guān cǎi zhī chǎn suǒ ér mǎi bàn yóu wèi zhǐ
其后既遣官采之产所,而买办犹未止。
gài yuán gōng jiàng duō pài móu lì ér bù gù mín jiān zhì cǐ
盖缘工匠多派牟利,而不顾民艰至此。
fu jīng shī tiān xià gēn běn
夫京师天下根本。
rén mín ān zé jīng shī ān jīng shī ān zé guó běn gù ér tiān xià ān
人民安则京师安,京师安则国本固而天下安。
zì yíng jiàn yǐ lái gōng jiàng xiǎo rén jiǎ tuō wēi shì qū pò yí xǐ hào lìng fāng shī lú shè yǐ huài
自营建以来,工匠小人假托威势,驱迫移徙,号令方施,庐舍已坏。
gū ér guǎ fù kū qì jiào hào cāng huáng bào lù mò zhī suǒ shì
孤儿寡妇哭泣叫号,仓皇暴露,莫知所适。
qiān yí fu dìng yòu fù qū lìng tā tú zhì yǒu sān sì xǐ bù dé xi zhě
迁移甫定,又复驱令他徒,至有三四徙不得息者。
jí qí jì qù ér suǒ kōng zhī de jīng yuè yú shí gōng yóu wèi jí
及其既去,而所空之地,经月逾时,工犹未及。
cǐ bì xià suǒ bù zhī ér rén mín jí yuàn zhě yě
此陛下所不知,而人民疾怨者也。
tān guān wū lì biàn bù nèi wài bō xuē jí yú gǔ suǐ
贪官污吏,遍布内外,剥削及于骨髓。
cháo tíng měi qiǎn yī rén jí shì qí rén yǎng huó zhī jì
朝廷每遣一人,即是其人养活之计。
nüè qǔ kē qiú chū wú xiàn liàng
虐取苛求,初无限量。
yǒu sī chéng fèng wéi kǒng bù jí
有司承奉,惟恐不及。
jiān yǒu lián qiáng zì shǒu bù shì gàn mèi zhě zhé sì chán huǐ dòng dé zuì qiǎn wú yǐ zì míng
间有廉强自守、不事干媚者,辄肆谗毁,动得罪谴,无以自明。
shì yǐ shǐ zhě suǒ zhì yǒu sī gōng xíng huò lù bō xià mèi shàng yǒu tóng jiāo yì
是以使者所至,有司公行货赂,剥下媚上,有同交易。
fu xiǎo mín suǒ jī jǐ hé ér nèi wài shàng xià zhū qiú rú cǐ
夫小民所积几何,而内外上下诛求如此。
jīn shān dōng hé nán shān xī shǎn xī shuǐ hàn xiāng réng mín zhì bō shù pí jué cǎo gēn yǐ shí
今山东、河南、山西、陕西水旱相仍,民至剥树皮掘草根以食。
lǎo yòu liú yí diān bó dào lù mài qī yù zǐ yǐ qiú gǒu huó
老幼流移,颠踣道路,卖妻鬻子以求苟活。
ér jīng shī jù jí sēng dào wàn yú rén rì hào lǐn mǐ bǎi yú shí cǐ duó mín shí yǐ yǎng wú yòng yě
而京师聚集僧道万余人,日耗廪米百余石,此夺民食以养无用也。
zhì bào xiào jūn shì cháo tíng hòu yǔ liáng cì
至报效军士,朝廷厚与粮赐。
jí shǐ jiù yì nǎi jiāo ào hèng zì xián yóu wǎng lái
及使就役,乃骄傲横恣,闲游往来。
cǐ jiē jiān guǐ zhī rén jù huán yuán wu jiǎ cǐ guī bì fēi zhēn yǒu bào xiào zhī xīn yě
此皆奸诡之人,惧还原伍,假此规避,非真有报效之心也。
cháo tíng suì lìng tiān xià zhī jǐn zhù qián qiǎn nèi guān mǎi mǎ wài fān suǒ chū cháng shù qiān wàn ér suǒ qǔ céng bù néng yī èr
朝廷岁令天下织锦、铸钱,遣内官买马外蕃,所出常数千万,而所取曾不能一二。
mǎ zhì suī duō lèi jiē nú xià
马至虽多,类皆驽下。
zé mín mù yǎng sāo rǎo shū shèn
责民牧养,骚扰殊甚。
jí zhì sǐ shāng zhé lìng péi bǔ
及至死伤,辄令赔补。
mǎ hù pín kùn gèng zhōu qī zǐ
马户贫困,更鬻妻子。
cǐ yóu hài zhī dà zhě
此尤害之大者。
mò běi xiáng rén cì jū shì shèng gòng zhàng yì yù zhāo qí tóng lèi yě
漠北降人,赐居室,盛供帐,意欲招其同类也。
bù zhī lái zhě jiē huái kuī chān fēi zhēn yuǎn mù wáng huà gān qù xiāng shì
不知来者皆怀窥觇,非真远慕王化,甘去乡士。
yi qiú lái cháo zhī hòu qiǎn guī běn guó bù bì liú wèi hòu rì zǐ sūn huàn
宜求来朝之后,遣归本国,不必留为后日子孙患。
zhì gōng guàn dǎo cí zhī shì yǒu guó zhě suǒ dāng shēn jiè
至宫观祷祠之事,有国者所当深戒。
gǔ rén yǒu yán yín sì wú fú
古人有言,淫祀无福。
kuàng shì wú yì yǐ hài yǒu yì dù cái wàng fèi zhě hu
况事无益以害有益,蠹财妄费者乎!
fán cǐ shù shì jiē xià shī mín xīn shàng wéi tiān yì
凡此数事,皆下失民心,上违天意。
yuàn dú zhī xìng shí yóu yú cǐ
怨讟之兴,实由于此。
fu fèng tiān diàn zhě suǒ yǐ cháo qún chén fā hào lìng gǔ suǒ wèi míng táng yě
夫奉天殿者,所以朝群臣,发号令,古所谓明堂也。
ér zāi shǒu jí yān fēi cháng zhī biàn yě
而灾首及焉,非常之变也。
fēi shěng gōng zé jǐ dà bù ēn zé gǎi gé zhèng huà shū dí tiān xià qióng kùn zhī rén bù néng huí shàng tiān qiǎn nù
非省躬责己,大布恩泽,改革政化,疏涤天下穷困之人,不能回上天谴怒。
qián yǒu jiàn shēng shēng yuán yǐ dān dīng gào qǐ shì qīn yīn ér huò zuì qiǎn shù zhě cǐ shí yǒu kuī zhì tǐ
前有监生生员,以单丁告乞侍亲,因而获罪遣戍者,此实有亏治体。
jìn zhě dà shè fǎ sī zhí zhì cháng tiáo dāng shè zhě shàng fù jū xì
近者大赦,法司执滞常条,当赦者尚复拘系。
bìng qǐ zhòng jiā jiān xǐ juān chú zū fù yī qiè wù zhēng
并乞重加湔洗,蠲除租赋,一切勿征。
yǒu sī bǎi guān quán qí lǐn lù bá jiǎn xián cái shēn xíng jiàn jǔ guān lì tān zāng dù zhèng zhě hé qí zuì ér bà chù zhī
有司百官全其廪禄,拔简贤才,申行荐举,官吏贪赃蠹政者,核其罪而罢黜之。
zé rén xīn huān yuè hé qì kě zhēn suǒ yǐ bǎo ān zōng shè wèi guó jiā qiān wàn nián wú qióng zhī jī mò yǒu dà yú cǐ zhě yǐ
则人心欢悦,和气可臻,所以保安宗社,为国家千万年无穷之基,莫有大于此者矣。
qiě guó jiā suǒ shì yǐ jiǔ cháng zhě wéi tiān mìng rén xīn ér tiān mìng cháng shì rén xīn wèi qù liú
且国家所恃以久长者,惟天命人心,而天命常视人心为去留。
jīn tiān yì rú cǐ bù yí láo mín
今天意如此,不宜劳民。
dāng hái dōu nán jīng fèng yè líng miào gào yǐ zāi biàn zhī gù
当还都南京,奉谒陵庙,告以灾变之故。
bǎo yǎng shèng gōng xiū xī yú wú wéi
保养圣躬休息于无为。
wú tīng xiǎo rén zhī yán fù yǒu suǒ xīng zuò yǐ wù bì xià yú hòu yě
毋听小人之言,复有所兴作,以误陛下于后也。
shū zòu bù xǐng
书奏,不省。
shí sān diàn chū chéng dì fāng yǐ dìng dōu zhào tiān xià hū lí huǒ zāi pō jù xià zhào qiú zhí yán
时三殿初成,帝方以定都诏天下,忽罹火灾,颇惧,下诏求直言。
jí yán zhě duō chì shí zhèng dì bù yì ér dà chén fù xī zhǐ dǐ yán zhě
及言者多斥时政,帝不怿,而大臣复希旨诋言者。
dì yú shì fā nù wèi yán shì zhě bàng shàn xià zhào yán jìn zhī fàn zhě bù shè
帝于是发怒,谓言事者谤讪,下诏严禁之,犯者不赦。
shì dú li shí miǎn shì jiǎng luō rǔ jìng jù xià yù
侍读李时勉、侍讲罗汝敬俱下狱;
yù shǐ zhèng wéi huán hé zhōng luō tōng xú róng jǐ shì zhōng kē xiān jù zuǒ guān jiāo zhǐ
御史郑维桓、何忠、罗通、徐瑢,给事中柯暹俱左官交阯。
wéi jī yǔ zhǔ shì gāo gōng wàng shù jí shì yáng fù dé wú zuì
惟缉与主事高公望、庶吉士杨复得无罪。
shì nián dōng jī jìn yòu shù zǐ jiān shì jiǎng
是年冬,缉进右庶子兼侍讲。
míng nián jiǔ yuè zú yú guān
明年九月卒于官。
jī bó jí qún shū jū guān qín shèn qīng cāo rú hán shì
缉博极群书,居官勤慎,清操如寒士。
zi xún xuān dé zhōng wèi hàn lín dài zhào qǐng zèng fù mǔ
子循,宣德中为翰林待诏,请赠父母。
dì yù lì bù yuē nǎng huáng zǔ zhēng shā mò zhèn shǒu běi jīng jī zài zuǒ yòu chén shuō jiē zhèng dào liáng chén yě qí yǔ zhī
帝谕吏部曰:“曩皇祖征沙漠,朕守北京,缉在左右,陈说皆正道,良臣也,其予之。
zhèng wéi huán cí xī rén
郑维桓,慈溪人。
yǒng lè shí sān nián jìn shì
永乐十三年进士。
chū zhī jiāo zhǐ nán qīng zhōu zú
出知交阯南清州,卒。
kē xiān chí zhōu jiàn dé rén
柯暹,池州建德人。
yóu xiāng jǔ chū zhī jiāo zhǐ lèi zhōu
由乡举出知交阯酹州。
lèi guān zhè jiāng yún nán àn chá shǐ
累官浙江、云南按察使。
yì qiān dài zhōu rén
弋谦,代州人。
yǒng lè jiǔ nián jìn shì
永乐九年进士。
chú jiān chá yù shǐ
除监察御史。
chū àn jiāng xī yán shì wǔ zhǐ biǎn xiá shān zhī xiàn
出按江西,言事忤旨,贬峡山知县。
fù zuò shì miǎn guī
复坐事免归。
rén zōng zài dōng gōng sù zhī qiān gǔ gěng
仁宗在东宫,素知谦骨鲠。
jí sì wèi zhào wèi dà lǐ shǎo qīng
及嗣位,召为大理少卿。
zhí chén shí zhèng yán guān lì tān cán zhèng shì duō fēi hóng wǔ zhī jiù jí yǒu sī zhū qiú wú yì
直陈时政,言官吏贪残,政事多非洪武之旧,及有司诛求无艺。
dì duō cǎi nà
帝多采纳。
jì fù yán wǔ shì cí tài jī dì nǎi bù yì
既复言五事,词太激,帝乃不怿。
shàng shū lǚ zhèn wú zhōng shì láng wú tíng yòng dà lǐ qīng yú qiān děng yīn hé qiān wū wǎng dōu yù shǐ liú guān lìng zhòng yù shǐ hé jiū qiān
尚书吕震、吴中,侍郎吴廷用,大理卿虞谦等因劾谦诬罔,都御史刘观令众御史合纠谦。
dì zhào yáng shì qí děng yán zhī shì qí duì yuē qiān bù ān dà tǐ rán xīn gǎn chāo zhuó ēn yù tú bào ěr
帝召杨士奇等言之,士奇对曰:“谦不谙大体,然心感超擢恩,欲图报耳。
zhǔ shèng zé chén zhí wéi bì xià yōu róng zhī
主圣则臣直,惟陛下优容之。
dì nǎi bù zuì qiān
”帝乃不罪谦。
rán měi jiàn qiān cí sè shén lì
然每见谦,词色甚厉。
shì qí cóng róng yán bì xià zhào qiú zhí yán qiān yán bù dàng chù nù
士奇从容言:“陛下诏求直言,谦言不当,触怒。
wài tíng sǒng tì yǐ yán wèi jiè
外廷悚惕,以言为戒。
jīn sì fāng cháo jìn zhī chén jiē jí què xià jiàn qiān rú cǐ jiāng wèi bì xià bù néng róng zhí yán
今四方朝觐之臣皆集阙下,见谦如此,将谓陛下不能容直言。
dì tì rán yuē cǐ gù zhèn bù néng róng yì lǚ zhèn bèi yíng hé yǐ yì zhèn guò zì jīn dāng zhì zhī
”帝惕然曰:“此固朕不能容,亦吕震辈迎合以益朕过,自今当置之。
suì miǎn qiān zhāo cān lìng zhuān shì sī shì
”遂免谦朝参,令专视司事。
wèi jǐ dì yǐ yán shì zhě yì shǎo fù zhào shì qí yuē zhèn nù qiān jiǎo jī guò shí ěr cháo chén suì yuè yú wú yán
未几,帝以言事者益少,复召士奇曰:“朕怒谦矫激过实耳,朝臣遂月余无言。
ěr yǔ zhū chén bái zhèn xīn
尔语诸臣,白朕心。
shì qí yuē chén kōng yán bù zú xìn qǐ qīn jiàng xǐ shū
”士奇曰:“臣空言不足信,乞亲降玺书。
suì lìng jiù tà qián shū chì yǐn guò yuē zhèn zì jí wèi yǐ lái chén mín shàng zhāng yǐ shù bǎi jì wèi cháng bù xīn rán tīng nà
”遂令就榻前书敕引过曰:“朕自即位以来,臣民上章以数百计,未尝不欣然听纳。
gǒu yǒu bù dàng bù jiā qiǎn hē qún chén suǒ gòng zhī yě
苟有不当,不加谴诃,群臣所共知也。
jiān zhě dà lǐ shǎo qīng yì qiān suǒ yán duō fēi shí shì qún chén yíng hé zhèn yì jiāo zhāng zòu qí mài zhí qǐng zhì zhū fǎ
间者,大理少卿弋谦所言,多非实事,群臣迎合朕意,交章奏其卖直,请置诸法。
zhèn jiē jù ér bù tīng dàn miǎn qiān zhāo cān
朕皆拒而不听,但免谦朝参。
ér zì shì yǐ lái yán zhě yì shǎo
而自是以来,言者益少。
jīn zì qù dōng wú xuě chūn yì shǎo yǔ yīn yáng qiān hé bì yǒu qí jiù qǐ wú kě yán
今自去冬无雪,春亦少雨,阴阳愆和,必有其咎,岂无可言?
ér wéi chén zhě huái zì quán zhī jì tuì ér mò mò hé yǐ wèi zhōng
而为臣者,怀自全之计,退而默默,何以为忠?
zhèn yú qiān yī shí bù néng hán róng wèi cháng bù zì kuì jiù
朕于谦一时不能含容,未尝不自愧咎。
ěr qún chén wù yǐ qián shì wéi jiè yú guó jiā lì bì zhèng lìng wèi dāng zhě zhí yán wù huì
尔群臣勿以前事为戒,于国家利弊、政令未当者,直言勿讳。
qiān zhāo cān rú gù
谦朝参如故。
shí zhōng guān cǎi mù sì chuān tān héng
”时中官采木四川,贪横。
dì yǐ qiān qīng zhí mìng wǎng zhì zhī
帝以谦清直,命往治之。
zhuó qiān fù dōu yù shǐ cì chāo yǐ xíng suì ba cǎi mù zhī yì
擢谦副都御史,赐钞以行,遂罢采木之役。
xuān dé chū jiāo zhǐ yòu bù zhèng qi xùn yǐ tān yín chù mìng qiān wǎng dài
宣德初,交阯右布政戚逊以贪淫黜,命谦往代。
wáng tōng qì jiāo zhǐ qiān yì lùn sǐ
王通弃交阯,谦亦论死。
zhèng tǒng chū shì wèi mín
正统初,释为民。
tǔ mù zhī biàn qiān bù yī zǒu què xià jiàn tōng jí nìng mào yuán qiān děng shí sān rén jiē qí cái kě yòng
土木之变,谦布衣走阙下,荐通及宁懋、阮迁等十三人,皆奇才可用。
zhòng yì yǐ tōng fù shí hēng qiān qǐng zhuān rèn tōng shì suì qǐn
众议以通副石亨,谦请专任通,事遂寝。
tíng chén yǐ qiān fù zhòng míng zòu liú zhī yì bù bào
廷臣以谦负重名,奏留之,亦不报。
jǐng tài èr nián fù zhì jīng shū jiàn tōng děng bù nà
景泰二年复至京,疏荐通等,不纳。
bà guī wèi jǐ zú
罢归,未几卒。
rén zōng xìng kuān dà róng zhí yán qiān yǐ gù dé wú zuì fǎn zé lǚ zhèn děng
仁宗性宽大,容直言,谦以故得无罪,反责吕震等。
ér huáng jì yán xī yù shì dì yì qiào zhèn ér xíng qí yán
而黄骥言西域事,帝亦诮震而行其言。
jì quán zhōu rén
骥,全州人。
hóng wǔ zhōng zhōng xiāng jǔ
洪武中,中乡举。
wèi shā xiàn jiào yù
为沙县教谕。
yǒng lè shí zhuó lǐ kē jǐ shì zhōng cháng sān shǐ xī yù
永乐时擢礼科给事中,常三使西域。
rén zōng chū shàng shū yán xī yù gòng shǐ duō shāng rén jiǎ tuō wú lài xiǎo rén tóu wéi cóng zhě chéng chuán yì rén yùn gòng wù zhì jīng shī shǎng lài yōu hòu
仁宗初,上疏言:“西域贡使多商人假托,无赖小人投为从者,乘传役人,运贡物至京师,赏赉优厚。
fān rén mù lì gòng wú xū yuè zhì mín shī yè fáng nóng
番人慕利,贡无虚月,致民失业妨农。
bǐ qí shǐ hái duō jī huò wù chē yùn zhì bǎi yú liàng
比其使还,多赍货物,车运至百余辆。
dīng nán bù zú yì jí fù nǚ
丁男不足,役及妇女。
suǒ zhì rǔ yì guān biān fu lì wú gǎn yǔ jiào zhě
所至辱驿官,鞭夫隶,无敢与较者。
qǐ chì shǎn xī xíng dū sī wéi hā mì zhū guó wáng qiǎn shǐ rù gòng zhě xǔ lìng lái jīng zhǐ zhèng fù shǐ de chéng yì mǎ shǎn rén shù shǎo sū
乞敕陕西行都司,惟哈密诸国王遣使入贡者,许令来京,止正副使得乘驿马,陕人庶少苏。
zhì xī yù suǒ chǎn wéi mǎ qiè biān xū yīng jiù gěi gān sù jūn shì
至西域所产,惟马切边需,应就给甘肃军士。
qí náo shā wú tóng jiǎn zhī lèi jiē wú yì guó yòng qǐng yī qiè wù shòu zé lái zhě zì xī fú fèi yì shěng
其𥐻砂、梧桐、硷之类,皆无益国用,请一切勿受,则来者自稀,浮费益省。
dì yǐ shì shàng shū lǚ zhèn qiě ràng zhī yuē jì cháng fèng shǐ xī xi shì
”帝以示尚书吕震,且让之曰:“骥尝奉使,悉西事。
qīng xī rén gù bù xī yá
卿西人,顾不悉邪?
jì yán shì qí jí yì xíng
骥言是,其即议行。
hòu qiān yòu tōng zhèng yǔ li qí luō rǔ jìng fǔ yù jiāo zhǐ bù rǔ mìng
”后迁右通政,与李琦、罗汝敬抚谕交阯,不辱命。
shǐ hái xún zú
使还,寻卒。
huáng zé mǐn xiàn rén
黄泽,闽县人。
yǒng lè shí nián jìn shì
永乐十年进士。
zhuó hé nán zuǒ cān zhèng
擢河南左参政。
nán yáng duō liú mín fǔ xún shǐ fù yè
南阳多流民,拊循使复业。
cháng lǜ dīng yì zhì běi jīng zhōu xù bèi zhì
尝率丁役至北京,周恤备至。
jiǔ zhī diào hú guǎng
久之,调湖广。
rén zōng jí wèi rù jìn yán shí zhèng duō jiàn cǎi
仁宗即位,入觐,言时政,多见采。
xuān zōng lì xià zhào qiú yán
宣宗立,下诏求言。
zé shàng shū yán zhèng xīn xù mín jìng tiān nà jiàn liàn bīng zhòng nóng zhǐ gòng xiàn míng shǎng fá yuǎn bì xìng tài rǒng guān shí shì
泽上疏言正心、恤民、敬天、纳谏、练兵、重农、止贡献、明赏罚、远嬖幸、汰冗官十事。
qí yán yuǎn bì xìng yuē xíng yú zhī rén qí qíng yōu yīn qí lǜ xiǎn jué
其言远嬖幸曰:“刑余之人,其情幽阴,其虑险谲。
dà jiān sì zhōng dà zhà shì xìn dà qiǎo shì yú
大奸似忠,大诈似信,大巧似愚。
yī yǔ zhī qīn rú yǐn chún jiǔ bù zhī qí zuì
一与之亲,如饮醇酒,不知其醉;
rú shì gān là bù zhī qí dú
如噬甘腊,不知其毒。
chǒng zhī shén yì yuǎn zhī shén nán
宠之甚易,远之甚难。
shì yǐ gǔ zhě huàn sì bù shǐ diǎn bīng gàn zhèng suǒ yǐ fáng huàn yú wèi méng yě
是以古者宦寺不使典兵干政,所以防患于未萌也。
juān juān fú sāi jiāng wèi jiāng hé
涓涓弗塞,将为江河。
cǐ bèi yi yī qiè shū yuǎn wù shǐ yòng shì
此辈宜一切疏远,勿使用事。
hàn táng yǐ shì zhāng zhāng kě jiān
汉、唐已事,彰彰可监。
dàng chéng zǔ shí huàn guān shāo shāo yòng shì xuān zōng jìn yǐ qīn xìng
”当成祖时,宦官稍稍用事,宣宗浸以亲幸。
zé yú shí shì zhōng cǐ wèi yóu qiè
泽于十事中此为尤切。
dì suī jiā tàn bù néng yòng yě
帝虽嘉叹,不能用也。
qí hòu shè nèi shū táng ér zhōng rén duō tōng shū xiǎo wén yì
其后设内书堂,而中人多通书晓文义。
huàn sì zhī shèng zì xuān zōng shǐ
宦寺之盛,自宣宗始。
xuān dé sān nián zhuó zhè jiāng bù zhèng shǐ
宣德三年擢浙江布政使。
fù shàng yán píng yáng lí shuǐ děng qī xiàn yín yě yi ba bìng qǐng jǐn ba zhū kēng yě yǔ shén qiè
复上言平阳、丽水等七县银冶宜罢,并请尽罢诸坑冶,语甚切。
dì tàn xī yuē mín kùn ruò cǐ zhèn hé yóu zhī
帝叹息曰:“民困若此,朕何由知?
qiǎn guān yàn shì zhuó yì yǐ wén
遣官验视,酌议以闻。
zé zài guān yǒu zhèng jī rán duō bào nù yán yùn shǐ dīng zī bù bì dào tà zhī wèi suǒ zòu
”泽在官有政绩,然多暴怒,盐运使丁镃不避道,挞之,为所奏。
xún àn yù shǐ mǎ jǐn yì hé zé jiǔ zài zhì mǎn zì chū xíng xiàn liǎn bái jīn sān qiān liǎng cháng guān wù qiě yuè jìng guō jiā
巡按御史马谨亦劾泽九载秩满,自出行县,敛白金三千两偿官物,且越境过家。
suì dǎi xià yù
遂逮下狱。
zhèng tǒng liù nián chù wèi mín
正统六年黜为民。
chū zé zòu jīn huá tāi zhōu hù kǒu jiào hóng wǔ shí hào jiǎn ér suì zào gōng jiàn rú jiù qǐ jiǎn miǎn
初,泽奏金华、台州户口较洪武时耗减,而岁造弓箭如旧,乞减免。
xià bù yì de yǔn ér zé yǐ bà guān yú yuè yǐ
下部议得允,而泽已罢官逾月矣。
kǒng you liàng cháng zhōu rén
孔友谅,长洲人。
yǒng lè shí liù nián jìn shì
永乐十六年进士。
gǎi shù jí shì chū zhī shuāng liú xiàn
改庶吉士,出知双流县。
xuān zōng chū shàng yán liù shì
宣宗初,上言六事:
yī yuē shǒu lìng qīn mín zhī guān gǔ zhě bù jū zī gé bì děi qí rén
一曰,守令亲民之官,古者不拘资格,必得其人;
bù xiàn suì yuè shǐ jìn qí lì
不限岁月,使尽其力。
jīn jū zhí zhě duō bù zhī fǔ zì zhī fāng ér lián gàn de mín xīn zhě yòu qiān diào bù cháng chāi qiǎn bù yī
今居职者多不知抚字之方,而廉干得民心者,又迁调不常,差遣不一。
huò yīn xiǎo shì lián lěi zhāo xī yíng zhì wǎng lái dào lù rì bù xiá jǐ
或因小事连累,朝夕营治,往来道路,日不暇给。
qǐ chì lì bù zé cái wàng sù yōu jí jiǔ lì jīng guān zhě rèn zhī
乞敕吏部,择才望素优及久历京官者任之。
yù jiè shàng sī wú shàn chāi qiǎn jiǎ yǐ suì yuè zé chéng zhì xiào
谕戒上司,毋擅差遣,假以岁月,责成治效。
zhì yuǎn quē zuǒ èr duō jīng cái jiǎn dú yuán jū zhí
至远缺佐贰,多经裁减,独员居职。
huò yù shì fù jīng duō wěi zá zhí shǔ shì yīn xún gǒu qiě zhèng lìng wú cháng mín bù zhī wèi
或遇事赴京,多委杂职署事,因循苟且,政令无常,民不知畏。
jīn hòu lù yuǎn zhī quē cháng liú yī zhèng yuán rèn shì bù dé shàn lí zhù fǎ yǒu cháng shǒu
今后路远之缺,常留一正员任事,不得擅离,庶法有常守。
èr yuē kē jǔ suǒ yǐ qiú xián bì míng shí xiāng fù fēi tú kuā duō ér yǐ
二曰,科举所以求贤,必名实相副,非徒夸多而已。
jīn qiū wéi qǔ shì dòng yī èr bǎi rén
今秋闱取士动一二百人。
bì jì duō duān jiǎo xìng guò bàn
弊既多端,侥幸过半。
huì shì xià dì shí cháng bā jiǔ qí dēng dì zhě shí xíng huò guāi
会试下第,十常八九,其登第者,实行或乖。
qǐng yú kāi kē zhī suì xiáng hé zhū shēng xíng lǚ
请于开科之岁,详核诸生行履。
xiào dì zhōng xìn xué yè yōu shàn zhě nǎi xǔ rù shì
孝弟忠信、学业优赡者,乃许入试。
zhù fú bó bù zhì làn shōu ér guó jiā de zhēn cái zhī yòng
庶浮薄不致滥收,而国家得真才之用。
sān yuē lù yǐ yǎng lián lù rù guò báo zé shēng shì bù gěi
三曰,禄以养廉,禄入过薄,则生事不给。
guó cháo zhì lù zhī diǎn shì qián dài wèi báo
国朝制禄之典,视前代为薄。
jīn jīng guān jí fāng miàn guān shāo zēng fèng lù qí yú dà xiǎo guān zì zhé chāo wài yuè bù guò mǐ èr shí bù zú shí shù rén
今京官及方面官稍增俸禄,其余大小官自折钞外,月不过米二石,不足食数人。
yǎng shì fǔ yù yǔ dào lù wǎng lái fèi ān suǒ qǔ zī
仰事俯育,与道路往来,费安所取资?
tān zhě fàng lì xíng sī lián zhě zhōng jù mò su
贪者放利行私,廉者终窭莫诉。
qǐng chì hù bù kān shí tiān xià liáng chǔ yǐ suì zhī zhī yú liàng zēng guān fèng
请敕户部勘实天下粮储,以岁支之余,量增官俸。
réng lìng nèi wài fēng xiàn guān cǎi fǎng lián jié zhī lì zhòng jiā jīng shǎng
仍令内外风宪官,采访廉洁之吏,重加旌赏。
zé lián zhě zhī quàn tān zhě zhī jiè
则廉者知劝,贪者知戒。
sì yuē gǔ zhě fù yì liàng tǔ yí yàn dīng kǒu bù zé suǒ wú bù jìn suǒ yǒu
四曰,古者赋役量土宜,验丁口,不责所无,不尽所有。
jīn zì cháng fù wài fù yǒu hé mǎi cǎi bàn zhū shì
今自常赋外,复有和买、采办诸事。
zì cháo tíng shì zhī bù guò lìng yǒu sī zhī guān qián píng mǎi
自朝廷视之,不过令有司支官钱平买。
ér wú lài zhī bèi guān tōng lì xū lǒng duàn huò wù qiǎo lì biàn yàn shé hào zhī míng kē qǔ shù bèi jiān bì bǎi duān
而无赖之辈,关通吏胥,垄断货物,巧立辨验、折耗之名,科取数倍,奸弊百端。
qǐ jǐn tíng cǎi mǎi jiǎn zhū bù jí wu zé guó fù yǒu cháng mín wú kē rǎo
乞尽停采买,减诸不急务,则国赋有常,民无科扰。
qí èr shì yán tài rǒng yuán rèn fēng xiàn yán zhě duō jí zhī bù jù zài
其二事言汰冗员,任风宪,言者多及之,不具载。
xuān dé bā nián mìng lì bù zé wài guān yǒu wén xué zhě liù shí bā rén shì zhī de you liàng jí jìn shì hú duān zhēn děng qī rén xī lìng bàn shì liù kē
宣德八年,命吏部择外官有文学者六十八人试之,得友谅及进士胡端祯等七人,悉令办事六科。
jū èr nián jiē shòu jǐ shì zhōng wéi you liàng wèi shòu guān ér zú
居二年,皆授给事中,惟友谅未授官而卒。
fàn jì yuán jìn shì
范济,元进士。
hóng wǔ zhōng yǐ wén xué jǔ wèi guǎng xìn zhī fǔ zuò lèi zhé shù xìng zhōu
洪武中,以文学举为广信知府,坐累谪戍兴州。
xuān zōng jí wèi jì nián bā shí yú yǐ yì què yán bā shì
宣宗即位,济年八十余矣,诣阙言八事:
qí yī yuē chǔ bì zhī fǎ fǎng yú hàn táng
其一曰楮币之法,昉于汉、唐。
yuán zào yuán tǒng jiāo chāo hòu yòu zào zhōng tǒng chāo
元造元统交钞,后又造中统钞。
jiǔ ér wù zhòng chāo qīng gōng sī jù bì nǎi zào zhì yuán chāo yǔ zhōng tǒng chāo jiān xíng
久而物重钞轻,公私俱敝,乃造至元钞与中统钞兼行。
zǐ mǔ xiāng quán xīn chén tōng yòng
子母相权,新陈通用。
yòu lìng mín jiān yǐ hūn chāo fù píng zhǔn kù zhōng tǒng chāo wǔ guàn de huàn zhì yuán chāo yī guàn
又令民间以昏钞赴平准库,中统钞五贯得换至元钞一贯。
yòu qí fǎ rì zào wàn dìng gòng jì guān lì fèng shāo nèi fǔ gōng yòng ruò gān tiān xià zhèng shuì zá kè ruò gān liǎn fā yǒu fāng zhōu liú bù zhì yǐ gù jiǔ ér tōng xíng
又其法日造万锭,共计官吏俸稍、内府供用若干,天下正税杂课若干,敛发有方,周流不滞,以故久而通行。
tài zǔ huáng dì zào dà míng bǎo chāo
太祖皇帝造大明宝钞。
yǐ chāo yī guàn dāng bái jīn yī liǎng mín huan qū zhī
以钞一贯当白金一两,民欢趋之。
qì jīn wǔ shí yú nián qí fǎ shāo bì yì yóu wù zhòng chāo qīng suǒ zhì
迄今五十余年,其法稍弊,亦由物重钞轻所致。
yuàn bì xià yīn shí biàn tōng chóng zào bǎo chāo yī zhǔn hóng wǔ chū zhì shǐ xīn jiù jiān xíng
愿陛下因时变通,重造宝钞,一准洪武初制,使新旧兼行。
qǔ yuán shí suǒ zào zhī shù ér zēng sǔn zhī shěn guó jiā dù zhī zhī shù ér quán héng zhī
取元时所造之数而增损之,审国家度支之数而权衡之。
bǐ chāo shǎo ér wù duō chāo zhòng ér wù qīng
俾钞少而物多,钞重而物轻。
yán wěi zào zhī tiáo kāi dǎo huàn zhī fǎ tuī chén chū xīn wú hào wú zǔ zé chāo fǎ liú tōng yǒng yǒng wú bì
严伪造之条,开倒换之法,推陈出新,无耗无阻,则钞法流通,永永无弊。
qí èr yuē bèi biān zhī dào shǒu xiǎn wèi yào
其二曰备边之道,守险为要。
ruò shuò zhōu dà tóng kāi píng xuān fǔ dà níng nǎi jīng shī zhī fān yuán biān jiǎo zhī mén hù
若朔州、大同、开平、宣府、大宁,乃京师之藩垣,边徼之门户。
shì kě gēng chéng kě shǒu
士可耕,城可守。
yi shèng bīng fáng yù guǎng kāi tún tián xiū zhì chéng bǎo jǐn fēng huǒ míng chì hòu
宜盛兵防御,广开屯田,修治城堡,谨烽火,明斥堠。
wú tān xiǎo lì wú qīng yuǎn qiú jiān bì qīng yě shǐ wú suǒ de
毋贪小利,毋轻远求,坚壁清野,使无所得。
sì qí bèi ér jī zhī de lì zé zhǐ wú qióng zhuī shēn rù
俟其惫而击之,得利则止,毋穷追深入。
cǐ shǒu biān dà yào yě
此守边大要也。
qí sān yuē bīng bù zài duō zài yú kān zhàn
其三曰兵不在多,在于堪战。
bǐ zhě duō fā wéi shì guān lì rén mín chōng jūn sāi shàng fēi bái miàn shū shēng zé lǎo ruò bìng fèi
比者多发为事官吏人民充军塞上,非白面书生,则老弱病废。
yù yǒu zhēng xíng yǒu lì zhě de miǎn pín ruò zhě bèi shù
遇有征行,有力者得免,贫弱者备数。
qì xiè bù wán qiǔ liáng bù jù
器械不完,糗粮不具。
wàng fēng gǔ lì ān néng xiào sǐ
望风股栗,安能效死?
jīn yi xuǎn qí zhuàng yǒng qín jiā xùn liàn yú dàn lìng chéng chéng jī tuò qū zǒu yá mén shù jī gè de qí yòng
今宜选其壮勇,勤加训练,余但令乘城击柝,趋走牙门,庶几各得其用。
qí sì yuē mín bìng mò shén yú gōu jūn
其四曰民病莫甚于勾军。
wèi suǒ chà guān zhì liù qī yuán bǎi hù chà jūn qí yì èr sān rén jiē yǒu lì jiāo jié jí wèi bì zhēng diào zhī tú zhòng huì de qiǎn
卫所差官至六七员,百户差军旗亦二三人,皆有力交结及畏避征调之徒,重贿得遣。
jì zhì zhōu xiàn shàn zuò wēi fú pò xié lǐ jiǎ zì wèi jiān sī
既至州县,擅作威福,迫胁里甲,恣为奸私。
wú dīng zhī jiā zhū qiú bù yǐ
无丁之家,诛求不已;
yǒu dīng zhī hù zhà chēng sǐ wáng
有丁之户,诈称死亡。
tuō gù liú zhì jiǔ ér bù hái
托故留滞,久而不还。
jí hái zé yǐ suǒ de cái wù biàn huì guān lì méng lóng jù fù
及还,则以所得财物,遍贿官吏,朦胧具覆。
jiū qí suǒ qǔ zhī dīng shí bù dé yī yù jūn wú quē wu nán yǐ
究其所取之丁,十不得一,欲军无缺伍难矣。
zì jīn jūn shì yǒu gù lìng gè wèi bào dū du fǔ jí bīng bù fǔ bù dié bù zhèng àn chá sī
自今军士有故,令各卫报都督府及兵部,府、部谍布政、按察司。
lìng fǔ zhōu xiàn zhǔn jí guàn xìng míng gōu qǔ sòng wèi zé chāi rén sāo rǎo zhī bì zì jué
令府州县准籍贯姓名,勾取送卫,则差人骚扰之弊自绝。
qí wǔ yuē hóng wǔ zhōng lìng jūn shì qī fēn tún tián sān fēn shǒu chéng zuì wéi shàn cè
其五曰洪武中令军士七分屯田,三分守城,最为善策。
bǐ zhě diào dù rì fán xīng zào rì guǎng xū yǒu tún zhǒng zhī míng tián duō huāng wú
比者调度日繁,兴造日广,虚有屯种之名,田多荒芜。
jiān yǎng mǎ cǎi cǎo fá xīn shāo tàn zá yì bàng wǔ bīng lì yān dé bù pí nóng yè yān dé bù fèi
兼养马、采草、伐薪、烧炭,杂役旁午,兵力焉得不疲、农业焉得不废?
yuàn chì biān jiāng kè zú kěn huāng xiàn yǐ qǐng mǔ guān gěi niú zhǒng jī qí qín duò míng shǎng fá yǐ shì quàn chéng
愿敕边将课卒垦荒,限以顷亩,官给牛种,稽其勤惰,明赏罚以示劝惩。
zé sāi xià tián kě jǐn kěn zhuǎn xiǎng yì shū zhū biān fù shí jì wú biàn yú cǐ zhě
则塞下田可尽垦,转饷益纾,诸边富实,计无便于此者。
qí liù yuē xué xiào zhě fēng huà zhī yuán rén cái suǒ zì chū guì míng tǐ shì yòng fēi tú jiào wén yì ér yǐ yě
其六曰,学校者,风化之源,人材所自出,贵明体适用,非徒较文艺而已也。
hóng wǔ zhōng miào xuǎn shī rú jiào yǎng shèn bèi rén cái bīn bīn kě guān
洪武中妙选师儒,教养甚备,人材彬彬可观。
ěr lái shì xí wěi mǐ lì zhì bù hóng zhí jié bù gù
迩来士习委靡,立志不弘,执节不固。
píng jū wú gāng fāng zhèng dà zhī qì ān wàng qí lì cháo wèi míng gōng qīng zāi
平居无刚方正大之气,安望其立朝为名公卿哉!
yi xuǎn liáng shì wèi jùn xiàn xué guān zé mín jiān zǐ dì xìng xíng duān jǐn zhě wéi shēng tú xun yǐ jīng shǐ miǎn yǐ jié xíng
宜选良士为郡县学官,择民间子弟性行端谨者为生徒,训以经史,勉以节行。
sì qí yǒu chéng gòng yú guó xué
俟其有成,贡于国学。
mó lóng dǐ lì shǐ qí qì chōng zhì dìng zhuó rán chéng cái rán hòu jǔ ér yòng zhī yǐ rèn tiān xià guó jiā shì wú nán yǐ
磨砻砥砺,使其气充志定,卓然成材,然后举而用之,以任天下国家事无难矣。
qí qī yuē bīng zhě xiōng qì shèng rén bù dé yǐ ér yòng zhī
其七曰兵者凶器,圣人不得已而用之。
hàn gāo zǔ jiě píng chéng zhī wéi wèi wén xiāo cáo quàn yǐ fù chóu
汉高祖解平城之围,未闻萧、曹劝以复仇;
táng tài zōng yù tū jué yú biàn qiáo wèi wén fáng dù quàn yǐ bào yuàn
唐太宗御突厥于便桥,未闻房、杜劝以报怨。
gǔ yīng jūn liáng xiāng bù yù pí mín lì yǐ kuā wǔ gōng jì lǜ yuǎn yǐ
古英君良相不欲疲民力以夸武功,计虑远矣。
hóng wǔ chū nián cháng hè rán mìng jiāng yù qīng shā mò
洪武初年尝赫然命将,欲清沙漠。
jì yǐ kuì yùn bù jì xuán jí bān shī
既以馈运不继,旋即颁师。
suì chè dōng shèng wèi yú dà tóng sāi shān xī yáng wǔ gǔ kǒu xuǎn jiāng liàn bīng è xiǎn yǐ dài
遂撤东胜卫于大同,塞山西阳武谷口,选将练兵,扼险以待。
nèi xiū zhèng jiào wài yán biān bèi guǎng tún tián xīng xué xiào zuì tān lì xǐ wán mín
内修政教,外严边备,广屯田,兴学校,罪贪吏,徙顽民。
bù shù nián jiān duǒ er zhǐ ba xiàn nǚ bó yán tiē mù ér nǎi r bù huā děng xiāng jì qín huò nà hā chū yì jiàng
不数年间,朵儿只巴献女,伯颜帖木儿、乃儿不花等相继擒获,纳哈出亦降。
cǐ zhuān wù nèi zhì bù qín yuǎn lüè zhī míng xiào yě
此专务内治,不勤远略之明效也。
fú wàng yuǎn jiàn hàn táng jìn fǎ tài zǔ wú yǐ qióng bīng dú wǔ wèi kuài wú yǐ lí tíng sǎo xué wèi gōng
伏望远鉴汉、唐,近法太祖,毋以穷兵黩武为快,毋以犁庭扫穴为功。
qì juān bù máo zhī dì xiū yǎng guàn dài zhī mín bǐ jié lì yú tián sāng jìn xīn yú xiáng xù
弃捐不毛之地,休养冠带之民,俾竭力于田桑,尽心于庠序。
biān sài jué shāng yí zhī kǔ lǘ lǐ jué shēn yín zhī shēng
边塞绝伤痍之苦,闾里绝呻吟之声。
jiāng wú xìng gōng shì wú yāo è yuǎn rén zì fú huāng wài zì guī
将无幸功,士无夭阏,远人自服,荒外自归。
guó zuò líng zhǎng yú wàn nián yǐ
国祚灵长于万年矣。
qí bā yuē guān bù zài zhòng zài hu dé rén
其八曰官不在众,在乎得人。
guó jiā chéng dà luàn hòu yīn shí sǔn yì yǐ fǔ wèi zhōu yǐ zhōu wèi xiàn
国家承大乱后,因时损益,以府为州,以州为县。
jì yòu cái bìng xiǎo xiàn zhī liáng bù jí fèng zhě liàng mín shù yǐ shè guān
继又裁并小县之粮不及俸者,量民数以设官。
mín duō zhě xiàn shè chéng báo shǎo zhě zhī xiàn diǎn shǐ ér yǐ
民多者县设丞薄,少者知县、典史而已。
qí shí guān wú fèi shì mín bù chóu láo
其时官无废事,民不愁劳。
jīn fān niè èr sī jí fǔ zhōu xiàn guān shì hóng wǔ zhōng zài bèi zhèng yù bù lǐ mín yù bù níng jiān bì cóng shēng zhà wěi zī qǐ
今藩、臬二司及府、州、县官,视洪武中再倍,政愈不理,民愈不宁,奸弊丛生,诈伪滋起。
shén yǒu guān bù néng tīng duàn lì bù ān wén yí nǎi róng liú shū xiě zhī rén zài guān yǐng shè huì lù gōng xíng yù sòng yān zhì jiē guān rǒng lì làn suǒ zhì yě
甚有官不能听断,吏不谙文移,乃容留书写之人,在官影射,贿赂公行,狱讼淹滞,皆官冗吏滥所致也。
wàng duàn zì chén zhōng fán nèi wài guān lì bìng yī hóng wǔ zhōng yuán é rǒng làn zhě xī tài zé tiān gōng wú kuàng shù jì xián xī ér tiān xià dà zhì yǐ
望断自宸衷,凡内外官吏,并依洪武中员额,冗滥者悉汰,则天工无旷,庶绩咸熙,而天下大治矣。
zòu shàng mìng tíng chén yì zhī
奏上,命廷臣议之。
shàng shū lǚ zhèn yǐ wéi wén cí rǒng cháng qiě shì duō yǐ xíng bù zú cǎi
尚书吕震以为文辞冗长,且事多已行,不足采。
dì yuē suǒ yán shén yǒu xué shí duō qì zhèn xīn dāng chá qí sù lǚ yǐ wén
帝曰:“所言甚有学识,多契朕心,当察其素履以闻。
zhèn nǎi yán jì gù yuán jìn shì céng shǒu jùn zuò shì shù biān
”震乃言:“济故元进士,曾守郡,坐事戍边。
dì yuē xī zāi sī rén
”帝曰:“惜哉斯人!
lìng jiǔ yān háng wǔ jīn yóu zú yòng
令久淹行伍,今犹足用。
zhèn yuē nián lǎo yǐ
”震曰:“年老矣。
dì yuē guó jiā yòng rén zhèng xū lǎo chéng dàn bù yí rèn yǐ fán jù
”帝曰:“国家用人,正须老成,但不宜任以繁剧。
nǎi yǐ jì wèi rú xué xùn dǎo
”乃以济为儒学训导。
liáo ràng lán zhōu rén
聊让,兰州人。
sù fǔ yí wèi sī yú dīng yě
肃府仪卫司余丁也。
hào xué yǒu zhì shàng míng xí shí wù
好学有志尚,明习时务。
jǐng dì sì wèi chéng wáng zhèn méng bì dà bì yán lù lì mín jiē de shàng shū yán shì
景帝嗣位,惩王振蒙蔽,大辟言路,吏民皆得上书言事。
jǐng tài yuán nián liù yuè ràng yì què chén shù shì qí lüè yuē
景泰元年六月,让诣阙陈数事,其略曰:
ěr suì tǔ mù fán xīng yì duān shèng qǐ fān sēng luò yì wū lì zòng héng xiāng chén bù zhèng qí fēi yù shǐ bù hé qí zuì shàng xià méng bì mín shēng diāo zhài
迩岁土木繁兴,异端盛起,番僧络驿,污吏纵横,相臣不正其非,御史不劾其罪,上下蒙蔽,民生凋瘵。
jiǎo kòu fàn biān shàng huáng bō yuè
狡寇犯边,上皇播越。
bì xià zhěn gē cháng dǎn zhī qiū kě bù bá xián jǔ néng yī xīn zhèng zhì hu
陛下枕戈尝胆之秋,可不拔贤举能,一新政治乎?
xī zōng yuè wèi jiāng dí guó bù gǎn hū míng
昔宗、岳为将,敌国不敢呼名;
hán fàn zhèn biān xi zéi wén zhī pò dǎn
韩、范镇边,西贼闻之破胆。
sī mǎ guāng jū xiàng wèi qiáng lín jiè wù fàn biān
司马光居相位,强邻戒勿犯边。
jīn wén wǔ dà chén zhī yǒu wēi míng dé wàng zhě yi shǐ diǎn shū yào qiě yán fǎng zhì shù cái néng zhī shì bù mǎn cháo tíng zé yě xiān bì wèi fú ér shàng huáng kě zhǐ rì hái yǐ
今文武大臣之有威名德望者,宜使典枢要,且延访智术才能之士,布满朝廷,则也先必畏服,而上皇可指日还矣。
dà chén yáng yě
大臣,阳也;
huàn sì yīn yě
宦寺,阴也。
jūn zǐ yáng yě
君子,阳也;
xiǎo rén yīn yě
小人,阴也。
jìn rì shí dì zhèn yīn shèng yáng wēi zhé jiàn tiān dì
近日食地震,阴盛阳微,谪见天地。
wàng bì xià zǒng lǎn qián gāng yì huàn sì shǐ bù dé yù zhèng è xiǎo rén bǐ bù dé jū wèi zé yīn yáng shùn ér tiān biàn mǐ yǐ
望陛下总揽干纲,抑宦寺使不得预政,遏小人俾不得居位,则阴阳顺而天变弭矣。
tiān xià zhì luàn zài jūn xīn xié zhèng
天下治乱,在君心邪正。
tián liè shì yú gōng shì shì chǐ huàn sì shì xiá sān zhě yǒu yī zú gǔ jūn xīn
田猎是娱,宫室是侈,宦寺是狎,三者有一,足蛊君心。
yuàn bì xià hán yǎng kè zhì duō jiē xián shì dài fū shǎo qīn huàn guān gōng qiè zì néng gé shē mí jiè yóu yì ér xīn wú bù zhèng yǐ
愿陛下涵养克治,多接贤士大夫,少亲宦官宫妾,自能革奢靡,戒游佚,而心无不正矣。
yáo lì bàng mù kǒng rén bù yán suǒ yǐ shèng
尧立谤木,恐人不言,所以圣;
qín chú shì fǎ kǒng rén yì jǐ suǒ yǐ wáng
秦除谥法,恐人议己,所以亡。
bì xià guǎng cóng jiàn zhī liàng jīng zhí yán zhī chén zé guó jiā lì bì lǘ yán xiū qī chén xià wú suǒ gù jì ér yán wú bù jǐn yǐ
陛下广从谏之量,旌直言之臣,则国家利弊,闾阎休戚,臣下无所顾忌,而言无不尽矣。
sū zǐ yuē píng jū wú fàn yán gǎn jiàn zhī chén zé lín nàn bì wú zhàng jié sǐ yì zhī shì
苏子曰:“平居无犯颜敢谏之臣,则临难必无仗节死义之士。
yuàn bì xià héng niàn shì yán ér shěn chá zhī
”愿陛下恒念是言而审察之。
shū zòu dì pō jiā nà zhī
书奏,帝颇嘉纳之。
hòu sì nián ràng dēng jìn shì
后四年,让登进士。
guān zhī xiàn zú
官知县卒。
jǐng tài èr nián jiàn shēng guō yòu yì shàng shū yán bīng shì lüè yuē
景泰二年,监生郭佑亦上书言兵事,略曰:
nì kòu fàn shùn shàng huáng meng chen cǐ qiān gǔ fēi cháng zhī biàn bǎi shì bì bào zhī chóu yě
逆寇犯顺,上皇蒙尘,此千古非常之变,百世必报之仇也。
jīn shǐ chén zhī lái dòng yǐ shù qiān wu jiāo jiǎn zé wàng yú wǒ ér wǒ nǎi yǐn rěn gū xī zhì zéi shì rì zhāng wǒ qì rì suǒ qiú hé yǔ hé qiú zhàn yǔ zhàn shì hé zhàn zhī quán bù zài wǒ ér zài zéi yě
今使臣之来,动以数千,务骄蹇责望于我,而我乃隐忍姑息,致贼势日张,我气日索,求和与和,求战与战,是和战之权,不在我而在贼也。
yuàn bì xià jié rén xīn qīn xián liáng yǐ gù guó běn guǎng chǔ xù liàn jiàng shì yǐ zhuàng guó qì
愿陛下结人心,亲贤良,以固国本,广储蓄,练将士,以壮国气。
zhèng fēn dìng míng cái zhī yǐ yì
正分定名,裁之以义。
rú jié ào qīn yì zé tí bīng wèn zuì
如桀骜侵轶,则提兵问罪。
shǐ dà mò zhī nán bù gǎn yǒu pǐ mǎ lán rù nǎi kě bǎo bǎi nián wú yú
使大漠之南,不敢有匹马阑入,乃可保百年无虞。
bù rán xī běi lì ba dōng nán cái jié bù néng yī rì ān zhěn yǐ
不然西北力罢,东南财竭,不能一日安枕矣。
zuó yǐ guó yòng hào fá móu guó dà chén yù shū yī shí zhī jí lìng mín nà sù zhě cì guàn dài
昨以国用耗乏,谋国大臣欲纾一时之急,令民纳粟者赐冠带。
jīn jūn lǚ shāo níng xíng zhī rú gù
今军旅稍宁,行之如故。
nóng gōng shāng fàn zhī tú bù jiào xián yú wéi cái shì shòu
农工商贩之徒,不较贤愚,惟财是授。
jiāo qīn qī kuā xiāng lǐ zhǎng fēi fèn zhī xié xīn
骄亲戚,夸乡里,长非分之邪心。
zāng wū lì bà tuì wèi mín yù yǎn lǘ dǎng zhī chǐ nà sù nà cǎo guàn dài ér guī
赃污吏罢退为民,欲掩闾党之耻,纳粟纳草,冠带而归。
qián yǐ mào huò qù zhí jīn yǐ shū huò de guān hé yǐ jìn tān cán zhòng míng jué
前以冒货去职,今以输货得官,何以禁贪残、重名爵?
kuàng tiān xià tǒng yī cáng fù zài mín wèi zhì dà bù dé yǐ ér jǔ cuò rú cǐ shì yǐ kōng fá qǐ kòu xīn yě
况天下统一,藏富在民,未至大不得已,而举措如此,是以空乏启寇心也。
zhāng xià tíng yì gé bù xíng
章下廷议,格不行。
yòu yǒu hú zhòng lún zhě yún nán yán kè tí jǔ sī lì mù yě
又有胡仲伦者,云南盐课提举司吏目也。
yuán shì rù dōu huì shàng huáng běi shòu yě xiān yù qī yǐ mèi shàng huáng yīn qiǎn guǎng níng bó liú ān rù yán yú dì
缘事入都,会上皇北狩,也先欲妻以妹,上皇因遣广宁伯刘安入言于帝。
zhòng lún shàng shū zhēng zhī yán jīn rì shì bù kě qū zhě yǒu qī
仲伦上疏争之,言:“今日事不可屈者有七。
jiàng wàn shèng zhī zūn yǔ xié hūn gòu yī yě
降万乘之尊,与谐婚媾,一也。
dí jiǎ hé yì shǐ wǒ wú bèi èr yě
敌假和议,使我无备,二也。
bì yù wèi yīn jiāo zūn zì dà sān yě
必欲为姻,骄尊自大,三也。
suǒ jīn bó shǐ wǒ zuò kùn sì yě
索金帛,使我坐困,四也。
yǐ sòng jià wèi míng chéng jī rù fàn wǔ yě
以送驾为名,乘机入犯,五也。
bī shàng huáng shǒu zhào yòu qǔ biān chéng liù yě
逼上皇手诏,诱取边城,六也。
yù qiú shān hòu zhī de qī yě
欲求山后之地,七也。
shāo cóng qí yī dà shì qù yǐ
稍从其一,大事去矣。
nǎng shàng huáng zài wèi wáng zhèn zhuān quán
曩上皇在位,王振专权。
zhōng jiàn zhě sǐ gěng zhí zhě shù
忠谏者死,鲠直者戍;
jūn zǐ jiàn chì xiǎo rén zhòu qiān
君子见斥,小人骤迁。
zhāng zòu duō jué zhōng zhǐ hēi bái hùn xiáo xié zhèng dào zhì
章奏多决中旨,黑白混淆,邪正倒置。
mǐn zhè zhī kòu fāng yīn wǎ là zhī xìn dà zuò
闽、浙之寇方殷,瓦剌之衅大作。
bì xià yi qīn xián yuǎn jiān xìn shǎng bì fá tōng shàng qíng dá xià zhì
陛下宜亲贤远奸,信赏必罚,通上情,达下志。
mài guó zhī jiān wú suǒ tóu xì cāng cù zhī biàn mò yóu fā jī cháo tíng zì cǐ zūn tiān xià zì cǐ ān yǐ
卖国之奸无所投隙,仓卒之变末由发机,朝廷自此尊,天下自此安矣。
dì jiā nà yān
”帝嘉纳焉。
yòu yǒu huá mǐn zhě nán jīng jǐn yī jūn yú yě
又有华敏者,南京锦衣军余也。
yì qì kāng kǎi dú shū tōng dà yì fèn wáng zhèn luàn guó yǔ chái bèi yán zhé liè zì nù lì
意气慷慨,读书通大义,愤王振乱国,与侪辈言辄裂眦怒詈。
jǐng tài sān nián jiǔ yuè shàng shū yuē
景泰三年九月上书曰:
jìn nián yǐ lái nèi guān yuán qí táng shòu xǐ níng wáng zhèn zhuān quán hài zhèng zhì guó shì qīng wēi
近年以来,内官袁琦、唐受、喜宁、王振专权害政,致国事倾危。
wàng bì xià fáng wēi dù jiàn zǒng lǎn quán gāng wèi zǐ sūn wàn shì fǎ
望陛下防微杜渐,总揽权纲,为子孙万世法。
bù rán kǒng huò rěn xiāo qiáng cáo jié hóu lǎn zhī hài fù jiàn yú jīn rì
不然恐祸稔萧墙,曹节、侯览之害,复见于今日。
chén suī jiàn lòu bù shèng tòng kū liú tì
臣虽贱陋,不胜痛哭流涕。
jǐn yǐ nüè jūn hài mín shí shì wèi bì xià tòng qiè yán zhī
谨以虐军害民十事,为陛下痛切言之。
nèi guān jiā jī jīn yín zhū yù lèi shì jiān yíng cóng hé ér zhì
内官家积金银珠玉,累室兼籝,从何而至?
fēi nèi dào fǔ cáng zé wài zuī mín gāo
非内盗府藏,则外朘民膏。
hài yī yě
害一也。
hù shì jīn chǒng zhàn gōng hóu dǐ shè xīng zuò gōng yì láo rǎo jūn mín
怙势矜宠,占公侯邸舍,兴作工役,劳扰军民。
hài èr yě
害二也。
jiā rén wài qīn jiē shì jǐng wú jí zhī zǐ zòng héng háo hàn rèn yì zuò jiān nà sù bǔ guān guì jiàn xiáo zá
家人外亲,皆市井无籍之子,纵横豪悍,任意作奸,纳粟补官,贵贱淆杂。
hài sān yě
害三也。
jiàn zào fó sì hào fèi bù zī yíng yī jǐ zhī sī pò wàn jiā zhī chǎn
建造佛寺,耗费不赀,营一己之私,破万家之产。
hài sì yě
害四也。
guǎng zhì tián zhuāng bù rù fù shuì jì hù jùn xiàn bù shòu zhēng yáo qiān mò lián gèn ér mín wú lì zhuī
广置田庄,不入赋税,寄户郡县,不受征徭,阡陌连亘,而民无立锥。
hài wǔ yě
害五也。
jiā rén zhōng yán xū zhàn yǐn shù zhuǎn ér shòu rén bèi zhī jù wàn huài guó jiā fǎ háo duó shāng lì
家人中盐,虚占引数,转而售人,倍支钜万,坏国家法,豪夺商利。
hài liù yě
害六也。
zòu qiú tā fáng yāo jiē shāng lǚ yǐ shì shē mǎi shì qiáng bù cháng xíng gǔ zuò bì mò gǎn shuí hé
奏求塌房,邀接商旅,倚势赊买,恃强不偿,行贾坐敝,莫敢谁何。
hài qī yě
害七也。
mài fàng jūn jiàng míng wéi bàn dāng bǐ bàn yuè qián zhì nèi fǔ jiān jú yíng zuò fá rén gōng yì fán zhòng bìng lì bù zú
卖放军匠,名为伴当,俾办月钱,致内府监局营作乏人,工役烦重,并力不足。
hài bā yě
害八也。
jiā rén mào zhì wù liào suǒ sī wèi jù yǐ yī kē shí kuī guān sǔn mín
家人贸置物料,所司畏惧,以一科十,亏官损民。
hài jiǔ yě
害九也。
jiān zuò suǒ zhì fēi fǎ kù xíng jūn jiàng tú tàn bù shèng yuàn kù
监作所至,非法酷刑,军匠涂炭,不胜怨酷。
hài shí yě
害十也。
zhāng xià lǐ bù qǐn bù xíng
章下礼部,寝不行。
yòu yǒu gǔ bīn zhě shāng hé rén shān xī dū sī lìng shǐ yě
又有贾斌者,商河人,山西都司令史也。
yì shū yán huàn guān zhī hài yǐn hàn huán dì táng wén zōng sòng huī qīn wèi jiè
亦疏言宦官之害,引汉桓帝、唐文宗、宋徽钦为戒。
qiě xiàn suǒ ji zhōng yì jí sì juǎn cǎi shǐ chuán suǒ jì zhí jiàn jìn zhōng shǒu jié zhī shì ér huàn guān shì chǒng dù zhèng kě wèi jiàn jiè zhě fù yān qǐ mìng gōng kān bù
且献所辑《忠义集》四卷,采史传所记直谏尽忠守节之士,而宦官恃宠蠹政,可为鉴戒者附焉,乞命工刊布。
lǐ bù yǐ qí yán dāng qǐ chuí jiàn nà bù bì kān xíng
礼部以其言当,乞垂鉴纳,不必刊行。
dì bào wén
帝报闻。
zuǒ dǐng zì zhōu qì yǒng xīn rén
左鼎,字周器,永新人。
zhèng tǒng qī nián jìn shì
正统七年进士。
míng nián dōu yù shǐ wáng wén yǐ yù shǐ duō quē qǐng huì lì bù yú jìn shì xuǎn bǔ
明年,都御史王文以御史多阙,请会吏部于进士选补。
dì cóng zhī
帝从之。
shàng shū wáng zhí kǎo dǐng jí bái guī děng shí yú rén xiǎo ān xíng míng jiē shòu yù shǐ
尚书王直考鼎及白圭等十余人,晓谙刑名,皆授御史。
ér dǐng de nán jīng
而鼎得南京。
xún gǎi běi xún àn shān xī
寻改北,巡按山西。
shí yīng zōng běi shòu bīng huāng jiàn zhēn
时英宗北狩,兵荒洊臻。
qǐng juān tài yuán zhū fǔ shuì liáng tíng dà tóng zhuǎn xiǎng fu yǐ sū qí kùn
请蠲太原诸府税粮,停大同转饷夫,以苏其困。
yě xiān qǐng hé kàng yán bù kě
也先请和,抗言不可。
xún yǐ shān dōng hé nán jī qiǎn dǐng xún shì mín lài yǐ ān
寻以山东、河南饥,遣鼎巡视,民赖以安。
lǜ guān lì gù kān píng rén zhì sǐ zhě dǐ zuì shí yǐ jǐ shì zhōng yú tài yán xī de kuān shì
律,官吏故勘平人致死者抵罪,时以给事中于泰言,悉得宽贳。
dǐng yán xiǎo mín wú zhī qíng dài kě yě
鼎言:“小民无知,情贷可也。
guān lì shēn wén qiǎo dǐ yǔ gù shā hé yì
官吏深文巧诋,与故杀何异?
fǎ zhě tiān xià zhī gōng bù kě yì wèi qīng zhòng
法者,天下之公,不可意为轻重。
zì shì lùn rú lǜ
”自是论如律。
jǐng tài sì nián shū yán
景泰四年疏言:
wǎ là biàn zuò jiàng shì wú yòng yóu jūn zhèng bù lì
瓦剌变作,将士无用,由军政不立。
wèi bì tòng chéng qián bì nǎi jīn yòu wǔ nián yǐ
谓必痛惩前弊,乃今又五年矣。
diāo chán yíng zuò xī shǔ gōng hóu
貂蝉盈座,悉属公侯;
ān mǎ sāi tú mò fēi jiàng shuài
鞍马塞途,莫非将帅。
mín cái suì hào guó tǎng rì xū
民财岁耗,国帑日虚。
yǐ tiān xià zhī dà tǔ dì bīng jiǎ zhī zhòng céng bù néng zhèn yáng wēi wǔ zé jūn zhèng réng wèi lì yě
以天下之大,土地兵甲之众,曾不能振扬威武,则军政仍未立也。
xī tài zǔ dìng lǜ lìng zhì tài zōng zàn xǔ yǒu zuì zhě shú gài quán yí yě
昔太祖定律令,至太宗,暂许有罪者赎,盖权宜也。
nǎi fǎ lì jū qiān yán wèi chéng lì guān lì shòu wǎng fǎ cái xī de jiǎn shú
乃法吏拘牵,沿为成例,官吏受枉法财,悉得减赎。
wěi bèi rú cǐ fù hé gù dàn zāi
骫骳如此,复何顾惮哉。
guó chū jiàn guān yǒu cháng jìn shǐ yīn shì zēng shè
国初建官有常,近始因事增设。
zhǔ shì měi sī èr rén jīn yǒu zēng zhì shí rén zhě yǐ
主事每司二人,今有增至十人者矣。
yù shǐ liù shí rén jīn zé bǎi yú rén yǐ
御史六十人,今则百余人矣。
shèn zhì yī bù yǒu liǎng shàng shū shì láng yì bèi cháng é dōu yù shǐ yǐ shù shí jì cǐ jīng guān zhī rǒng yě
甚至一部有两尚书,侍郎亦倍常额,都御史以数十计,此京官之冗也。
wài zé zēng shè fǔ mín guǎn tún guān
外则增设抚民、管屯官。
rú hé nán cān yì yì èr ér wèi sì qiān shì yì sān ér wèi qī cǐ wài guān zhī rǒng yě
如河南参议,益二而为四,佥事益三而为七,此外官之冗也。
tiān xià bù àn èr sī gè shí yú rén nǎi suì qiǎn yù shǐ xún shì fù qiǎn dà chén xún fǔ zhèn shǒu
天下布、按二司各十余人,乃岁遣御史巡视,复遣大臣巡抚镇守。
fu jīn zhī xún fǔ zhèn shǒu jí nǎng zhī fāng miàn yù shǐ yě
夫今之巡抚镇守,即曩之方面御史也。
wèi fāng miàn yù shǐ zé hé zhòng rén zhī zhǎng ér bù zú
为方面御史,则合众人之长而不足;
wèi xún fǔ zhèn shǒu zé rèn yī rén zhī zhì ér yǒu yú
为巡抚镇守,则任一人之智而有余。
yǒu shì lǐ yá
有是理邪?
zhì yù shǐ qiān zhuǎn tài zhòu dāng yǐ liù nián wèi lǜ
至御史迁转太骤,当以六年为率。
lìng qí tōng dá zhèng shì rán hòu kě yǐ zhì rén
令其通达政事,然后可以治人。
xún àn suǒ xì yóu zhòng wú shǐ chū rèn zhī yuán màn rán cháng shì
巡按所系尤重,毋使初任之员,漫然尝试。
qí yú bǎi zhí shì jiē dāng shèn zé ér jiǔ rèn zhī
其余百执事,皆当慎择而久任之。
dì pō jiā nà
帝颇嘉纳。
wèi jǐ fù yán guó jiā chéng píng shù shí nián gōng sī zhī jī wèi chōng
未几,复言:国家承平数十年,公私之积未充。
yī yù jūn xīng yì pèi héng zhēng yù guān shì jué lǜ xíng shuāi shì gǒu qiě zhī zhèng cǐ sī bāng jì zhě guò yě
一遇军兴,抑配横征,鬻官市爵,率行衰世苟且之政,此司邦计者过也。
chén qǐng tòng yì mò jì yán jìn yóu duò chì yì duān shǐ guī nán mǔ cái rǒng yuán yǐ shěng xū mí
臣请痛抑末技,严禁游惰,斥异端使归南亩,裁冗员以省虚糜。
kāi tún tián ér shí biān liào shì wǔ ér shū xiǎng
开屯田而实边,料士伍而纾𫗵。
sì guàn yíng zào gòng fó fàn sēng yǐ jí bù jí zhī gōng wú yì zhī fèi xī xíng tíng bà
寺观营造,供佛饭僧,以及不急之工,无益之费,悉行停罢。
zhuān yǐ wù nóng zhòng sù wèi běn ér gōng xíng jié jiǎn yǐ xiān zhī rán hòu kě fù mín ér yù guó yě
专以务农重粟为本,而躬行节俭以先之,然后可阜民而裕国也。
tǎng rěn bù jiā wu rèn póu kè jù liǎn zhī chén xíng cháo sān mù sì zhī shù mín lì yǐ jǐn ér zhēng fā wú yǐ mín cái yǐ jié ér fù liǎn rì zēng
倘忍不加务,任掊克聚敛之臣行朝三暮四之术,民力已尽而征发无已,民财已竭而赋敛日增。
gǒu shū mù qián zhī jí bù xù yì wài zhī yú chén qiè jù yān
苟纾目前之急,不恤意外之虞,臣窃惧焉。
zhāng xià hù bù
章下户部。
shàng shū jīn lián qǐng jiě zhí dì bù xǔ
尚书金濂请解职,帝不许。
dǐng yán yì bù jìn xíng
鼎言亦不尽行。
yú yuè yǐ zāi yì xié tóng guān chén jiù bì xù mín qī shì
逾月,以灾异,偕同官陈救弊恤民七事。
mò yán dà chén bù fá jiān huí yi chù bà qí yóu yòng qīng zhèng běn
末言:“大臣不乏奸回,宜黜罢其尤,用清政本。
dì shàn qí yán xià zhào zhēn bié ér dà chén cí zhí bìng wèi liú
”帝善其言,下诏甄别,而大臣辞职并慰留。
jǐ shì zhōng lín cōng qǐng míng yù dǐng děng zhǐ shí hé zòu dǐng cōng děng nǎi gòng lùn lì bù shàng shū hé wén yuān xíng bù shàng shū shù shì yuè gōng bù shì láng zhāng mǐn tōng zhèng shǐ li xī bù zhí zhuàng
给事中林聪请明谕鼎等指实劾奏,鼎、聪等乃共论吏部尚书何文渊、刑部尚书俞士悦、工部侍郎张敏、通政使李锡不职状。
xī ba wén yuān zhì shì
锡罢,文渊致仕。
dǐng jū guān qīng qín zhuō yǒu shēng yù
鼎居官清勤,卓有声誉。
yù shǐ liàn gāng yǐ gǎn yán míng ér dǐng yóu shàn wèi zhāng zòu
御史练纲以敢言名,而鼎尤善为章奏。
jīng shī yǔ yuē zuǒ dǐng shǒu liàn gāng kǒu
京师语曰:“左鼎手,练纲口。
zì gōng qīng yǐ xià xián dàn zhī
”自公卿以下咸惮之。
dǐng chū wèi guǎng dōng yòu cān zhèng
鼎出为广东右参政。
huì yīng zōng fù wèi yǐ guō dēng yán zhào wèi zuǒ qiān dū yù shǐ
会英宗复位,以郭登言,召为左佥都御史。
yú nián zú
逾年卒。
liàn gāng zì cóng dào cháng zhōu rén
练纲,字从道,长洲人。
zǔ zé chéng hóng wǔ shí yù shǐ
祖则成,洪武时御史。
gāng jǔ xiāng shì rù guó zǐ jiàn
纲举乡试,入国子监。
lì shì dū chá yuàn
历事都察院。
chéng wáng jiān guó shàng zhōng xìng bā cè
郕王监国,上中兴八策。
yě xiān jiāng rù fàn fù yán hé yì bù kě jiù nán qiān bù kě cóng yǒu chí cǐ yì zhě yi lì zhū
也先将入犯,复言:“和议不可就,南迁不可从,有持此议者,宜立诛。
ān wēi suǒ yǐ wéi yú qiān shí hēng dāng zhǔ zhōng jūn ér fēn qiǎn dà chén shǒu jiǔ mén zé qīn wáng zhōng xiào zhe wén zhě lìng tóng shǒu chén qín wáng
安危所倚,惟于谦、石亨当主中军,而分遣大臣守九门,择亲王忠孝著闻者,令同守臣勤王。
xí shǎn xī shǒu jiāng diào fān bīng rù wèi
檄陕西守将调番兵入卫。
dì xī cóng zhī
”帝悉从之。
gāng yǒu cái biàn jí gōng míng
纲有才辨,急功名。
dōu yù shǐ chén yì shàng shū shù shì yuè jiē gāng tóng lǐ niàn gāng shù chén shì zhèng yǒu shēng qiě wèi qí kǒu suì jiàn zhī shòu yù shǐ
都御史陈镒、尚书俞士悦皆纲同里,念纲数陈是政有声,且畏其口,遂荐之,授御史。
jǐng tài gǎi yuán shàng shí zhèng wǔ shì
景泰改元,上时政五事。
xún shì liǎng huái yán zhèng
巡视两淮盐政。
fù mǎ dū wèi zhào huī qīn lì hé zòu zhī
驸马都尉赵辉侵利,劾奏之。
sān nián dōng xié tóng guān yìng zhào chén bā shì bìng yǔn xíng
三年冬,偕同官应诏陈八事,并允行。
wáng hé fù xié tóng guān shàng yán lì bù tuī xuǎn bù gōng rèn qíng gāo xià qǐng zhì shàng shū hé wén yuān yòu shì láng xiàng wén yào yú lǐ
亡何,复偕同官上言:“吏部推选不公,任情高下,请置尚书何文渊、右侍郎项文曜于理。
shàng shū wáng zhí zuǒ shì láng shù shān sù xíng běn duān wéi wén yào děng suǒ wǎng jūn yi àn wèn
尚书王直、左侍郎俞山素行本端,为文曜等所罔,均宜按问。
dì suī bù zuì zhōng yǐ gāng děng wéi zhí
”帝虽不罪,终以纲等为直。
míng nián mìng chū zàn yán suí jūn wù zì chén míng qīng zé zhòng qǐ shòu qiān dū yù shǐ
明年命出赞延绥军务,自陈名轻责重,乞授佥都御史。
dì yuē qiān guān kě zì qiú yé
帝曰:“迁官可自求耶?
suì qǐn qí mìng
”遂寝其命。
chū jīng shī jiè yán mù sì fāng mín zhuàng fēn yíng xùn liàn suì jiǔ duō táo huò fù cāo bù rú qī tíng yì biān zhī chǐ jí
初,京师戒严,募四方民壮分营训练,岁久多逃,或赴操不如期,廷议编之尺籍。
gāng děng yán zhào mù zhī chū jī yǐ zhōng yì xǔ shì dìng bà qiǎn
纲等言:“召募之初,激以忠义,许事定罢遣。
jīn zhǎn zhuǎn lún cāo yǐ gū suǒ wàng kuàng qí táo wáng shí pò hán něi qǐ kě jù zhe jūn jí
今展转轮操,已孤所望,况其逃亡,实迫寒馁,岂可遽著军籍。
biān fāng duō gù tǎng gèng zhào mù shuí fù yīng zhī
边方多故,倘更召募,谁复应之?
zhào jí chú qián lìng
”诏即除前令。
wǔ nián xún àn fú jiàn yǔ àn chá shǐ yáng jué hù jié jù xià lì
五年巡按福建,与按察使杨珏互讦,俱下吏。
zhé jué huáng zhōu zhī fǔ gāng bīn zhōu pàn guān
谪珏黄州知府,纲邠州判官。
jiǔ zhī zú
久之卒。
cáo kǎi zì zōng yuán yì dōu rén
曹凯,字宗元,益都人。
zhèng tǒng shí nián jìn shì
正统十年进士。
shòu xíng kē jǐ shì zhōng
授刑科给事中。
lěi luò duō zhuàng jié
磊落多壮节。
yīng zōng běi zhēng jiàn shén lì qiě yuē jīn rì zhī shì dà yì chán yuān
英宗北征,谏甚力,且曰:“今日之势,大异澶渊。
bǐ wén wǔ zhōng yǒng shì mǎ jìn hàn
彼文武忠勇,士马劲悍。
jīn zhōng guì qiè quán rén xīn wán kài
今中贵窃权,人心玩愒。
cǐ bèi bù wéi yǐ bì xià wèi gū zhù jí huái mǐn huī qīn yì hé xiá xù
此辈不惟以陛下为孤注,即怀、愍、徽、钦亦何暇恤?
dì bù cóng shèng yú guǒ xiàn
”帝不从,乘舆果陷。
kǎi tòng kū jìng rì shēng chè jìn tíng yǔ wáng hóng gòng jī mǎ shùn zhì sǐ
凯痛哭竟日,声彻禁庭,与王竑共击马顺至死。
jǐng tài zhōng qiān zuǒ
景泰中,迁左。
jǐ shì zhōng lín cōng hé hé wén yuān zhōu xuán zhào yòu zhī
给事中林聪劾何文渊、周旋,诏宥之。
kǎi shàng diàn lì zhèng èr rén suì xià lì
凯上殿力诤,二人遂下吏。
shí lìng shū dòu de bǔ guān kǎi zhēng yuē jìn lì shū dòu sì qiān dàn yǐ shàng shòu zhǐ huī
时令输豆得补官,凯争曰:“近例,输豆四千石以上,授指挥。
bǐ shòu lù shí yú nián fèi yǐ cháng yǐ nǎi lìng zhī shì xí shì yǐ shēng mín gāo xuè yǎng wú gōng zǐ sūn ér bǐ qǔ xi zhǎng wú qióng yě
彼受禄十余年,费已偿矣,乃令之世袭,是以生民膏血养无功子孙,而彼取息长无穷也。
yǒu gōng zhě bì xiāng wèi yuē wú yǐ juān qū huò cǐ bǐ yǐ shū dòu yì huò cǐ shì cháo tíng yǐ wǒ qū mìng děng yú rěn shū qí shuí bù jiě tǐ
有功者必相谓曰:吾以捐躯获此,彼以输豆亦获此,是朝廷以我躯命等于荏菽,其谁不解体!
qǐ zì jīn wéi lìng dài fèng bù dé rèn shì chuán xí wén zhí zé zhǐ yuán jí dài fèng
乞自今惟令带俸,不得任事传袭,文职则止原籍带俸。
dì yǐ wéi rán mìng yǐ shòu zhě rú gù wèi shòu zhě xī rú kǎi yì
”帝以为然,命已授者如故,未授者悉如凯议。
fú jiàn xún àn xǔ shì dá yǔ shì láng xuē xī liǎn xiāng jié mìng kǎi wǎng kān
福建巡按许仕达与侍郎薛希琏相讦,命凯往勘。
yòng jiàn zhuó zhè jiāng yòu cān zhèng
用荐,擢浙江右参政。
shí zhū wèi wǔ zhí yì jūn bàn nà yuè qián zhì sì qiān wǔ bǎi yú rén yǐ kǎi yán jìn zhǐ
时诸卫武职役军办纳月钱,至四千五百余人,以凯言禁止。
zhèn shǒu dū du li xìn shàn mù mín wèi jūn mí xiǎng wàn yú shí kǎi hé zòu zhī
镇守都督李信擅募民为军,糜饷万余石,凯劾奏之。
xìn suī huò yòu zhū zhù xìn mù jūn zhě xián huò zuì zài zhè shù nián shēng shén zhe
信虽获宥,诸助信募军者咸获罪,在浙数年,声甚著。
chū kǎi wèi jǐ shì cháng hé wǔ qīng hóu shí hēng
初,凯为给事,常劾武清侯石亨。
hēng dé zhì xiū qián hàn zhé kǎi wèi jīng lì zú
亨得志,修前憾,谪凯卫经历,卒。
xǔ shì dá xī rén
许仕达,歙人。
zhèng tǒng shí nián jìn shì
正统十年进士。
zhuó yù shǐ
擢御史。
jǐng tài yuán nián sì yuè shàng shū yán zāi lì shù jiàn qǐng dì tòng zì xiū shěng
景泰元年四月上疏言灾沴数见,请帝痛自修省。
dì shēn nà zhī
帝深纳之。
wèi jǐ fù qǐng yú jīng yán zhī yú rì yán rú chén jiǎng lùn jīng shǐ
未几,复请于经筵之余,日延儒臣讲论经史。
dì yì yōu zhào bāo dá
帝亦优诏褒答。
xún àn fú jiàn hé zhèn shǒu zhōng guān liáo xiù xià zhī yù
巡按福建,劾镇守中官廖秀,下之狱。
xiù jié shì dá xià zhèn shǒu shì láng xuē xī liǎn děng lián wèn
秀讦仕达,下镇守侍郎薛希琏等廉问。
huì shì dá yì hé xī liǎn tān zòng nǎi mìng kǎi jí yù shǐ wáng háo wǎng kān
会仕达亦劾希琏贪纵,乃命凯及御史王豪往勘。
hái zòu liǎng rén hù yǒu xū shí
还奏,两人互有虚实。
ér qí lǎo shù qiān rén qǐ liú shì dá jǐ shì zhōng lín cōng mǐn rén yě yì wèi shì dá yán
而耆老数千人乞留仕达,给事中林聪,闽人也,亦为仕达言。
nǎi mìng liú rèn qiě chì xī liǎn wù gòu xì
乃命留任,且敕希琏勿构郤。
shì dá lì fēng jì zhí zhāng zhōu zhī fǔ mǎ sì zōng sòng jīng shī
仕达厉风纪,执漳州知府马嗣宗送京师。
dà lǐ sì hé qí shàn zhí dì yǐ zhí zāng lì bù wèn
大理寺劾其擅执,帝以执赃吏不问。
qī mǎn dāng dài qí lǎo yì què qǐng liú bù xǔ
期满当代,耆老诣阙请留,不许。
wèi jǐ jí yǐ wéi fú jiàn zuǒ cān zhèng
未几,即以为福建左参政。
tiān shùn zhōng lì shān dōng guì zhōu zuǒ yòu bù zhèng shǐ
天顺中,历山东、贵州左、右布政使。
liú wěi zì yǒu róng cí xī rén
刘炜,字有融,慈溪人。
zhèng tǒng sì nián jìn shì
正统四年进士。
shòu nán jīng xíng kē jǐ shì zhōng
授南京刑科给事中。
fù dōu yù shǐ zhōu quán yǐ sī hàn tà yù shǐ
副都御史周铨以私憾挞御史。
zhū yù shǐ fàn lín yáng yǒng yǔ shàng chǐ děng shí rén gòng hé quán wěi yǔ tóng guān lú xiáng děng fù hé zhī
诸御史范霖、杨永与尚褫等十人共劾铨,炜与同官卢祥等复劾之。
quán xià zhào yù yì jié lín yǒng jí wěi xiáng děng
铨下诏狱,亦讦霖、永及炜、祥等。
wáng zhèn sù è yán guān jǐn dǎi xià zhào yù
王振素恶言官,尽逮下诏狱。
lín yǒng zuò jiǎo hòu jiǎn sǐ
霖、永坐绞,后减死。
tā yù shǐ huò shù huò zhé
他御史或戍或谪。
wěi xiáng shì bái liú rèn ér quán yǐ xiān yǔ sǐ
炜、祥事白留任,而铨已先瘐死。
wěi lěi jìn dū jǐ shì zhōng
炜累进都给事中。
jǐng tài sì nián hù bù yǐ biān chǔ bù zú zòu lìng bà tuì guān fēi zāng zuì zhě shū mǐ èr shí shí gěi zhī gào chì
景泰四年,户部以边储不足,奏令罢退官非赃罪者,输米二十石,给之诰敕。
wěi děng yán kǎo tuì zhī guān duō yǒu pí ruǎn kù nüè huāng ruò jiǔ sè lián chǐ bù lì zhě fēi zhǐ zāng zuì yǐ yě
炜等言:“考退之官,多有罢软酷虐、荒溺酒色、廉耻不立者,非止赃罪已也。
cì zhī gào chì yǐ hé wéi cí
赐之诰敕,以何为辞?
ruò dàn bāo qí nà mǐ zé shì cháo tíng gào chì zhǐ zhí mǐ èr shí shí hé yǐ shì tiān xià hòu shì
若但褒其纳米,则是朝廷诰敕止直米二十石,何以示天下后世?
cǐ yóu shàng shū jīn lián bù shí dà tǐ yǒu cǐ miù jǔ
此由尚书金濂不识大体,有此谬举。
dì lì wèi yǐ zhī
”帝立为已之。
shān dōng suì qiàn hù bù yǐ shàng shū chén yì xí qí de mín mò qǐng lìng wǎng zhèn
山东岁歉,户部以尚书沈翼习其地民瘼,请令往振。
jí wǎng chū wú fāng lüè
及往,初无方略。
wěi yīn hé yì qiě yán qí de yǐ yǒu shàng shū xuē xī liǎn shǎo qīng zhāng gù zhèn fǔ yòu yǒu shì láng zōu gàn dōu yù shǐ wáng hóng zhèn jì ér fù yì zhī yǐ jì suǒ wèi shí yáng jiǔ mù
炜因劾翼,且言:“其地已有尚书薛希琏、少卿张固镇抚,又有侍郎邹干、都御史王竑振济,而复益之以冀,所谓‘十羊九牧’。
qǐ hái jì nán jīng hù bù ér zhuān yǐ mìng xī liǎn děng
乞还冀南京户部,而专以命希琏等。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
píng jiāng hóu chén yù zhèn lín qīng shì duō wéi zhì
平江侯陈豫镇临清,事多违制。
wěi hé zhī yù bèi zé ràng
炜劾之,豫被责让。
míng nián dū du huáng hóng yǐ yì chǔ yì de dì juàn zòu qiú bà zhōu wǔ qīng xiàn dì
明年,都督黄竑以易储议得帝眷,奏求霸州、武清县地。
wěi děng kàng zhāng yán hóng běn mán liáo jù méng zhòng rèn
炜等抗章言:“竑本蛮僚,遽蒙重任。
hù chǒng wàng gàn qǐ de liù qī shí lǐ qǐ jǐn wú zhǔ zhě
怙宠妄干,乞地六七十里,岂尽无主者?
qǐng zhèng qí zuì
请正其罪。
dì yòu hóng qiǎn hù bù zhǔ shì huáng gāng xiè chǎng wǎng kān
”帝宥竑,遣户部主事黄冈、谢昶往勘。
hái zòu guǒ mín chǎn
还奏,果民产。
hù bù zài qǐng zuì hóng dì zú yòu yān
户部再请罪竑,帝卒宥焉。
chǎng guān zhì guì zhōu xún fǔ yǐ qīng shèn chēng
昶官至贵州巡抚,以清慎称。
wěi tiān shùn chū chū wèi yún nán cān zhèng gǎi guǎng dōng fēn shǒu huì cháo èr fǔ
炜天顺初出为云南参政,改广东,分守惠、潮二府。
cháo yǒu jù kòu zhāo zhī bù fú huì bīng jìn jiǎo zhū qí kuí
潮有巨寇,招之不服,会兵进剿,诛其魁。
gǎi lì nán sháo
改莅南韶。
huì dà jūn zhēng liǎng guǎng yǐ láo cuì zú guān
会大军征两广,以劳瘁卒官。
shàng chǐ zì jǐng fú luó shān rén
尚褫,字景福,罗山人。
zhèng tǒng sì nián jìn shì
正统四年进士。
chú xíng rén
除行人。
shàng shū qǐng wú qiú xì dà chén
上书请毋囚系大臣。
zhuó nán yù shǐ
擢南御史。
yǐ hé zhōu quán xià yù yǔ tā yù shǐ jiē zhé yì chéng de yún nán xū rén yì
以劾周铨下狱,与他御史皆谪驿丞,得云南虚仁驿。
jǐng tài wǔ nián dōng yīn zāi yì shàng shū chén shù shì zhōng yán zhōng zhí zhī shì mào sǐ chén yán
景泰五年冬因灾异上书陈数事,中言:“忠直之士,冒死陈言。
zhí zhèng zhě gé yǐ tiáo lì qīng zé bào bà zhòng zé zhòng shāng shì yán lù suī kāi yóu wèi kāi yě
执政者格以条例,轻则报罢,重则中伤,是言路虽开犹未开也。
shì jiào shèng xíng yòu shān lóng sú yóu zhǎng bāng lǐ zhě wèi wáng zhèn shì dù sēng duō zhì cǐ yi jǐn lēi guī nóng
释教盛行,诱煽聋俗,由掌邦礼者畏王振势,度僧多至此,宜尽勒归农。
zhāng xià lǐ bù shàng shū hú yíng è qí cì jǐ xī gé bù xíng
”章下礼部,尚书胡濙恶其刺己,悉格不行。
liàng yí fēng chéng zhī xiàn wèi yì háo wū gòu xì yù xún de shì
量移丰城知县,为邑豪诬构系狱,寻得释。
chéng huà chū dà chén huì jiàn zhuó hú guǎng qiān shì
成化初,大臣会荐,擢湖广佥事。
chū yǒu zhào jīng xiāng liú mín xǔ suǒ zài fù jí
初有诏,荆、襄流民,许所在附籍。
dōu yù shǐ xiàng zhōng fù qiǎn hái xiāng dū qí jí duō dào sǐ
都御史项忠复遣还乡,督其急,多道死。
chǐ mǐn zhī chén dié xún fǔ wú chēn qǐng jìn zhǐ
褫悯之,陈牒巡抚吴琛请进止。
chēn yǐ bào zhōng zhōng nù hé chǐ
琛以报忠,忠怒劾褫。
zhōng cháo zhī qí yì zài xù mín zú shēn lìng liú mín tīng fù jí bù yuàn nǎi qiǎn hái xiāng
中朝知其意在恤民,卒申令流民听附籍,不愿,乃遣还乡。
chǐ wèi qiān shì shí nián suǒ sī shàng qí zhì xíng cì gào jīng yì
褫为佥事十年,所司上其治行,赐诰旌异。
zhì shì zú
致仕卒。
dān yǔ
单宇。
zì shí tài lín chuān rén
字时泰,临川人。
zhèng tǒng sì nián jìn shì
正统四年进士。
chú shèng xiàn zhī xiàn
除嵊县知县。
yù lì yán
驭吏严。
lì yù wū zòu yǔ yǔ yǐ wén
吏欲诬奏宇,宇以闻。
zuò bù bìng shàng lì zòu dǎi xià yù
坐不并上吏奏,逮下狱。
shì bái diào zhū jì
事白,调诸暨。
zāo sàng fú chú dài quán jīng shī
遭丧服除,待铨京师。
shì yīng zōng běi shòu yǔ fèn zhōng guān jiān jūn zhū jiāng bù dé zhuān jìn zhǐ zhì sàng shī
适英宗北狩,宇愤中官监军,诸将不得专进止,致丧师。
shū qǐng jǐn ba zhī yǐ zhòng jiāng quán
疏请尽罢之,以重将权。
jǐng dì bù nà
景帝不纳。
chū wáng zhèn nìng fó qǐng dì suì yí dù sēng
初,王振佞佛,请帝岁一度僧。
qí suǒ xiū dà xīng lóng sì rì yì wàn rén mí tǎng shù shí wàn hóng lì guān jīng dū
其所修大兴隆寺,日役万人,糜帑数十万,闳丽冠京都。
yīng zōng wèi cì hào dì yī cóng lín mìng sēng dà zuò fó shì gōng zì lín xìng yǐ gù shì jiào yì chì
英宗为赐号“第一丛林”,命僧大作佛事,躬自临幸,以故释教益炽。
zhì shì yǔ shàng shū yán qián dài rén jūn zūn fèng fó shì zú zhì huò luàn
至是宇上书言:“前代人君尊奉佛氏,卒致祸乱。
jìn nán nǚ chū jiā lèi bǎi qiān wàn bù gēng bù zhī cán shí mín jiān
近男女出家累百千万,不耕不织,蚕食民间。
yíng gòu sì yǔ biàn mǎn jīng yì suǒ fèi bù kě shèng jì
营构寺宇,遍满京邑,所费不可胜纪。
qǐng chè mù shí yǐ jiàn jūn yíng xiāo tóng tiě yǐ zhù bīng zhàng bà qiǎn sēng ní guī zhī mín sú zhù huáng fēng qīng mù yì jiào bù xíng
请撤木石以建军营,销铜铁以铸兵仗,罢遣僧尼,归之民俗,庶皇风清穆,异教不行。
shū rù wèi tíng yì suǒ gé
”疏入,为廷议所格。
fù zhī hóu guān
复知侯官。
ér xián yáng yáo xiǎn yǐ xiāng jǔ rù guó xué yì shàng yán nǎng zhě xiū zhì dà xīng lóng sì qióng jí zhuàng lì yòu fèng sēng yáng mǒu wéi shàng shī yí cóng móu wáng zhě
而咸阳姚显以乡举入国学,亦上言:“曩者修治大兴隆寺,穷极壮丽,又奉僧杨某为上师,仪从侔王者。
shí gāo liáng bèi zǔ xiù miǎo wàn shèng ruò dì zǐ
食膏粱,被组绣,藐万乘若弟子。
jīn shàng huáng bèi liú zéi tíng qǐ lìng qián fù wǎ là huà yù yě xiān
今上皇被留贼庭,乞令前赴瓦剌,化谕也先。
chéng néng fèng jià nán hái zhù jiàn hù guó zhī lì
诚能奉驾南还,庶见护国之力。
bù rán fú bù zú xìn zhāng zhāng yǐ
不然,佛不足信彰彰矣。
dāng jǐng tài shí tíng chén jiàn shì fú zhě shén zhòng dì zú bù néng cóng
”当景泰时,廷臣谏事佛者甚众,帝卒不能从。
ér zhōng guān xīng ān zuì yòng shì nìng fó shén yú zhèn
而中官兴安最用事,佞佛甚于振。
qǐng dì jiàn dà lóng fú sì yán zhuàng yǔ xīng lóng bìng
请帝建大隆福寺,严壮与兴隆并。
sì nián sān yuè sì chéng dì kè qī lín xìng
四年三月,寺成,帝克期临幸。
hé dōng yán yùn pàn guān jǐ níng yáng hào qiē jiàn nǎi zhǐ
河东盐运判官济宁杨浩切谏,乃止。
yǔ hào xué yǒu wén míng sān wèi xiàn xián yǐ cí huì wén
宇好学有文名,三为县,咸以慈惠闻。
jū hóu guān jiǔ zhī zú
居侯官,久之卒。
xiǎn hòu wèi qí dōng zhī xiàn yí wǔ chéng gōng lián gāng zhèng
显后为齐东知县,移武城,公廉刚正。
yòng xún fǔ wēng shì zī jiàn zhuó tài pú chéng
用巡抚翁世资荐,擢太仆丞。
hào chū yǐ xiāng jǔ rù guó xué chú guān wèi xíng suì kàng shū shēng yù jí shèn
浩初以乡举入国学,除官未行,遂抗疏,声誉籍甚。
lèi guān yòu fù dōu yù shǐ xún fǔ yán suí
累官右副都御史,巡抚延绥。
zhāng zhāo bù zhī hé xǔ rén
张昭,不知何许人。
tiān shùn chū wèi zhōng yì qián wèi lì
天顺初,为忠义前卫吏。
yīng zōng fù bì fu shù yuè yù qiǎn dōu zhǐ huī mǎ yún děng shǐ xī yáng tíng chén mò gǎn jiàn
英宗复辟甫数月,欲遣都指挥马云等使西洋,廷臣莫敢谏。
zhāo wén zhī shàng shū yuē ān nèi jiù mín guó jiā zhī jí wù mù wài qín yuǎn cháo tíng zhī mò cè
昭闻之,上疏曰:“安内救民,国家之急务,慕外勤远,朝廷之末策。
hàn guāng wǔ bì guān xiè xī yù táng tài zōng bù shòu kāng guó nèi fù jiē shēn zhì běn jì zhě yě
汉光武闭关谢西域,唐太宗不受康国内附,皆深知本计者也。
jīn jī fǔ shān dōng réng suì zāi qiàn xiǎo mín jué shí táo cuàn qī zǐ yī bù bì tǐ bèi jiàn guǒ xí yù zǐ nǚ wú shòu zhě
今畿辅、山东仍岁灾歉,小民绝食逃窜,妻子衣不蔽体,被荐裹席,鬻子女无售者。
jiā shì bù xiāng wán zhuǎn sǐ gōu hè wèi jí mái yì yǐ chéng shì jī cǐ kě wèi tòng kū zhě yě
家室不相完,转死沟壑,未及埋瘗,已成市脔,此可为痛哭者也。
wàng bì xià yòng hé fān zhī fèi yì yǐ fǔ kù zhī cái jí qiǎn shǐ zhèn xù zhù jī mín kě jiù
望陛下用和番之费,益以府库之财,急遣使振恤,庶饥民可救。
zòu xià gōng qīng bó yì yán yún děng yǐ qīng qiǎn
”奏下公卿博议,言云等已轻遣。
yi jí jì suǒ shì wù sì mìng
宜籍记所市物俟命。
dì mìng gū yǐ zhī
帝命姑已之。
tiān shùn sān nián qiū jiàn ān lǎo rén hè yáng yì shàng shū lùn shí shì yán jīn quán shòu xiàn lìng duō nián lǎo jiān shēng
天顺三年秋,建安老人贺炀亦上书论时事,言:“今铨授县令,多年老监生。
dǎi mǎn jiǔ zài nián jǐ qī shí gǒu qiě tān wū
逮满九载,年几七十,苟且贪污。
yi zé nián fù yǒu cái néng zhě qí xià liáo jí shān lín bào dé shì yì dāng tuī jǔ
宜择年富有才能者,其下僚及山林抱德士,亦当推举。
jǐng tài cháo lù xiān xián yán mèng chéng zhū zǐ sūn shòu yǐ hàn lín bó shì bǐ zhī fèng sì
景泰朝,录先贤颜、孟、程、朱子孙,授以翰林博士,俾之奉祀。
rán yǒu guān wú lù yi bān gěi yǐ zhāo chóng rú zhī yì
然有官无禄,宜班给以昭崇儒之意。
huáng gàn liú yuè cài chén zhēn dé xiù pèi cí zhū zǐ yì jǐng tài jiān cóng qiān shì lǚ chāng zhī qǐng rán wèi rù zhù cí yi zēng bǔ
黄干、刘龠、蔡沈、真德秀配祠朱子,亦景泰间从佥事吕昌之请,然未入祝辞,宜增补。
yù bèi yì cāng běn yǐ zhèn pín mín nǎi háo huá duō mào zhī bù cháng zhì lǐn yǔ kōng xū
预备义仓,本以振贫民,乃豪猾多冒支不偿,致廪庾空虚。
qǐ lìng chū sù yì mín gè shū lǐ nèi jī mín tóng yǒu sī sàn fàng
乞令出粟义民,各疏里内饥民,同有司散放。
wèi jǐ yòu yán cháo tíng jiàn xué lì shī jiāng yǐ táo róng shì lèi
”未几,又言:“朝廷建学立师,将以陶熔士类。
ér shī rú xiān jī xué cǎo yě xiǎo fū yín yuán jīn yào chū jiě miǎn yuán zhī cè yǐ cè è jiàn zhī qún
而师儒鲜积学,草野小夫夤缘津要,初解免园之册,已厕鹗荐之群。
jí shòu zhí pàn lín wěi suǒ tān tāo yāo qiú bǎi gù
及受职泮林,猥琐贪饕,要求百故;
ér shòu yè jiě huò mò cuò yī cí
而授业解惑,莫措一词。
shēng tú yì wǎng wǎng wán kài suì yuè tiāo dá chéng què dài cì xún zī làn shēng tài xué qīn xún lǎo dié xìng bó yī guān
生徒亦往往玩愒岁月,佻达城阙,待次循资,滥升太学,侵寻老耋,幸博一官。
dàn jǐn shēn jiā zhī móu wú fù gōng míng zhī niàn
但廑身家之谋,无复功名之念。
jí jīn bù yán zhēn xuǎn rén cái rì lòu
及今不严甄选,人材日陋。
shì xí rì fēi yǐ
士习日非矣。
dì shàn qí yán xià suǒ sī xíng zhī
”帝善其言,下所司行之。
gāo yáo zì tíng jiān mǐn xiàn rén
高瑶,字庭坚,闽县人。
yóu xiāng jǔ wèi jīng mén zhōu xué xùn dǎo
由乡举为荆门州学训导。
chéng huà sān nián wǔ yuè kàng shū chén shí shì
成化三年五月抗疏陈十事。
qí yī yán zhèng tǒng jǐ sì zhī biàn xiān dì běi shòu bì xià fāng zài dōng gōng zōng shè wēi rú yī fā
其一言:“正统己巳之变,先帝北狩,陛下方在东宫,宗社危如一发。
shǐ fēi chéng wáng jì tǒng guó yǒu zhǎng jūn zé huò luàn hé yóu píng jiàn yú hé yóu fǎn
使非郕王继统,国有长君,则祸乱何由平、鉴舆何由返?
liù qī nián jiān hǎi yǔ níng mì yuán yuán lè yè jué gōng bù xì
六七年间,海宇宁谧,元元乐业,厥功不细。
dài xiān dì fù bì tān tiān gōng zhě suì jiā hòu wū shǐ bù dé zhèng qí zhōng jié huì jī sì wèi chēng diǎn lǐ
迨先帝复辟,贪天功者遂加厚诬,使不得正其终,节惠𬯀祀,未称典礼。
wàng tè chì lǐ guān jí yì zhuī jiā miào hào jǐn qīn qīn zhī ēn
望特敕礼官集议,追加庙号,尽亲亲之恩。
zhāng xià tíng yì jiǔ bù jué
”章下,廷议久不决。
zhì shí èr yuè shǐ zòu zhuī chóng miào hào fēi chén xià gǎn shàn yì wéi bì xià cái jué
至十二月始奏:“追崇庙号,非臣下敢擅议,惟陛下裁决。
ér zuǒ shù zǐ lí chún lì zhēng wèi bù dàng fù qiě yán yáo cǐ yán yǒu sǐ zuì èr yī wū xiān dì wèi bù míng yī xiàn bì xià yú bù xiào
”而左庶子黎淳力争,谓不当复,且言:“瑶此言有死罪二:一诬先帝为不明,一陷陛下于不孝。
chén yǐ wèi yáo cǐ jǔ fēi yù zūn chéng wáng tè wèi qún yá jìn yòng jiē bì yǒu xiǎo rén zhǔ zhī zhě
臣以谓瑶此举,非欲尊郕王,特为群邪进用阶,必有小人主之者。
dì yuē jǐng tài wǎng guò zhèn wèi cháng jiè yì qǐ chén zǐ suǒ dāng yán
”帝曰:“景泰往过,朕未尝介意,岂臣子所当言?
chún wèi cǐ zòu yù xiàn chǎn xī ēn yé
淳为此奏,欲献谄希恩耶?
yì suì qǐn
”议遂寝。
rán dì zhōng gǎn yáo yán
然帝终感瑶言。
jiǔ zhī jìng fù chéng wáng dì hào
久之,竟复郕王帝号。
yáo hòu zhī pān yú xiàn duō yì zhèng
瑶后知番禺县,多异政。
fā zhōng guān wéi juàn tōng fān shì méi qí zī jù wàn yú guān
发中官韦眷通番事,没其赀钜万于官。
juàn hàn shén wū zòu yú cháo
眷憾甚,诬奏于朝。
yáo jí bù zhèng shǐ chén xuǎn jù bèi dǎi shì mín qì sòng zhě sè dào
瑶及布政使陈选俱被逮,士民泣送者塞道。
yáo jìng zhé shù yǒng zhōu
瑶竟谪戍永州。
shì hái zú
释还,卒。
lí chún huá róng rén
黎淳,华容人。
tiān shùn yuán nián jìn shì dì yī
天顺元年进士第一。
guān zhì nán jīng lǐ bù shàng shū pō yǒu míng yù
官至南京礼部尚书,颇有名誉。
qí yǔ yáo zhēng chéng wáng miào hào yě zhuān yù ā xiàn zōng yì zhì yǐ chāng yì gēng shǐ bǐ jǐng dì wèi shì lùn suǒ báo
其与瑶争郕王庙号也,专欲阿宪宗意,至以昌邑、更始比景帝,为士论所薄。
dàng chéng huà shí yán lù dà zǔ jǐ shì yù shǐ duō huò qiǎn
当成化时,言路大阻,给事、御史多获谴。
wéi yáo yǐ bēi guān jiàn wēi yì zú wú zuì
惟瑶以卑官建危议,卒无罪。
shí jiē chēng dì shèng dé yún
时皆称帝盛德云。
yòu yǒu hǔ chén zhě lín yóu rén
又有虎臣者,麟游人。
chéng huà zhōng gòng rù tài xué
成化中贡入太学。
shàng yán tiān xià shì dài fū guò xiān shèng miào yi xià yú mǎ
上言天下士大夫过先圣庙,宜下舆马。
cóng zhī
从之。
xǐng qīn guī huì shǎn xī dà jī xún fǔ zhèng shí jiāng qǐng zhèn chén jī zòu xíng chén jī qiàn zhuàng cí jī qiè dà huò zhèn dài
省亲归,会陕西大饥,巡抚郑时将请振,臣赍奏行,陈饥歉状,词激切,大获振贷。
yǐ shàng yán chén xiāng bǐ suì zāi shāng rén xiāng shí yóu zhǎng lì tān cán fù yì shī jūn
已,上言:“臣乡比岁灾伤,人相食,由长吏贪残,赋役失均。
qǐng chì yǒu sī shěn mín hù biān sān děng yǐ dìng kē yáo
请敕有司审民户,编三等以定科徭。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
xiào zōng jiàn zuò jiāng jiàn zōng péng wàn suì shān bèi dēng tiào
孝宗践阼,将建棕棚万岁山,备登眺。
chén kàng shū qiē jiàn
臣抗疏切谏。
jì jiǔ fèi yín jù huò jí láng dāng zhí chén táng shù xià
祭酒费訚惧祸及,锒铛絷臣堂树下。
é guān xiào xuān chén zhì zuǒ shùn mén chuán zhǐ wèi yù yuē ruò yán shì zōng péng yǐ huǐ yǐ
俄官校宣臣至左顺门,传旨慰谕曰:“若言是,棕棚已毁矣。
yín dà cán chén míng suì wén dū xià
”訚大惭,臣名遂闻都下。
qǐng zhī mìng shòu qī pǐn guān nǎi yǐ wéi yún nán zhù jiā zhī xiàn zú guān
顷之,命授七品官,乃以为云南柷嘉知县,卒官。
zàn yuē míng zì tài zǔ kāi jī guǎng bì yán lù
赞曰:明自太祖开基,广辟言路。
zhōng wài chén liáo jiàn yán bù jū suǒ zhí
中外臣寮,建言不拘所职。
cǎo yě wēi jiàn zòu zhāng xián de shàng wén
草野微贱,奏章咸得上闻。
yán jí xuān yīng liú fēng wèi tì
沿及宣、英,流风未替。
suī shēng píng rì jiǔ táng bì shēn yán ér féng yè bù yī
虽升平日久,堂陛深严,而逢掖布衣。
dāo bǐ yuàn shǐ bào guān zhī rǒng lì hé gē zhī shù zú cháo chén fēng shì xī dá dì hūn
刀笔掾史,抱关之冗吏,荷戈之戍卒,朝陈封事,夕达帝阍。
cǎi nà zhě róng xiǎn qí shēn bào bà zhě yì bù zhī zuì
采纳者荣显其身,报罢者亦不之罪。
ruò rén zōng zhī fù yì qiān zhāo cān yǐn jiù zì zé jí xuán táo shè duó fù hé yǐ jiā
若仁宗之复弋谦朝参,引咎自责,即悬鞀设铎,复何以加。
yǐ cǐ wéi zhāo yi hu kāng kǎi fā fèn zhī tú è wàn ér tán shì wù yě
以此为招,宜乎慷慨发愤之徒扼腕而谈世务也。
yīng jǐng zhī jì shí lù suǒ zài bù kě shèng shū
英、景之际,《实录》所载,不可胜书。
jīn duó qí zhù zhě liè yú piān
今掇其著者列于篇。
dài xiàn zōng jì nián yān yǐn shàn cháo shì shì lǚ biàn bié zì wèi juǎn de yǒu kǎo yān
迨宪宗季年,阉尹擅朝,事势屡变,别自为卷,得有考焉。