hǎi ruì hé yǐ shàng qiū shùn lǚ kūn guō zhèng yù
海瑞(何以尚) 丘橓吕坤郭正域
hǎi ruì zì rǔ xián qióng shān rén
海瑞,字汝贤,琼山人。
jǔ xiāng shì
举乡试。
rù dōu jí fú què shàng píng lí cè yù kāi dào zhì xiàn yǐ jìng xiāng tǔ
入都,即伏阙上《平黎策》,欲开道置县,以靖乡土。
shí zhě zhuàng zhī
有识之士认为他很有气魄。
shǔ nán píng jiào yù
署南平教谕。
yù shǐ yì xué gōng shǔ lì xián fú yè ruì dú cháng yī yuē tái yè dāng yǐ shǔ lǐ cǐ táng shī zhǎng jiào shì de bù dàng qū
御史诣学宫,属吏咸伏谒,瑞独长揖,曰:“台谒当以属礼,此堂,师长教士地,不当屈。
qiān chún ān zhī xiàn
”迁淳安知县。
bù páo tuō sù lìng lǎo pú yì shū zì jǐ
布袍脱粟,令老仆艺蔬自给。
zǒng dū hú zōng xiàn cháng yǔ rén yuē zuó wén hǎi lìng wèi mǔ shòu shì ròu èr jīn yǐ
总督胡宗宪尝语人曰:“昨闻海令为母寿,市肉二斤矣。
zōng xiàn zi guò chún ān nù yì lì dào xuán zhī
”宗宪子过淳安,怒驿吏,倒悬之。
ruì yuē nǎng hú gōng àn bù lìng suǒ guò wú gòng zhāng
瑞曰:“曩胡公按部,令所过毋供张。
jīn qí xíng zhuāng shèng bì fēi hú gōng zǐ
今其行装盛,必非胡公子。
fā guàn jīn shù qiān nà zhī kù chí gào zōng xiàn zōng xiàn wú yǐ zuì
”发雚金数千,纳之库,驰告宗宪,宗宪无以罪。
dōu yù shǐ yān mào qīng xíng bù guò gòng jù shén báo kàng yán yì xiǎo bù zú róng chē mǎ
都御史鄢懋卿行部过,供具甚薄,抗言邑小不足容车马。
mào qīng huì shén
懋卿恚甚。
rán sù wén ruì míng wèi liǎn wēi qù ér shǔ xún yán yù shǐ yuán chún lùn ruì jí cí xī zhī xiàn huò yǔ xiá
然素闻瑞名,为敛威去,而属巡盐御史袁淳论瑞及慈谿知县霍与瑕。
yǔ xiá shàng shū tāo zi yì kàng zhí bù chǎn mào qīng zhě yě
与瑕,尚书韬子,亦抗直不谄懋卿者也。
shí ruì yǐ zhuó jiā xīng tōng pàn zuò zhé xīng guó zhōu pàn guān
时瑞已擢嘉兴通判,坐谪兴国州判官。
jiǔ zhī lù guāng zǔ wéi wén xuǎn zhuó ruì hù bù zhǔ shì
久之,陆光祖为文选,擢瑞户部主事。
shí shì zōng xiǎng guó rì jiǔ bù qīn cháo shēn jū xī yuàn zhuān yì zhāi jiào
时世宗享国日久,不亲朝,深居西苑,专意斋醮。
dū fǔ dà lì zhēng shàng fú ruì lǐ guān zhé biǎo hè
督抚大吏争上符瑞,礼官辄表贺。
tíng chén zì yáng zuì yáng jué dé zuì hòu wú gǎn yán shí zhèng zhě
廷臣自杨最、杨爵得罪后,无敢言时政者。
sì shí wǔ nián èr yuè ruì dú shàng shū yuē
四十五年二月,瑞独上疏曰:
chén wén jūn zhě tiān xià chén mín wàn wù zhī zhǔ yě qí rèn zhì zhòng
臣闻君者天下臣民万物之主也,其任至重。
yù chēng qí rèn yì wéi yǐ zé jì chén gōng shǐ jìn yán ér yǐ
欲称其任,亦惟以责寄臣工,使尽言而已。
chén qǐng pī lì gān dǎn wèi bì xià chén zhī
臣请披沥肝胆,为陛下陈之。
xī hàn wén dì xián zhǔ yě jiǎ yì yóu tòng kū liú tì ér yán
昔汉文帝贤主也,贾谊犹痛哭流涕而言。
fēi kē zé yě yǐ wén dì xìng rén ér jìn róu suī yǒu jí mín zhī měi jiāng bù miǎn yú dài fèi cǐ yì suǒ dà lǜ yě
非苛责也,以文帝性仁而近柔,虽有及民之美,将不免于怠废,此谊所大虑也。
bì xià tiān zī yīng duàn guò hàn wén yuǎn shén
陛下天资英断,过汉文远甚。
rán wén dì néng chōng qí rén shù zhī xìng jié yòng ài rén shǐ tiān xià guàn xiǔ sù chén jǐ zhì xíng cuò
然文帝能充其仁恕之性,节用爱人,使天下贯朽粟陈,几致刑措。
bì xià zé ruì jīng wèi jiǔ wàng niàn qiān zhī ér qù fǎn gāng míng zhī zhì ér wù yòng zhī
陛下则锐精未久,妄念牵之而去,反刚明之质而误用之。
zhì wèi xiá jǔ kě de yī yì xiū zhēn jié mín zhī gāo làn xìng tǔ mù èr shí yú nián bù shì cháo fǎ jì chí yǐ
至谓遐举可得,一意修真,竭民脂膏,滥兴土木,二十余年不视朝,法纪弛矣。
shù nián tuī guǎng shì lì míng qì làn yǐ
数年推广事例,名器滥矣。
èr wáng bù xiāng jiàn rén yǐ wéi báo yú fù zǐ
二王不相见,人以为薄于父子。
yǐ cāi yí fěi bàng lù rǔ chén xià rén yǐ wéi báo yú jūn chén
以猜疑诽谤戮辱臣下,人以为薄于君臣。
lè xī yuàn ér bù fǎn rén yǐ wéi báo yú fū fù
乐西苑而不返,人以为薄于夫妇。
lì tān guān héng mín bù liáo shēng shuǐ hàn wú shí dào zéi zī chì
吏贪官横,民不聊生,水旱无时,盗贼滋炽。
bì xià shì sī jīn rì tiān xià wèi hé rú hu
陛下试思今日天下,为何如乎?
ěr zhě yán sōng bà xiāng shì fán jí xíng yī shí chà kuài rén yì
迩者严嵩罢相,世蕃极刑,一时差快人意。
rán sōng ba zhī hòu yóu sōng wèi xiāng zhī qián ér yǐ shì fēi shèn qīng míng yě bù jí hàn wén dì yuǎn shén
然嵩罢之后,犹嵩未相之前而已,世非甚清明也,不及汉文帝远甚。
gài tiān xià zhī rén bù zhí bì xià jiǔ yǐ
盖天下之人不直陛下久矣。
gǔ zhě rén jūn yǒu guò lài chén gōng kuāng bì
古者人君有过,赖臣工匡弼。
jīn nǎi xiū zhāi jiàn jiào xiāng shuài jìn xiāng xiān táo tiān yào tóng cí biǎo hè
今乃修斋建醮,相率进香,仙桃天药,同辞表贺。
jiàn gōng zhù shì zé jiāng zuò jié lì jīng yíng
建宫筑室,则将作竭力经营;
gòu xiāng shì bǎo zé dù zhī chāi qiú sì chū
购香市宝,则度支差求四出。
bì xià wù jǔ zhī ér zhū chén wù shùn zhī wú yī rén kěn wèi bì xià zhèng yán zhě yú zhī shén yě
陛下误举之,而诸臣误顺之,无一人肯为陛下正言者,谀之甚也。
rán kuì xīn něi qì tuì yǒu hòu yán qī jūn zhī zuì hé rú
然愧心馁气,退有后言,欺君之罪何如!
fu tiān xià zhě bì xià zhī jiā rén wèi yǒu bù gù qí jiā zhě nèi wài chén gōng jiē suǒ yǐ diàn bì xià zhī jiā ér pán shí zhī zhě yě
夫天下者,陛下之家,人未有不顾其家者,内外臣工皆所以奠陛下之家而磐石之者也。
yī yì xiū zhēn shì bì xià zhī xīn huò
一意修真,是陛下之心惑。
guò yú kē duàn shì bì xià zhī qíng piān
过于苛断,是陛下之情偏。
ér wèi bì xià bù gù qí jiā rén qíng hu
而谓陛下不顾其家,人情乎?
zhū chén xùn sī fèi gōng dé yī guān duō yǐ qī bài duō yǐ bù shì shì bài shí yǒu bù zú dāng bì xià yì zhě
诸臣徇私废公,得一官多以欺败,多以不事事败,实有不足当陛下意者。
qí bù rán zhě jūn xīn chén xīn ǒu bù xiāng zhí yě ér suì wèi bì xià yàn bó chén gōng shì yǐ jù jiàn
其不然者,君心臣心偶不相值也,而遂谓陛下厌薄臣工,是以拒谏。
zhí yī èr zhī bù dàng yí qiān bǎi zhī jiē rán xiàn bì xià yú guò jǔ ér tián bù zhī guài zhū chén zhī zuì dà yǐ
执一二之不当,疑千百之皆然,陷陛下于过举,而恬不知怪,诸臣之罪大矣。
jì yuē shàng rén yí zé bǎi xìng huò xià nán zhī zé jūn zhǎng láo cǐ zhī wèi yě
《记》曰“上人疑则百姓惑,下难知则君长劳”,此之谓也。
qiě bì xià zhī wù duō yǐ qí dà duān zài yú zhāi jiào
且陛下之误多矣,其大端在于斋醮。
zhāi jiào suǒ yǐ qiú cháng shēng yě
斋醮所以求长生也。
zì gǔ shèng xián chuí xùn xiū shēn lì mìng yuē shùn shòu qí zhèng yǐ wèi wén yǒu suǒ wèi cháng shēng zhī shuō
自古圣贤垂训,修身立命曰“顺受其正”矣,未闻有所谓长生之说。
yáo shùn yǔ tāng wén wǔ shèng zhī shèng yě wèi néng jiǔ shì xià zhī yì wèi jiàn fāng wài shì zì hàn táng sòng zhì jīn cún zhě
尧、舜、禹、汤、文、武,圣之盛也,未能久世,下之亦未见方外士自汉、唐、宋至今存者。
bì xià shòu shù yú táo zhòng wén yǐ shī chēng zhī
陛下受术于陶仲文,以师称之。
zhòng wén zé jì sǐ yǐ bǐ bù cháng shēng ér bì xià hé dú qiú zhī
仲文则既死矣,彼不长生,而陛下何独求之?
zhì yú xiān táo tiān yào guài wàng yóu shén
至于仙桃天药,怪妄尤甚。
xī sòng zhēn zōng dé tiān shū yú qián yòu shān sūn shì yuē tiān hé yán zāi
昔宋真宗得天书于干祐山,孙奭曰:“天何言哉?
qǐ yǒu shū yě
岂有书也!
táo bì cǎi ér hòu de yào bì zhì ér hòu chéng
”桃必采而后得,药必制而后成。
jīn wú gù huò cǐ èr wù shì yǒu zú ér xíng yé
今无故获此二物,是有足而行耶?
yuē tiān cì zhě yǒu shǒu zhí ér fù zhī yé
曰天赐者,有手执而付之耶?
cǐ zuǒ yòu jiān rén zào wéi wàng dàn yǐ qī bì xià ér bì xià wù xìn zhī yǐ wéi shí rán guò yǐ
此左右奸人,造为妄诞以欺陛下,而陛下误信之,以为实然,过矣。
bì xià jiāng wèi xuán xíng shǎng yǐ dū zé chén xià zé fēn lǐ yǒu rén tiān xià wú bù kě zhì ér xiū zhēn wèi wú hài yǐ hū
陛下将谓悬刑赏以督责臣下,则分理有人,天下无不可治,而修真为无害已乎?
tài jiǎ yuē yǒu yán nì yú rǔ xīn bì qiú zhū dào
太甲曰:“有言逆于汝心,必求诸道;
yǒu yán xùn yú rǔ zhì bì qiú zhū fēi dào
有言逊于汝志,必求诸非道。
yòng rén ér bì yù qí wéi yán mò wéi cǐ bì xià zhī jì zuǒ yě
”用人而必欲其唯言莫违,此陛下之计左也。
jì guān yán sōng yǒu yī bù shùn bì xià zhě hu
既观严嵩,有一不顺陛下者乎?
xī wèi tóng xīn jīn wèi lù shǒu yǐ
昔为同心,今为戮首矣。
liáng cái shǒu dào shǒu guān bì xià yǐ wéi nì zhě yě lì rèn yǒu shēng guān hù bù zhě zhì jīn shǒu chēng zhī
梁材守道守官,陛下以为逆者也,历任有声,官户部者至今首称之。
rán zhū chén níng wèi sōng zhī shùn bù wéi cái zhī nì de fēi yǒu yǐ kuī bì xià zhī wēi ér qián wèi qū bì hu
然诸臣宁为嵩之顺,不为材之逆,得非有以窥陛下之微,而潜为趋避乎?
jí bì xià yì hé lì yú shì
即陛下亦何利于是。
bì xià chéng zhī zhāi zhāi wú yì
陛下诚知斋斋无益,
yī dàn fān rán huǐ wù
一旦翻然悔悟,
rì yù zhèng cháo
日御正朝,
yǔ zǎi xiàng shì cóng yán guān jiǎng qiú tiān xià lì hài
与宰相、侍从、言官讲求天下利害,
xǐ shù shí nián zhī jī wù
洗数十年之积误,
zhì shēn yú yáo shùn yǔ tāng wén wǔ zhī jiān
置身于尧、舜、禹、汤、文、武之间,
shǐ zhū chén yì de zì xǐ shù shí nián ā jūn zhī chǐ
使诸臣亦得自洗数十年阿君之耻,
zhì qí shēn yú gāo kuí yī fu zhī liè
置其身于皋、夔、伊、傅之列,
tiān xià hé yōu bù zhì
天下何忧不治,
wàn shì hé yōu bù lǐ
万事何忧不理。
cǐ zài bì xià yī zhèn zuò jiān ér yǐ
此在陛下一振作间而已。
shì cǐ bù wéi ér qiē qiē yú qīng jǔ dù shì bì jīng láo shén yǐ qiú zhī yú xì fēng bǔ yǐng máng rán bù kě zhī zhī yù chén jiàn láo kǔ zhōng shēn ér zhōng yú wú suǒ chéng yě
释此不为,而切切于轻举度世,敝精劳神,以求之于系风捕影、茫然不可知之域,臣见劳苦终身,而终于无所成也。
jīn dà chén chí lù ér hǎo yú xiǎo chén wèi zuì ér jié shé chén bù shèng fèn hèn
今大臣持禄而好谀,小臣畏罪而结舌,臣不胜愤恨。
shì yǐ mào sǐ yuàn jǐn qū qū wéi bì xià chuí tīng yān
是以冒死,愿尽区区,惟陛下垂听焉。
dì de shū dà nù dǐ zhī de gù zuǒ yòu yuē qù zhí zhī wú shǐ de dùn
帝得疏,大怒,抵之地,顾左右曰:“趣执之,无使得遁!
huàn guān huáng jǐn zài cè yuē cǐ rén sù yǒu chī míng
”宦官黄锦在侧曰:“此人素有痴名。
wén qí shàng shū shí zì zhī chù wǔ dāng sǐ shì yī guān jué qī zǐ dài zuì yú cháo tóng pú yì bēn sàn wú liú zhě shì bù dùn yě
闻其上疏时,自知触忤当死,市一棺,诀妻子,待罪于朝,僮仆亦奔散无留者,是不遁也。
dì mò rán
”皇帝沉默不语。
shǎo qǐng fù qǔ dú zhī rì zài sān wèi gǎn dòng tài xī liú zhōng zhě shù yuè
少顷复取读之,日再三,为感动太息,留中者数月。
cháng yuē cǐ rén kě fāng bǐ gàn dì zhèn fēi zhòu ěr
尝曰:“此人可方比干,第朕非纣耳。
huì dì yǒu jí fán mèn bù lè zhào gé chén xú jiē yì nèi chán yīn yuē hǎi ruì yán jù shì
”会帝有疾,烦懑不乐,召阁臣徐阶议内禅,因曰:“海瑞言俱是。
zhèn jīn bìng jiǔ ān néng shì shì
朕今病久,安能视事。
yòu yuē zhèn bù zì jǐn xī zhì cǐ jí kùn
”又曰:“朕不自谨惜,致此疾困。
shǐ zhèn néng chū yù biàn diàn qǐ shòu cǐ rén gòu lì yé
使朕能出御便殿,岂受此人诟詈耶?
suì dǎi ruì xià zhào yù jiū zhǔ shǐ zhě
”遂逮瑞下诏狱,究主使者。
xún yí xíng bù lùn sǐ
寻移刑部,论死。
yù shàng réng liú zhōng
狱上,仍留中。
hù bù sī wù hé yǐ shàng zhě chuāi dì wú shā ruì yì shū qǐng shì zhī
户部司务何以尚者,揣帝无杀瑞意,疏请释之。
dì nù mìng jǐn yī wèi zhàng zhī bǎi gù zhào yù zhòu yè péng xùn
帝怒,命锦衣卫杖之百,锢诏狱,昼夜搒讯。
yuè èr yuè dì bēng mù zōng lì liǎng rén bìng huò shì
越二月,帝崩,穆宗立,两人并获释。
dì chū bēng wài tíng duō wèi zhī
帝初崩,外庭多未知。
tí láo zhǔ shì wén zhuàng yǐ ruì qiě jiàn yòng shè jiǔ zhuàn kuǎn zhī
提牢主事闻状,以瑞且见用,设酒馔款之。
ruì zì yí dāng fù xī shì zì yǐn dàn bù gù
瑞自疑当赴西市,恣饮啖,不顾。
zhǔ shì yīn fù ěr yǔ gōng chē shì yàn jià xiān shēng jīn jí chū dà yòng yǐ
主事因附耳语:“宫车适晏驾,先生今即出大用矣。
ruì yuē xìn rán hu
”瑞曰:“信然乎?
jí dà tòng jǐn ǒu chū suǒ yǐn shí yǔn jué yú de zhōng yè kū bù jué shēng
”即大恸,尽呕出所饮食,陨绝于地,终夜哭不绝声。
jì shì fù gù guān
既释,复故官。
é gǎi bīng bù
俄改兵部。
zhuó shàng bǎo chéng diào dà lǐ
擢尚宝丞,调大理。
lóng qìng yuán nián xú jiē wèi yù shǐ liú kāng suǒ hé ruì yán jiē shì xiān dì wú néng jiù yú shén xiān tǔ mù zhī wù wèi wēi bǎo wèi chéng yì yǒu zhī
隆庆元年,徐阶为御史刘康所劾,瑞言:“阶事先帝,无能救于神仙土木之误,畏威保位,诚亦有之。
rán zì zhí zhèng yǐ lái yōu qín guó shì xiū xiū yǒu róng yǒu zú duō zhě
然自执政以来,忧勤国事,休休有容,有足多者。
kāng nǎi gān xīn yīng quǎn bǔ shì shàn lèi qí zuì yòu fú yú gāo gǒng
康乃甘心鹰犬,捕噬善类,其罪又浮于高拱。
rén wěi qí yán
”人韪其言。
lì liǎng jīng zuǒ yòu tōng zhèng
历两京左、右通政。
sān nián xià yǐ yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ yìng tiān shí fǔ
三年夏,以右佥都御史巡抚应天十府。
shǔ lì dàn qí wēi mò zhě duō zì miǎn qù
属吏惮其威,墨者多自免去。
yǒu shì jiā zhū dān qí mén wén ruì zhì yǒu zhī
有势家朱丹其门,闻瑞至,黝之。
zhōng rén jiān zhī zào zhě wèi jiǎn yú cóng
中人监织造者,为减舆从。
ruì ruì yì xīng gé qǐng jùn wú sōng bái máo tōng liú rù hǎi mín lài qí lì
瑞锐意兴革,请浚吴淞、白茆,通流入海,民赖其利。
sù jí dà hù jiān bìng lì cuī háo qiáng fǔ qióng ruò
素疾大户兼并,力摧豪强,抚穷弱。
pín mín tián rù yú fù shì zhě shuài duó hái zhī
贫民田入于富室者,率夺还之。
xú jiē bà xiāng lǐ jū àn wèn qí jiā wú shǎo dài
徐阶罢相里居,按问其家无少贷。
xià lìng biāo fā líng lì suǒ sī zhuì zhuì fèng xíng háo yǒu lì zhě zhì cuàn tā jùn yǐ bì
下令飚发凌厉,所司惴惴奉行,豪有力者至窜他郡以避。
ér jiān mín duō chéng jī gào jié gù jiā dà xìng shí yǒu bèi wū fù qū zhě
而奸民多乘机告讦,故家大姓时有被诬负屈者。
yòu cái jié yóu chuán rǒng fèi
又裁节邮传冗费。
shì dà fū chū qí jìng lǜ bù dé gòng dùn yóu shì yuàn pō xìng
士大夫出其境率不得供顿,由是怨颇兴。
dū jǐ shì zhōng shū huà lùn ruì zhì bù dá zhèng tǐ yi yǐ nán jīng qīng zhì chù zhī dì yóu yōu zhào jiǎng ruì
都给事中舒化论瑞,滞不达政体,宜以南京清秩处之,帝犹优诏奖瑞。
yǐ ér jǐ shì zhōng dài fèng xiáng hé ruì bì jiān mín yú ròu jìn shēn gū míng luàn zhèng suì gǎi dū nán jīng liáng chǔ
已而给事中戴凤翔劾瑞庇奸民,鱼肉搢绅,沽名乱政,遂改督南京粮储。
ruì fǔ wú fu bàn suì
瑞抚吴甫半岁。
xiǎo mín wén dāng qù hào qì zài dào jiā huì xiàng sì zhī
小民闻当去,号泣载道,家绘像祀之。
jiāng lǚ xīn rèn huì gāo gǒng zhǎng lì bù sù xián ruì bìng qí zhí yú nán jīng hù bù ruì suì xiè bìng guī
将履新任,会高拱掌吏部,素衔瑞,并其职于南京户部,瑞遂谢病归。
wàn lì chū zhāng jū zhèng dāng guó yì bù lè ruì lìng xún àn yù shǐ lián chá zhī
万历初,张居正当国,亦不乐瑞,令巡按御史廉察之。
yù shǐ zhì shān zhōng shì ruì shè jī shǔ xiāng duì shí jū shè xiāo rán yù shǐ tàn xī qù
御史至山中视,瑞设鸡黍相对食,居舍萧然,御史叹息去。
jū zhèng dàn ruì qiào zhí zhōng wài jiāo jiàn zú bù zhào
居正惮瑞峭直,中外交荐,卒不召。
shí èr nián dōng jū zhèng yǐ zú lì bù nǐ yòng zuǒ tōng zhèng
十二年冬,居正已卒,吏部拟用左通政。
dì yǎ zhòng ruì míng bì yǐ qián zhí
帝雅重瑞名,畀以前职。
míng nián zhēng yuè zhào wèi nán jīng yòu qiān dū yù shǐ dào gǎi nán jīng lì bù yòu shì láng ruì nián yǐ qī shí èr yǐ
明年正月,召为南京右佥都御史,道改南京吏部右侍郎,瑞年已七十二矣。
shū yán shuāi lǎo chuí sǐ yuàn bǐ gǔ rén shī jiàn zhī yì dà lüè wèi bì xià lì jīng tú zhì ér zhì huà bù zhēn zhě tān lì zhī xíng qīng yě
疏言衰老垂死,愿比古人尸谏之义,大略谓:“陛下励精图治,而治化不臻者,贪吏之刑轻也。
zhū chén mò néng yán qí gù fǎn jiè dài shì yǒu lǐ zhī shuō jiāo kǒu ér wén qí fēi
诸臣莫能言其故,反借待士有礼之说,交口而文其非。
fu dài shì yǒu lǐ ér mín zé hé gū zāi
夫待士有礼,而民则何辜哉?
yīn jǔ tài zǔ fǎ bāo pí náng cǎo jí hóng wǔ sān shí nián dìng lǜ wǎng fǎ bā shí guàn lùn jiǎo wèi jīn dāng yòng cǐ chéng tān
”因举太祖法剥皮囊草及洪武三十年定律枉法八十贯论绞,谓今当用此惩贪。
qí tā guī qiē shí zhèng yǔ jí kǎi qiē
其他规切时政,语极剀切。
dú quàn dì nüè xíng shí yì yǐ wéi fēi
独劝帝虐刑,时议以为非。
yù shǐ méi kūn zuò hé zhī
御史梅鹍祚劾之。
dì suī yǐ ruì yán wèi guò rán chá qí zhōng chéng wèi duó kūn zuò fèng
帝虽以瑞言为过,然察其忠诚,为夺鹍祚俸。
dì lǚ yù zhào yòng ruì zhí zhèng yīn jū zhī nǎi yǐ wéi nán jīng yòu dū yù shǐ
帝屡欲召用瑞,执政阴沮之,乃以为南京右都御史。
zhū sī sù tōu duò ruì yǐ shēn jiáo zhī
诸司素偷惰,瑞以身矫之。
yǒu yù shǐ ǒu chén xì yuè yù zūn tài zǔ fǎ yǔ zhī zhàng
有御史偶陈戏乐,欲遵太祖法予之杖。
bǎi sī zhuì kǒng duō huàn kǔ zhī
百司惴恐,多患苦之。
tí xué yù shǐ fáng huán kǒng jiàn jiū tī yù xiān fā jǐ shì zhōng zhōng yǔ chún fù sǒng yǒng huán zài shàng shū chǒu dǐ
提学御史房寰恐见纠擿,欲先发,给事中钟宇淳复怂恿,寰再上疏丑诋。
ruì yì lǚ shū qǐ xiū wèi liú bù yǔn
瑞亦屡疏乞休,慰留不允。
shí wǔ nián zú guān
十五年,卒官。
ruì wú zi
瑞无子。
zú shí qiān dū yù shǐ wáng yòng jí rù shì gé wéi bì yíng yǒu hán shì suǒ bù kān zhě
卒时,佥都御史王用汲入视,葛帏敝籝,有寒士所不堪者。
yīn qì xià jù jīn wèi liǎn
因泣下,醵金为敛。
xiǎo mín bà shì
小民罢市。
sàng chū jiāng shàng bái yì guān sòng zhě jiā àn lèi ér kū zhě bǎi lǐ bù jué
丧出江上,白衣冠送者夹岸,酹而哭者百里不绝。
zèng tài zǐ tài bǎo shì zhōng jiè
赠太子太保,谥忠介。
ruì shēng píng wéi xué yǐ gāng wéi zhǔ yīn zì hào gāng fēng tiān xià chēng gāng fēng xiān shēng
瑞生平为学,以刚为主,因自号刚峰,天下称刚峰先生。
cháng yán yù tiān xià zhì ān bì xíng jǐng tián
尝言:“欲天下治安,必行井田。
bù dé yǐ ér xiàn tián yòu bù dé yǐ ér jūn shuì shàng kě cún gǔ rén yí yì
不得已而限田,又不得已而均税,尚可存古人遗意。
gù zì wèi xiàn yǐ zhì xún fǔ suǒ zhì lì xíng qīng zhàng bān yī tiáo biān fǎ
”故自为县以至巡抚,所至力行清丈,颁一条鞭法。
yì zhǔ yú lì mín ér xíng shì bù néng wú piān yún
意主于利民,而行事不能无偏云。
shǐ jiù ruì zhě hé yǐ shàng guǎng xī xīng yè rén qǐ jiā xiāng jǔ
始救瑞者何以尚,广西兴业人,起家乡举。
chū yù zhuó guāng lù chéng
出狱,擢光禄丞。
yòu yǐ hé gāo gǒng zuò zhé
又以劾高拱坐谪。
gǒng ba qǐ léi zhōu tuī guān zhōng nán jīng hóng lú qīng
拱罢,起雷州推官,终南京鸿胪卿。
qiū shùn zì mào shí zhū chéng rén
丘橓,字茂实,诸城人。
jiā jìng èr shí jiǔ nián jìn shì
嘉靖二十九年进士。
yóu xíng rén zhuó xíng kē jǐ shì zhōng
由行人擢刑科给事中。
sān shí sì nián qī yuè wēi liù qī shí rén shī dào liú jié zì tài píng zhí bī nán jīng
三十四年七月,倭六七十人失道流劫,自太平直逼南京。
bīng bù shàng shū zhāng shí chè děng bì chéng bù gǎn chū yuè èr rì yǐn qù
兵部尚书张时彻等闭城不敢出,阅二日引去。
jǐ shì yù shǐ hé shí chè jí shǒu bèi zhū chén zuì shí chè yì shàng qí shì cí duō yǐn hù
给事御史劾时彻及守备诸臣罪,时彻亦上其事,词多隐护。
shùn hé qí qī wǎng shí chè jí shì láng chén zhū jiē ba
橓劾其欺罔,时彻及侍郎陈洙皆罢。
dì jiǔ bù shì cháo yán sōng zhuān guó bǐng
帝久不视朝,严嵩专国柄。
shùn yán quán chén bù yí dú rèn cháo gāng bù yí jiǔ chí yán sōng shēn hàn zhī
橓言权臣不宜独任,朝纲不宜久弛,严嵩深憾之。
yǐ hé sōng dǎng níng xià xún fǔ xiè huái yìng tiān fǔ yǐn mèng huái tān dú xiè huái zuò miǎn
已,劾嵩党宁夏巡抚谢淮、应天府尹孟淮贪黩,谢淮坐免。
shì nián sōng bài shùn hé yóu sōng jìn zhě shùn tiān xún fǔ xú shēn děng wǔ rén dì wèi chù qí sān
是年,嵩败,舜劾由嵩进者顺天巡抚徐绅等五人,帝为黜其三。
qiān bīng kē dū jǐ shì zhōng
迁兵科都给事中。
hé nán jīng bīng bù shàng shū li suì zhèn shǒu liǎng guǎng píng jiāng bó chén wáng mó jǐn yī zhǐ huī wèi dà jīng xián yǐ huì jìn dà jīng xià lì wáng mó gé rèn
劾南京兵部尚书李遂、镇守两广平江伯陈王谟、锦衣指挥魏大经咸以贿进,大经下吏,王谟革任。
yǐ yòu hé ba zhè jiāng zǒng bīng guān lú tāng
已,又劾罢浙江总兵官卢镗。
kòu fàn tōng zhōu zǒng dū yáng xuǎn bèi dǎi
寇犯通州,总督杨选被逮。
jí kòu tuì shùn xié qí liáo chén shàn hòu shì yí zhǐ qiē biān bì
及寇退,橓偕其僚陈善后事宜,指切边弊。
dì yǐ shùn bù zǎo hé xuǎn zhàng liù shí chì wèi mín yú zhé biān fāng zá zhí
帝以橓不早劾选,杖六十,斥为民,余谪边方杂职。
shùn guī bì yī yī qiè tú shū yī shù ér yǐ
橓归,敝衣一箧,图书一束而已。
lóng qìng chū qǐ rèn lǐ kē bù zhì
隆庆初,起任礼科,不至。
xún zhuó nán jīng tài cháng shǎo qīng jìn dà lǐ shǎo qīng
寻擢南京太常少卿,进大理少卿。
bìng miǎn
病免。
shén zōng lì yán guān jiāo jiàn
神宗立,言官交荐。
zhāng jū zhèng è zhī bù zhào
张居正恶之,不召。
wàn lì shí yī nián qiū qǐ yòu tōng zhèng
万历十一年秋,起右通政。
wèi shàng zhuó zuǒ fù dōu yù shǐ yǐ yī chái chē jiù dào
未上,擢左副都御史,以一柴车就道。
jì rù cháo chén lì zhì jī bì bā shì yán
既入朝,陈吏治积弊八事,言:
chén qù guó shí yú nián shì fēng jiān mí lì zhì zhuǎn wū yuǎn jìn xiāo tiáo rì shèn yī rì
臣去国十余年,士风渐靡,吏治转污,远近萧条,日甚一日。
cǐ fēi shì yùn shì rán yóu fēng jì bù zhèn gù yě
此非世运适然,由风纪不振故也。
rú jīng guān kǎo mǎn hé nán dào lì shū chèn zhí
如京官考满,河南道例书称职。
wài lì gěi yóu fǔ àn guān gài yǔ bǎo liú
外吏给由,抚按官概与保留。
yǐ cháo tíng zhēn bié zhī diǎn wéi rén chén jiāo shì zhī zī
以朝廷甄别之典,为人臣交市之资。
gǎn xùn sī ér bù gǎn jìn fǎ è wú suǒ chéng xián yì ān quàn
敢徇私而不敢尽法,恶无所惩,贤亦安劝?
cǐ kǎo jì zhī jī bì yī yě
此考绩之积弊,一也。
yù shǐ xún fāng wèi lí guó mén ér mì shǔ zhī xìng míng yǐ yíng sī dú
御史巡方,未离国门,而密属之姓名,已盈私牍。
fu lín suǒ bù ér qǐng shì zhī gān dú yòu mǎn xíng tái
甫临所部,而请事之竿牍,又满行台。
yǐ zhì guān chí fǔ zhī wēi shù shǒu fǔ méi tīng rén yí zhǐ
以豸冠持斧之威,束手俯眉,听人颐指。
cǐ qǐng tuō zhī jī bì èr yě
此请托之积弊,二也。
fǔ àn dìng jiān sī kǎo yǔ bì tuō zhī yǒu sī
抚按定监司考语,必托之有司。
yǒu sī zé bù gù shì fēi chǐ jiā shàn kǎo jiān sī dé qiě wèi zhī
有司则不顾是非,侈加善考,监司德且畏之。
bǐ cǐ jié nà shàng xià zhī fēn dàng rán
彼此结纳,上下之分荡然。
qí kǎo shǒu lìng yě yì rú shì
其考守令也亦如是。
cǐ fǎng chá zhī jī bì sān yě
此访察之积弊,三也。
tān mò chéng fēng shēng mín tú tàn ér suǒ hé ba zhě dà dū dān hán ruǎn ruò zhī liú
贪墨成风,生民涂炭,而所劾罢者大都单寒软弱之流。
gǒu bǎi zú zhī chóng fù yì zhī hǔ jí zāng huì láng jí hái dēng jiàn yǎn
苟百足之虫,傅翼之虎,即赃秽狼籍,还登荐剡。
yán xiǎo lì ér kuān dà lì xiáng qù rèn ér lüè jiàn rèn
严小吏而宽大吏,详去任而略见任。
cǐ jǔ hé zhī jī bì sì yě
此举劾之积弊,四也。
chéng tān zhī fǎ zài tí wèn
惩贪之法在提问。
nǎi chái láng jiàn yí hú lí shì wèn tú yǒu qí míng
乃豺狼见遗,狐狸是问,徒有其名。
huò yīn zòng zhī shǐ qù huò lèi dǎi ér bù xíng huò pī bó yǐ xiāng yán huò méng lóng yǐ xìng miǎn
或阴纵之使去,或累逮而不行,或批驳以相延,或朦胧以幸免。
jí huò zhōng jìng qí shì yì bì bó cháng hòu zhī míng ér yǐ jìn fǎ zì xián
即或终竟其事,亦必博长厚之名,而以尽法自嫌。
bāo jū huò lèi wàn jīn ér zāng zhǐ zuò zhī zhū shǔ
苞苴或累万金,而赃止坐之铢黍。
cǎo jiān huò shù shí mìng ér fá bù shāng qí háo lí
草菅或数十命,而罚不伤其毫厘。
cǐ tí wèn zhī jī bì wǔ yě
此提问之积弊,五也。
jiàn jǔ jiū hé suǒ yǐ quàn jǐng yǒu sī yě
荐举纠劾,所以劝儆有司也。
jīn jiàn zé xiān jìn shì ér jǔ jiān fēi yǒu píng jiè zhě bù yǔ yān
今荐则先进士而举监,非有凭藉者不与焉。
hé zé xiān jǔ jiān ér jìn shì zòng yǒu zǐ yì zhě hǎn jí yān
劾则先举监而进士,纵有訾议者罕及焉。
jìn jiē chà wěi zhuān jì chū shēn zhī tú
晋接差委,专计出身之途。
yú shì tóng yī guān yě bù gǎn jiē xí ér zuò bǐ jiān ér xíng
于是同一官也,不敢接席而坐,比肩而行。
zhū rén zì fēn dī áng lì mín guān zhān dùn yì
诸人自分低昂,吏民观瞻顿异。
zhù chéng jiāo zòng zhī fēng dà sàng xián háo zhī qì
助成骄纵之风,大丧贤豪之气。
cǐ zī gé zhī jī bì liù yě
此资格之积弊,六也。
zhōu xiàn zuǒ èr suī bēi yì lín mín guān yě bì dài yǐ lǐ rán hòu kě zé yǐ fǎ
州县佐贰虽卑,亦临民官也,必待以礼,然后可责以法。
jīn yě yì shǐ qiǎn hē wú shū yú lì
今也役使谴诃,无殊舆隶。
dú rèn qí wū dú hài mín bù xiè jìn zhì
独任其污黩害民,不屑禁治。
lǐ yǔ fǎ liǎng shī zhī yǐ
礼与法两失之矣。
xué xiào zhī zhí xián cái suǒ guān jīn bù wèn zhí yè ér yī tīng qí suǒ wèi
学校之职,贤才所关,今不问职业,而一听其所为。
jí zhì kǎo kè zé yuē cǐ hán guān yě gài yǔ shàng kǎo
及至考课,则曰“此寒官也”,概与上考。
ruò bèi zhī shàng guān bù wǒ zhòng yě zé yīn ér zì qì
若辈知上官不我重也,则因而自弃;
zhī shàng guān bì wǒ lián yě yòu cóng ér rì tōu
知上官必我怜也,又从而日偷。
cǐ chù zuǒ èr jiào zhí zhī jī bì qī yě
此处佐贰教职之积弊,七也。
kē chǎng qǔ shì gù yǒu mén shēng zuò zhǔ zhī chēng
科场取士,故有门生、座主之称。
ruò xún àn jǔ hé qí zhí yě
若巡按,举劾其职也。
nǎi hé zhě bù rèn qí yuàn jǔ zhě dú mào wèi ēn
乃劾者不任其怨,举者独冒为恩。
zūn zhī wèi jǔ zhǔ ér yǐ mén shēng zì jū kuāng fěi wèn yí zhōng shēn bù fèi
尊之为举主,而以门生自居,筐篚问遗,终身不废。
jiǎ míng yáng zhī diǎn kāi huì lù zhī mén wú huò hu qīng bái zhī lì bù gài jiàn yú tiān xià yě
假明扬之典,开贿赂之门,无惑乎清白之吏不概见于天下也。
fāng jīn guó yǔ mín jù pín ér guān dú fù
方今国与民俱贫,而官独富。
jì yǐ guān ér de fù hái yǐ fù ér shì guān
既以官而得富,还以富而市官。
cǐ kuì yí zhī jī bì bā yě
此餽遗之积弊,八也。
yào cǐ bā zhě bài huài zhī yuán bù zài yú wài cóng ér zhuǎn yí yì bù zài yú xià yě
要此八者,败坏之源不在于外,从而转移亦不在于下也。
xī qí wēi wáng pēng yī ā dà fu fēng yī jí mò dài fū ér qí guó dà zhì
昔齐威王烹一阿大夫,封一即墨大夫,而齐国大治。
bì xià chéng dà fèn qián gāng tòng chéng lì bì zé fēng xíng cǎo yǎn tiān xià kě lì zhì yǐ
陛下诚大奋干刚,痛惩吏弊,则风行草偃,天下可立治矣。
shū zòu dì chēng shàn
疏奏,帝称善。
chì suǒ sī xià fǔ àn fèng xíng bù rú zhào zhě zuì
敕所司下抚按奉行,不如诏者罪。
qǐng zhī yán gù jǐ shì zhōng wèi shí liàng zhōu shì xuǎn yù shǐ zhāng jiǎ li fù pìn yǐ wǔ gāo gǒng jiàn chù wén xuǎn láng hú rǔ guì yǐ wǔ shàng shū bèi qīng yi cì zhēn lù
顷之,言:“故给事中魏时亮、周世选,御史张槚、李复聘以忤高拱见黜,文选郎胡汝桂以忤尚书被倾,宜赐甄录。
yù shǐ yú yīng chāng gòu xiàn liú tái yǔ wáng zōng zài tóng zuì zōng zài yí shù ér yīng chāng zhǐ bà guān
御史于应昌构陷刘台与王宗载同罪,宗载遗戍而应昌止罢官。
láo kān xún fǔ fú jiàn shā shì láng hóng cháo xuǎn
劳堪巡抚福建,杀侍郎洪朝选。
yù shǐ zhāng yī kūn jiān yìng tiān xiāng shì wáng zhuàn zi zhī dǐng yín yuán zhōng shì
御史张一鲲监应天乡试,王篆子之鼎夤缘中式。
qián dài jiān hú guǎng xiāng shì xiān qī qǐng jū zhèng shǎo zǐ hái jiù shì huì jū zhèng zú bù guǒ suì sī zhōng zhuàn zi zhī héng
钱岱监湖广乡试,先期请居正少子还就试,会居正卒不果,遂私中篆子之衡。
cáo yī kuí shēn jū fēng xiàn shèng chēng féng bǎo wèi gù mìng dà chén
曹一夔身居风宪,盛称冯保为顾命大臣。
zhū liǎn zé jié féng bǎo wèi fù yóu qī wèi xiōng
朱琏则结冯保为父,游七为兄。
cǐ shù rén zhě dé zuì míng jiào ér yì zhǐ bà guān
此数人者,得罪名教,而亦止罢官。
cǐ gāng jì suǒ yǐ bù zhèn rén xīn suǒ yǐ bù fú
此纲纪所以不振,人心所以不服。
chén chū bā tái shì sǎo chú jī bì
臣初八台,誓扫除积弊。
jīn dài zuì sān yuè ér dà lì zì sì xiǎo lì tān cán xiǎo mín yuàn zī sì fāng lù yí rú gù chén bù zhí kě jiàn
今待罪三月,而大吏恣肆,小吏贪残,小民怨咨,四方赂遗如故,臣不职可见。
qǐng bà chì yǐ jǐng yǒu wèi
请罢斥以儆有位。
shí yǐ qiān xíng bù yòu shì láng
”时已迁刑部右侍郎。
dì yōu zhào bào zhī
帝优诏报之。
zhào shí liàng shì xuǎn jiǎ fù pìn rǔ guì hái xuē qìng chāng kān yī kūn yī kuí liǎn jí biǎn dài sān zhì
召时亮、世选、槚、复聘、汝桂还,削庆昌、堪、一鲲、一夔、琏籍,贬岱三秩。
wèi jǐ xié zhōng guān zhāng chéng wǎng jí zhāng jū zhèng jiā
未几,偕中官张诚往籍张居正家。
hái zhuǎn zuǒ shì láng zēng fèng yī zhì
还,转左侍郎,增俸一秩。
xún bài nán jīng lì bù shàng shū zú guān
寻拜南京吏部尚书,卒官。
zèng tài zǐ tài bǎo shì jiǎn sù
赠太子太保,谥简肃。
shùn qiáng zhí hǎo bó jī qí qīng jié wéi shí suǒ chēng yún
橓强直好搏击,其清节为时所称云。
lǚ kūn zì shū jiǎn níng líng rén
吕坤,字叔简,宁陵人。
wàn lì èr nián jìn shì
万历二年进士。
wèi xiāng yuán zhī xiàn yǒu yì zhèng
为襄垣知县,有异政。
diào dà tóng zhēng shòu hù bù zhǔ shì lì láng zhōng
调大同,征授户部主事,历郎中。
qiān shān dōng cān zhèng shān xī àn chá shǐ shǎn xī yòu bù zhèng shǐ
迁山东参政、山西按察使、陕西右布政使。
zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ shān xī
擢右佥都御史,巡抚山西。
jū sān nián zhào wèi zuǒ qiān dū yù shǐ
居三年,召为左佥都御史。
lì xíng bù zuǒ yòu shì láng
历刑部左、右侍郎。
èr shí wǔ nián wǔ yuè shū shū chén tiān xià ān wēi qí lüè yuē
二十五年五月,书疏陈天下安危,其略曰:
qiè jiàn yuán dàn yǐ lái tiān qì hūn huáng rì guāng àn dàn zhàn zhě yǐ wéi luàn zhēng
窃见元旦以来,天气昏黄,日光黯淡,占者以为乱征。
jīn tiān xià zhī shì luàn xiàng yǐ xíng ér luàn shì wèi dòng
今天下之势,乱象已形,而乱势未动。
tiān xià zhī rén luàn xīn yǐ méng ér luàn rén wèi chàng
天下之人,乱心已萌,而乱人未倡。
jīn rì zhī zhèng jiē bō luàn jī shǐ zhī dòng zhù luàn rén shǐ zhī chàng zhě yě
今日之政,皆播乱机使之动,助乱人使之倡者也。
chén gǎn yǐ jiù shí yào wù wèi bì xià chén zhī
臣敢以救时要务,为陛下陈之。
zì gǔ xìng luàn zhī mín yǒu sì
自古幸乱之民有四。
yī yuē wú liáo zhī mín
一曰无聊之民。
bǎo wēn wú yóu shēn jiā jù kùn yīn huái chěng luàn zhī xīn jì huǎn xū yú zhī sǐ
饱温无由,身家俱困,因怀逞乱之心,冀缓须臾之死。
èr yuē wú xíng zhī mín
二曰无行之民。
qì gāo xìng hàn wán fǎ qīng shēng jū cháng ài yù bó zǐ nǚ ér bù dé jí yǒu biàn zé yín lüě shì tú
气高性悍,玩法轻生,居常爱玉帛子女而不得,及有变则淫掠是图。
sān yuē xié shuō zhī mín
三曰邪说之民。
bái lián jié shè biàn jí sì fāng jiào zhǔ chuán tóu suǒ zài chéng jù
白莲结社,遍及四方,教主传头,所在成聚。
tǎng yǒu zhāo hū zhī shǒu cǐ qí guī fù zhī rén
倘有招呼之首,此其归附之人。
sì yuē bù guǐ zhī mín
四曰不轨之民。
chéng xìn dǎo jī wàng sī xióng zhǎng
乘衅蹈机,妄思雄长。
wéi jì mù qián yǒu biàn bù lè tiān xià tài píng
惟冀目前有变,不乐天下太平。
bì xià yuē jǐ ài rén sǔn shàng yì shàng zé sì mín jiē chì zǐ fǒu zé xī wèi kòu chóu
陛下约己爱人,损上益上,则四民皆赤子,否则悉为寇仇。
jīn tiān xià zhī cāng shēng pín kùn kě zhī yǐ
今天下之苍生贫困可知矣。
zì wàn lì shí nián yǐ lái wú suì bù zāi cuī kē rú gù
自万历十年以来,无岁不灾,催科如故。
chén jiǔ wèi wài lì jiàn bì xià chì zǐ dòng gǔ wú jiān yī jī cháng bù zài shí yuán shě fú bì shàn gǎo wèi wán
臣久为外吏,见陛下赤子冻骨无兼衣,饥肠不再食,垣舍弗蔽,苫藁未完;
liú yí rì zhòng qì dì wěi duō
流移日众,弃地猥多;
liú zhě shū qù zhě zhī liáng shēng zhě chéng sǐ zhě zhī yì
留者输去者之粮,生者承死者之役。
jūn mén wàn lǐ shú néng yǎng su
君门万里,孰能仰诉?
jīn guó jiā zhī cái yòng hào jié kě zhī yǐ
今国家之财用耗竭可知矣。
shù nián yǐ lái shòu gōng zhī fèi jǐ bǎi wàn zhī zào zhī fèi jǐ bǎi wàn níng xià zhī biàn jǐ bǎi wàn huáng hé zhī kuì jǐ bǎi wàn jīn dà gōng cǎi mù fèi yòu gè jǐ bǎi wàn yǐ
数年以来,寿宫之费几百万,织造之费几百万,宁夏之变几百万,黄河之溃几百万,今大工、采木费,又各几百万矣。
tǔ bù jiā guǎng mín bù jiā duō fēi yǒu yǔ shū yǒng jīn ān néng wèi jì
土不加广,民不加多,非有雨菽涌金,安能为计?
jīn guó jiā zhī fáng yù shū lüè kě zhī yǐ
今国家之防御疏略可知矣。
sān dà yíng zhī bīng yǐ wèi jīng shī yě nǎi mǎ bàn léi bì rén bàn lǎo ruò
三大营之兵以卫京师也,乃马半羸敝,人半老弱。
jiǔ biān zhī bīng yǐ yù wài kòu yě jiē yǒng yú xié shàng qiè yú lín róng
九边之兵以御外寇也,皆勇于挟上,怯于临戎。
wài wèi zhī bīng yǐ bèi zhēng diào zī shǒu yù yě wu quē yú yì zhàn jiā lěi yú xū qiú pí gǔ jǐn cún zhé chōng xī lài
外卫之兵以备征调资守御也,伍缺于役占,家累于需求,皮骨仅存,折冲奚赖?
shè yǒu qiān jì héng xíng bīng bù zú yòng bì xuǎn mín dīng
设有千骑横行,兵不足用,必选民丁。
yǐ yuàn mín dòu yuàn mín shuí yǔ hé zhàn
以怨民斗怨民,谁与合战?
rén xīn zhě guó jiā zhī mìng mài yě
人心者,国家之命脉也。
jīn rì zhī rén xīn wéi wàng bì xià shōu zhī ér yǐ
今日之人心,惟望陛下收之而已。
guān lǒng qì hán tǔ báo mín shēng shí jiān
关陇气寒土薄,民生实艰。
zì zào huā róng bǐ hù kùn qù bī
自造花绒,比户困趣逼。
tí huā rǎn sè rì yè wú xiū qiān shǒu jīng nián bù chéng yì pǐ
提花染色,日夜无休,千手经年,不成一匹。
tā ruò shān xī zhī sū sōng zhī jǐn qǐ suì é jì yíng jiā zào bù yǐ
他若山西之,苏、松之锦绮,岁额既盈,加造不已。
zhì ráo zhōu cí qì xī yù huí qīng bù jí zhī xū tú lèi xiǎo mín qiāo gǔ
至饶州磁器,西域回青,不急之须,徒累小民敲骨。
bì xià chéng yī qiè tíng bà ér jiāng nán shǎn xī zhī rén xīn shōu yǐ
陛下诚一切停罢,而江南、陕西之人心收矣。
yǐ cǎi mù yán zhī
以采木言之。
zhàng bā zhī wéi fēi bǎi nián zhī wù
丈八之围,非百年之物。
shēn shān qióng gǔ shé hǔ zá jū dú wù cháng duō rén yān jué shǎo hán shǔ jī kě zhàng lì sǐ zhě wú lùn yǐ
深山穷谷,蛇虎杂居,毒雾常多,人烟绝少,寒暑饥渴瘴疠死者无论矣。
nǎi yī mù chū wò qiān fū nán yí tǎng yù zǔ jiān bì chéng shāng yǔn
乃一木初卧,千夫难移,倘遇阻艰,必成伤殒。
shǔ mín yǔ yuē rù shān yī qiān chū shān wǔ bǎi
蜀民语曰:“入山一千,出山五百”。
āi kě zhī yě
哀可知也。
zhì ruò hǎi mù guān jià suī yī zhū qiān liǎng bǐ lái dū xià wèi fèi hé zhǐ wàn jīn
至若海木,官价虽一株千两,比来都下,为费何止万金!
chén jiàn chu shǔ zhī rén tán jí cǎi mù mò bù gěng yè
臣见楚、蜀之人,谈及采木,莫不哽咽。
gǒu sǔn qí shù zēng qí zhí duō qí suì yuè jiǎn qí chǐ cùn ér chuān guì hú guǎng zhī rén xīn shōu yǐ
苟损其数,增其直,多其岁月,减其尺寸,而川、贵、湖广之人心收矣。
yǐ cǎi kuàng yán zhī
以采矿言之。
nán yáng zhū fǔ bǐ suì jī huāng
南阳诸府,比岁饥荒。
shēng qì fāng sū cài sè wèi biàn
生气方苏,菜色未变。
zì zé bào yīn hù shì bàn yǐ jīng táo
自责报殷户,是半已惊逃。
zì gòng yīng kuàng fū gōng shí guān bīng kǒu liáng ér duō zhì lèi sǐ
自供应矿夫工食、官兵口粮,而多至累死。
zì dōu yù shǐ li shèng chūn yán zhǐ qiè zé ér fǔ àn wèi zuì bù gǎn yán
自都御史李盛春严旨切责,而抚按畏罪不敢言。
jīn kuàng shā wú lì zé mín nà yín ér jiān rén zhòng chūn fù wèi rǎng duó qīn yú zhī jì
今矿沙无利,责民纳银,而奸人仲春复为攘夺侵渔之计。
cháo tíng dé yī jīn jùn xiàn fèi qiān bèi
朝廷得一金,郡县费千倍。
chéng chì jiè shǐ zhě wú sàn shā zé yín yǒu qīn duó xiǎo mín ruò zhòng chūn zhě zhū wú shè ér sì fāng zhī rén xīn shōu yǐ
诚敕戒使者,毋散砂责银,有侵夺小民若仲春者,诛无赦,而四方之人心收矣。
gōng diàn zū yín shōu jiě zì zhào chéng xūn zào sì qiān zhī shuō ér huáng diàn kāi
宫店租银收解,自赵承勋造四千之说,而皇店开。
zì cháo tíng yǒu nèi guān zhī qiǎn ér shì quán zhòng
自朝廷有内官之遣,而事权重。
fu shì jǐng zhī de pín mín qiú shēng hé sī háo yǐ huó shēn jiā zhě yě bì xià xiǎng wàn fāng zhī fù hé lài yú bǐ
夫市井之地,贫民求升合丝毫以活身家者也,陛下享万方之富,何赖于彼?
qiě féng bǎo bā diàn wèi wū jǐ hé ér suì yǒu sì qiān jīn zhī kè
且冯保八店,为屋几何,而岁有四千金之课。
kè jì sì qiān zhēng shōu hé zhǐ shù bèi
课既四千,征收何止数倍。
bù duó shì mín jiāng ān qǔ zhī
不夺市民,将安取之?
jīn háo jiā qiǎn pū shè sì jū mín shàng shòu qí yāng kuàng tè qiǎn zhōng guì cì zhī chì shū yǐ yā luǎn zhī wēi xíng jié zé zhī jì mín kùn qǐ gù wèn zāi
今豪家遣仆设肆,居民尚受其殃,况特遣中贵,赐之敕书,以压卵之威,行竭泽之计,民困岂顾问哉?
bì xià chè hái nèi chén zé yǒu sī shū kè ér jī diàn zhī rén xīn shōu yǐ
陛下撤还内臣,责有司输课,而畿甸之人心收矣。
tiān xià zōng shì jiē jiǔ miào zǐ sūn
天下宗室,皆九庙子孙。
wáng shǒu rén wáng jǐn xí gài shì shén jiān jiè gé shù qiān lǐ ér mào rèn wáng bì zǐ sūn
王守仁、王锦袭盖世神奸,藉隔数千里,而冒认王弼子孙;
shì gé sān bǎi nián ér wàng chēng shòu jì cái chǎn
事隔三百年,而妄称受寄财产。
zhōng jiān wěi zào sī lún jiǎ chuán zhào zhǐ míng qī shèng zhǔ àn xiàn qīn wáng yǒu rú chǔ wáng xián hèn zì shā bì xià hé cí yǐ xiè gāo huáng dì zhī líng hu
中间伪造丝纶,假传诏旨,明欺圣主,暗陷亲王,有如楚王衔恨自杀,陛下何辞以谢高皇帝之灵乎?
cǐ liǎng zéi zhě zuì yīng zhū jí nǎi zhǐ lìng huí jí chén kǒng wàn xìng jīng yí
此两贼者,罪应诛殛,乃止令回籍,臣恐万姓惊疑。
chéng jí zhǎn èr zéi yǐ xiè chǔ wáng ér tiān xià zōng fān zhī xīn shōu yǐ
诚急斩二贼以谢楚王,而天下宗藩之心收矣。
chóng xìn bó fèi jiǎ jīn zhī pín shí xiāng zhū bǎo zhī wū jiē tōng guó suǒ zhī yě
崇信伯费甲金之贫,十厢珠宝之诬,皆通国所知也。
shǐ wù yú kē dào zhī fēng wén yán zhuī yóu wèi wèi guò
始误于科道之风闻,严追犹未为过。
jīn zhēn zhī qí wang yòu jiā jìn gù shí hài wú gū
今真知其枉,又加禁锢,实害无辜。
qǐng hái jiǎ jīn gé qù zhī lù fù wǔ chéng chǎng wèi jiàng chì zhī guān ér xūn qī zhī rén xīn shōu yǐ
请还甲金革去之禄,复五城厂卫降斥之官,而勋戚之人心收矣。
fǎ zhě suǒ yǐ píng tiān xià zhī qíng
法者所以平天下之情。
qí qīng qí zhòng tài zǔ jì dìng wèi lǜ liè shèng yòu zēng wéi lì
其轻其重,太祖既定为律,列圣又增为例。
rú qīng zhòng kě yǐ jiù xǐ nù zhī qíng zé lì bù dé wèi yí dìng zhī fǎ
如轻重可以就喜怒之情,则例不得为一定之法。
chén dài zuì xíng bù sān nián yǐ měi jiàn zhào yù yī xià chí píng zhě duō fú shàng yì cóng zhòng zhě jiē dāng shèng xīn
臣待罪刑部三年矣,每见诏狱一下,持平者多拂上意,从重者皆当圣心。
rú wǎng nián chén shù wáng zhèng zhēn cháng zhào děng yù chén děng qī tiān wǎng rén yǐ zì fèi fǎ bì xià yóu yǐ wéi qīng jù jiā dà pì
如往年陈恕、王正甄、常照等狱,臣等欺天罔人,已自废法,陛下犹以为轻,俱加大辟。
rán zé lǜ lì yòu ān yòng hu
然则律例又安用乎!
chéng fǔ cóng sī kòu zhī píng miǎn jiù zǔ zōng zhī fǎ ér líng yǔ zhī rén xīn shōu yǐ
诚俯从司寇之平,勉就祖宗之法,而囹圄之人心收矣。
zì gǔ shèng míng zhī jūn qǐ lè fěi bàng zhī yǔ
自古圣明之君,岂乐诽谤之语。
rán ér wù qiú yán shǎng jiàn zhě zhī tiān xià cún wáng xì yán lù tōng sāi yě
然而务求言赏谏者,知天下存亡,系言路通塞也。
bǐ lái qū zhú jì duō xuǎn bǔ jiē ba
比来驱逐既多,选补皆罢。
tiān hūn suì mì fǎ zuò chóng yán ruò bù guǎng dá sì cōng hé yóu míng zhào wàn lǐ
天阍邃密,法座崇严,若不广达四聪,何由明照万里?
jīn bì xià suǒ wén jiē zhòng rén zhī suǒ gǎn yán yě qí bù gǎn yán zhě bì xià bù dé wén yǐ
今陛下所闻,皆众人之所敢言也,其不敢言者,陛下不得闻矣。
yī rén gū lì wàn shèng zhī shàng jǔ cháo wú fàn yán nì ěr zhī rén kuài zài yī shí yōu yí tā rì
一人孤立万乘之上,举朝无犯颜逆耳之人,快在一时,忧贻他日。
bì xià chéng shì cáo xué chéng zhī xì hái wú wén zǐ děng guān fán jiàn yán dé zuì zhě xī fēn bié zhào yòng ér shì dà fū zhī xīn shōu yǐ
陛下诚释曹学程之系,还吴文梓等官,凡建言得罪者,悉分别召用,而士大夫之心收矣。
cháo xiǎn mì ěr dōng chuí jìn wú zhǒu yè píng rǎng xī lín yā lǜ jìn zhōu zhí duì dēng lái
朝鲜密迩东陲,近吾肘腋,平壤西邻鸭绿,晋州直对登、莱。
tǎng wō yí qǔ ér yǒu zhī jí zhòng wèi bīng jiù dì zī shí jìn zé duàn wǒ cáo yùn tuì zé kuī wǒ liáo dōng
倘倭夷取而有之,籍众为兵,就地资食,进则断我漕运,退则窥我辽东。
bù jí yī nián jīng chéng zuò kùn cǐ guó jiā dà yōu yě
不及一年,京城坐困,此国家大忧也。
nǎi bǐ qǐng bīng ér èr sān qí shuō xǔ bīng ér yán huǎn qí qī
乃彼请兵而二三其说,许兵而延缓其期;
lì qióng shì qū bù zhé rù wèi wēi bù zhǐ
力穷势屈,不折入为倭不止。
bì xià chéng zǎo jué dà jì bìng lì dōng zhēng ér shǔ guó zhī rén xīn shōu yǐ
陛下诚早决大计,并力东征,而属国之人心收矣。
sì fāng shū jiě zhī wù yíng bàn jì kǔ zhuǎn yùn yóu jiān
四方输解之物,营办既苦,转运尤艰。
jí rù nèi kù lǜ zhì xiǔ làn wàn xìng zhī gāo huà wèi chén tǔ
及入内库,率至朽烂,万姓脂膏,化为尘土。
tǎng suì yī jī hé kǔ yǔ zhě yán jiān shōu zhī xíng xiǔ fǔ zhě zhòng diǎn shǒu zhī zuì
倘岁一稽核,苦窳者严监收之刑,朽腐者重典守之罪。
yī zhěng dùn jiān ér yī nián kě bèi sān nián zhī yòng suì shěng bù xià bǎi wàn ér shū jiě zhī rén xīn shōu yǐ
一整顿间,而一年可备三年之用,岁省不下百万,而输解之人心收矣。
zì chāo méi fǎ zhòng zhū lián shù duō
自抄没法重,株连数多。
zuò yǐ zhuǎn jì zé bìng jí jiā zī
坐以转寄,则并籍家资。
wū yǐ duō zāng zé hù lián qīn shí
诬以多赃,则互连亲识。
zhái yī fēng ér jī tún dà bàn è sǐ rén yī chū zé qīn qī bù gǎn cáng liú
宅一封而鸡豚大半饿死,人一出则亲戚不敢藏留。
jiā yǐ guān lì fǎ yán bīng fān sōu kǔ shào nián fù nǚ yì lìng jiě yī
加以官吏法严,兵番搜苦,少年妇女,亦令解衣。
chén céng jiàn zhī yǎn mù suān bí
臣曾见之,掩目酸鼻。
cǐ qǐ jǐn zhèng fàn zhī jiā zhòng zuì zhī rén zāi
此岂尽正犯之家、重罪之人哉?
yī zì xiāng qiān bǎi kǒu nán jiě
一字相牵,百口难解。
jiān rén yòu chéng jī kǒng hè xié qǔ zī cái bù zú bù zhǐ
奸人又乘机恐吓,挟取资财,不足不止。
bàn nián zhī nèi rǎo biàn jīng shī bì xià zhī zhī fǒu hu
半年之内,扰遍京师,陛下知之否乎?
yuàn shèn chāo méi zhī jǔ shì wú gū zhī xì ér dū xià zhī rén xīn shōu yǐ
愿慎抄没之举,释无辜之系,而都下之人心收矣。
liè shèng zài yù zhī shí qǐ shǎo huàn guān gōng qiè rán sǐ yú chuí chu zhě wèi zhī duō wén yě
列圣在御之时,岂少宦官宫妾,然死于箠楚者,未之多闻也。
bì xià shù nián yǐ lái yí shēn nù shèng
陛下数年以来,疑深怒盛。
guǎng tíng zhī zhōng láng jí xuè ròu gōng jìn zhī nèi cǎn qī tí háo
广廷之中,狼籍血肉,宫禁之内,惨戚啼号。
lì qì yuān hún nǎi jù fú xiáng zhī de
厉气冤魂,乃聚福祥之地。
jīn huán mén shǒu hù zhī zhòng jiē shāng xīn cè mù zhī rén
今环门守户之众,皆伤心侧目之人。
wài biǎo zhōng qín zhōng cáng xiān dú
外表忠勤,中藏𪫺毒。
jì zhāo mù bù néng zì bǎo jí jiǔ sǐ hé ài yī shēn
既朝暮不能自保,即九死何爱一身。
bì xià wò tà zhī cè tóng xīn zhě jǐ rén
陛下卧榻之侧,同心者几人?
mù yè zhī jì fáng huàn zhě jǐ rén
暮夜之际,防患者几人?
chén qiè yōu zhī
臣窃忧之。
yuàn shǎo jì wēi yán shèn yòng biān pū ér zuǒ yòu zhī rén xīn shōu yǐ
愿少霁威严,慎用鞭扑,而左右之人心收矣。
zǔ zōng yǐ lái yǒu yī rì sān cháo zhě yǒu yī rì yī zhāo zhě
祖宗以来,有一日三朝者,有一日一朝者。
bì xià bù shì cháo jiǔ rén xīn xiè chí yǐ jí jiān xié kuī sì yǐ shēn shǒu wèi guān jūn qí yīng gù shì
陛下不视朝久,人心懈弛已极,奸邪窥伺已深,守卫官军祇应故事。
jīn qián qīng xiū zào bī jìn yù qián jūn fu wǎng lái shuí shí miàn mào
今干清修造,逼近御前,军夫往来,谁识面貌?
wàn yī bù cè hé yǐ yīng zhī
万一不测,何以应之?
chén wàng fā gōng yuè yú zhì míng fàng jūn fu yú rì zè
臣望发宫钥于质明,放军夫于日昃。
zì fēi jūn guó jí wù shèn wú hūn yè chuán xuān
自非军国急务,慎无昏夜传宣。
zhāng zòu bù dá xiān cháo wèi yǒu
章奏不答,先朝未有。
zhì yú jīn rì qiáng bàn liú zhōng
至于今日,强半留中。
shè lìng yǒu guó jiā dà shì yāo jié shí fēng yáng yán yú wài yuē liú zhōng yǐ rén zhī zhī hu
设令有国家大事,邀截实封,扬言于外曰“留中矣”,人知之乎?
yuàn zì jīn zhāng shū wèi jí pī dá zhě rì yú yù qián fā yī zhǐ xià huì jí mén zhuǎn fù zhū sī zhào chá zhù jūn chén suī bù miàn tán ér shàng xià yóu wú qī bì
愿自今章疏未及批答者,日于御前发一纸,下会极门,转付诸司照察,庶君臣虽不面谈,而上下犹无欺蔽。
chén guān bì xià xī shí lì jīng wèi zhì jīn dāng chūn qiū dǐng shèng céng wú sù yè yōu qín zhī yì wéi zī zī yǐ huàn pín wéi shì
臣观陛下昔时励精为治,今当春秋鼎盛,曾无夙夜忧勤之意,惟孜孜以患贫为事。
bù zhī tiān xià zhī cái zhǐ yǒu cǐ shù jūn yù fù zé tiān xià pín tiān xià pín ér jūn qǐ dú fù
不知天下之财,止有此数,君欲富则天下贫,天下贫而君岂独富?
jīn mín shēng qiáo cuì jí yǐ nǎi cǎi bàn rì zēng zhū qiú yì guǎng liǎn wàn xìng zhī yuàn yú yī yán jié jiǔ zhòng zhī chóu yú sì hǎi chén qiè tòng zhī
今民生憔悴极矣,乃采办日增,诛求益广,敛万姓之怨于一言,结九重之仇于四海,臣窃痛之。
shǐ liù hé yī jiā qiān nián rú gù jí gōng zhōng xū wú suǒ yǒu shuí rěn shǐ bì xià dú pín
使六合一家,千年如故,即宫中虚无所有,谁忍使陛下独贫?
jīn jìn chéng zhī nèi bù lè yǒu jūn
今禁城之内,不乐有君。
tiān xià zhī mín bù lè yǒu shēng
天下之民,不乐有生。
yuàn dú chóu tàn nán kān rù tīng
怨讟愁叹,难堪入听。
bì xià wén zhī bì yǒu shí bù néng yàn qǐn bù néng ān zhě yǐ
陛下闻之,必有食不能咽,寝不能安者矣。
chén lǎo qiě shuāi kǒng bù dé fù jiàn tài píng yù tiān kòu de zhāi sù qī rì jìng xiàn yōu wēi zhī chéng
臣老且衰,恐不得复见太平,吁天叩地,斋宿七日,敬献忧危之诚。
wéi bì xià mì xíng chén yán fān rán ruò chū shèng xīn jǐng wù zhě zé rén xīn zì yuè tiān yì zì huí
惟陛下密行臣言,翻然若出圣心警悟者,则人心自悦,天意自回。
gǒu bù rán zhě bì xià tā rì suī huǐ jiāng hé jí yé
苟不然者,陛下他日虽悔,将何及耶!
shū rù bù bào
疏入,不报。
kūn suì chēng jí qǐ xiū zhōng zhǐ xǔ zhī
坤遂称疾乞休,中旨许之。
yú shì jǐ shì zhōng dài shì héng hé kūn jī shēn zhì xiǎn wèi shí xīng dà wù dōng shì sūn kuàng làn shā bù gū kūn gù bù yán qū wèi fù huì wú dà chén jié
于是给事中戴士衡劾坤机深志险,谓石星大误东事,孙鑛滥杀不辜,坤顾不言,曲为附会,无大臣节。
jǐ shì zhōng liú dào hēng yán wǎng nián sūn pī yáng hé zhāng wèi wèi yí shū chū kūn shǒu gù shǐ shì héng hé kūn
给事中刘道亨言往年孙丕扬劾张位,位疑疏出坤手,故使士衡劾坤。
wèi zòu biàn
位奏辨。
dì yǐ kūn jì ba xī zhì bù wèn
帝以坤既罢,悉置不问。
chū kūn àn chá shān xī shí cháng zhuàn guī fàn tú shuō nèi shì gòu rù jìn zhōng
初,坤按察山西时,尝撰《闺范图说》,内侍购入禁中。
zhèng guì fēi yīn jiā shí èr rén qiě wèi zhì xù shǔ qí bó fù chéng ēn zhòng kān zhī
郑贵妃因加十二人,且为制序,属其伯父承恩重刊之。
shì héng suì hé kūn yīn chéng ēn jìn shū jié nà gōng yè bāo cáng huò xīn
士衡遂劾坤因承恩进书,结纳宫掖,包藏祸心。
kūn chí shū lì biàn
坤持疏力辨。
wèi jǐ yǒu wàng rén wèi guī fàn tú shuō bá míng yuē yōu wēi hóng yì lüè yán kūn zhuàn guī fàn dú qǔ hàn míng dé hòu zhě hòu yóu guì rén jìn zhōng gōng kūn yǐ mèi zhèng guì fēi yě
未几,有妄人为《闺范图说》跋,名曰《忧危竑议》,略言:“坤撰《闺范》,独取汉明德后者,后由贵人进中宫,坤以媚郑贵妃也。
kūn shū chén tiān xià yōu wēi wú shì bù yán dú bù jí jiàn chǔ yì zì kě jiàn
坤疏陈天下忧危,无事不言,独不及建储,意自可见。
qí yán jué kuáng dàn jiāng yǐ hài kūn
”其言绝狂诞,将以害坤。
dì guī zuì yú shì héng děng qí shì suì qǐn
帝归罪于士衡等,其事遂寝。
kūn gāng jiè qiào zhí liú yì zhèng xué
坤刚介峭直,留意正学。
jū jiā zhī rì yǔ hòu jìn jiǎng xí
居家之日,与后进讲习。
suǒ zhù shù duō chū xīn yì
所著述,多出新意。
chū zài cháo yǔ lì bù shàng shū sūn pī yáng shàn
初,在朝与吏部尚书孙丕扬善。
hòu pī yáng fù wèi lì bù lǚ tuī kūn zuǒ dōu yù shǐ wèi de mìng yán chén yǐ bā shí lǎo chén bǎo kūn jì chén de qīn jiàn yòng kūn zhī xiào
后丕扬复为吏部,屡推坤左都御史未得命,言:“臣以八十老臣保坤,冀臣得亲见用坤之效。
bù xiào gān zuò shī jǔ zhī zuì sǐ qiě wú hàn
不效,甘坐失举之罪,死且无憾。
yǐ yòu jiàn tiān xià sān dà xián chén lǐ guō zhèng yù qí yī jí kūn
”已,又荐天下三大贤,沈鲤、郭正域,其一即坤。
pī yáng qián hòu tuī jiàn shū zhì èr shí yú shàng dì zhōng bù nà
丕扬前后推荐,疏至二十余上,帝终不纳。
fú wáng fēng guó hé nán cì zhuāng tián sì wàn qǐng
福王封国河南,赐庄田四万顷。
kūn zài jí shàng yán guó chū fēn fēng qīn fān èr shí yǒu sì cì tián wú zhì wàn qǐng zhě
坤在籍,上言:“国初分封亲藩二十有四,赐田无至万顷者。
hé nán yǐ fēng zhōu zhào yī huī zhèng táng chóng lù bā wáng ruò jiē qǔ yíng sì wàn zhàn liǎng hé jùn xiàn qiě bàn xìng shèng míng cái jiǎn
河南已封周、赵、伊、徽、郑、唐、崇、潞八王,若皆取盈四万,占两河郡县且半,幸圣明裁减。
fù yí shū zhí zhèng yán zhī
”复移书执政言之。
huì tíng chén yì lì zhēng de jiǎn bàn
会廷臣亦力争,得减半。
zú tiān qǐ chū zèng xíng bù shàng shū
卒,天启初,赠刑部尚书。
guō zhèng yù zì měi mìng jiāng xià rén
郭正域,字美命,江夏人。
wàn lì shí yī nián jìn shì
万历十一年进士。
xuǎn shù jí shì shòu biān xiū yǔ xiū zhuàn táng wén xiàn tóng wèi huáng zhǎng zǐ jiǎng guān
选庶吉士,授编修,与修撰唐文献同为皇长子讲官。
jiē sān qiān zhì shù zǐ bù lí jiǎng wéi
皆三迁至庶子,不离讲帷。
měi jiǎng bì zhū nèi shì chū xiāng yī wéi èr rén bù jiāo yī yán
每讲毕,诸内侍出相揖,惟二人不交一言。
chū wèi nán jīng jì jiǔ
出为南京祭酒。
zhū shēng nà zī xǔ chōng gòng zhèng yù zòu ba zhī
诸生纳赀许充贡,正域奏罢之。
li chéng liáng sūn yǐ dū du jiù hūn wèi guó xú hóng jī jiā qí guò wén miào mén xué lù lǐ wéi jí zhí ér chì zhī
李成梁孙以都督就婚魏国徐弘基家,骑过文庙门,学录李维极执而抶之。
lǐ shì cāng tóu shù shí rén tà dǐ mén hóng jī yì zhì
李氏苍头数十人蹋邸门,弘基亦至。
zhèng yù yuē jīn tiān zi shàng pí biàn bài xiān shèng rén chén nǎi zǒu mǎ miào mén wài hu
正域曰:“今天子尚皮弁拜先圣,人臣乃走马庙门外乎?
qiě gōng hóu zǐ dì rù xué xí lǐ yì guó zǐ shēng ěr xué lù fēi chì dū du yě
且公侯子弟入学习礼,亦国子生耳,学录非抶都督也。
lìng jiāo xiāng xiè ér ba
”令交相谢而罢。
sān shí nián zhēng bài zhān shì fù wèi dōng gōng jiǎng guān
三十年,征拜詹事,复为东宫讲官。
xuán zhuó lǐ bù yòu shì láng zhǎng hàn lín yuàn
旋擢礼部右侍郎,掌翰林院。
sān shí yī nián sān yuè shàng shū féng qí zú zhèng yù hái shǔ bù shì
三十一年三月,尚书冯琦卒,正域还署部事。
xià miào xiǎng huì rì shí zhèng yù yán lǐ dāng jì rì shí shēng wèi shā zé fèi
夏,庙飨,会日食,正域言:“《礼》,当祭日食,牲未杀,则废。
shuò dàn yi zhuān jiù rì jí cháo xiǎng miào
朔旦宜专救日,诘朝享庙。
cóng zhī
晋侯听从了他的建议。
fāng zé péi sì zhě duō tuō jí
方泽陪祀者多托疾。
zhèng yù wèi sì shì bù qián yóu shàng bù gōng sì suǒ zhì
正域谓祀事不虔,由上不躬祀所致。
qǐng xià zhào chì lì dōng zhì dà sì shàng bì qīn xíng
请下诏饬厉,冬至大祀,上必亲行。
dì rán zhī ér bù néng yòng
帝然之,而不能用。
chū zhèng yù zhī rù guǎn yě chén yī guàn wèi jiào xí shī
初,正域之入馆也,沈一贯为教习师。
hòu fú què shòu biān xiū bù zhí dì zǐ lǐ yī guàn bù néng wú wàng
后服阕授编修,不执弟子礼,一贯不能无望。
zhì shì yī guàn wéi shǒu fǔ chén lǐ cì zhī
至是,一贯为首辅,沈鲤次之。
zhèng yù yǔ lǐ shàn ér xīn báo yī guàn
正域与鲤善,而心薄一贯。
huì tái guān shàng rì shí zhàn yuē rì cóng shàng shí zhàn wèi jūn zhī nìng rén yòng zhī yǐ wáng qí guó
会台官上日食占,曰:“日从上食,占为君知佞人用之,以亡其国。
yī guàn nù ér lì zhī zhèng yù yuē zǎi xiàng yōu shèng wēi míng gù bù ruò gǔ shǐ yá
”一贯怒而詈之,正域曰:“宰相忧盛危明,顾不若瞽史邪?
yī guàn wén zhī nù
”一贯闻之怒。
liǎng huái shuì jiān lǔ bǎo qǐng gěi guān fáng jiān dū jiāng nán zhè jiāng zhī zào lǐ chí bù kě yī guàn nǐ yǔ zhī zhèng yù yì lì zhēng
两淮税监鲁保请给关防,兼督江南、浙江织造,鲤持不可,一贯拟予之,正域亦力争。
qín wáng yǐ dí zǐ yāo wèi shēng qǐng fēng qí shù cháng zi wèi shì zǐ lǚ zhào qù yì
秦王以嫡子夭未生,请封其庶长子为世子,屡诏趣议。
qián shàng shū féng qí chí bù shàng zhèng yù yì zhí bù xǔ
前尚书冯琦持不上,正域亦执不许。
wáng fù qǐng fēng qí tā zi wèi jùn wáng yòu bù kě
王复请封其他子为郡王,又不可。
yī guàn shǐ dà dāng yǐ shàng mìng xié zhī zhèng yù bǎng yú mén yuē qín wáng yǐ zhōng wèi jìn fēng shù zǐ dāng réng zhōng wèi bù dé wèi jùn wáng
一贯使大珰以上命胁之,正域榜于门曰:“秦王以中尉进封,庶子当仍中尉,不得为郡王。
fēi nián wèi wǔ shí shù zǐ yì bù dé wèi shì zǐ
妃年未五十,庶子亦不得为世子。
yī guàn wú yǐ nán
”一贯无以难。
jí jiàn yì yù duó huáng guāng shēng xǔ lùn lǚ běn shì yī guàn yǔ zhū gēng jiē běn tóng xiāng yě yuē wǒ bèi zài shuí gǎn duó zhě
及建议欲夺黄光升、许论、吕本谥,一贯与朱赓皆本同乡也,曰:“我辈在,谁敢夺者!
zhèng yù yuán bǐ pàn yuē huáng guāng shēng dāng shì shì hǎi ruì dāng shā yě
”正域援笔判曰:“黄光升当谥,是海瑞当杀也。
xǔ lùn dāng shì shì chén liàn dāng shā yě
许论当谥,是沈炼当杀也。
lǚ běn dāng shì shì yān mào qīng zhào wén huá jiē míng chén bù dàng xuē duó yě
吕本当谥,是鄢懋卿、赵文华皆名臣,不当削夺也。
yì shàng jǔ cháo wěi zhī ér zú bù xíng
”议上,举朝韪之,而卒不行。
zhèng yù jì jī wǔ yī guàn yī guàn shēn hàn zhī
正域既积忤一贯,一贯深憾之。
huì chǔ wáng huá kuí yǔ zōng rén huá jī děng xiāng jié zhèng yù fù yǔ yī guàn yì yì yóu cǐ jǐ de wēi huò
会楚王华奎与宗人华𪟝等相讦,正域复与一贯异议,由此几得危祸。
xiān shì chu gōng wáng de fèi jí lóng qìng wǔ nián hōng yí fù gōng rén hú shì luán shēng zǐ huá kuí huá bì
先是,楚恭王得废疾,隆庆五年薨,遗腹宫人胡氏孪生子华奎、华壁。
huò yún nèi guān guō lún yǐ wáng fēi xiōng wáng rú yán qiè yóu jīn méi zǐ wèi huá kuí fēi zú rén rú sī bèi nú wáng yù zǐ wèi huá bì
或云内官郭纶以王妃兄王如言妾尤金梅子为华奎,妃族人如纟孛奴王玉子为华壁。
yí bīn wāng ruò quán cháng jié zòu zhī shì xià fǔ àn
仪宾汪若泉尝讦奏之,事下抚按。
wáng fēi chí shén jiān de qǐn
王妃持甚坚,得寝。
wàn lì bā nián huá kuí sì wáng huá bì yì fēng xuān huà wáng
万历八年,华奎嗣王,华壁亦封宣化王。
zōng rén huá jī zhě sù qiáng yù wǔ wáng
宗人华𪟝者,素强御忤王。
huá jī qī rú yán nǚ yě
华𪟝妻,如言女也。
shì nián qiǎn rén jié huá kuí yì xìng zi yě bù dàng lì
是年遣人讦华奎异姓子也,不当立。
yī guàn shǔ tōng zhèng shǐ shěn zǐ mù gé qí shū wù shàng
一贯属通政使沈子木格其疏勿上。
yuè yú chǔ wáng hé huá jī shū zhì nǎi shàng zhī
月余楚王劾华𪟝疏至,乃上之。
mìng xià bù yì
命下部议。
wèi jǐ huá jī rù dōu su tōng zhèng sī yāo jié shí fēng jí huá kuí xíng huì zhuàng chu zōng yǔ míng zhě fán èr shí jiǔ rén
未几,华𪟝入都诉通政司邀截实封及华奎行贿状,楚宗与名者,凡二十九人。
zi mù jù zhào huá jī lìng gēng yì yuè rì yǐ shàng
子木惧,召华𪟝令更易月日以上。
zhǐ bìng xià bù
旨并下部。
zhèng yù qǐng chì fǔ àn gōng kān cóng zhī
正域请敕抚按公勘,从之。
chū yī guàn shǔ zhèng yù wú yán tōng zhèng sī nì shū shì
初,一贯属正域毋言通政司匿疏事。
jí huá jī shū shàng zhèng yù zhǔ xíng kān
及华𪟝疏上,正域主行勘。
yī guàn yán qīn wáng bù dàng kān dàn dāng tǐ fǎng
一贯言亲王不当勘,但当体访。
zhèng yù yuē shì guān zōng shì tái jiàn dāng yì yán zhī
正域曰:“事关宗室,台谏当亦言之。
yī guàn wēi xiào yuē tái jiàn duàn bù yán yě
”一贯微笑曰:“台谏断不言也。
jí dì cóng kān yì chǔ wáng jù fèng bǎi jīn wèi zhèng yù shòu qiě shǔ wú jìng chu shì dāng chou wàn jīn zhèng yù yán jù zhī
”及帝从勘议,楚王惧,奉百金为正域寿,且属毋竟楚事,当酬万金,正域严拒之。
yǐ ér hú guǎng xún fǔ zhào kě huái xún àn yīng cháo qīng kān shàng yán xiáng shěn wú zuǒ yàn ér wáng shì chí zhī jiān zhū jùn zhǔ xiàn zhǔ zé yún wǎng zhī zhēn wěi qǐ tè qiǎn guān zài wèn
已而湖广巡抚赵可怀、巡按应朝卿勘上,言详审无左验,而王氏持之坚,诸郡主县主则云“罔知真伪”,乞特遣官再问。
zhào gōng qīng zá yì yú xi què mén rì yàn nǎi ba
诏公卿杂议于西阙门,日晏乃罢。
yì zhě sān shí qī rén gè jù yī dān yán rén rén shū
议者三十七人,各具一单,言人人殊。
li tíng jī yǐ zuǒ shì láng dài zhèng yù shǔ bù shì zhèng yù yù jǐn lù zhū rén yì tíng jī yǐ cí tài fán xiān cuō qí yào yǐ shàng
李廷机以左侍郎代正域署部事,正域欲尽录诸人议,廷机以辞太繁,先撮其要以上。
yī guàn suì sǒu jǐ shì zhōng yáng yīng wén yù shǐ kāng pī yáng hé lǐ bù yōng è qún yì bù yǐ shí wén
一贯遂嗾给事中杨应文、御史康丕扬劾礼部壅阏群议,不以实闻。
zhèng yù shū biàn qiě fā zi mù nì shū yī guàn zǔ kān jí chǔ wáng kuì yí zhuàng
正域疏辨,且发子木匿疏、一贯阻勘及楚王馈遗状。
yī guàn yì huì wèi zhèng yù qiǎn jiā rén dǎo huá jī shàng shū yì lìng chǔ wáng bì wèi tīng kān sī bì huá jī
一贯益恚,谓正域遣家人导华𪟝上疏,议令楚王避位听勘,私庇华𪟝。
dàng shì shí zhèng yù yòu zōng rén dà xué shì chén lǐ yòu zhèng yù shàng shū zhào shì qīng xiè jié jì jiǔ huáng rǔ liáng zé yòu chǔ wáng
当是时,正域右宗人,大学士沈鲤右正域,尚书赵世卿、谢杰、祭酒黄汝良则右楚王。
jǐ shì zhōng qián mèng gāo suì xī yī guàn zhǐ lùn zhèng yù cí lián cì fǔ lǐ
给事中钱梦皋遂希一贯指论正域,词连次辅鲤。
yīng wén yòu yán zhèng yù fù mào cháng chī rǔ yú chu gōng wáng gù zhèng yù yīn shì xiàn zhī
应文又言正域父懋尝笞辱于楚恭王,故正域因事陷之。
zhèng yù shū biàn liú zhōng bù bào
正域疏辨,留中不报。
yī guàn lǐ yǐ chu shì jiē qiú qù tíng jī fù qǐng zài wèn
一贯、鲤以楚事皆求去,廷机复请再问。
dì yǐ wáng sì wèi èr shí yú nián hé zhì jīn shǐ fā qiě fú jié qī zhèng bù zú píng suì ba chu shì wù àn
帝以王嗣位二十余年,何至今始发,且夫讦妻证,不足凭,遂罢楚事勿按。
zhèng yù sì shū qǐ xiū qù
正域四疏乞休去。
chǔ wáng jì dé ān suì zòu hé zhèng yù dà lüè rú yīng wén yán
楚王既得安,遂奏劾正域,大略如应文言;
qiě jié qí bù fǎ shù shì qǐng chǐ zhèng yù guān
且讦其不法数事,请褫正域官。
zhào xià bù yuàn jí yì
诏下部院集议。
tíng jī wēi cì zhèng yù ér wèi qí yǐ qù kě wú kē qiú
廷机微刺正域,而谓其已去,可无苛求。
jǐ shì zhōng zhāng wèn dá zé wèi fān wáng yù jìn tuì dà chén bù kě xun nǎi bù zuì zhèng yù ér lìng xún àn yù shǐ kān wáng suǒ jié yǐ wén
给事中张问达则谓藩王欲进退大臣,不可训,乃不罪正域,而令巡按御史勘王所讦以闻。
é ér yāo shū shì qǐ
俄而妖书事起。
yī guàn yǐ lǐ yǔ jǐ de xiāng bī ér zhèng yù xīn ba yīn shì xiàn zhī zé liǎng rén bì děi zhòng huò nǎi wèi dì yán chén xià yǒu yù xiāng qīng zhě wèi zhī
一贯以鲤与己地相逼,而正域新罢,因是陷之,则两人必得重祸,乃为帝言臣下有欲相倾者为之。
gài wēi yǐn qí duān yǐ dòng dì yì
盖微引其端,以动帝意。
wáng hé jǐn yī wèi dū du wáng zhī zhēn děng sì rén yǐ yāo shū yǒu míng zhǐ qí tóng guān zhōu jiā qìng wèi zhī
亡何,锦衣卫都督王之祯等四人以妖书有名,指其同官周嘉庆为之。
dōng chǎng yòu bǔ huò yāo rén jiǎo shēng guāng
东厂又捕获妖人皦生光。
xún chéng yù shǐ kāng pī yáng wéi shēng guāng sòng yuān yán yāo shū chu shì tóng yī gēn dǐ qǐng shǎo huǎn qí yù zéi xiōng dì kě shòu shǒu què xià
巡城御史康丕扬为生光讼冤,言妖书、楚事同一根柢,请少缓其狱,贼兄弟可授首阙下。
yì zhǐ zhèng yù jí qí xiōng guó zǐ jiàn chéng zhèng wèi
意指正域及其兄国子监丞正位。
dì nù yǐ wéi bì fǎn zéi chú qí míng
帝怒,以为庇反贼,除其名。
yī guàn lì jiù shǐ miǎn
一贯力救始免。
pī yáng nǎi xiān hòu bǔ sēng rén dá guān yī zhě chén lìng yù děng ér tóng zhī hú huà zé gào yāo shū chū jiào guān yuán míng qīng shǒu
丕扬乃先后捕僧人达观、医者沈令誉等,而同知胡化则告妖书出教官阮明卿手。
wèi jǐ chǎng wèi yòu bǔ kě yí zhě yī rén yuē máo shàng wén
未几,厂卫又捕可疑者一人曰毛尚文。
shù rì jiān láng dāng bàng wǔ dū chéng rén rén zì wēi
数日间锒铛旁午,都城人人自危。
jiā qìng děng jiē xià zhào yù
嘉庆等皆下诏狱。
jiā qìng xuán yǐ zhì wú yàn lìng gé rèn huí jí
嘉庆旋以治无验,令革任回籍。
lìng yù gù cháng wǎng lái zhèng yù jiā dá guān yì shí shí yóu guì rén mén cháng wèi zhèng yù suǒ péng zhú shàng wén zé zhèng yù pū yě
令誉故尝往来正域家,达观亦时时游贵人门,尝为正域所搒逐,尚文则正域仆也。
yī guàn pī yáng děng yù zì shù rén kǒu yǐn zhèng yù ér huà suǒ jié yuán míng qīng zé qián mèng gāo xù
一贯、丕扬等欲自数人口引正域,而化所讦阮明卿,则钱梦皋婿。
mèng gāo dà huì shàng shū xiǎn gōng zhèng yù yán yāo shū kān bō bù xiān bù hòu shì zài chǔ wáng shū rù zhī shí
梦皋大恚,上疏显攻正域,言:“妖书刊播,不先不后,适在楚王疏入之时。
gài zhèng yù nǎi chén lǐ mén tú ér chén lìng yù zhě zhèng yù shí kè hú huà yòu qí tóng xiāng tóng nián qún jiān jié wèi sǐ dǎng
盖正域乃沈鲤门徒,而沈令誉者,正域食客,胡化又其同乡同年,群奸结为死党。
qǐ qióng zhì gēn běn dìng zhèng yù luàn chu shǒu è zhī zuì lēi lǐ xián zhù
乞穷治根本,定正域乱楚首恶之罪,勒鲤闲住。
dì lìng zhèng yù hái jí tīng kān jí yán xùn zhū suǒ bǔ zhě
”帝令正域还籍听勘,急严讯诸所捕者。
dá guān kǎo sǐ lìng yù yì jǐ sǐ jiē bù chéng
达观拷死,令誉亦几死,皆不承。
fǎ sī pò huà yǐn zhèng yù jí guī dé
法司迫化引正域及归德。
guī dé lǐ suǒ jū xiàn yě
归德,鲤所居县也。
huà dà hū yuē míng qīng wǒ chóu yě gù jié zhī
化大呼曰:“明卿,我仇也,故讦之。
zhèng yù jǔ jìn shì èr shí nián bù tōng wèn hé yóu tóng zuò yāo shū
正域举进士二十年不通问,何由同作妖书?
wǒ yì bù zhī shuí wèi guī dé zhě
我亦不知谁为归德者。
dì zhī huà wang shì zhī
”帝知化枉,释之。
dū du chén rǔ zhōng lüè xùn shàng wén suì fā zú wéi zhèng yù zhōu yú yáng cūn jǐn bǔ ǎo bì jí yōng shū zhě nán nǚ shí wǔ rén yǔ shēng guāng zá zhì zhōng wú suǒ de
都督陈汝忠掠讯尚文,遂发卒围正域舟于杨村,尽捕媪婢及佣书者男女十五人,与生光杂治,终无所得。
rǔ zhōng yǐ jǐn yī gào shēn yòu shàng wén yuē néng gào zéi jí de zhī
汝忠以锦衣告身诱尚文曰:“能告贼,即得之。
lìng yǐn lìng yù qiě yǐ rǔ ǎo gōng shì shí suì nǚ wèi zhēng
”令引令誉,且以乳媪龚氏十岁女为征。
bǐ huì xùn dōng chǎng tài jiàn chén ju jí nǚ yuē rǔ jiàn yāo shū bǎn yǒu jǐ
比会讯,东厂太监陈矩诘女曰:“汝见妖书版有几?
yuē yíng wū
”曰:“盈屋。
ju xiào yuē yāo shū jǐn èr sān zhǐ bǎn gù yíng wū yá
”矩笑曰:“妖书仅二三纸,版顾盈屋邪?
jí shàng wén yuē lìng yù yǔ rǔ kān shū hé rì
”诘尚文曰:“令誉语汝刊书何日?
shàng wén yuē shí yī yuè shí liù rì
”尚文曰:“十一月十六日。
róng zhèng shàng shū wáng shì yáng yuē
”戎政尚书王世扬曰;
yāo shū yǐ chū shí rì huò ér shí liù rì yòu kān jiāng yǒu liǎng yāo shū yá
“妖书以初十日获,而十六日又刊,将有两妖书邪?
kǎo shēng guāng qī qiè jí shí suì r yǐ zhēn cì zhǐ zhǎo bì yù yǐn zhèng yù jiē bù yīng
”拷生光妻妾及十岁儿,以针刺指爪,必欲引正域,皆不应。
shēng guāng yǎng shì mèng gāo pī yáng dà mà yuē sǐ zé sǐ ěr nài hé jiào wǒ yíng xiàng gōng zhǐ wàng yǐn guō shì láng hu
生光仰视梦皋、丕扬,大骂曰:“死则死耳,奈何教我迎相公指,妄引郭侍郎乎?
dōu yù shǐ wēn chún děng lì chí zhī shì jiàn jiě rán yóu bù néng jù yù
”都御史温纯等力持之,事渐解,然犹不能具狱。
guāng zōng zài dōng gōng shù yǔ jìn shì yuē hé wéi yù shā wǒ hǎo jiǎng guān
光宗在东宫,数语近侍曰:“何为欲杀我好讲官?
zhū rén wén zhī jiē jù
”诸人闻之皆惧。
zhān shì táng wén xiàn xié qí liáo yáng dào bīn děng yì yī guàn zhēng zhī li tíng jī yì lì wéi zhī dì yù yì jiě
詹事唐文献偕其僚杨道宾等诣一贯争之,李廷机亦力为之地,狱益解。
xíng bù shàng shū xiāo dà hēng jù yuán shū yóu yù zuò zhèng yù
刑部尚书萧大亨具爰书,犹欲坐正域。
láng zhōng wáng shù gǔ dǐ gǎo yú de dà hēng nǎi zhǐ
郎中王述古抵稿于地,大亨乃止。
suì zuò shēng guāng jí xíng shì zhū bō jí zhě ér zhèng yù huò miǎn
遂坐生光极刑,释诸波及者,而正域获免。
fāng yù jí shí luó zú wéi lǐ shě jí zhèng yù zhōu líng tuò dá dàn
方狱急时,逻卒围鲤舍及正域舟,铃柝达旦。
yòu shēng yán zhèng yù qiě dǎi pò shǐ zì cái
又声言正域且逮,迫使自裁。
zhèng yù yuē dà chén yǒu zuì dāng fú shī dū shì ān néng zì píng yě wài
正域曰:“大臣有罪,当伏尸都市,安能自屏野外?
jì ér xìng wú shì nǎi guī
”既而幸无事,乃归。
guī sān nián xún àn yù shǐ shǐ xué qiān kān shàng chǔ wáng suǒ jié shì wú zhuàng
归三年,巡按御史史学迁勘上楚王所讦事,无状。
jǐ shì gù shì qí yīn qǐng zhào hái zhèng yù bù bào
给事顾士琦因请召还正域,不报。
zhèng yù bó tōng zǎi jí yǒng yú rèn shì yǒu jīng jì dà lüè zì shǒu jiè rán gù rén wàng guī zhī
正域博通载籍,勇于任事,有经济大略,自守介然,故人望归之。
è yú quán xiāng suì bù fù qǐ jiā jū shí nián zú
扼于权相,遂不复起,家居十年卒。
hòu sì nián zèng lǐ bù shàng shū
后四年,赠礼部尚书。
guāng zōng yí zhào jiā ēn jiù xué zèng tài zǐ shǎo bǎo shì wén yì guān qí zi zhōng shū shè rén
光宗遗诏,加恩旧学,赠太子少保,谥文毅,官其子中书舍人。
zàn yuē hǎi ruì bǐng gāng jìng zhī xìng zhuàng zhí zì suì gài kě xī fēng hàn jí àn sòng bāo zhěng
赞曰:海瑞秉刚劲之性,戆直自遂,盖可希风汉汲黯、宋包拯。
kǔ jié zì lì chéng wéi rén suǒ nán néng
苦节自厉,诚为人所难能。
qiū shùn lǚ kūn suī fēi ruì pǐ ér zhǐ chén shí zhèng bǐng bǐng záo záo gěng liàng yǒu zú chēng zhě
丘橓、吕坤,虽非瑞匹,而指陈时政,炳炳凿凿,鲠亮有足称者。
guō zhèng yù chí chu yù yǔ zhí zhèng yì qù xiǎn nán hū fā qín ér hòu miǎn wēi yǐ zāi
郭正域持楚狱,与执政异趣,险难忽发,慬而后免,危矣哉!
yǐ yāo shū shì yǔ kūn xiāng shǒu wěi gù bìng zhe yān
以妖书事与坤相首尾,故并著焉。