明史 · 佚名 · Chapter 198 of 333

列传·卷八十六

PinyinModern Translation
Size

yáng yī qīng wáng qióng péng zé máo bó wēn wāng wén shèng bào xiàng xián wēng wàn dá

杨一清王琼彭泽毛伯温(汪文盛鲍象贤) 翁万达

yáng yī qīng zì yīng níng qí xiān yún nán ān níng rén

杨一清,字应宁,其先云南安宁人。

fù jǐng yǐ huà zhōu tóng zhī zhì shì xié zhī jū bā líng

父景,以化州同知致仕,携之居巴陵。

shǎo néng wén yǐ qí tóng jiàn wèi hàn lín xiù cái

少能文,以奇童荐为翰林秀才。

xiàn zōng mìng nèi gé zé shī jiào zhī

宪宗命内阁择师教之。

nián shí sì jǔ xiāng shì dēng chéng huà bā nián jìn shì

年十四举乡试,登成化八年进士。

fù sāng zàng dān tú suì jiā yān

父丧,葬丹徒,遂家焉。

fú chú shòu zhōng shū shè rén

服除,授中书舍人。

jiǔ zhī qiān shān xī àn chá qiān shì yǐ fù shǐ dū xué shǎn xī

久之,迁山西按察佥事,以副使督学陕西。

yī qīng mào qǐn ér xìng jǐng mǐn hǎo tán jīng jì dà lüè

一清貌寝而性警敏,好谈经济大略。

zài shǎn bā nián yǐ qí xiá jiū biān shì shén xī

在陕八年,以其暇究边事甚悉。

rù wèi tài cháng sì shǎo qīng jìn nán jīng tài cháng sì qīng

入为太常寺少卿,进南京太常寺卿。

hóng zhì shí wǔ nián yòng liú dà xià jiàn zhuó dū chá yuàn zuǒ fù dōu yù shǐ dū lǐ shǎn xī mǎ zhèng

弘治十五年用刘大夏荐,擢都察院左副都御史,督理陕西马政。

xī fān gù ráo mǎ ér yǎng jǐ zhōng guó chá yǐn yǐ qù jí

西番故饶马,而仰给中国茶饮以去疾。

tài zǔ zhuó lìng yǐ shǔ chá yì fān mǎ zī jūn zhōng yòng

太祖著令,以蜀茶易番马,资军中用。

jiǔ ér jìn chí jiān rén duō xié sī chá lán chū wèi lì fān mǎ bù shí zhì

久而浸弛,奸人多挟私茶阑出为利,番马不时至。

yī qīng yán wèi jìn jǐn lóng chá lì yú guān yǐ fú zhì zhū fān fān mǎ dà jí

一清严为禁,尽笼茶利于官,以服致诸番,番马大集。

huì kòu dà rù huā mǎ chí dì mìng yī qīng xún fǔ shǎn xī réng dū mǎ zhèng

会寇大入花马池,帝命一清巡抚陕西,仍督马政。

fu shòu shì kòu yǐ tuì

甫受事,寇已退。

nǎi xuǎn zú liàn bīng chuàng píng lǔ hóng gǔ èr chéng yǐ yuán gù yuán

乃选卒练兵,创平虏、红古二城以援固原;

zhù yuán bīn hé yǐ hàn jìng lǔ

筑垣濒河以捍靖虏;

hé ba tān yōng zǒng bīng wǔ ān hóu zhèng hóng

劾罢贪庸总兵武安侯郑宏;

cái zhèn shǒu zhōng guān rǒng fèi jūn jì sù rán

裁镇守中官冗费,军纪肃然。

wǔ zōng chū lì kòu shù wàn qí dǐ gù yuán zǒng bīng cáo xióng jūn gé jué bù xiāng wén

武宗初立,寇数万骑抵固原,总兵曹雄军隔绝不相闻。

yī qīng shuài qīng jì zì píng liáng zhòu yè xíng dǐ xióng jūn wèi zhī jié dù duō zhāng yí bīng xié kòu kòu yí fàn lóng dé

一清帅轻骑自平凉昼夜行,抵雄军,为之节度,多张疑兵胁寇,寇移犯隆德。

yī qīng yè fā huǒ pào xiǎng yìng shān gǔ jiān

一清夜发火炮,响应山谷间。

kòu yí dà bīng zhì dùn chū sài

寇疑大兵至,遁出塞。

yī qīng yǐ yán suí níng xià gān sù yǒu jǐng bù xiāng yuán huàn wú suǒ tǒng shè qǐng qiǎn dà chén jiān lǐng zhī

一清以延绥、宁夏、甘肃有警不相援,患无所统摄,请遣大臣兼领之。

dà xià qǐng jí mìng yī qīng zǒng zhì sān zhèn jūn wu

大夏请即命一清总制三镇军务。

xún jìn yòu dū yù shǐ

寻进右都御史。

yī qīng suì jiàn yì xiū biān qí lüè yuē

一清遂建议修边,其略曰:

shǎn xī gè biān yán suí jù xiǎn níng xià gān sù è hé shān wéi huā mǎ chí zhì líng zhōu de kuān yán chéng bǎo fù shū

陕西各边,延绥据险,宁夏、甘肃扼河山,惟花马池至灵州地宽延,城堡复疏。

kòu huǐ qiáng rù zé gù yuán qìng yáng píng liáng gǒng chāng jiē shòu huàn

寇毁墙入,则固原、庆阳、平凉、巩昌皆受患。

chéng huà chū níng xià xún fǔ xú tíng zhāng zhù biān qiáng mián gèn èr bǎi yú lǐ

成化初,宁夏巡抚徐廷璋筑边墙绵亘二百余里。

zài yán suí zhě yú zǐ jùn xiū zhī shén gù

在延绥者,余子俊修之甚固。

yóu shì kòu bù rù tào èr shí yú nián

由是,寇不入套二十余年。

hòu biān bèi shū qiáng qiàn rì yí

后边备疏,墙堑日夷。

hóng zhì mò zhì jīn kòu lián suì qīn lüè

弘治末至今,寇连岁侵略。

dōu yù shǐ shǐ lín qǐng yú huā mǎ chí wéi zhōu shè yíng wèi zǒng zhì shàng shū qín hóng jǐn xiū sì wǔ xiǎo bǎo jí jìng lǔ zhì huán qìng zhì qiàn qī bǎi lǐ wèi kě wú huàn

都御史史琳请于花马池、韦州设营卫,总制尚书秦纮仅修四五小堡及靖虏至环庆治堑七百里,谓可无患。

bù yī èr nián kòu fù shēn rù

不一二年,寇复深入。

shì hóng suǒ xiū bù zú hàn dí

是纮所修不足捍敌。

chén jiǔ guān shǎn xī pō ān xíng shì

臣久官陕西,颇谙形势。

kòu dòng chēng shù wàn wǎng lái shū hū

寇动称数万,往来倏忽。

wèi zhì zhēng bīng duō rǎo fèi

未至,征兵多扰费;

jì zhì zhào yuán zhé hòu shí

既至,召援辄后时。

yù zhàn zé bǐ bù lái

欲战,则彼不来;

chí jiǔ zé wǒ shī zuò lǎo

持久,则我师坐老。

chén yǐ wéi fáng biān zhī cè dà yào yǒu sì xiū jùn qiáng qiàn yǐ gù biān fáng

臣以为防边之策,大要有四:修浚墙堑,以固边防;

zēng shè wèi suǒ yǐ zhuàng biān bīng

增设卫所,以壮边兵;

jīng lǐ líng xià yǐ ān nèi fù

经理灵、夏,以安内附;

zhěng chì wéi zhōu yǐ è wài qīn

整饬韦州,以遏外侵。

jīn hé tào jí zhōu shuò fāng hàn dìng xiāng hè lián bó bó tǒng wàn chéng yě

今河套即周朔方,汉定襄,赫连勃勃统万城也。

táng zhāng rén yuàn zhù sān shòu xiáng chéng zhì fēng hòu qiān bā bǎi suǒ tū jué bù gǎn yú shān mù mǎ

唐张仁愿筑三受降城,置烽堠千八百所,突厥不敢逾山牧马。

gǔ zhī jǔ dà shì zhě wèi cháng bù láo yú xiān yì yú hòu

古之举大事者,未尝不劳于先,逸于后。

fu shòu xiáng jù sān miàn xiǎn dāng qiān lǐ zhī bì

夫受降据三面险,当千里之蔽。

guó chū shě shòu xiáng ér wèi dōng shèng yǐ shī yī miàn zhī xiǎn

国初舍受降而卫东胜,已失一面之险。

qí hòu yòu chuò dōng shèng yǐ jiù yán suí zé yǐ yī miàn ér zhē qiān yú lǐ zhī chōng suì shǐ hé tào wò rǎng wèi kòu cháo xué

其后又辍东胜以就延绥,则以一面而遮千余里之冲,遂使河套沃壤为寇巢穴。

shēn shān dà hé shì nǎi zài bǐ ér níng xià wài xiǎn fǎn nán bèi hé

深山大河,势乃在彼,而宁夏外险反南备河。

cǐ biān huàn suǒ yǐ xiāng xún ér bù kě jiě yě

此边患所以相寻而不可解也。

chéng yi fù shǒu dōng shèng yīn hé wèi gù dōng jiē dà tóng xi shǔ níng xià shǐ hé tào fāng qiān lǐ zhī de guī wǒ gēng mù tún tián shù bǎi wàn mǔ shěng nèi dì zhuàn shū cè zhī shàng yě

诚宜复守东胜,因河为固,东接大同,西属宁夏,使河套方千里之地,归我耕牧,屯田数百万亩,省内地转输,策之上也。

rú huò bù néng jí jīn zēng zhù fáng biān dí lái yǒu yǐ dài zhī yóu yù wú cè

如或不能,及今增筑防边,敌来有以待之,犹愈无策。

yīn tiáo jù pián yí yán suí ān biān yíng shí lào chí zhì héng chéng sān bǎi lǐ yi shè dūn tái jiǔ bǎi zuò nuǎn qiáo jiǔ bǎi jiān shǒu jūn sì qiān wǔ bǎi rén

因条具便宜:延绥安边营石涝池至横城三百里,宜设墩台九百座,暖谯九百间,守军四千五百人;

shí lào chí zhì dìng biān yíng bǎi liù shí sān lǐ píng yǎn yi qiáng zhě bǎi sān shí yī lǐ xiǎn yá jùn fù kě chǎn xuē zhě sān shí èr lǐ yi wèi dūn tái lián jiē níng xià dōng lù

石涝池至定边营百六十三里,平衍宜墙者百三十一里,险崖峻阜可铲削者三十二里,宜为墩台,连接宁夏东路;

huā mǎ chí wú xiǎn dí zhì yǎng kè bīng yi zhì wèi

花马池无险,敌至仰客兵,宜置卫;

xìng wǔ yíng shǒu yù suǒ bīng bù zú yi zhào mù

兴武营守御所兵不足,宜召募;

zì huán qìng yǐ xī zhì níng zhōu yi zēng bīng bèi yī rén

自环庆以西至宁州,宜增兵备一人;

héng chéng yǐ běi huáng hé nán àn yǒu dūn sān shí liù yí xiū fù

横城以北,黄河南岸有墩三十六,宜修复。

dì kě qí yì

帝可其议。

dà fā tǎng jīn shù shí wàn shǐ yī qīng zhù qiáng

大发帑金数十万,使一清筑墙。

ér liú jǐn hàn yī qīng bù fù jǐ yī qīng suì yǐn jí guī

而刘瑾憾一清不附己,一清遂引疾归。

qí chéng zhě zài yào hài jiān jǐn sì shí lǐ

其成者,在要害间仅四十里。

jǐn wū yī qīng mào pò biān fèi dǎi xià jǐn yī yù

瑾诬一清冒破边费,逮下锦衣狱。

dà xué shì li dōng yáng wáng ào lì jiù de jiě

大学士李东阳、王鏊力救得解。

réng zhì shì guī xiān hòu fá mǐ liù bǎi shí

仍致仕归,先后罚米六百石。

ān huà wáng tián fán fǎn

安化王寘𫔍反。

zhào qǐ yī qīng zǒng zhì jūn wù yǔ zǒng bīng guān shén yīng xi tǎo zhōng guān zhāng yǒng jiān qí jūn

诏起一清总制军务,与总兵官神英西讨,中官张永监其军。

wèi zhì yī qīng gù bù jiàng chóu yuè yǐ bǔ zhí zhī

未至,一清故部将仇钺已捕执之。

yī qīng chí zhì zhèn xuān bù dé yì

一清驰至镇,宣布德意。

zhāng yǒng xuán yì zhì yī qīng yǔ jié nà xiāng dé shèn huān

张永旋亦至,一清与结纳,相得甚欢。

zhī yǒng yǔ jǐn yǒu xì chéng jiàn è wàn yán yuē lài gōng lì dìng fǎn cè

知永与瑾有隙,乘间扼腕言曰:“赖公力定反侧。

rán cǐ yì chú yě rú guó jiā nèi huàn hé

然此易除也,如国家内患何。

yǒng yuē hé wèi yě

”永曰:“何谓也?

yī qīng suì cù xí huà zhǎng zuò jǐn zì

”一清遂促席画掌作“瑾”字。

yǒng nán zhī yuē shì jiā chén xī shàng qián zhī fù gēn jù ěr mù guǎng yǐ

永难之曰:“是家晨夕上前,枝附根据,耳目广矣。

yī qīng kāng kǎi yuē gōng yì shàng xìn chén tǎo zéi bù fù tā rén ér fù gōng yì kě zhī

”一清慷慨曰:“公亦上信臣,讨贼不付他人而付公,意可知。

jīn gōng chéng zòu jié qǐng jiān lùn jūn shì yīn fā jǐn jiān jí chén hǎi nèi chóu yuàn jù biàn qǐ xīn fù

今功成奏捷,请间论军事,因发瑾奸,极陈海内愁怨,惧变起心腹。

shàng yīng wǔ bì tīng gōng zhū jǐn

上英武,必听公诛瑾。

jǐn zhū gōng yì bǐng yòng xī jiáo qián bì shōu tiān xià xīn

瑾诛,公益柄用,悉矫前弊,收天下心。

lǚ qiáng zhāng chéng yè jì gōng qiān zǎi sān rén ěr

吕强、张承业暨公,千载三人耳。

yǒng yuē tuō bù jì nài hé

”永曰:“脱不济,奈何?

yī qīng yuē yán chū yú gōng bì jì

”一清曰:“言出于公必济。

wàn yī bù xìn gōng dùn shǒu jù dì qì qǐng sǐ shàng qián pōu xīn yǐ míng bù wàng shàng bì wèi gōng dòng

万一不信,公顿首据地泣,请死上前,剖心以明不妄,上必为公动。

gǒu de qǐng jí xíng shì wú xū yú huǎn

苟得请,即行事,毋须臾缓。

yú shì yǒng bó rán qǐ yuē jiē hū lǎo nú hé xī yú nián bù yǐ bào zhǔ zāi

”于是永勃然起曰:“嗟乎,老奴何惜余年不以报主哉!

jìng rú yī qīng cè zhū jǐn

”竟如一清策诛瑾。

yǒng yǐ shì dé yī qīng zuǒ yòu zhī de zhào hái bài hù bù shàng shū

永以是德一清,左右之,得召还,拜户部尚书。

lùn gōng jiā tài zǐ shǎo bǎo cì jīn bì

论功,加太子少保,赐金币。

xún gǎi lì bù

寻改吏部。

yī qīng yú shí zhèng zuì tōng liàn ér xìng kuò dà

一清于时政最通练,而性阔大。

ài lè xián shì dài fū yǔ gòng gōng míng

爱乐贤士大夫,与共功名。

fán wèi jǐn suǒ gòu xiàn zhě lǜ jiàn zhēn lù

凡为瑾所构陷者,率见甄录。

cháo yǒu suǒ zhī xī jí dēng jiàn mén shēng biàn tiān xià

朝有所知,夕即登荐,门生遍天下。

cháng zài shuài guān zhōng qǐ piān pí zhì dà jiàng fēng hóu zhě lěi lěi rán bù jué

尝再帅关中,起偏裨至大将封侯者,累累然不绝。

kuì xiè yǒu suǒ rù yuán shǒu jí sàn zhī

馈谢有所入,缘手即散之。

dà dào lìn zhōng yuán yī qīng shū qǐng mìng jiāng diào bīng

大盗躏中原,一清疏请命将调兵。

qián hòu fán shù shàng jiē bào kě

前后凡数上,皆报可。

dào píng jiā shǎo bǎo tài zǐ tài bǎo yīn jǐn yī bǎi hù

盗平,加少保、太子太保,荫锦衣百户。

zài tuī nèi gé bù yòng

再推内阁,不用。

yòng shàng shū jìn guì ér jìn yī qīng shǎo fù tài zǐ tài fù

用尚书靳贵,而进一清少傅、太子太傅。

jǐ shì zhōng wáng áng lùn xuǎn fǎ bì zhǐ yī qīng zhí sī dǎng dì wèi zhé áng

给事中王昂论选法币,指一清植私党,帝为谪昂。

yī qīng gèng shēn jiù yōu zhǐ bào wén

一清更申救,优旨报闻。

qián qīng gōng zāi zhào qiú zhí yán

干清宫灾,诏求直言。

yī qīng shàng shū yán shì cháo tài chí xiǎng sì tài màn xī nèi chuàng fàn yǔ jìn zhōng sù biān bīng jī nèi huáng diàn zhī hài jiāng nán zhī zào zhī rǎo

一清上书言视朝太迟,享祀太慢,西内创梵宇,禁中宿边兵,畿内皇店之害,江南织造之扰。

yīn yǐn jí qǐ guī dì wèi liú zhī

因引疾乞归,帝慰留之。

dà xué shì yáng tíng hé yōu qù mìng yī qīng jiān wǔ yīng diàn dà xué shì rù cān jī wù

大学士杨廷和忧去,命一清兼武英殿大学士入参机务。

zhāng yǒng xún dé zuì ba ér yì zǐ qián níng yòng shì

张永寻得罪罢,而义子钱宁用事。

níng gù shàn yī qīng yǒu gòu zhī zhě yīn xù yuàn

宁故善一清,有构之者因蓄怨。

huì zāi yì yī qīng zì hé jí chén shí zhèng zhōng yǒu kuáng yán huò shèng tīng pǐ fū yáo guó shì jìn tíng zá jiè zhòu zhī fu jīng shī wú fān lí zhī tuō yǔ jī qiē jìn xìng dì fú shěng

会灾异,一清自劾,极陈时政,中有“狂言惑圣听,匹夫摇国是,禁廷杂介胄之夫,京师无藩篱之托”语,讥切近幸,帝弗省。

níng yǔ jiāng bīn bèi wén zhī dà nù

宁与江彬辈闻之,大怒。

shǐ yōu rén yú dì qián wèi fēi yǔ cì jī yī qīng

使优人于帝前为蜚语,刺讥一清。

shí yǒu kǎo chá bà guān zhě sǒu wǔ xué shēng zhū dà zhōu jié yī qīng yīn shì ér yǐ níng wèi nèi zhǔ

时有考察罢官者,嗾武学生朱大周讦一清阴事,而以宁为内主。

jǐ shì yù shǐ zhōu jīn chén shì děng jiāo zhāng hé dà zhōu wàng yán qǐng jiū zhǔ shǐ dì bù tīng

给事御史周金、陈轼等交章劾大周妄言,请究主使,帝不听。

yī qīng nǎi lì qǐng hái gǔ guī cì chì bāo yù gěi fu lǐn rú zhì

一清乃力请骸骨归,赐敕褒谕,给夫廪如制。

dì nán zhēng xìng yī qīng dì lè yǐn liǎng zhòu yè fù shī gēng hè yǐ shí shù

帝南征,幸一清第,乐饮两昼夜,赋诗赓和以十数。

yī qīng cóng róng fěng zhǐ dì suì bù wéi jiāng zhè xíng

一清从容讽止,帝遂不为江浙行。

shì zōng wèi shì zǐ shí xiàn wáng cháng yán chu yǒu sān jié liú dà xià li dōng yáng jí yī qīng yě xīn shí zhī

世宗为世子时,献王尝言楚有三杰:刘大夏、李东阳及一清也,心识之。

jí jí wèi tíng chén jiāo jiàn yī qīng nǎi qiǎn guān cì jīn bì cún wèn yù yǐ xuān zhào qī cù shǐ yǒu yán

及即位,廷臣交荐一清,乃遣官赐金币存问,谕以宣召期,趣使有言。

yī qīng chén xiè tè yǔ yī zi guān zhōng shū shè rén

一清陈谢,特予一子官中书舍人。

jiā jìng sān nián shí èr yuè wù wǔ zhào yī qīng yǐ shǎo fù tài zǐ tài fù gǎi bīng bù shàng shū zuǒ dōu yù shǐ zǒng zhì shǎn xī sān biān jūn wù

嘉靖三年十二月戊午诏一清以少傅、太子太傅改兵部尚书、左都御史,总制陕西三边军务。

gù xiāng xíng biān zì yī qīng shǐ

故相行边,自一清始。

wēn zhào bāo měi bǐ zhī guō zi yí

温诏褒美,比之郭子仪。

yī qīng zhì shì sān wèi zǒng zhì bù qǔ jiē yǒng yuè xǐ

一清至是三为总制,部曲皆踊跃喜。

yì bù là cuàn xī hǎi wèi xī níng táo hé hài jīn xiàn mín yán fǔ biàn dú yī qīng qǐng jiǎo

亦不剌窜西海,为西宁洮河害,金献民言抚便,独一清请剿。

tǔ lǔ fān qiú gòng chén jiǔ chóu yù jué zhī yī qīng zé qǐng fǔ

土鲁番求贡,陈九畴欲绝之,一清则请抚。

shí shuài zhū jiāng yì xí háng zhèn cháng yuē wú shì shí dāng rú yǒu shì dī fáng yǒu shì shí dāng rú wú shì zhèn jìng

时帅诸将肄习行阵,尝曰:“无事时当如有事堤防,有事时当如无事镇静。

huì zhāng cōng děng lì pái fèi hóng yù shǐ jí táng yīn qǐng hái yī qīng nèi gé

会张璁等力排费宏,御史吉棠因请还一清内阁。

jǐ shì zhōng zhāng qiáo yù shǐ hóu zhì děng zhēng zhī

给事中章侨、御史侯秩等争之。

dì zhé zhì guān zhào yī qīng wèi lì bù shàng shū wǔ yīng diàn dà xué shì

帝谪秩官,召一清为吏部尚书、武英殿大学士。

jì rù jiàn jiā shǎo shī réng jiān tài zǐ tài fù fēi gù shì yě

既入见,加少师,仍兼太子太傅,非故事也。

wáng hé xiàn huáng dì shí lù chéng jiā tài zǐ tài shī jǐn shēn diàn dà xué shì

亡何,《献皇帝实录》成,加太子太师、谨身殿大学士。

yī qīng yǐ bù yù zuǎn xiū cí bù xǔ

一清以不预纂修辞,不许。

wáng xiàn zòu jié tuī gōng yī qīng jiā tè jìn zuǒ zhù guó huá gài diàn dà xué shì

王宪奏捷,推功一清,加特进左柱国、华盖殿大学士。

fèi hóng yǐ qù yī qīng suì wéi shǒu fǔ

费宏已去,一清遂为首辅。

dì cì yín zhāng èr yuē qí dé zhōng zhèng yuē shéng qiān jiū wéi lìng mì fēng yán shì

帝赐银章二,曰“耆德忠正”,曰“绳愆纠违”,令密封言事。

yǔ zhāng cōng lùn zhāng yǒng qián gōng qǐ wèi tí dū tuán yíng

与张璁论张永前功,起为提督团营。

jǐ shì zhōng lù càn qǐng zēng zhù biān qiáng tuī míng yī qīng nǎng shí yì yī qīng yīn lì cóng yú zhī

给事中陆粲请增筑边墙,推明一清曩时议,一清因力从臾之。

dì wèi fā tǎng jīn mìng shì láng wáng tíng xiāng wǎng rán jiǔ zhī yì jìng zhǐ

帝为发帑金,命侍郎王廷相往,然久之亦竟止。

míng lún dà diǎn chéng jiā zhèng yī pǐn fèng

《明伦大典》成,加正一品俸。

chū dà lǐ yì qǐ yī qīng fāng jiā jū jiàn zhāng cōng shū yù shū mén rén qiáo yǔ yuē zhāng shēng cǐ yì shèng rén fù qǐ bù néng yì yě

初,“大礼”议起,一清方家居,见张璁疏,寓书门人乔宇曰:“张生此议,圣人复起,不能易也。

yòu quàn xí shū zǎo fù zhào yǐ dìng dà yì

”又劝席书早赴召,以定大议。

cōng děng jì zhòu xiǎn pō yǐn yī qīng

璁等既骤显,颇引一清。

dì yì yǐ yī qīng lǎo chén ēn lǐ jiā wò

帝亦以一清老臣,恩礼加渥。

miǎn cháng cháo rì jiǎng shì bān shuò wàng zhāo cān lìng chen chū shǐ rù gé shì shì

免常朝日讲侍班,朔望朝参,令晨初始入阁视事。

yù shū hé zhāng jí jīn bì láo lǐ zhī cì shén wò

御书、和章及金币、牢醴之赐甚渥。

suǒ yán biān shì guó jì dà xiǎo wú bù qīng tīng

所言边事、国计,大小无不倾听。

cōng yǔ guì è jì gōng qù fèi hóng yì yī qīng bì yuán jǐ

璁与桂萼既攻去费宏,意一清必援己。

yī qīng gù qǐng zhào xiè qiān xīn yuàn zhī

一清顾请召谢迁,心怨之。

qiān wèi zhì cōng yǐ rù nèi gé duō suǒ gèng jiàn

迁未至,璁已入内阁,多所更建。

yī qīng yǐn gù shì shāo cái yì qí dǎng jī bù píng

一清引故事稍裁抑,其党积不平。

jǐn yī niè néng qiān jié cōng cōng yù zhì zhī sǐ yī qīng bù kě

锦衣聂能迁讦璁,璁欲置之死,一清不可。

cōng nù shàng shū yīn dǐ yī qīng yòu sǒu huáng wǎn pái zhī shén lì

璁怒,上疏阴诋一清,又嗾黄绾排之甚力。

yī qīng shū biàn yán cōng yǐ néng qiān gù pái jǐ qiě bàng jí cōng tā yǔ

一清疏辨,言璁以能迁故排己,且傍及璁他语。

yīn qǐ hái gǔ

因乞骸骨。

dì wèi liǎng jiě zhī

帝为两解之。

yī qīng yòu yīn zāi biàn qǐng jiè chì bǎi guān hé zhōng fù qǐ yòu yì lǐ zhū chén zuì cōng yì hàn

一清又因灾变请戒饬百官和衷,复乞宥议礼诸臣罪,璁益憾。

zhù è rù nèi gé yì bù xiāng néng

柱萼入内阁,亦不相能。

yī qīng lǚ qiú qù qiě yán jīn chí lùn zhě shàng fēn gēng chén dú zhǔ ān jìng

一清屡求去,且言:“今持论者尚纷更,臣独主安静;

shàng kè hé chén dú zhǔ kuān píng

尚刻核,臣独主宽平。

yòng shì duō jǔ yǔ yuàn bì xián zhě lù

用是多龃龉,愿避贤者路。

dì fù wēn zhǐ bāo zhī

”帝复温旨褒之。

ér jǐ shì zhōng wáng zhǔn lù càn fā cōng è zhāo quán nà huì zhuàng dì lì ba cōng è qiě bào qí zuì

而给事中王准、陆粲发璁、萼招权纳贿状,帝立罢璁、萼,且暴其罪。

qí dǎng huò tāo rǎng bì yuē zhāng guì xíng shì qiě jí wǒ

其党霍韬攘臂曰:“张、桂行,势且及我。

suì shàng shū lì gōng yī qīng yán qí shòu zhāng yǒng xiāo jìng huì

”遂上疏力攻一清,言其受张永、萧敬贿。

yī qīng zài shū biàn qǐ ba

一清再疏辨,乞罢。

dì suī wèi liú zhī ér cōng fù zhào hái tāo gōng yì jí qiě yán fǎ sī chéng yī qīng fēng zhǐ gòu chéng è zuì

帝虽慰留之,而璁复召还,韬攻益急,且言法司承一清风指,构成萼罪。

dì guǒ nù lìng fǎ sī huì tíng chén zá yì

帝果怒,令法司会廷臣杂议。

chū xíng bù shàng shū zhōu lún yú nán jīng yǐ shì láng xǔ zàn dài

出刑部尚书周伦于南京,以侍郎许赞代。

zàn nǎi shí tāo yán qǐng xuē yī qīng jí

赞乃实韬言,请削一清籍。

dì lìng yī qīng zì chén

帝令一清自陈。

cōng nǎi sān shàng mì shū yǐn yī qīng zàn lǐ gōng qǐ cì kuān jiǎ shí yǐ jiān dì yì bǐ zhī qù

璁乃三上密疏,引一清赞礼功,乞赐宽假,实以坚帝意俾之去。

dì guǒ yǔn zhì shì chí yì guī réng cì jīn bì

帝果允致仕,驰驿归,仍赐金币。

míng nián cōng děng gòu zhū jì zōng yù zuò yī qīng shòu zhāng yǒng dì róng jīn qián wèi yǒng zhì mù yòu yǔ róng shì jǐn yī zhǐ huī suì luò zhí xián zhù

明年,璁等构朱继宗狱,坐一清受张永弟容金钱,为永志墓,又与容世锦衣指挥,遂落职闲住。

yī qīng dà hèn yuē lǎo yǐ nǎi wèi rú zǐ suǒ mài

一清大恨曰:“老矣,乃为孺子所卖!

jū fā bèi sǐ

”疽发背死。

yí shū yán shēn bèi wū miè sǐ qiě bù míng dì lìng shì zāng zuì bù wèn

遗疏言身被污蔑,死且不瞑,帝令释赃罪不问。

hòu shù nián fù gù guān

后数年复故官。

jiǔ zhī zèng tài bǎo shì wén xiāng

久之,赠太保,谥文襄。

yī qīng shēng ér yǐn gōng mào sì rén wú zi

一清生而隐宫,貌寺人,无子。

bó xué shàn quán biàn yóu xiǎo chàng biān shì

博学善权变,尤晓畅边事。

yǔ shū bàng wǔ yī xī zhàn shí shū xī zhōng jī yí

羽书旁午,一夕占十疏,悉中机宜。

rén huò zǐ jǐ fǎn jiàn yáng zhī

人或訾己,反荐扬之。

wéi wǎn yǔ cōng è yì wèi suǒ yà bù huò yǐ ēn lǐ zhōng

惟晚与璁、萼异,为所轧,不获以恩礼终。

rán qí cái yī shí wú liǎng huò bǐ zhī yáo chóng yún

然其才一时无两,或比之姚崇云。

wáng qióng zì dé huá tài yuán rén

王琼,字德华,太原人。

chéng huà èr shí nián jìn shì

成化二十年进士。

shòu gōng bù zhǔ shì jìn láng zhōng

授工部主事,进郎中。

chū zhì cáo hé sān nián lú qí shì wéi zhì

出治漕河三年,胪其事为志。

jì zhě àn jī zhī bù shuǎng háo fā yóu shì yǐ mǐn liàn chēng

继者按稽之,不爽毫发,由是以敏练称。

gǎi hù bù lì hé nán yòu bù zhèng shǐ

改户部,历河南右布政使。

zhèng dé yuán nián zhuó yòu fù dōu yù shǐ dū cáo yùn

正德元年,擢右副都御史督漕运。

míng nián rù wèi hù bù yòu shì láng

明年入为户部右侍郎。

héng fǔ yǒu cì de wú bù kě gēng lēi mín chū zū yǐ wéi cháng wáng fǎn wū mín zhào xián děng qīn jù

衡府有赐地,芜不可耕,勒民出租以为常,王反诬民赵贤等侵据。

qióng wǎng àn duó páng jìn mín de yǔ zhī xián děng shù biān mín duō yuàn zhě

琼往按,夺旁近民地予之,贤等戍边,民多怨者。

sān nián chūn tíng tuī lì bù shì láng qián hòu liù rén jiē bù yǔn

三年春,廷推吏部侍郎,前后六人,皆不允。

zuì hòu yǐ qióng shàng xǔ zhī

最后以琼上,许之。

zuò rèn hù bù shí biān chén jiè tài cāng yín wèi cháng suǒ sī zòu chí shàng shū gù zuǒ duó fèng ér qióng gǎi nán jīng

坐任户部时边臣借太仓银未偿,所司奏迟,尚书顾佐夺俸,而琼改南京。

yǐ fù gǎi hù bù

已,复改户部。

bā nián jìn shàng shū

八年进尚书。

qióng wéi rén yǒu xīn jì shàn gōu xiào

琼为人有心计,善钩校。

wèi láng shí xī lù gù dú tiáo lì jǐn de qí liǎn sàn yíng suō zhuàng

为郎时悉录故牍条例,尽得其敛散盈缩状。

jí wèi shàng shū yì míng xí guó jì

及为尚书,益明习国计。

biān shuài qǐng chú qiǔ zé qū zhǐ jì mǒu cāng mǒu chǎng zhì liáng cǎo jǐ hé

边帅请刍糗,则屈指计某仓、某场庤粮草几何;

zhū jùn suì shū biān zú suì cǎi qiū qīng jǐ hé yuē zú yǐ

诸郡岁输、边卒岁采秋青几何,曰:“足矣。

zhòng suǒ wàng yě

重索妄也。

rén yì yǐ qióng wèi cái

”人益以琼为才。

shí nián dài lù wán wèi bīng bù shàng shū

十年代陆完为兵部尚书。

shí sì fāng dào qǐ jiàng shì yǐ shǒu gōng jìn zhì

时四方盗起,将士以首功进秩。

qióng yán cǐ yíng qín bì zhèng

琼言:“此嬴秦弊政。

xíng zhī biān fāng yóu kě wèi yǒu nèi dì ér lùn shǒu gōng zhě

行之边方犹可,未有内地而论首功者。

jīn jiāng xī sì chuān wàng shā píng mín qiān wàn zòng zéi yí huò jiē cǐ yì suǒ zhì

今江西、四川妄杀平民千万,纵贼贻祸,皆此议所致。

zì jīn nèi dì zhēng tǎo wéi yǐ dàng píng wèi gōng bù jì shǒu jí

自今内地征讨,惟以荡平为功,不计首级。

cóng zhī

晋侯听从了他的建议。

dì shí yuǎn yóu sài wài jīng suì bù hái jìn jī dào qiè fā

帝时远游塞外,经岁不还,近畿盗窃发。

qióng qǐng yú hé jiān shè zǒng bīng yī rén dà míng wǔ dìng gè shè bīng bèi fù shǐ yī rén zé yǐ píng zéi ér xí shùn tiān bǎo dìng liǎng xún fǔ yán yào hài wèi wài fáng jí liáo dōng yán suí shì mǎ yú xíng zài yǐ hù jūn jià

琼请于河间设总兵一人,大名、武定各设兵备副使一人,责以平贼,而檄顺天、保定两巡抚,严要害为外防,集辽东、延绥士马于行在,以护军驾。

zhōng wài shì yǐ wú kǒng

中外恃以无恐。

xiào fēng zéi tāng má jiǔ fǎn yǒu sī qǐng fā bīng jiǎo

孝丰贼汤麻九反,有司请发兵剿。

qióng qǐng mì chì kān liáng dōu yù shǐ xǔ tíng guāng chū bù yì qín zhī wú yī tuō zhě

琼请密敕勘粮都御史许廷光,出不意擒之,无一脱者。

sì fāng jié zòu shàng duō tuī gōng qióng shù shòu yīn lài lèi jiā zhì shǎo shī jiān tài zǐ tài shī zi jǐn yī shì qiān hù

四方捷奏上,多推功琼,数受荫赉,累加至少师兼太子太师,子锦衣世千户。

jí yíng jiàn qián qīng gōng yòu yīn jǐn yī qiān hù zhě èr chǒng yù guān zhū shàng shū

及营建干清宫,又荫锦衣千户者二,宠遇冠诸尚书。

shí sì nián níng wáng chén háo fǎn

十四年,宁王宸濠反。

qióng qǐng chì nán hé bó fāng shòu xiáng dū cāo jiāng bīng fáng nán dōu nán gàn xún fǔ wáng shǒu rén hú guǎng xún fǔ qín jīn gè lǜ suǒ bù qū nán chāng yìng tiān xún fǔ li chōng sì zhèn jīng kǒu huái yáng xún fǔ cóng lán è yí zhēn

琼请敕南和伯方寿祥督操江兵防南都,南赣巡抚王守仁、湖广巡抚秦金各率所部趋南昌,应天巡抚李充嗣镇京口,淮扬巡抚丛兰扼仪真。

zòu shàng dì yì yù qīn zhēng chí sān rì bù xià

奏上,帝意欲亲征,持三日不下。

dà xué shì yáng tíng hé qù zhī jìng xià qīn zhēng zhào mìng qióng yǔ tíng hé děng jū shǒu

大学士杨廷和趣之,竟下亲征诏,命琼与廷和等居守。

xiān shì qióng yòng wáng shǒu rén fǔ nán gàn jiǎ pián yí tí dū jūn wù

先是,琼用王守仁抚南、赣,假便宜提督军务。

bǐ chén háo fǎn shū wén jǔ cháo zhuì zhuì

比宸濠反,书闻,举朝惴惴。

qióng yuē zhū jūn wù yōu wú yòng wáng bó ān gàn zhōu zhèng wèi jīn rì zéi dàn xī qín ěr

琼曰:“诸君勿忧,吾用王伯安赣州,正为今日,贼旦夕擒耳。

wèi jǐ guǒ rú qí yán

”未几,果如其言。

qióng cái gāo shàn jié nà

琼才高,善结纳。

hòu shì qián níng jiāng bīn děng yīn de zì zhǎn suǒ zòu qǐng zhé xíng

厚事钱宁、江彬等,因得自展,所奏请辄行。

qí néng wéi gōng yú bīng bù zhě yì bīn děng lì yě

其能为功于兵部者,亦彬等力也。

lù wán bài dài wéi lì bù shàng shū

陆完败,代为吏部尚书。

qióng jì péng zé píng liú zéi shēng wàng chū jǐ shàng gòu yú qián níng zhōng zé wēi fǎ

琼忌彭泽平流贼,声望出己上,构于钱宁,中泽危法。

yòu xiàn yún nán xún fǔ fàn yōng gān sù xún fǔ li kūn fù shǐ chén jiǔ chóu yú yù zhōng wài duō wèi qióng

又陷云南巡抚范镛、甘肃巡抚李昆、副使陈九畴于狱,中外多畏琼。

ér dà xué shì tíng hé yì yǐ qióng suǒ zhū shǎng duō qǔ zhōng zhǐ bù guān nèi gé fú néng kān

而大学士廷和亦以琼所诛赏,多取中旨,不关内阁,弗能堪。

míng nián shì zōng rù jì yán guān jiāo hé qióng xì dū chá yuàn yù

明年,世宗入继,言官交劾琼,系都察院狱。

qióng lì jié tíng hé dì yù bù zhí qióng xià tíng chén zá yì

琼力讦廷和,帝愈不直琼,下廷臣杂议。

zuò jiāo jié jìn shì lǜ lùn sǐ mìng shù zhuāng làng

坐交结近侍律论死,命戍庄浪。

qióng fù su nián lǎo gǎi shù suí dé

琼复诉年老,改戍绥德。

zhāng cōng guì è huò tāo yòng shì yǐ qióng yǔ tíng hé chóu shǒu jiàn zhī bù nà

张璁、桂萼、霍韬用事,以琼与廷和仇,首荐之,不纳。

zhì jiā jìng liù nián yǒu biān jǐng è lì qǐng yòng qióng bù guǒ

至嘉靖六年有边警,萼力请用琼,不果。

dì yì mǐn qióng lǎo bìng lìng hái jí wèi mín

帝亦悯琼老病,令还籍为民。

yù shǐ hú sōng yīn hé è zhé wài rèn qí tóng guān zhōu zài qǐng yòu sōng bìng xià zhào yù

御史胡松因劾萼谪外任,其同官周在请宥松,并下诏狱。

è fù yán qióng qián gōng tíng hé gù tíng chén qún qǐ pái zhī

萼复言琼前攻廷和,故廷臣群起排之。

dì nǎi mìng fù qióng shàng shū dài yòng

帝乃命复琼尚书待用。

míng nián suì yǐ bīng bù shàng shū jiān yòu dū yù shǐ dài wáng xiàn dū shǎn xī sān biān jūn wù

明年遂以兵部尚书兼右都御史代王宪督陕西三边军务。

tǔ lǔ fān jù hā mì tíng yì bì guān jué qí gòng sì nián yǐ

土鲁番据哈密,廷议闭关绝其贡,四年矣。

zhì shì qí jiāng yá mù lán wèi qiú sù tán mǎn sù r suǒ yí lǜ cóng èr qiān qiú nèi shǔ

至是,其将牙木兰为酋速檀满速儿所疑,率从二千求内属。

shā zhōu fān rén tiè mù gē tǔ bā děng sù wèi tǔ lǔ fān yì zhǔ zhě kǔ qí zhēng qiú yì lǜ wǔ qiān yú rén rù fù

沙州番人帖木哥、土巴等,素为土鲁番役属者,苦其征求,亦率五千余人入附。

fān rén lái kòu lián wèi cān jiāng yún chāng děng suǒ bài

番人来寇,连为参将云昌等所败。

qí yǐn wǎ là kòu sù zhōu zhě yóu jī péng jùn jī tuì zhī

其引瓦剌寇肃州者,游击彭濬击退之。

zéi jì shī yuán yòu shù shī lì nǎi xiàn hái hā mì

贼既失援,又数失利,乃献还哈密。

qiú tōng gòng qǐ guī jī liú shǐ chén ér yǔ duō mán

求通贡,乞归羁留使臣,而语多谩。

qióng zòu qǐ fǔ nà dì cóng bīng bù shàng shū wáng shí zhōng yì rú qióng qǐng

琼奏乞抚纳,帝从兵部尚书王时中议,如琼请。

huò tāo nán zhī qióng zài shū qǐng zhào hái fān shǐ tōng gòng rú gù

霍韬难之,琼再疏请诏还番使,通贡如故。

zì shì xī yù fù dìng ér běi kòu cháng wèi biān huàn

自是西域复定,而北寇常为边患。

chū rù fàn zhuāng làng qióng bù zhū jiāng zhē jī zhī zhǎn shù shí jí

初入犯庄浪,琼部诸将遮击之,斩数十级。

é yóu hóng chéng zi rù shā bù xiǎng zhǔ bù zhāng wén míng

俄由红城子入,杀部饷主簿张文明。

míng nián yǐ shù wàn qí kòu níng xià

明年以数万骑寇宁夏。

yǐ yòu fàn líng zhōu qióng dū yóu jī liáng zhèn děng yāo zhǎn qī shí yú rén

已又犯灵州,琼督游击梁震等邀斩七十余人。

qí qiū jí zhū dào jīng zú sān wàn àn xíng sāi xià

其秋,集诸道精卒三万,按行塞下。

kòu wén xǐ zhàng yuǎn dùn

寇闻,徙帐远遁。

zhū jūn fēn dào chū zòng yě shāo yào bīng ér hái

诸军分道出,纵野烧,耀兵而还。

xiān shì nán jīng jǐ shì zhōng qiū jiǔ rèn hé qióng dì wèi liú zhī

先是,南京给事中邱九仞劾琼,帝慰留之。

jí cōng è bà zhèng zhū hé cōng è dǎng zhě xián shǒu qióng nǎi lìng zhì shì

及璁、萼罢政,诸劾璁、萼党者咸首琼,乃令致仕。

é qǐn qián zhào qiǎn wèi yù

俄寝前诏,遣慰谕。

huì fān dà lüè lín táo qióng jí bīng tǎo ruò lóng bǎn ěr zhū zú fén qí cháo zhǎn shǒu sān bǎi liù shí fǔ jiàng qī shí yú zú

会番大掠临洮,琼集兵讨若笼、板尔诸族,焚其巢,斩首三百六十,抚降七十余族。

lù gōng jiā tài zǐ tài bǎo

录功,加太子太保。

qióng zài biān róng bèi shén chì

琼在边,戎备甚饬。

kòu cháng rù shān xi de lì yú suì fù liè jìng shàng yáng yù dōng qióng lìng bèi qí xi

寇尝入山西得利,逾岁复猎境上,阳欲东,琼令备其西。

kòu guǒ rù dà bài zhī

寇果入,大败之。

zhū fān dàng píng xī chuí yì jìng

诸番荡平,西陲益靖。

gān sù jūn mín sù kǔ tǔ lǔ fān qīn bào kǒng qióng qù xiāng shuài qǐ shǒu chén zòu liú

甘肃军民素苦土鲁番侵暴,恐琼去,相率乞守臣奏留。

yú shì xún fǔ táng zé xún àn hú míng shàn jù chén qí gōng qǐ rú jūn mín qǐng

于是巡抚唐泽、巡按胡明善具陈其功,乞如军民请。

yōu zhào jiǎng zhī

优诏奖之。

chū dì è yáng tíng hé yí tíng chén xī qí dǎng gù lián yòng guì è fāng xiàn fu wèi lì bù

初,帝恶杨廷和,疑廷臣悉其党,故连用桂萼、方献夫为吏部。

jí xiàn fu qù dì bù yù shòu tā rén jiǔ bù bǔ

及献夫去,帝不欲授他人,久不补。

zhì shí nián dōng qiǎn xíng rén jī chì zhào qióng wèi lì bù shàng shū

至十年冬,遣行人赍敕召琼为吏部尚书。

nán jīng yù shǐ mǎ yáng děng shí rén lì dǐ qióng xiān cháo yí jiān

南京御史马〈敭〉等十人力诋琼先朝遗奸。

dì dà nù jǐn dǎi yáng děng xià zhào yù wèi yù qióng

帝大怒,尽逮〈敭〉等下诏狱,慰谕琼。

wèi fán yáng děng yì hái zhí

未凡,〈敭〉等亦还职。

huā mǎ chí yǒu jǐng bīng bù shàng shū wáng xiàn qǐng fā bīng

花马池有警,兵部尚书王宪请发兵。

qióng yán huā mǎ chí bèi yán kòu bù néng rù dà jūn zhì qiě xiān tuì tú hào zhōng guó

琼言花马池备严,寇不能入,大军至,且先退,徒耗中国。

xiàn jìng fā liù qiān rén bǐ zhì zhāng dé kòu guǒ dùn

宪竟发六千人,比至彰德,寇果遁。

míng nián qiū zú guān

明年秋卒官。

zèng tài shī shì gōng xiāng

赠太师,谥恭襄。

shì nián péng zé yǐ xiān zú yǐ

是年,彭泽已先卒矣。

dāng zhèng jiā jiān zé qióng bìng yǒu cái lüè xiāng zhòng shāng bù yǐ yì dié wèi jìn tuì

当正、嘉间,泽、琼并有才略,相中伤不已,亦迭为进退。

ér qióng xiǎn zhì gōng lùn yóu bù yú

而琼险忮,公论尤不予。

rán zài běn bīng shí gōng duō

然在本兵时功多。

ér qí dū sān biān yě rén yǐ bǐ yáng yī qīng yún

而其督三边也,人以比杨一清云。

péng zé zì jì wù lán zhōu rén

彭泽,字济物,兰州人。

yòu xué yú wài zǔ duàn jiān yǒu zhì jié

幼学于外祖段坚,有志节。

huì shì èr chǎng bì wén mǔ bìng jìng guī mǔ bìng yì yǐ

会试二场毕,闻母病,径归,母病亦已。

dēng hóng zhì sān nián jìn shì shòu gōng bù zhǔ shì lì xíng bù láng zhōng

登弘治三年进士,授工部主事,历刑部郎中。

shì háo shā rén zé zhì zhī pì

势豪杀人,泽置之辟。

zhōng guì wèi qí miǎn zhí bù tīng

中贵为祈免,执不听。

chū wèi huī zhōu zhī fǔ

出为徽州知府。

zé jiāng qiǎn nǚ zhì qī qì shù shí shǐ lì sòng qí jiā

泽将遣女,治漆器数十,使吏送其家。

zé fù dà nù qù fén zhī tú bù yì huī

泽父大怒,趣焚之,徒步诣徽。

zé jīng chū yà zì lì fù qí zhuāng

泽惊出迓,自吏负其装。

fù nù yuē wú fù cǐ shù qiān lǐ rǔ bù néng fù shù bù yé

父怒曰:“吾负此数千里,汝不能负数步耶?

rù zhàng zé táng xià

”入,杖泽堂下。

zhàng yǐ chí zhuāng jìng qù

杖已,持装径去。

zé yì tòng dǐ lì

泽益痛砥砺。

zhèng zuì rén yǐ fāng qián shǒu sūn yù

政最,人以方前守孙遇。

yù jiàn xún lì chuán zhōng

遇见《循吏传》中。

fù sāng guī

父丧归。

zhèng dé chū qǐ zhī zhēn dìng

正德初,起知真定。

yān rén shù náo jìn zé zhì yī guān yú tīng shì yǐ sǐ chù zhī qí rén bù gǎn chěng

阉人数挠禁,泽治一棺于厅事,以死怵之,其人不敢逞。

qiān zhè jiāng fù shǐ lì hé nán àn chá shǐ suǒ zhì yǐ wēi měng chēng

迁浙江副使,历河南按察使,所至以威猛称。

zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ liáo dōng

擢右佥都御史,巡抚辽东。

jìn yòu fù dōu yù shǐ gǎi bǎo dìng

进右副都御史,改保定。

wèi fù ér liú huì zhào suì děng luàn hé nán mìng zé yǔ xián níng bó chóu yuè tí dū jūn wù tǎo zhī

未赴,而刘惠、赵𬭼等乱河南,命泽与咸宁伯仇钺提督军务讨之。

chén pián yí shí yī shì hòu shǎng jùn fá yǐ jī quàn jiāng lì

陈便宜十一事,厚赏峻罚,以激劝将吏。

zé tǐ gàn xiū wěi yāo dài shí èr wéi dà yīn shēng yú rén yǔ ruò chì zhà

泽体干修伟,腰带十二围,大音声,与人语若叱咤。

shǐ zhì dà chén jūn róng yǐn jiàn zhū jiàng xiào zé yǐ wèi suō dāng sǐ

始至,大陈军容,引见诸将校,责以畏缩当死。

zhū jiàng xiào gǔ lì fú zuì liáng jiǔ nǎi shì

诸将校股栗伏罪,良久乃释。

suì xià lìng gǔ xíng báo zéi dà xiǎo shù shí zhàn lián pò zhī

遂下令鼓行薄贼,大小数十战,连破之。

fu sì yuè zéi jǐn píng yǔ xiáng yuè chuán

甫四月,贼尽平,语详《钺传》。

lù gōng jìn yòu dū yù shǐ tài zǐ shǎo bǎo yìn zǐ jǐn yī shì bǎi hù

录功,进右都御史、太子少保,荫子锦衣世百户。

xún dài hóng zhōng zǒng dū chuān shǎn zhū jūn tǎo sì chuān zéi

寻代洪钟总督川、陕诸军,讨四川贼。

shí yān běn shù lán tíng ruì liáo huì cáo fu yǐ píng wéi liáo má zi yù sī fèng chāng jué rú gù

时鄢本恕、蓝廷瑞、廖惠、曹甫已平,惟廖麻子、喻思俸猖獗如故。

zé xié zǒng bīng guān shí yuán shù bài zéi bù jiàng yán xūn zhuī qín má zi yú jiàn zhōu

泽偕总兵官时源数败贼,部将阎勋追擒麻子于剑州。

sī fèng cuàn tōng ba jiān shì fù zhèn

思俸窜通、巴间,势复振。

zé dū zhū jūn wéi zhī zú jiù qín

泽督诸军围之,卒就擒。

zé suì yí hàn zhōng qǐng bān shī

泽遂移汉中,请班师。

wèi bào ér nèi jiāng róng chāng zéi fù chì zé yòu yí shī tǎo píng zhī

未报,而内江、荣昌贼复炽,泽又移师讨平之。

qiě píng chéng dōu luàn zú zhī zhí zhī zhōu zhǐ huī zhě

且平成都乱卒之执知州、指挥者。

qǐng bān shī yì lì zhào zàn liú bǎo níng zhèn fǔ

请班师益力,诏暂留保宁镇抚。

jìn zuǒ dōu yù shǐ tài zǐ tài bǎo yìn zǐ rú chū

进左都御史、太子太保,荫子如初。

zé fù qǐng hái zhě zài nǎi zhào hái

泽复请还者再,乃召还。

wèi xíng huì tǔ lǔ fān jù hā mì zhí zhōng shùn wáng sù tán bài yá láng yǐ qí yìn qù tóu màn shū gān sù yào suǒ jīn bì

未行,会土鲁番据哈密,执忠顺王速檀拜牙郎,以其印去,投谩书甘肃,要索金币。

zǒng zhì shān zhāng gān sù xún fǔ zhào jiàn yǐ wén qǐng qiǎn dà chén jīng lüè

总制邓璋、甘肃巡抚赵鉴以闻,请遣大臣经略。

dà xué shì yáng tíng hé děng gòng jiàn zé

大学士杨廷和等共荐泽。

zé jiǔ zài bīng jiān yàn zhī

泽久在兵间,厌之。

yǐ xiāng tǔ wèi cí qiě yǐn jí tuī zhāng jí xián níng hóu yuè kě rèn

以乡土为辞,且引疾,推璋及咸宁侯钺可任。

dì yōu zhào wèi miǎn nǎi xíng

帝优诏慰勉,乃行。

zé cái wǔ zhī bīng rán xìng shū kuò fù qì

泽材武知兵,然性疏阔负气。

jīng lüè hā mì shì pō bù dàng qián níng wáng qióng děng jiāo yǐ hé zhī suì yīn cǐ dé zuì

经略哈密事颇不当,钱宁、王琼等交𬺈龁之,遂因此得罪。

zé zhì gān zhōu tǔ lǔ fān fāng kòu chì jīn kǔ yù zhū wèi qiǎn shǐ suǒ jīn bì qǐng hái hā mì

泽至甘州,土鲁番方寇赤斤、苦峪诸卫,遣使索金币,请还哈密。

zé yǐ fān rén kě lì dàn yě yǔ jiàn móu qiǎn hā mì dū du xiě yì hǔ xian yǐ bì èr qiān yín jiǔ qiāng yī lù zhī lìng hái hā mì chéng yìn

泽以番人可利啖也,与鉴谋,遣哈密都督写亦虎仙以币二千、银酒枪一赂之,令还哈密城印。

wèi de bào zhé zòu shì píng qǐ hái gǔ

未得报,辄奏事平,乞骸骨。

zhào hái lǐ yuàn shì

召还理院事。

xún àn yù shǐ féng shí yōng yán chéng wèi guī zé bù yí jù zhào

巡按御史冯时雍言城未归,泽不宜遽召。

bù nà

不纳。

chū bīng bù quē shàng shū tíng chén gòng tuī zé ér wáng qióng de zhī qiě yīn zǔ zé

初,兵部缺尚书,廷臣共推泽,而王琼得之,且阴阻泽。

yán guān duō hé qióng zhě yóu shì yǒu xì

言官多劾琼者,由是有隙。

zé yòu shǐ jiǔ cháng lìng qióng qióng yù yù qīng zhī

泽又使酒常凌琼,琼愈欲倾之。

zé shí shí mà qián níng qióng yǐ yǔ níng níng wèi xìn

泽时时骂钱宁,琼以语宁,宁未信。

qióng nǎi yāo zé yǐn nì níng suǒ qīn píng jiān tiāo zé zuì mà shǐ wén zhī níng guǒ dà nù

琼乃邀泽饮,匿宁所亲屏间,挑泽醉骂使闻之,宁果大怒。

huì kòu dà rù xuān fǔ tíng yì yǐ xǔ tài jiàng bīng zé zǒng zhì dōng xī liǎng biān jūn wù

会寇大入宣府,廷议以许泰将兵,泽总制东西两边军务。

jí zhào xià ba tài bù qiǎn yòu bù mìng zé zǒng zhì dú lìng tí dū liǎng yóu jī bīng liù qiān rén yǐ xíng yì yǐ kùn zé

及诏下,罢泰不遣,又不命泽总制,独令提督两游击兵六千人以行,意以困泽。

zé yán chén wén chén cuī fēng xiàn zhèn fēi chén suǒ néng dú rèn

泽言:“臣文臣,摧锋陷阵非臣所能独任。

qióng nǎi zòu qiǎn chéng guó gōng zhū fǔ

”琼乃奏遣成国公朱辅。

huì kòu dùn zé hái lǐ yuàn shì

会寇遁,泽还理院事。

xiě yì hǔ xiān zhě sù jié xiá

写亦虎仙者,素桀黠。

suī jū sù zhōu yīn tōng tǔ lǔ fān qiú sù tán mǎn sù r wèi zhī ěr mù jù chéng duó yìn jiē qí móu

虽居肃州,阴通土鲁番酋速檀满速儿,为之耳目,据城夺印皆其谋。

zé chū bù zhī ér qiǎn zhī

泽初不知而遣之。

mǎn sù r yǐ chéng yìn lái guī liú sù tán bài yá láng rú gù

满速儿以城印来归,留速檀拜牙郎如故。

hǔ xian fù dàn shǐ rù kòu yuē sù zhōu kě de yě

虎仙复啖使入寇,曰:“肃州可得也。

mǎn sù r yuè shǐ qí xù mǎ hēi mù suí rù gòng yǐ chān xū shí qiě zhēng huì

”满速儿悦,使其婿马黑木随入贡,以觇虚实,且征贿。

zé yǐ hái jiàn yì qiān qù li kūn dài xún fǔ lǜ tā biàn zhì qí shǐ yú gān zhōu ér qū hǔ xian chū guān

泽已还,鉴亦迁去,李昆代巡抚,虑他变,质其使于甘州,而驱虎仙出关。

hǔ xian jù fú qù

虎仙惧弗去。

mǎn sù r wén zhī nù fù qǔ hā mì fēn bīng jù shā zhōu zì lǜ wàn qí kòu jiā yù guān

满速儿闻之怒,复取哈密,分兵据沙州,自率万骑寇嘉峪关。

yóu jī ruì níng yǔ cān jiāng jiǎng cún lǐ yù zhī

游击芮宁与参将蒋存礼御之。

níng yǐ qī bǎi rén xiān yù kòu shā zi bà

宁以七百人先遇寇沙子坝。

kòu wéi níng ér fēn bīng zhui cún lǐ jūn

寇围宁,而分兵缀存礼军。

níng jūn jǐn méi suì duò chéng bǎo zòng shā lüě

宁军尽没,遂堕城堡,纵杀掠。

zhào zé tí dū sān biān jūn wù wǎng yù

诏泽提督三边军务往御。

huì fù shǐ chén jiǔ chóu xì qí shǐ shī bài yān dá jí hǔ xian děng nèi yìng jué nǎi fù qiú hé

会副使陈九畴系其使失拜烟答及虎仙等,内应绝,乃复求和。

zé bīng suì ba

泽兵遂罢。

xún qǐ hái gǔ guī chí yì gěi fu lǐn rú zhì

寻乞骸骨归,驰驿给夫廪如制。

zé jì qù qióng zhuī lùn jiā yù zhī bài qǐng qióng jié zēng bì zhě zhǔ míng

泽既去,琼追论嘉峪之败,请穷诘增币者主名。

qián níng cóng zhōng xià qí shì dà xué shì liáng chǔ děng chí zhī nǎi yǐ

钱宁从中下其事,大学士梁储等持之,乃已。

huì shī bài yān dá zi sòng fù yuān xià fǎ sī yì shì xiě yì hǔ xian děng

会失拜烟答子讼父冤,下法司议,释写亦虎仙等。

qióng yīn qǐng qiǎn jǐ shì yù shǐ kān shī shì zhuàng hái bào wú suǒ yǐn

琼因请遣给事御史勘失事状,还报无所引。

qióng suì hé zé wàng zēng jīn bì yí shū yì hé shī xìn qǐ xìn rǔ guó sàng shī

琼遂劾泽妄增金币,遗书议和,失信启衅,辱国丧师;

kūn jiǔ chóu jù yi zuì

昆、九畴俱宜罪。

zhào chì zé wèi mín kūn jiǔ chóu dǎi xùn

诏斥泽为民,昆、九畴逮讯。

kūn zhé guān jiǔ chóu chú míng

昆谪官,九畴除名。

shì zōng rù jì qián níng bài qióng yì dé zuì

世宗入继,钱宁败,琼亦得罪。

yù shǐ yáng bǐng zhōng qǐng zhào zé suì jí jiā qǐ bīng bù shàng shū tài zǐ tài bǎo

御史杨秉中请召泽,遂即家起兵部尚书、太子太保。

kūn jiǔ chóu yì fù guān

昆、九畴亦复官。

bù shì jī huài jiǔ zé hé gōng zuì dù gàn qǐng bīng zhèng yī xīn

部事积坏久,泽核功罪,杜干请,兵政一新。

chū zhèng dé shí tíng chén jiàn bái róng wù fèng yú zhǐ zhě duō fèi gé

初,正德时,廷臣建白戎务奉俞旨者,多废格。

zé qǐng lú liè chéng shū cì dì xiū jǔ

泽请胪列成书,次第修举。

yòu qǐng chì jiǔ biān shǒu chén cè fáng yù fāng lüè wú huà jìng zì bǎo

又请敕九边守臣,策防御方略,毋画境自保。

zhèn xún jū zhōng diào dù wú xiāng qiān zhì

镇、巡居中调度,毋相牵制。

zhū biān gè yǐ nóng xì zhù qiáng jùn háo xiū dūn tái chì tún pù wèi jīng jiǔ jì

诸边各以农隙筑墙浚濠,修墩台,饬屯堡,为经久计。

nèi dì dào fu xi chì shǒu chén liàn zú wu lì bǎo jiá chéng nì dào bù jǔ zhě

内地盗甫息,敕守臣练卒伍,立保甲,惩匿盗不举者。

qiě fǔ xī nán zhū miáo mán shēn hǎi jìn tài jīng jūn lǎo ruò

且抚西南诸苗蛮,申海禁,汰京军老弱。

dì xián jiā nà

帝咸嘉纳。

zhào qiǎn zhōng guān yáng jīn zhèng bīn ān chuān gēng dài zhèn shǒu fù lìng zhāng bì liú yáo shǒu liáng zhōu jū yōng

诏遣中官杨金、郑斌、安川更代镇守,复令张弼、刘瑶守凉州、居庸。

zé chí bù kě ba fú qiǎn

泽持不可,罢弗遣。

sì chuān xún fǔ hú shì níng hé fēn shǒu zhōng guān zhào qīn zé yīn qǐng jǐn ba zhū zhèn shǒu

四川巡抚胡世宁劾分守中官赵钦,泽因请尽罢诸镇守。

shí suī bù cóng qí hòu zhèn shǒu jìng ba

时虽不从,其后镇守竟罢。

jiā jìng yuán nián zé yán tiān xià jūn guān bù jiē yǒu tiē huáng jí yòng yǐ chù zhì jǐn yī dú wú yú shì zhì jí rú zhū wèi

嘉靖元年,泽言天下军官,部皆有帖黄籍,用以黜陟,锦衣独无,于是置籍如诸卫。

jǐn yī qiān hù liú zàn děng zhào shū chù tài fù qiú hái guān sī lǐ zhōng guān xiāo jìng qǐng bǔ jiān jú gōng jiàng qiān wǔ bǎi rén zé jiē chí bù kě dì bìng cóng zhī

锦衣千户刘瓒等,诏书黜汰,复求还官,司礼中官萧敬请补监局工匠千五百人,泽皆持不可,帝并从之。

dì jiāng shòu wài qī jiǎng tài děng wǔ rén wéi jǐn yī zé zhēng bù nà

帝将授外戚蒋泰等五人为锦衣,泽争,不纳。

zài bù duō suǒ zhí chí

在部多所执持。

huì yù shǐ shǐ dào yǐ jié yáng tíng hé xià yù zé fù hé dào

会御史史道以讦杨廷和下狱,泽复劾道。

dì yīn yù yán guān wéi dà jiān jí jī mì shì zhuān shū zòu yú zhǐ jù gōng shū wú xié sī zhòng shāng shàn lèi

帝因谕言官,惟大奸及机密事专疏奏,余只具公疏,毋挟私中伤善类。

zhào xià jǐ shì yù shǐ jiāo zhāng hé zé zǔ yán lù huài zǔ zōng fǎ

诏下,给事御史交章劾泽阻言路,坏祖宗法。

dì nǎi cóng lì bù yán tíng qián yù

帝乃从吏部言,停前谕。

zé bù zì ān lèi shū qǐ xiū

泽不自安,累疏乞休。

yán zhě fù jiāo hé zhī nǎi jiā shǎo bǎo cì chì chéng chuán guī

言者复交劾之,乃加少保,赐敕乘传归。

jǐn yī bǎi hù wáng bāng qí hàn zé cháng yì jǐ shàng shū yán hā mì shī guó yóu zé lù fān qiú hé suǒ zhì yǔ qīn yáng tíng hé chén jiǔ chóu děng

锦衣百户王邦奇憾泽尝抑己,上书言哈密失国,由泽赂番求和所致,语侵杨廷和、陈九畴等。

zhāng cōng guì è fāng jí tíng hé suì dǎi jiǔ chóu tíng xùn shù biān

张璁、桂萼方疾廷和,遂逮九畴廷讯,戍边。

zé fù duó guān wèi mín jiā jū yù yù yǐ zú

泽复夺官为民,家居郁郁以卒。

zǒng zhì shàng shū táng lóng yán zé xiào yǒu lián zhí xiān hòu tǎo píng qún dào gōng zài méng fǔ

总制尚书唐龙言:“泽孝友廉直,先后讨平群盗,功在盟府。

bì xià qǐ zhī tián jiān bǐ zhǎng bāng zhèng

陛下起之田间,俾掌邦政。

zé zī zī fèng guó fù wèi chán yán gòu ba

泽孜孜奉国,复为谗言构罢。

jīn mò yǐ wǔ nián suǒ yí èr qiè yī shí bù gěi

今殁已五年,所遗二妾,衣食不给。

qǐng hé zé wǎng láo fù guān jiā xù yǐ zuò zhōng chén zhī qì

请核泽往劳,复官加恤,以作忠臣之气。

bù cóng

”不从。

lóng qìng chū fù guān shì xiāng yì

隆庆初,复官,谥襄毅。

máo bó wēn zì rǔ lì jí shuǐ rén

毛伯温,字汝厉,吉水人。

zǔ chāo guǎng xī zhī fǔ

祖超,广西知府。

bó wēn dēng zhèng dé sān nián jìn shì shòu shào xīng fǔ tuī guān

伯温登正德三年进士,授绍兴府推官。

zhuó yù shǐ xún àn fú jiàn hé nán

擢御史,巡按福建、河南。

shì zōng jí wèi zhōng guān zhāng ruì zhāng zhōng děng lùn sǐ qí dǎng xiāo jìng wéi bīn yīn huǎn zhī

世宗即位,中官张锐、张忠等论死,其党萧敬、韦霦阴缓之。

bó wēn qǐng bìng zhū jìng bīn zhōng guān wèi bǐng qì

伯温请并诛敬、霦,中官为屏气。

jiā jìng chū qiān dà lǐ sì chéng

嘉靖初,迁大理寺丞。

zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ níng xià

擢右佥都御史,巡抚宁夏。

li fú dá yù qǐ zuò wèi dà lǐ shí shī rù chǐ zhí guī

李福达狱起,坐为大理时失入,褫职归。

yòng jiàn qǐ gù guān fǔ shān xī yí shùn tiān jiē wèi fù

用荐起故官,抚山西,移顺天,皆未赴。

gǎi lǐ yuàn shì jìn zuǒ fù dōu yù shǐ

改理院事,进左副都御史。

wèi zhào fǔ zōng rén yòu liáng suǒ jié jiě guān hou kān

为赵府宗人祐椋所讦,解官候勘。

yǐ fù chǐ zhí

已,复褫职。

shí wǔ nián dōng huáng sì shēng jiāng bān zhào wài guó

十五年冬,皇嗣生,将颁诏外国。

lǐ bù shàng shū xià yán yǐ ān nán jiǔ shī cháo gòng bù dàng qiǎn shǐ qǐng tǎo zhī

礼部尚书夏言以安南久失朝贡,不当遣使,请讨之。

suì qǐ bó wēn yòu dū yù shǐ yǔ xián níng hóu chóu luán zhì bīng dài mìng

遂起伯温右都御史,与咸宁侯仇鸾治兵待命。

yǐ fù sāng cí bù xǔ

以父丧辞,不许。

míng nián wǔ yuè zhì jīng shàng fāng lüè liù shì

明年五月至京,上方略六事。

huì ān nán shì sūn lí níng qiǎn péi chén zhèng wéi liáo děng su mò dēng yōng shì nì qǐng xīng shī fù chóu

会安南世孙黎宁遣陪臣郑惟僚等诉莫登庸弑逆,请兴师复仇。

dì yí qí bù shí mìng zàn huǎn shī chì liǎng guǎng yún nán shǒu chén kān bào ér mìng bó wēn xié lǐ yuàn shì

帝疑其不实,命暂缓师,敕两广、云南守臣勘报,而命伯温协理院事。

yù shǐ hé wéi bǎi qǐng tīng bó wēn zhōng zhì bù xǔ

御史何维柏请听伯温终制,不许。

bó wēn yǐn jí bù chū zhì dàn chú shǐ qǐ shì shì

伯温引疾不出,至禫除始起视事。

qí dōng qiān gōng bù shàng shū

其冬迁工部尚书。

shí qī nián chūn qián guó gōng mù cháo fǔ děng yǐ dēng yōng jiàng biǎo zhì qǐng yòu zuì xǔ gòng

十七年春,黔国公沐朝辅等以登庸降表至,请宥罪许贡。

xiān shì yún nán xún fǔ wāng wén shèng zòu dēng yōng wén fā bīng jìn tǎo qiǎn shǐ qián chān

先是,云南巡抚汪文盛奏登庸闻发兵进讨,遣使潜觇。

dì yǐ chì zūn qián zhào jìn bīng wén shèng yòu nà ān nán xiáng rén wǔ wén yuān cè jù yán dēng yōng kě pò zhuàng fù chuán xí ān nán lìng fèng biǎo xiàn de

帝已敕遵前诏进兵,文盛又纳安南降人武文渊策,具言登庸可破状,复传檄安南令奉表献地。

jí shì xià cháo fǔ zòu fù tíng yì qiān yán bù kě xǔ

及是,下朝辅奏付廷议,佥言不可许。

nǎi gǎi bó wēn bīng bù shàng shū jiān yòu dū yù shǐ kè qī qǐ xíng

乃改伯温兵部尚书兼右都御史,克期启行。

dì yǐ yòng bīng shì zhòng wú bì tǎo yì tè yù wēi fú zhī

帝以用兵事重,无必讨意,特欲威服之。

ér bīng bù shàng shū zhāng zàn wú suǒ huà shì dì yì wèi kě fǒu

而兵部尚书张瓒无所画,视帝意为可否。

cháo lùn duō zhǔ bù dàng xīng shī gù bù gǎn xiǎn jiàn

朝论多主不当兴师,顾不敢显谏。

zhì xià shù yuè liǎng guǎng zǒng dū shì láng zhāng jīng yǐ yòng bīng fāng lüè shàng qiě yán xū bīng sān shí wàn xiǎng bǎi liù shí wàn shí

制下数月,两广总督侍郎张经以用兵方略上,且言须兵三十万,饷百六十万石。

qīn zhōu zhī zhōu lín xī yuán zé jí yán dēng yōng yì qǔ qǐng jí rì chū shī

钦州知州林希元则极言登庸易取,请即日出师。

zàn bù gǎn jué fù qǐng tíng yì

瓒不敢决,复请廷议。

yì shàng wú chéng cè dì bù yì ràng zàn shī fù zhǐ

议上无成策,帝不怿,让瓒,师复止。

mìng bó wēn réng xié lǐ yuàn shì

命伯温仍协理院事。

míng nián èr yuè dì xìng chéng tiān

明年二月,帝幸承天。

zhào bó wēn zǒng dū xuān dà shān xī jūn wù

诏伯温总督宣、大、山西军务。

é xuǎn gōng liáo jiā jiān tài zǐ bīn kè

俄选宫僚,加兼太子宾客。

dà tóng suǒ xiá zhèn biān zhèn chuān hóng cì zhèn hé zhèn lǔ wǔ bǎo xiāng jù èr bǎi yú lǐ jí biān jìn zéi zhàng

大同所辖镇边、镇川、弘赐、镇河、镇虏五堡,相距二百余里,极边近贼帐。

zì xún fǔ zhāng wén jǐn yǐ zhù bǎo zhì luàn hòu wú gǎn yì xiū zhě

自巡抚张文锦以筑堡致乱,后无敢议修者。

bó wēn yuē biàn suǒ yóu shēng yǐ rèn yòng fěi rén fēi jiàn yì miù yě

伯温曰:“变所由生,以任用匪人,非建议谬也。

zú yíng zhī

”卒营之。

mù jūn sān qiān fáng shǒu gěi yǐ xián tián yǒng chú qí fù

募军三千防守,给以闲田,永除其赋。

biān fáng lài yān

边防赖焉。

lù gōng jiā tài zǐ shǎo bǎo

录功,加太子少保。

shì shí dēng yōng jù tǎo shù shàng biǎo qǐ xiáng

是时登庸惧讨,数上表乞降。

dì yì yù yīn fǔ zhī qiǎn shì láng huáng wǎn zhāo yù

帝亦欲因抚之,遣侍郎黄绾招谕。

wǎn duō suǒ yāo qiú dì nù ba wǎn

绾多所要求,帝怒,罢绾。

zài xià tíng yì xián yán dāng tǎo dì cóng zhī

再下廷议,咸言当讨,帝从之。

rùn qī yuè mìng bó wēn luán nán zhēng

闰七月命伯温、鸾南征。

wén wǔ sān pǐn yǐ xià bù yòng mìng zhě xǔ jūn lìng cóng shì

文武三品以下不用命者,许军令从事。

bó wēn děng zhì guǎng xī huì zǒng dū zhāng jīng zǒng bīng guān ān yuǎn hóu liǔ xún cān zhèng wēng wàn dá zhāng yuè děng yì zhēng liǎng guǎng fú jiàn hú guǎng láng tǔ guān bīng fán shí èr wàn wǔ qiān yú rén fēn sān shào zì píng xiáng lóng tóng sī líng zhōu rù ér yǐ qí bīng èr wèi shēng yuán

伯温等至广西,会总督张经,总兵官安远侯柳珣,参政翁万达、张岳等议,征两广、福建、湖广狼土官兵凡十二万五千余人,分三哨,自凭祥、龙峒、思陵州入,而以奇兵二为声援。

xí yún nán xún fǔ wāng wén shèng shuài bīng zhù lián huā tān yì fēn sān dào jìn

檄云南巡抚汪文盛帅兵驻莲花滩,亦分三道进。

bù shǔ yǐ dìng huì luán yǒu zuì zhào hái jí yǐ xún dài

部署已定,会鸾有罪召还,即以珣代。

shí jiǔ nián qiū bó wēn děng jìn zhù nán níng

十九年秋,伯温等进驻南宁。

xí ān nán chén mín yù yǐ tiān cháo xīng miè jì jué zhī yì zuì zhǐ dēng yōng fù zǐ jǔ jùn xiàn jiàng zhě yǐ qí de shòu zhī

檄安南臣民,谕以天朝兴灭继绝之义,罪止登庸父子,举郡县降者以其地授之。

xuán zhòng gòu gòu dēng yōng fù zǐ ér xuān yù dēng yōng jí tǔ dì rén mín nà kuǎn jí rú zhào shū yòu zuì

悬重购购登庸父子,而宣谕登庸籍土地、人民纳款,即如诏书宥罪。

dēng yōng dà jù qiǎn shǐ yì wàn dá qǐ xiáng cí shén āi

登庸大惧,遣使诣万达乞降,词甚哀。

wàn dá sòng zhī bó wēn suǒ

万达送之伯温所。

bó wēn chéng zhì xǔ zhī xuān tiān zǐ ēn wēi nà qí tú jí bìng suǒ hái qīn zhōu sì tóng de

伯温承制许之,宣天子恩威,纳其图籍,并所还钦州四峒地。

quán lìng hái guó tīng mìng

权令还国听命。

chí shū yǐ wén dì dà yuè

驰疏以闻,帝大悦。

zhào gǎi ān nán guó wèi ān nán dū tǒng shǐ sī yǐ dēng yōng wèi dū tǒng shǐ shì xí zhì shí sān xuān fǔ sī lìng zì shǔ zhì

诏改安南国为安南都统使司,以登庸为都统使,世袭,置十三宣抚司,令自署置。

bó wēn shòu mìng suì yú bù fā yī shǐ ér ān nán dìng yóu dì běn bù yù yòng bīng gù yě

伯温受命岁余,不发一矢,而安南定,由帝本不欲用兵故也。

lùn gōng jiā tài zǐ tài bǎo

论功,加太子太保。

èr shí yī nián zhēng yuè hái cháo fù lǐ yuàn shì

二十一年正月还朝,复理院事。

biān guān shù yǒu jǐng bó wēn qǐng zhù jīng shī wài chéng

边关数有警,伯温请筑京师外城。

dì yǐ bào kě jǐ shì zhōng liú yǎng zhí yán miào gōng fāng xìng wù lì nán jì nǎi mìng zàn zhǐ

帝已报可,给事中刘养直言,庙工方兴,物力难继,乃命暂止。

qí nián shí yuè zhāng zàn zú bó wēn dài wéi bīng bù

其年十月,张瓒卒,伯温代为兵部。

zàn tān dú zài bù bā nián róng bèi jǐn duò

瓒贪黩,在部八年,戎备尽堕。

bó wēn huì tíng chén yì shàng fáng biān èr shí sì shì jūn lìng yī xīn

伯温会廷臣议上防边二十四事,军令一新。

yán guān jiàn yì qǐng hé shí xīn jūn jīng jūn jí nèi fǔ lì shì jiàng yì yǐ yù guó chǔ

言官建议,请核实新军、京军及内府力士、匠役,以裕国储。

bó wēn yīn shàng rǒng làn dāng gé zhě èr shí yú tiáo fán jǐn yī téng xiāng zhū wèi yù mǎ nèi guān shàng shàn zhū jiān sù wèi zhōng guì pán jù zhě jǐn zài gé zhōng

伯温因上冗滥当革者二十余条,凡锦衣、腾骧诸卫,御马、内官、尚膳诸监,素为中贵盘踞者,尽在革中。

dì chēng shàn lì mìng qīng tài

帝称善,立命清汰。

sù bì pō lí ér zuǒ yòu jìn xí duō bú yuè

宿弊颇厘,而左右近习多不悦。

èr shí sān nián qiū shùn tiān xún fǔ zhū fāng yǐ fáng qiū bì qǐng chè kè bīng

二十三年秋,顺天巡抚朱方以防秋毕请撤客兵。

wèi jǐ kòu dà rù zhí bī jī fǔ

未几,寇大入,直逼畿辅。

dì zhèn nù bìng xiè zǒng dū dí péng qiǎn shù bì fāng zhàng xià

帝震怒,并械总督翟鹏遣戍,毙方杖下。

yù shǐ shū tīng yán fāng zhǐ yì chè jì bīng ér bìng chè xuān dà zé bó wēn yǔ zhí fāng láng hán zuì yě

御史舒汀言,方止议撤蓟兵,而并撤宣、大,则伯温与职方郎韩最也。

dì suì xuē bó wēn jí zhàng zuì bā shí shù jí biān

帝遂削伯温籍,杖最八十,戍极边。

bó wēn guī jū fā bèi zú

伯温归,疽发背卒。

mù zōng lì fù guān cì xù

穆宗立,复官,赐恤。

tiān qǐ chū zhuī shì xiāng mào

天启初,追谥襄懋。

bó wēn qì yǔ chén yì yǐn dàn jiān shí rén

伯温气宇沉毅,饮啖兼十人。

lín shì jué jī bù dòng shēng sè

临事决机,不动声色。

ān nán zhī yì wàn dá yuè cè wèi duō

安南之役,万达、岳策为多。

bó wēn lì jiàn yú cháo èr rén suì de rèn yòng

伯温力荐于朝,二人遂得任用。

wāng wén shèng zì xī zhōu chóng yáng rén

汪文盛,字希周,崇阳人。

zhèng dé liù nián jìn shì

正德六年进士。

shòu ráo zhōu tuī guān

授饶州推官。

yǒu gù sōng zhě xié rèn rù huái wáng yòu qǐ fǔ bèi zhí wū wén shèng shǐ cì wáng

有顾嵩者,挟刃入淮王祐棨府,被执,诬文盛使刺王。

xià yù xùn zhì jiǔ zhī de bái hái guān

下狱讯治,久之得白,还官。

shì xiáng huái wáng chuán

事详《淮王传》。

rù wèi bīng bù zhǔ shì xié tóng guān jiàn wǔ zōng nán xún zhàng què xià

入为兵部主事,偕同官谏武宗南巡,杖阙下。

jiā jìng chū lì fú zhōu zhī fǔ qiān zhè jiāng shǎn xī fù shǐ jiē dū xué xiào

嘉靖初,历福州知府,迁浙江、陕西副使,皆督学校。

zhuó yún nán àn chá shǐ

擢云南按察使。

shí wǔ nián dōng tíng yì jiāng tǎo ān nán

十五年冬,廷议将讨安南。

yǐ wén shèng cái jiù bài yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ qí de

以文盛才,就拜右佥都御史,巡抚其地。

qián guó gōng mù cháo fǔ yòu bīng shì yī jué yú wén shèng

黔国公沐朝辅幼,兵事一决于文盛。

fù shǐ bào xiàng xián yán jiǎo bù rú fǔ wén shèng rán zhī

副使鲍象贤言剿不如抚,文盛然之。

huì wén mò dēng yōng yǐ cuàn wèi ān nán jiù chén bù fú duō jù dì gòu bīng

会闻莫登庸已篡位,安南旧臣不服,多据地构兵。

yǒu wǔ wén yuān zhě jù xuān guāng yǐ suǒ bù wàn rén jiàng

有武文渊者,据宣光,以所部万人降。

xiàn jìn bīng dì tú qiě yán jiù chén yuán rén lián lí jǐng méi děng jiē fēn jù yī fāng yǔ dēng yōng kàng tiān bīng zhì hào zhào guó zhōng yì shì zhū fāng bìng qǐ dēng yōng kě qín yě

献进兵地图,且言旧臣阮仁莲、黎景瑂等皆分据一方与登庸抗,天兵至,号召国中义士,诸方并起,登庸可擒也。

wén shèng yǐ wén

文盛以闻。

shòu wén yuān sì pǐn zhāng fú zǐ dì gěi guàn dài

授文渊四品章服,子弟给冠带。

wén shèng yòu zhāo ān nán páng jìn zhū guó zhù tǎo jiē tīng mìng

文盛又招安南旁近诸国助讨,皆听命。

nǎi zòu yán lǎo wō de guǎng bīng zhòng kě shǐ dāng yī miàn

乃奏言:“老挝地广兵众,可使当一面。

bā bǎi chē lǐ mèng gèn duō bīng xiàng kě bèi zhēng diào

八百、车里、孟艮多兵象,可备征调。

qiú zhǎng jù wèi xí zhí qǐ miǎn qí bǎo kān xiān shòu yǐ guān bǐ bì gǔ yǒng wèi yòng

酋长俱未袭职,乞免其保勘,先授以官,彼必鼓勇为用。

dì xī cóng zhī

”帝悉从之。

wén shèng nǎi xí ān nán suǒ bù yǐ tǔ dì guī zhě réng gù zhí bìng yù dēng yōng guī mìng

文盛乃檄安南所部以土地归者,仍故职,并谕登庸归命。

gōng pò zhèn shǒu yíng fāng yíng jiù zhī shī lì

攻破镇守营,方瀛救之失利。

dēng yōng bù zhòng duō lái fù wén shèng liè yíng shù shān lián huā tān chù zhī

登庸部众多来附,文盛列营树栅莲花滩处之。

lián huā tān zhě méng zì xiàn de dāng jiāo guǎng shuǐ lù chōng wèi ān nán fù lǐ

莲花滩者,蒙自县地,当交、广水陆冲,为安南腹里。

dēng yōng yì jù qǐng xiáng yuàn xiū gòng yīn yán lí níng yuán shì zi suǒ chí yìn yì wěi

登庸益惧,请降,愿修贡,因言黎宁阮氏子,所持印亦伪。

wén shèng yǐ wén cháo yì bù xǔ

文盛以闻,朝议不许。

jì ér máo bó wēn zhì nán níng shòu dēng yōng jiàng rú wén shèng yì ān nán suì dìng

既而毛伯温至南宁,受登庸降如文盛议,安南遂定。

shì yì yě gōng chéng yú bó wēn rán fá móu zhì shèng wén shèng gōng wèi duō

是役也,功成于伯温,然伐谋制胜,文盛功为多。

jí lùn gōng bó wēn jí liǎng guǎng zhèn xún guān jù jìn zhì ér wén shèng zhǐ lài yín bì

及论功,伯温及两广镇巡官俱进秩,而文盛止赉银币。

jiān rén táng bì qǐng kāi dà lǐ yín kuàng dì xǔ zhī

奸人唐弼请开大理银矿,帝许之。

wén shèng chì qí wàng xià zhī lì

文盛斥其妄,下之吏。

zhào wèi dà lǐ qīng

召为大理卿。

jiǔ miào zāi dào bìng zì chén shū shǎo huǎn lìng zhì shì

九庙灾,道病,自陈疏少缓,令致仕。

zú cì xù rú zhì

卒,赐恤如制。

cóng zǐ zōng yī zì zi héng wéi wén shèng hòu

从子宗伊,字子衡,为文盛后。

jiā jìng shí qī nián jìn shì

嘉靖十七年进士。

chú fú liáng zhī xiàn lèi guān bīng bù láng zhōng

除浮梁知县,累官兵部郎中。

yáng jì shèng hé yán sōng jí qí sūn gǔ mào gōng shì zōng yī yì bù náo

杨继盛劾严嵩及其孙鹄冒功事,宗伊议不挠。

wǔ sōng zì miǎn guī

忤嵩,自免归。

lóng qìng chū qǐ nán jīng lì bù láng zhōng lì yìng tiān fǔ yǐn

隆庆初,起南京吏部郎中,历应天府尹。

cái zhū sī gòng yì suì shěng mín cái wàn jì

裁诸司供亿,岁省民财万计。

wàn lì chū jìn nán jīng dà lǐ qīng

万历初,进南京大理卿。

sān qiān hù bù shàng shū zǒng dū cāng chǎng zhì shì zú

三迁户部尚书总督仓场,致仕,卒。

tiān qǐ chū zhuī shì gōng huì

天启初,追谥恭惠。

bào xiàng xián xī rén

鲍象贤,歙人。

yóu jìn shì shòu yù shǐ lì yún nán fù shǐ

由进士授御史,历云南副使。

máo bó wēn xí wén shèng huì shī yǐ xiàng xián lǐng zhōng shào

毛伯温檄文盛会师,以象贤领中哨。

lǚ qiān yòu fù dōu yù shǐ xún fǔ shǎn xī dài shí jiǎn fǔ yún nán

屡迁右副都御史,巡抚陕西,代石简抚云南。

chū yuán jiāng tǔ shè nà jiàn shā zhī fǔ nà xiàn yǐ pàn bù zhèng shǐ xú yuè wǎng zhāo xiáng bèi shā

初,元江土舍那鉴杀知府那宪以叛,布政使徐樾往招降被杀。

jiǎn gōng zhī wèi kè zuò yuè shì ba ér xiàng xián dài zhī

简攻之未克,坐樾事罢,而象贤代之。

nǎi jí shì hàn bīng qī wàn yǐ tǎo jiàn jù yǎng yào sǐ zé nà shì hòu lì zhī

乃集士、汉兵七万以讨,鉴惧,仰药死,择那氏后立之。

qiān bīng bù yòu shì láng zǒng dū liǎng guǎng jūn wù

迁兵部右侍郎,总督两广军务。

zéi kuí xú quán děng jiū wēi héng hǎi shàng xí fù shǐ wāng bǎi děng jī zhǎn zhī

贼魁徐铨等纠倭横海上,檄副使汪柏等击斩之。

guǎng xī zéi huáng fù jiāng děng rǎo qìng yuǎn dǎo qí cháo dà huò

广西贼黄父将等扰庆远,捣其巢,大获。

yǔ xiàng xián yī zi guān

予象贤一子官。

rù zuǒ nán jīng bīng bù

入佐南京兵部。

bèi hé huí jí tīng kān

被劾,回籍听勘。

jiā jū shí nián qǐ tài pú qīng

家居十年,起太仆卿。

fù yǐ yòu fù dōu yù shǐ xún fǔ shān dōng

复以右副都御史巡抚山东。

zhào bài bīng bù zuǒ shì láng

召拜兵部左侍郎。

nián lǎo yǐn qù

年老引去。

lóng qìng chū zú

隆庆初卒。

wēng wàn dá zì rén fu jiē yáng rén

翁万达,字仁夫,揭阳人。

jiā jìng wǔ nián jìn shì

嘉靖五年进士。

shòu hù bù zhǔ shì

授户部主事。

zài qiān láng zhōng chū wèi wú zhōu zhī fǔ

再迁郎中,出为梧州知府。

xián níng hóu chóu luán zhèn liǎng guǎng zòng bù zú wèi nüè

咸宁侯仇鸾镇两广,纵部卒为虐。

wàn dá fù qí yóu héng zhě zhàng zhī

万达缚其尤横者,杖之。

yuè sì nián shēng jì dà zhe

阅四年,声绩大著。

huì cháo yì jiāng tǎo ān nán zhuó wàn dá guǎng xī fù shǐ zhuān bàn ān nán shì

会朝议将讨安南,擢万达广西副使,专办安南事。

wàn dá qǐng yú zǒng dū zhāng jīng yuē mò dēng yōng dà yán zhōng guó bù néng zhèng tǔ guān shì nì zuì ān néng wèn wǒ

万达请于总督张经曰:“莫登庸大言‘中国不能正土官弑逆罪,安能问我’。

jīn píng xiáng zhōu tǔ shě li huán shì qí tǔ guān zhēn sī ēn fǔ tǔ mù lú huí shān jiǔ sī luàn lóng zhōu tǔ shè zhào jiè shā cóng zǐ suì yuán yòu jié tián zhōu rén wéi yīng shā suì dì bǎo duàn téng xiá yáo hóu gōng dīng fù gù

今凭祥州土舍李寰弑其土官珍,思恩府土目卢回煽九司乱,龙州土舍赵楷杀从子燧、爰,又结田州人韦应杀燧弟宝,断藤峡瑶侯公丁负固。

cǐ cáo tóng è gòng jì yī dàn yuē wèi nèi yìng wǒ qiě bù zì bǎo

此曹同恶共济,一旦约为内应,我且不自保。

xiān qín cǐ shù rén wèn zuì ān nán yì xià ěr

先擒此数人问罪,安南易下耳。

jīng yuē rán wéi jūn zhī suǒ wéi

”经曰:“然,惟君之所为。

yú shì zhū huán yīng qín huí zhāo hái jiǔ sī yòu shā jiè yáng xì sòng gōng dīng zhě dài gōng dīng zhí zhū zuò

”于是诛寰、应,擒回,招还九司,诱杀楷,佯系讼公丁者绐公丁,执诸坐。

yǐ liǎng jūn pò píng qí cháo

以两军破平其巢。

yòu yì gē sì tóng shǔ nán níng jiàng tóng háo huáng xián xiàng

又议割四峒属南宁,降峒豪黄贤相。

dēng yōng shǐ jù

登庸始惧。

qiān zhè jiāng yòu cān zhèng

迁浙江右参政。

jīng yǐ zhēng ān nán fēi wàn dá bù kě zòu liú zhī nǎi mìng yǐ cān zhèng lì guǎng xī

经以征安南非万达不可,奏留之,乃命以参政莅广西。

yǐ ér máo bó wēn jí bīng jìn jiǎo wàn dá shàng shū bó wēn yán yī ràng ér gào chéng gōng shàng cè yě

已而毛伯温集兵进剿,万达上书伯温,言:“揖让而告成功,上策也。

shè zhī yǐ bù gǎn bù cóng zhōng cè yě

慑之以不敢不从,中策也。

shān yí jué miè zhōng wéi xià cè

芟夷绝灭,终为下策。

bó wēn rán zhī

”伯温然之。

huì huò ān nán dié zhě dīng nán jié wàn dá jiě qí fù hòu yù qiǎn zhī qù chù yǐ tiān cháo bīng wēi

会获安南谍者丁南杰,万达解其缚,厚遇,遣之去,怵以天朝兵威。

dēng yōng dà jù nǎi yì bó wēn qǐ xiáng

登庸大惧,乃诣伯温乞降。

shì yì yě wàn dá gōng zuì shǎng bù yú cháng gé

是役也,万达功最,赏不逾常格。

rán dì zhī qí néng qiān sì chuān àn chá shǐ

然帝知其能,迁四川按察使。

lì shǎn xī zuǒ yòu bù zhèng shǐ

历陕西左、右布政使。

èr shí sān nián zhuó yòu fù dōu yù shǐ xún fǔ shǎn xī

二十三年,擢右副都御史,巡抚陕西。

xún jìn bīng bù yòu shì láng jiān yòu qiān dū yù shǐ dài zhái péng zǒng dū xuān dà shān xī bǎo dìng jūn wù

寻进兵部右侍郎兼右佥都御史,代翟鹏总督宣、大、山西、保定军务。

hé ba xuān fǔ zǒng bīng guān xì yǒng fù zǒng bīng jiāng shì jiàn hé qīng zhào qīng chén xī yí

劾罢宣府总兵官郤永、副总兵姜奭,荐何卿、赵卿、沈希仪。

zhào qīng suì dài yǒng

赵卿遂代永。

wàn dá jǐn zhēn hòu míng shǎng fá

万达谨侦候,明赏罚。

měi dāng fáng qiū fā zú shèng zhàng yīn qiǎn zú qīng zhū yú yóu chá lí cì zhě zhū qí chù

每当防秋,发卒乘障,阴遣卒倾朱于油,察离次者朱其处。

zú guī zhé fù wú gǎn fù lí cì zhě

卒归辄缚,毋敢复离次者。

yán shā jiàng jìn wéi zhé dǐ sǐ

严杀降禁,违辄抵死。

de xiáng rén fǔ zhī rú suǒ qīn yǐ shì yì zhī dí qíng

得降人,抚之如所亲,以是益知敌情。

kòu shù wàn qí fàn dà tóng zhōng lù rù tiě guǒ mén gù zǒng bīng guān zhāng dá lì zhàn què zhī

寇数万骑犯大同中路,入铁裹门,故总兵官张达力战却之。

yòu fàn bó gē gǔ cān jiāng zhāng fèng zhū shēng wáng bāng zhí děng zhàn sǐ

又犯鹁鸽谷,参将张凤、诸生王邦直等战死。

wàn dá yǔ zǒng bīng guān zhōu shàng wén bèi yáng hé ér qiǎn qí sì chū yāo jī pō yǒu zhǎn huò

万达与总兵官周尚文备阳和,而遣骑四出邀击,颇有斩获。

kòu dēng shān jiàn guān bīng dà jí nǎi yǐn qù

寇登山,见官兵大集,乃引去。

shì wén cì chì jiǎng lài

事闻,赐敕奖赉。

lǚ shū qǐng xiū zhù biān qiáng yì zì dà tóng dōng lù yáng hé kǒu zhì xuān fǔ xī yáng hé xū tǎng yín èr shí jiǔ wàn

屡疏请修筑边墙,议自大同东路阳和口至宣府西阳河,须帑银二十九万。

dì yǐ xǔ zhī bīng bù náo qí yì yǐ dà tóng jiù yǒu èr biān bù dàng fù yú biān nèi zhù qiáng

帝已许之,兵部挠其议,以大同旧有二边,不当复于边内筑墙。

dì bù tīng

帝不听。

nǎi zì dà tóng dōng lù tiān chéng yáng hé kāi shān kǒu zhū chǔ wèi qiáng bǎi èr shí bā lǐ bǎo qī dūn tái bǎi wǔ shí sì

于是万达在大同东路天城、阳和、开山口等处修建了一百二十八里防护墙,七座城堡,一百五十四个望敌台;

xuān fǔ xi lù xī yáng hé xiǎn mǎ lín zhāng jiā kǒu zhū chǔ wèi qiáng liù shí sì lǐ dí tái shí

宣府西路西阳河、洗马林、张家口诸处为墙六十四里,敌台十。

zhǎn yá xuē pō wǔ shí lǐ

斩崖削坡五十里。

gōng wǔ shí yú rì chéng

工五十余日成。

jìn yòu dū yù shǐ

万达因此被提升为右都御史。

fā dài fǔ zōng shì chōng zhuó děng pàn móu jìn zuǒ dōu yù shǐ

发代府宗室充灼等叛谋,进左都御史。

yǐ huì xuān dà shān xī zhèn xún guān yì shàng biān fáng xiū shǒu shì yi qí lüè yuē

已,会宣、大、山西镇巡官议上边防修守事宜,其略曰:

shān xī qǐ bǎo dé zhōu huáng hé àn lì piān tóu dǐ lǎo yíng èr bǎi wǔ shí sì lǐ

山西起保德州黄河岸,历偏头,抵老营二百五十四里。

dà tóng xi lù qǐ yā jiǎo shān lì zhōng běi èr lù dōng dǐ dōng yáng hé zhèn kǒu tái liù bǎi sì shí qī lǐ

大同西路起丫角山,历中北二路,东抵东阳河镇口台六百四十七里。

xuān fǔ qǐ xī yáng hé lì zhōng běi èr lù dōng dǐ yǒng níng sì hǎi yě qiān èr shí sān lǐ

宣府起西阳河,历中北二路,东抵永宁四海冶千二十三里。

fán qiān jiǔ bǎi èr shí sì lǐ jiē bī jù kòu xiǎn zài wài suǒ wèi jí biān yě

凡千九百二十四里,皆逼巨寇,险在外,所谓极边也。

shān xī lǎo yíng bǎo zhuǎn nán ér dōng lì níng wǔ yàn mén zhì píng xíng guān bā bǎi lǐ

山西老营堡转南而东,历宁武、雁门,至平刑关八百里。

yòu zhuǎn nán ér dōng lì lóng quán dǎo mǎ zǐ jīng zhī wú wáng kǒu chā jiàn lǐng fú tú yù zhì yán hé kǒu qiān qī shí yú lǐ

又转南而东,历龙泉、倒马、紫荆之吴王口、插箭岭、浮图峪,至沿河口千七十余里。

yòu dōng běi lì gāo yá bái yáng zhì jū yōng guān yī bǎi bā shí yú lǐ

又东北,历高崖、白羊,至居庸关一百八十余里。

fán èr qiān wǔ shí yú lǐ jiē jùn shān céng gāng xiǎn zài nèi suǒ wèi cì biān yě

凡二千五十余里,皆峻山层冈,险在内,所谓次边也。

wài biān dà tóng zuì nán shǒu cì xuān fǔ cì shān xī zhī piān lǎo

外边,大同最难守,次宣府,次山西之偏、老。

dà tóng zuì nán shǒu zhě běi lù

大同最难守者,北路。

xuān fǔ zuì nán shǒu zhě xi lù

宣府最难守者,西路。

shān xī piān guān yǐ xī bǎi wǔ shí lǐ shì hé wèi xiǎn

山西偏关以西百五十里,恃河为险;

piān guān yǐ dōng bǎi yǒu sì lǐ lüè yǔ dà tóng xi lù děng

偏关以东百有四里,略与大同西路等。

nèi biān zǐ jīng níng wǔ yàn mén wèi yào cì zé jū yōng dǎo mǎ lóng quán píng xíng

内边,紫荆、宁武、雁门为要,次则居庸、倒马、龙泉、平刑。

ěr nián kòu fàn shān xī bì zì dà tóng

迩年寇犯山西,必自大同;

fàn zǐ jīng bì zì xuān fǔ

犯紫荆,必自宣府。

xiān nián shān xī fáng qiū zhǐ shǒu wài biān piān lǎo yí dài suì fā bān jūn liù qiān rén bèi yù dà tóng réng zhì bīng níng yàn wèi shēng yuán

先年山西防秋,止守外边偏、老一带,岁发班军六千人备御,大同仍置兵,宁、雁为声援。

bǐ qì jí chōng shǒu cì biān fēi shǒu yào zhī yì

比弃极冲,守次边,非守要之意。

xuān fǔ yì zhuān bèi xi zhōng èr lù ér běi lù kōng xū

宣府亦专备西、中二路,而北路空虚。

qiě lián nián sān zhèn fáng qiū zhēng diào liáo shǎn bīng mǎ mí liáng shǎng bù zī kǒng nán chí jiǔ

且连年三镇防秋,征调辽、陕兵马,糜粮赏不訾,恐难持久。

bìng shǒu zhī yì shí wéi shàn jīng

并守之议,实为善经。

wài biān sì shí jiē fáng chéng bǎo bīng gè yǒu fèn de dōng chūn cú xià bù bì cēn cuò zhēng fā

外边四时皆防,城堡兵各有分地,冬春徂夏,不必参错征发。

ruò ní wǎng shì lín shí diào qiǎn jìn zhě shù shí lǐ yuǎn zhě bǎi yú lǐ shǒu wěi bù xiāng yìng

若泥往事临时调遣,近者数十里,远者百余里,首尾不相应。

wàn yī rú wǎng nián kuì qiáng ér rù yuè guān ér nán jīng shī zhèn hài fāng shǐ zhēng diào hé yì shì jī

万一如往年溃墙而入,越关而南,京师震骇,方始征调,何益事机?

bǎi biān zhī bīng wèi kě jù ba

摆边之兵,未可遽罢。

yì yuē wáng gōng shè xiǎn yǐ shǒu qí guó

《易》曰“王公设险以守其国”。

shè zhī yún zhě zhù yuán chéng zhàng zī rén lì zhī wèi yě

“设”之云者,筑垣乘障、资人力之谓也。

shān chuān zhī xiǎn xiǎn yǔ bǐ gòng

山川之险,险与彼共。

yuán qiàn zhī xiǎn xiǎn wèi wǒ zhuān

垣堑之险,险为我专。

bǎi rén zhī bǎo fēi qiān rén bù néng gōng yǐ yǒu yuán qiàn kě píng yě

百人之堡,非千人不能攻,以有垣堑可凭也。

xiū biān zhī yì bì dāng zài jǔ

修边之役,必当再举。

fu dìng guī huà dù gōng fèi èr zhě xiū biān zhī shì

夫定规画,度工费,二者修边之事;

shèn fáng qiū bìng bīng lì zhòng zé chéng liàng zhēng diào shí biān bǎo míng chū sài jì gòng yì jié cái yòng bā zhě shǒu biān zhī shì

慎防秋,并兵力,重责成,量征调,实边堡,明出塞,计供亿,节财用,八者守边之事。

yīn tiáo shí shì shàng zhī dì xī bào xǔ

因条十事上之,帝悉报许。

nǎi qǐng tǎng yín liù shí wàn liǎng xiū dà tóng xi lù xuān fǔ dōng lù biān qiáng fán bā bǎi lǐ

乃请帑银六十万两,修大同西路、宣府东路边墙,凡八百里。

gōng chéng yǔ yī zi guān

工成,予一子官。

wàn dá jīng xīn jì shàn gōu xiào qiáng dié jìn yuǎn háo qiàn shēn guǎng qǔ jìn qí yi

万达精心计,善钩校,墙堞近远,濠堑深广,曲尽其宜。

kòu nǎi bù gǎn qīng fàn

寇乃不敢轻犯。

qiáng nèi shù zhě dé yǐ xiá gēng mù biān fèi yì rì xǐng

墙内戍者得以暇耕牧,边费亦日省。

chū kè bīng fáng qiū suì tǎng jīn yī bǎi wǔ shí yú wàn tiān fā qiě shù shí wàn qí hòu jiǎn shěng jǐ bàn

初,客兵防秋,岁帑金一百五十余万,添发且数十万,其后减省几半。

yòu yì chè shān xī bīng bìng lì shǒu dà tóng xún fǔ sūn jì lǔ jū zhī

又议掣山西兵并力守大同,巡抚孙继鲁沮之。

dì wèi dǎi jì lǔ xī nà wàn dá yán

帝为逮继鲁,悉纳万达言。

wàn dá gēng shì jiǔ dì shēn yǐ zhī suǒ qǐng wú bù cóng dú yán ǎn dá gòng shì yǔ dì yì zuǒ

万达更事久,帝深倚之,所请无不从,独言俺答贡事与帝意左。

xiān shì èr shí yī nián ǎn dá ā bù hái shǐ shí tiān jué děng kuǎn zhèn yuǎn bǎo qiú gòng

先是,二十一年,俺答阿不孩使石天爵等款镇远堡求贡。

yán xiǎo wáng zǐ děng jiǔ bù mù qīng shān yàn zhōng guó jiān bó rù lüè zhǐ rén chù suǒ de guǎ qiě bù néng wú wáng shī gù lìng tiān jué shū chéng

言小王子等九部牧青山,艳中国缣帛,入掠止人畜,所得寡,且不能无亡失,故令天爵输诚。

cháo yì bù nà

朝议不纳。

tiān jué děng fù zhì xún fǔ lóng dà yǒu zhí zhī

天爵等复至,巡抚龙大有执之。

dà yǒu jìn yī guān jiāng lì xī qiān zhuó zhé tiān jué yú shì

大有进一官,将吏悉迁擢,磔天爵于市。

kòu nù dà rù tú cūn pù xìn shǐ jué wǔ nián

寇怒,大入,屠村堡,信使绝五年。

huì yù lín wèi bǎi hù yáng wēi wèi suǒ lüè wēi guǐ néng dìng gòng shì suì shì hái

会玉林卫百户杨威为所掠,威诡能定贡市,遂释还。

ǎn dá ā bù hái fù qiǎn shǐ kuǎn dà tóng zuǒ wèi sāi biān shuài jiā dīng dǒng bǎo děng niǔ tiān jué qián shì fù shā zhī yǐ shǒu gōng bào

俺答阿不孩复遣使款大同左卫塞,边帅家丁董宝等狃天爵前事,复杀之,以首功报。

wàn dá yán běi dí hóng zhì qián suì rù gòng jiāng chǎng shāo níng

万达言:“北敌,弘治前岁入贡,疆场稍宁。

zì yú tái lǐng zhī zhàn fù wǒ shī jiàn qīng zhōng guó qīn fàn sì shí yú nián

自虞台岭之战覆我师,渐轻中国,侵犯四十余年。

shí tiān jué zhī shì chén cháng tòng biān chén shī jì

石天爵之事,臣尝痛边臣失计。

jīn fù tōng kuǎn jí bù xǔ dāng shàn xiāng yù qiǎn

今复通款,即不许,当善相谕遣。

yòu ér shā zhī cǐ hé lǐ yě

诱而杀之,此何理也?

qǐng jí zhū bǎo děng bǎng sāi shàng míng gào yǐ cháo tíng dé yì jiě qí xù yuàn gòu bīng zhī móu

请亟诛宝等,榜塞上,明告以朝廷德意,解其蓄怨构兵之谋。

dì bù tīng

”帝不听。

wèi jǐ ǎn dá ā bù hái fù fèng yìn xìn fān wén yù yì biān chén kuǎn

未几,俺答阿不孩复奉印信番文,欲诣边陈款。

wàn dá wèi zòu yuē jīn jiè qiū bǐ kě yī chěng

万达为奏曰:“今届秋,彼可一逞。

nǎi lǚ bèi shā lù yóu qǐng gòng bù yǐ zhě yuán rù fàn zé lì zài bù luò huò gòng zé lì guī qí zhǎng

乃屡被杀戮,犹请贡不已者,缘入犯则利在部落,获贡则利归其长。

chù zhī kè dāng biān huàn kě mǐ

处之克当,边患可弭。

ruò chén děng fēng jiāng chén gòng yì bèi bù gòng yì bèi bù yuán cǐ xiè yě

若臣等封疆臣,贡亦备,不贡亦备,不缘此懈也。

bīng bù shàng shū chén jīng děng yán dí nán xìn qǐng chì biān chén jié shí zé wàn dá shí rì nèi huí zòu

”兵部尚书陈经等言敌难信,请敕边臣诘实,责万达十日内回奏。

wàn dá hái qí shǐ yǔ yuē

万达还其使,与约。

zhì qī shǐ zhě bù zhì

至期,使者不至。

wàn dá lǜ dì dū guò yǐ shǐ zhě qù wú kě jiū wèi cí

万达虑帝督过,以使者去无可究为辞。

yǐ ér shǐ xiá zhì láo jù zhī hǎo yán wèi dá ér yǐ

已而使狎至,牢拒之,好言慰答而已。

ǎn dá yǐ tōng hǎo sàn chǔ qí zhòng bù shè bèi yì bù shā shào zú

俺答以通好,散处其众,不设备,亦不杀哨卒。

qǐng zhī fù zhì cí yì gōng

顷之,复至,词益恭。

wàn dá yòu wèi zòu yuē dí kěn kěn qiú gòng qù ér fù lái

万达又为奏曰:“敌恳恳求贡,去而复来。

jīn xuān dà xīng bǎn zhù zhèng dāng jī mí shǐ wú rǎo

今宣、大兴版筑,正当羁縻,使无扰。

qǐng xiàn yǐ de yǐ rén yǐ shí

请限以地、以人、以时。

xī tīng jí xǔ zhī gòng

悉听,即许之贡;

bù tīng zé qū zài bǐ jí jù jué zhī

不听,则曲在彼,即拒绝之。

dì zé qí dú zòu zú bù xǔ

”帝责其渎奏,卒不许。

gài shì shí céng xǐ yǒu fù tào zhī yì xià yán zhǔ zhī gù lì chù gòng yì qiě yǐ fù tào shì xíng zhū biān chén yì zhī

盖是时曾铣有复套之议,夏言主之,故力绌贡议,且以复套事行诸边臣议之。

wàn dá yì yuē

万达议曰:

hé tào běn zhōng guó gù rǎng

河套本中国故壤。

chéng zǔ sān lí wáng tíng cán qí bù luò shě huáng hé wèi dōng shèng

成祖三犁王庭,残其部落,舍黄河,卫东胜。

hòu yòu chè dōng shèng yǐ jiù yán suí tào de suì lún shī

后又撤东胜以就延绥,套地遂沦失。

rán zhèng tǒng hóng zhì jiān wǒ wèi shǒu bǐ yì wèi qǔ

然正统、弘治间,我未守,彼亦未取。

nǎi yīn xún huà dì shǒu juān tiān xiǎn shī wò yě zhī lì

乃因循画地守,捐天险,失沃野之利。

hóng zhì qián wǒ yóu suì sōu tào hòu nǎi rèn bǐ chū rù pán jù qí zhōng xù mù shēng yǎng

弘治前,我犹岁搜套,后乃任彼出入,盘据其中,畜牧生养。

pì zhī wèi jiā chéng yè jiǔ yǐ yù yī jǔ fù zhī wú nǎi bù yì hu

譬之为家,成业久矣,欲一举复之,毋乃不易乎!

tí jūn shēn rù shān chuān zhī xiǎn yì tú jìng zhī yū zhí shuǐ cǎo zhī yǒu wú jiē wèi shú zhī

提军深入,山川之险易,途径之迂直,水草之有无,皆未熟知。

wǒ mǎ chū sài sān rì yǐ pí bǐ qí yī hū kě jí

我马出塞三日已疲,彼骑一呼可集。

wǒ jūn shù wàn zhòng huǎn xíng chí zhòng zé bèi yì gù jí xíng qū lì zé zī zhòng zài hòu

我军数万众,缓行持重则备益固,疾行趋利则辎重在后。

jí de xiǎo lì guī shī shàng jiān

即得小利,归师尚艰。

tǎng shī xiàng dǎo quán jūn dài yǐ

倘失向导,全军殆矣。

bǐ qiān xǐ yuǎn jìn mí cháng

彼迁徙远近靡常。

yī zhàn zhī hòu bǐ huò bǎo jù huò yáng dùn jiā jiǎo shí dòng bì lěi xiāng chí yǐ lí fù hé zhōng bù dù hé

一战之后,彼或保聚,或佯遁,笳角时动,壁垒相持,已离复合,终不渡河。

wǒ jūn yú cǐ zhàn yé tuì yé liǎng xiāng shǒu yé

我军于此,战耶,退耶,两相守耶?

shù wàn zhòng chū sài yì bì shù wàn zhòng yuán zhī yòu yǐ xiāo jiàng tōng liáng dào shì jiē zhì nán ér bù kě rèn zhě yě

数万众出塞,亦必数万众援之,又以骁将通粮道,是皆至难而不可任者也。

fu chí jī zhě bǐ suǒ cháng shǒu xiǎn zhě wǒ suǒ biàn

夫驰击者彼所长,守险者我所便。

gōng shǐ lì chí jī huǒ qì lì shǒu xiǎn

弓矢利驰击,火器利守险。

shě huǒ qì shǒu xiǎn yǔ zhī chí jī yú huáng shā bái cǎo jiān dà fēi jì

舍火器守险,与之驰击于黄沙白草间,大非计。

yì zhě yù zhěng liù wàn zhòng wèi sān suì qī

议者欲整六万众,为三岁期。

chūn xià mǎ shòu bǐ ruò wǒ lì yú zhēng

春夏马瘦,彼弱,我利于征;

qiū dōng mǎ féi bǐ qiáng wǒ lì yú shǒu

秋冬马肥,彼强,我利于守。

chūn sōu tào qiū shǒu biān sān jǔ bǐ bì yuǎn dùn wǒ nǎi jù hé shǒu

春搜套,秋守边,三举彼必远遁,我乃拒河守。

fū mǎ féi shòu wǒ yǔ dí gòng zhī

夫马肥瘦,我与敌共之。

jí bǐ ruò rán zuò yǐ dài jù qí rǎo jī wǒ jí bǐ qiáng yòu jù qí bào fù wǒ

即彼弱,然坐以待,惧其扰击我,及彼强,又惧其报复我。

qiě liù wàn zhī zhòng qiān lǐ xí rén yī jǔ shī lì yì lùn fēng qǐ wū néng dài sān

且六万之众,千里袭人,一举失利,议论蜂起,乌能待三?

jí sān jǔ sān shèng bǐ bài ér shǒu zhōng bù dù hé bǎn zhù yì wú rì

即三举三胜,彼败而守,终不渡河,版筑亦无日。

yì zhě jiàn jìn shí dǎo cháo héng huò shǒu gōng xī nián chéng dà tóng wǔ bǎo kòu bù shēn jìng yǐ wéi tào yì fù

议者见近时捣巢,恒获首功,昔年城大同五堡,寇不深竞,以为套易复。

rán dǎo cháo yīn qí jìn sāi chéng bù bèi shèng zé shū guī jǔ zú nán xiàng jí jiā mén

然捣巢,因其近塞,乘不备,胜则倏归,举足南向即家门。

fù tào zé shēn rù qí de hòu yuán bù jì shì shì yì yě

复套,则深入其地,后援不继,事势异也。

wǎng chéng zhū biān jìn wǒ tǔ bǐ yuán bù yǐ wèi lì

往城诸边,近我土,彼原不以为利。

tào zì qí sì shí zhù mù dì kěn yàn rán yǐ hū

套,自其四时驻牧地,肯晏然已乎?

shì tǐ yì yě

事体异也。

yuē cì bǐ chū tào jù hé shǒu xiān jí zhù dù kǒu yuán qiáng yǐ cì yí zhì biān pù

曰伺彼出套,据河守,先亟筑渡口垣墙,以次移置边堡。

bǐ kòng xián shí yú wàn qǐ yǒu kòng tào chū

彼控弦十余万,岂有空套出。

zhù yuán èr qiān yú lǐ qǐ bù rì kě chéng

筑垣二千余里,岂不日可成?

bǎo fēi bǎi shù shí bù xiāng lián luò bǎo bīng fēi qiān rén bù kě jū ér yóu jiào liào wàng zhě bù yǔ dāng sān shí wàn zhòng bù zhǐ yě

堡非百数十不相联络,堡兵非千人不可居,而游徼瞭望者不与,当三十万众不止也。

kuàng xún biān jù hé dòng zhé qiān lǐ yī suì shí mí yì wàn

况循边距河,动辄千里,一岁食糜亿万。

zì nèi shū biān zì biān shū hé fēi wǎn zhī jiān bù kě bù shēn lǜ

自内输边,自边输河,飞挽之艰不可不深虑。

ruò lìng bǐ yǒu qí xì wǒ chéng qí bì cóng ér tú zhī wèi cháng bù kě

若令彼有其隙,我乘其敝,从而图之,未尝不可。

jīn sāi xià chuǎn xī wèi dìng biān zú chuāng yí wèi qǐ héng tiāo qiáng kòu yǐ shì fēi cháng yú suǒ bù jiě yě

今塞下喘息未定,边卒疮痍未起,横挑强寇以事非常,愚所不解也。

yì shàng bù xǐng

议上,不省。

qí hòu ǎn dá yǔ xiǎo wáng zǐ xì

其后,俺答与小王子隙。

xiǎo wáng zǐ yù kòu liáo dōng ǎn dá yǐ qí móu gào qǐng yǔ zhōng guó jiā gōng yǐ lì xìn

小王子欲寇辽东,俺答以其谋告,请与中国夹攻以立信。

wàn dá bù gǎn wén

万达不敢闻。

shǐ zhě zài zhì wéi yán yú cháo dì bù xǔ

使者再至,为言于朝,帝不许。

èr shí qī nián sān yuè wàn dá yòu yán zhū bù qiú gòng bù suí cán qiě fèn shēng yán dà jǔ fàn biān qǐ lìng biān chén dé biàn yi cóng shì

二十七年三月,万达又言诸部求贡不遂,惭且愤,声言大举犯边,乞令边臣得便宜从事。

dì nù qiè zé zhī tōng gòng yì nǎi jué

帝怒,切责之,通贡议乃绝。

qí nián bā yuè ǎn dá fàn dà tóng bù kè tuì gōng wǔ bǎo guān jūn zhàn mí tuó shān què zhī

其年八月,俺答犯大同不克,退攻五堡,官军战弥陀山却之。

qū shān xī fù bài hái

趋山西,复败还。

yú yuè fàn xuān fǔ dà lüè yǒng níng lóng qìng huái lái jūn mín sǐ zhě shù wàn

逾月,犯宣府,大掠永宁、隆庆、怀来,军民死者数万。

wàn dá zuò tíng fèng èr jí

万达坐停俸二级。

é lù mí tuó shān gōng hái qí fèng

俄录弥陀山功,还其俸。

ǎn dá jiāng fù kòu xuān fǔ zǒng bīng guān zhào qīng qiè wàn dá zòu yǐ zhōu shàng wén dài

俺答将复寇宣府,总兵官赵卿怯,万达奏以周尚文代。

wèi zhì kòu fàn dī shuǐ yá zhǐ huī dǒng biàn jiāng hàn táng chén zhāng huái děng zhàn sǐ suì nán xià zhù lóng qìng shí hé yíng fēn yóu qí dōng lüè

未至,寇犯滴水崖,指挥董抃、江瀚、唐臣、张淮等战死,遂南下驻隆庆石河营,分游骑东掠。

yóu jī wáng yào dà tóng yóu jī yuán zhèng què zhī kòu yí ér nán

游击王钥、大同游击袁正却之,寇移而南。

huì shàng wén wàn qí zhì cān jiāng tián qí qí qiān yú yǔ hé lián zhàn cáo jiā zhuāng zhǎn sì shǒu qiān qí qí kòu jù xiǎn bù tuì

会尚文万骑至,参将田琦骑千余与合,连战曹家庄、斩四首,搴其旗,寇据险不退。

wàn dá dū cān jiāng jiāng yīng xióng děng chí fù shùn fēng gǔ zào yáng shā bì tiān

万达督参将姜应熊等驰赴,顺风鼓噪,扬沙蔽天。

kòu jīng yuē wēng tài shī zhì yǐ

寇惊曰:“翁太师至矣!

shì yè dōng qù

”是夜东去。

zhū jiāng zhuī jī lián bài zhī

诸将追击,连败之。

dì zhēn wàn dá dū zhàn zhuàng dà xǐ lì jìn bīng bù shàng shū jiān yòu fù dōu yù shǐ

帝侦万达督战状,大喜,立进兵部尚书兼右副都御史。

xún zhào lǐ bù shì

寻召理部事。

yǐ fù yōu guī

以父忧归。

míng nián qiū dà tóng shī shì dū fǔ guō zōng gāo chén yào bèi dǎi zhào qǐ wàn dá dài zōng gāo

明年秋,大同失事,督抚郭宗皋、陈耀被逮,诏起万达代宗皋。

wàn dá fāng bìng jū lú mù jiān shū qǐng zhōng zhì

万达方病疽,庐墓间,疏请终制。

wèi dá ér ǎn dá fàn dū chéng

未达,而俺答犯都城。

bīng bù shàng shū dīng rǔ kuí dé zuì suì jí yǐ wàn dá dài zhī

兵部尚书丁汝夔得罪,遂即以万达代之。

wàn dá jiā lǐng nán jù jīng shī bā qiān lǐ bèi dào xíng sì shí rì dǐ jìn jīng

万达家岭南,距京师八千里,倍道行四十日抵近京。

shí kòu fēn chì dì rì xī xī wàn dá zhì

时寇氛炽,帝日夕徯万达至。

chí zhī yǐ wèn yán sōng

迟之,以问严嵩。

sōng gù bú yuè wàn dá yán kòu huàn zài zhǒu yè zhū chén guān wàng fēi jūn zhào bù sì jià zhī yì

嵩故不悦万达,言寇患在肘腋,诸臣观望,非君召不俟驾之义。

dì suì yòng wáng bāng ruì yú bīng bù

帝遂用王邦瑞于兵部。

bù shù rì wàn dá zhì jù shū zì míng

不数日,万达至,具疏自明。

dì zé qí qī màn niàn shǒu zhì gū duó zhí tīng bié yòng

帝责其欺慢,念守制,姑夺职,听别用。

chóu luán shí wéi dà jiàng jūn chǒng fāng shèng xián sù yuàn chán yán gòu yú dì

仇鸾时为大将军,宠方盛,衔宿怨,谗言构于帝。

wàn dá suì shī juàn jiàng bīng bù yòu shì láng jiān yòu qiān dū yù shǐ jīng lüè zǐ jīng zhū guān

万达遂失眷,降兵部右侍郎兼右佥都御史,经略紫荆诸关。

sān shí nián èr yuè jīng chá zì chén qǐ zhōng zhì

三十年二月,京察,自陈乞终制。

dì yí qí bì shì miǎn guī

帝疑其避事,免归。

bīn xíng shū xiè fù zhāi é zì wèi bù jìng chì wèi mín

濒行疏谢,复摘讹字为不敬,斥为民。

míng nián shí yuè bīng bù shàng shū zhào jǐn yǐ fù chóu luán shù biān fù qǐ wàn dá dài zhī

明年十月,兵部尚书赵锦以附仇鸾戍边,复起万达代之。

wèi wén mìng zú nián wǔ shí wǔ

未闻命卒,年五十五。

wàn dá shì qīn xiào

万达事亲孝。

fù mò fù tǔ chéng fén

父殁,负土成坟。

hǎo tán xìng mìng zhī xué yǔ ōu yáng dé luō hóng xiān táng shùn zhī wáng jī wèi liáng zhèng shàn

好谈性命之学,与欧阳德、罗洪先、唐顺之、王畿、魏良政善。

tōng gǔ jīn cāo bǐ qǐng kè wàn yán

通古今,操笔顷刻万言。

wéi rén gāng jiè tǎn zhí yǒng yú rèn shì lǚ jiān wēi yì qì mí lì

为人刚介坦直,勇于任事,履艰危,意气弥厉。

lín zhèn cháng shēn xiān shì zú yóu shàn yù jiāng shì de qí sǐ lì

临阵尝身先士卒,尤善御将士,得其死力。

jiā jìng zhōng biān chén xíng shì shì jī yí jiàn yán zhòng kěn kuǎn zhě wàn dá chēng shǒu

嘉靖中,边臣行事适机宜、建言中肯窾者,万达称首。

lóng qìng zhōng zhuī shì xiāng yì

隆庆中,追谥襄毅。

zàn yuē yáng yī qīng wáng qióng jù fù cái lüè zhe jī biān chuí yǒu rén lún jiàn chú jiān dìng nán yīn yǐ chéng gōng

赞曰:杨一清、王琼俱负才略,著绩边陲,有人伦鉴,锄奸定难因以成功。

yì jù rèn zhì shù

亦俱任智数。

rán qióng qí quán jué zhī yóu yú

然琼,其权谲之尤欤!

péng zé wàng shén wěi gù chǔ zhì hā mì yì hé chuǎn yě

彭泽望甚伟,顾处置哈密,抑何舛也。

máo bó wēn néng rèn wēng wàn dá zhāng yuè yǐ chéng ān nán zhī gōng bù shī wéi chí zhòng jiāng

毛伯温能任翁万达、张岳,以成安南之功,不失为持重将。

wàn dá chì biān bèi zhěng jūn shí qí zhēng fù tào zhī bǐ zhī jǐ yóu shēn shí yuǎn lǜ yún

万达饬边备,整军实,其争复套,知彼知己,尤深识远虑云。

✦ You read 列传·卷八十六

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.