明史 · 佚名 · Chapter 243 of 333

列传·卷一百三十一

PinyinModern Translation
Size

zhào nán xīng zōu yuán biāo sūn shèn xíng shèng yǐ hóng gāo pān lóng féng cóng wú

赵南星邹元标孙慎行 (盛以弘) 高攀龙冯从吾

zhào nán xīng zì mèng bái gāo yì rén

赵南星,字梦白,高邑人。

wàn lì èr nián jìn shì

万历二年进士。

chú rǔ níng tuī guān

除汝宁推官。

zhì xíng lián píng shāo qiān hù bù zhǔ shì

治行廉平,稍迁户部主事。

zhāng jū zhèng qǐn jí cháo shì qún dǎo nán xīng yǔ gù xiàn chéng jiāng shì chāng jiè fú wǎng

张居正寝疾,朝士群祷,南星与顾宪成、姜士昌戒弗往。

jū zhèng mò diào lì bù kǎo gōng

居正殁,调吏部考功。

yǐn jí guī

引疾归。

qǐ lì wén xuǎn yuán wài láng

起历文选员外郎。

shū chén tiān xià sì dà hài yán yáng wēi qǐ xiū zuǒ dōu yù shǐ wú shí lái móu dài zhī jì hù bù shàng shū sòng sī xūn shēng wàng lián shū pái jǐ

疏陈天下四大害,言:“杨巍乞休,左都御史吴时来谋代之,忌户部尚书宋纟熏声望,连疏排挤。

fù dōu yù shǐ zhān yǎng bì lì móu lì bīng èr bù shì láng

副都御史詹仰庇力谋吏、兵二部侍郎。

dà chén rú cǐ hé yǐ zé xiǎo chén shì wèi gàn jìn zhī hài

大臣如此,何以责小臣,是谓干进之害。

lǐ bù shàng shū chén lǐ shì láng zhāng wèi yù dé wú zhōng xíng nán jīng tài pú qīng chén sī xiào xiāng jì zì miǎn dú nán jīng lǐ bù shì láng zhào yòng xián zài cí chén huáng hóng xiàn bèi měi yīn chán zhī yán guān táng yáo qīn sūn yù xián cài xì zhōu fù xiǎn wèi dǐ wū

礼部尚书沈鲤、侍郎张位、谕德吴中行、南京太仆卿沈思孝相继自免,独南京礼部侍郎赵用贤在,词臣黄洪宪辈每阴谗之,言官唐尧钦、孙愈贤、蔡系周复显为诋诬。

zhòng zhèng bù róng xiāo rén dé zhì shì wèi qīng wēi zhī hài

众正不容,宵人得志,是谓倾危之害。

zhōu xiàn zhǎng lì xuǎn shòu tài qīng bù sì zhī guān jì rì ér qǔ jùn shǒu bù wèn cái xíng

州县长吏选授太轻,部寺之官计日而取郡守,不问才行。

ér fǔ àn lùn rén zāng sī yǒu jù bù yuē wèi shén zé yuē rèn qiǎn gài zhǐ jiàng diào qí yì yǐ wéi xī cái bù zhī cǐ nǎi xī bù cái yě

而抚按论人赃私有据,不曰未甚,则曰任浅,概止降调,其意以为惜才,不知此乃惜不才也。

lì zhì rì wū mín shēng rì cuì shì wèi zhōu xiàn zhī hài

吏治日污,民生日瘁,是谓州县之害。

xiāng guān zhī quán dà yú shǒu lìng héng xíng wú jì mò gǎn shuí hé

乡官之权大于守令,横行无忌,莫敢谁何。

rú wèi nán zhī xiàn zhāng dòng zhì xíng wú shuāng cái yì xiāng guān bèi chán bù huò xíng qǔ shì wèi xiāng guān zhī hài

如渭南知县张栋,治行无双,裁抑乡官,被谗不获行取,是谓乡官之害。

sì hài bù chú tiān xià bù kě de zhì

四害不除,天下不可得治。

shū chū cháo lùn wěi zhī

”疏出,朝论韪之。

ér zhōng suǒ pēng jī xī shí xiāng suǒ bì yú shì jǐ shì zhōng li chūn kāi qǐ ér bó zhī

而中所抨击悉时相所庇,于是给事中李春开起而驳之。

qí shū xiān xià nán xīng jǐ huò qiǎn

其疏先下,南星几获谴。

jǐ shì zhōng wáng jì guāng shǐ mèng lín wàn zì yuē bù cáo jiāng shì chāng wú zhèng zhì bìng zhù nán xīng dǐ chūn kāi qiě fā shí lái yǎng bì hóng xiàn chán chǎn zhuàng

给事中王继光、史孟麟、万自约,部曹姜士昌、吴正志并助南星诋春开,且发时来、仰庇、洪宪谗谄状。

chūn kāi qì jǔ rán nán xīng zú yǐ bìng guī

春开气沮,然南星卒以病归。

zài qǐ lì kǎo gōng láng zhōng

再起,历考功郎中。

èr shí yì nián dà jì jīng guān yǔ shàng shū sūn lóng bǐng gōng dèng tài

二十一年大计京官,与尚书孙鑨秉公澄汰。

shǒu chù suǒ qīn dū jǐ shì zhōng wáng sān yú jí lóng shēng wén xuǎn yuán wài láng lǚ yīn chāng tā fù lì zhèng fǔ jí dà xué shì zhào zhì gāo dì jiē bù miǎn zhèng fǔ dà bù kān

首黜所亲都给事中王三余及鑨甥文选员外郎吕荫昌,他附丽政府及大学士赵志皋弟皆不免,政府大不堪。

jǐ shì zhōng liú dào lóng yīn hé lì bù yì liú shí yí shù liáo fēi fǎ

给事中刘道隆因劾吏部议留拾遗庶僚非法。

de zhǐ nán xīng děng zhuān quán zhí dǎng biǎn sān guān

得旨,南星等专权植党,贬三官。

é yīn li shì dá děng shū jiù chì nán xīng wèi mín

俄因李世达等疏救,斥南星为民。

hòu lùn jiù zhě xī bèi qiǎn lóng yì qù wèi yī shí shàn lèi jǐ kōng

后论救者悉被谴,鑨亦去位,一时善类几空。

shì jù lóng chuán

事具鑨传。

nán xīng lǐ jū míng yì gāo yǔ zōu yuán biāo gù xiàn chéng hǎi nèi nǐ zhī sān jūn

南星里居,名益高,与邹元标、顾宪成,海内拟之“三君”。

zhōng wài lùn jiàn zhě bǎi shí shū zú bù qǐ

中外论荐者百十疏,卒不起。

guāng zōng lì qǐ tài cháng shǎo qīng

光宗立,起太常少卿。

é gǎi yòu tōng zhèng jìn tài cháng qīng zhì zé zhuó gōng bù yòu shì láng

俄改右通政,进太常卿,至则擢工部右侍郎。

jū shù yuè bài zuǒ dōu yù shǐ kǎi rán yǐ zhěng qí tiān xià wèi rèn

居数月,拜左都御史,慨然以整齐天下为任。

tiān qǐ sān nián dà jì jīng guān yǐ gù jǐ shì zhōng qí shī jiào zhào xīng bāng guān yīng zhèn wú liàng sì xiān cháo jié dǎng luàn zhèng yì chù zhī lì kē dū jǐ shì zhōng wèi yīng jiā lì chí bù kě

天启三年大计京官,以故给事中亓诗教、赵兴邦、官应震、吴亮嗣先朝结党乱政,议黜之,吏科都给事中魏应嘉力持不可。

nán xīng zhe sì xiōng lùn zú yǔ kǎo gōng láng chéng zhèng jǐ zhì sì rén bù jǐn

南星著《四凶论》,卒与考功郎程正己置四人不谨。

tā suǒ dèng tài yī rú wèi kǎo gōng shí

他所澄汰,一如为考功时。

zhè jiāng xún àn zhāng sù yǎng jiàn bù nèi rén cái jí yáo zōng wén shào fǔ zhōng liú tíng yuán nán xīng hé qí miù sù yǎng zuò duó fèng

浙江巡按张素养荐部内人材,及姚宗文、邵辅忠、刘廷元,南星劾其谬,素养坐夺俸。

xiān shì xún fāng zhě yǒu tí jiàn zhī lì nán xīng yǐ zòu zhǐ zhī

先是,巡方者有提荐之例,南星已奏止之;

ér shǎn xī gāo hóng tú shān xī xú yáng xiān xuān dà li sī qǐ hé dōng liú dà shòu fù zhǒng xíng rú gù nán xīng bìng hé zòu zhī xún fāng zhě shǐ zhī wèi fǎ

而陕西高弘图、山西徐扬先、宣大李思启、河东刘大受,复踵行如故,南星并劾奏之,巡方者始知畏法。

xún dài zhāng wèn dá wèi lì bù shàng shū

寻代张问达为吏部尚书。

dàng shì shí rén wu bēn jìng bāo jū zì xíng yán lù héng yóu shén

当是时,人务奔竞,苞苴恣行,言路横尤甚。

měi wén xuǎn láng chū zhé yāo zhī bàn dào wéi rén qiú guān bù dé zé jiā yǐ è shēng huò zhú zhī qù

每文选郎出,辄邀之半道,为人求官,不得则加以恶声,或逐之去。

xuǎn láng jí gōng zhèng wú rú hé shàng shū yì tài xī ér yǐ

选郎即公正无如何,尚书亦太息而已。

nán xīng sù jí qí bì ruì yì chéng qīng dú xíng jǐ zhì zhèng fǔ jí zhōng guì yì bù dé yǒu suǒ gàn qǐng zhū rén dàn qí gāng yán bù gǎn fàn

南星素疾其弊,锐意澄清,独行己志,政府及中贵亦不得有所干请,诸人惮其刚严不敢犯。

yǒu jǐ shì wèi zī láng qiú yán yùn sī jí zhù zī láng wáng fǔ ér chū gěi shì yú wài

有给事为赀郎求盐运司,即注赀郎王府,而出给事于外。

zhī xiàn shí sān wèi sù tān yín yuán jiāng xíng qǔ nán xīng yì zhì zhī wáng fǔ

知县石三畏素贪,夤缘将行取,南星亦置之王府。

shí jìn shì wú wéi wáng guān zhě nán xīng bù xù yě

时进士无为王官者,南星不恤也。

wèi zhōng xián yǎ zhòng zhī cháng yú dì qián chēng qí rèn shì

魏忠贤雅重之,尝于帝前称其任事。

yī rì qiǎn dì zi fu yìng xīng jiè yī zhōng shū zhì jiàn nán xīng huī zhī qù

一日,遣娣子傅应星介一中书贽见,南星麾之去。

cháng bìng zuò hóng zhèng mén xuǎn tōng zhèng sī cān yì zhèng sè yǔ zhōng xián yuē zhǔ shàng chōng líng wǒ bèi nèi wài chén zǐ yi gè nǔ lì wéi shàn

尝并坐弘政门,选通政司参议,正色语忠贤曰:“主上冲龄,我辈内外臣子宜各努力为善。

zhōng xián mò rán nù xíng yú sè

”忠贤默然,怒形于色。

dà xué shì wèi guǎng wēi nán xīng you yǔn zhēn zǐ yě sù yǐ tōng jiā zǐ chù zhī

大学士魏广微,南星友允贞子也,素以通家子畜之。

guǎng wēi rù nèi gé cháng sān zhì nán xīng mén jù wù jiàn

广微入内阁,尝三至南星门,拒勿见。

yòu cháng tàn yuē jiàn quán wú zi

又尝叹曰:“见泉无子。

jiàn quán yǔn zhēn bié hào yě

”见泉,允贞别号也。

guǎng wēi hèn cì gǔ yǔ zhōng xián bǐ ér hé nán xīng

广微恨刺骨,与忠贤比而龁南星。

dōng lín shì shèng zhòng zhèng yíng cháo

东林势盛,众正盈朝。

nán xīng yì sōu jǔ yí yì bù zhī shù wèi

南星益搜举遗佚,布之庶位。

gāo pān lóng yáng lián zuǒ guāng dòu bǐng xiàn

高攀龙、杨涟、左光斗秉宪;

li téng fāng chén yú tíng zuǒ quán

李腾芳、陈于廷佐铨;

wèi dà zhōng yuán huà zhōng cháng kē dào

魏大中、袁化中长科道;

zhèng sān jùn li bāng huá sūn jū xiāng ráo shēn wáng zhī cǎi bèi xī zhì qīng èr

郑三俊、李邦华、孙居相、饶伸、王之采辈悉置卿贰。

ér sì sī zhī shǔ zōu wéi liǎn xià jiā yù zhāng guāng qián chéng guó xiáng liú tíng jiàn yì jiē mín yù

而四司之属,邹维琏、夏嘉遇、张光前、程国祥、刘廷谏亦皆民誉。

zhōng wài xīn xīn wàng zhì ér xiǎo rén cè mù zī yù qù nán xīng

中外忻忻望治,而小人侧目,滋欲去南星。

jǐ shì zhōng fu kuí yǐ wéi liǎn gǎi lì bù jǐ bù yǔ wén shǒu jiǎ wāng wén yán fā nàn hé nán xīng wěn jiù zhì zhí sī rén

给事中傅櫆以维琏改吏部己不与闻,首假汪文言发难,劾南星紊旧制,植私人。

wéi liǎn yǐn qù nán xīng zòu liú zhī xiǎo rén yù hèn

维琏引去,南星奏留之,小人愈恨。

huì lián hé zhōng xián shū shàng gōng fǔ yì shuǐ huǒ

会涟劾忠贤疏上,宫府益水火。

nán xīng suì dù mén qǐ xiū bù xǔ

南星遂杜门乞休,不许。

pān lóng zhī hé cuī chéng xiù yě nán xīng yì shù zhī

攀龙之劾崔呈秀也,南星议戍之。

chéng xiù jiǒng yè zǒu zhōng xián dǐ kòu tóu qǐ āi yán bù qù nán xīng jí pān lóng lián děng wǒ liǎng rén wèi zhī sǐ suǒ

呈秀窘,夜走忠贤邸,叩头乞哀,言:“不去南星及攀龙、涟等,我两人未知死所。

zhōng xián dà yǐ wéi rán suì yǔ dìng móu

”忠贤大以为然,遂与定谋。

huì shān xī quē xún fǔ hé nán bù zhèng shǐ guō shàng yǒu qiú zhī

会山西缺巡抚,河南布政使郭尚友求之。

nán xīng yǐ tài cháng qīng xiè yīng xiáng yǒu qīng wàng shǒu liè yǐ qǐng

南星以太常卿谢应祥有清望,首列以请。

jì dé zhǐ ér yù shǐ chén jiǔ chóu shòu guǎng wēi zhǐ yán yīng xiáng cháng zhī jiā shàn dà zhōng chū qí mén dà zhōng yǐ shī gù móu yú wén xuǎn láng jiā yù ér yòng zhī xùn sī dāng chì

既得旨,而御史陈九畴受广微指,言应祥尝知嘉善,大中出其门,大中以师故,谋于文选郎嘉遇而用之,徇私当斥。

dà zhōng jiā yù shū biàn yǔ qīn jiǔ chóu jiǔ chóu zài shū lì dǐ bìng xià bù yì

大中、嘉遇疏辩,语侵九畴,九畴再疏力诋,并下部议。

nán xīng pān lóng jí yán yīng xiáng yǐ rén wàng tuī jǔ dà zhōng jiā yù wú sī jiǔ chóu wàng yán bù kě tīng

南星、攀龙极言应祥以人望推举,大中、嘉遇无私,九畴妄言不可听。

zhōng xián dà nù jiǎo zhǐ chù dà zhōng jiā yù bìng chù jiǔ chóu ér zé nán xīng děng péng móu jié dǎng

忠贤大怒,矫旨黜大中、嘉遇,并黜九畴,而责南星等朋谋结党。

nán xīng jù yǐn zuì qiú qù zhōng xián fù jiǎo zhǐ qiè zé fàng guī

南星遽引罪求去,忠贤复矫旨切责,放归。

míng rì pān lóng yì yǐn qù

明日,攀龙亦引去。

jǐ shì zhōng chén wéi bǐng lùn jiù yì chū zhī wài

给事中沈惟炳论救,亦出之外。

é yǐ huì tuī wǔ zhōng xián yì bìng chì yú tíng lián guāng dòu huà zhōng yǐn nán xīng suǒ bìn xú zhào kuí qiáo yīng jiǎ wáng shào huī děng zhì yào dì

俄以会推忤忠贤意,并斥于廷、涟、光斗、化中,引南星所摈徐兆魁、乔应甲、王绍徽等置要地。

xiǎo rén jìng jìn tiān xià dà bǐng jǐn guī zhōng xián yǐ

小人竞进,天下大柄尽归忠贤矣。

zhōng xián jí qí dǎng è nán xīng shén měi jiǎo chì yù bì mù wéi yuán xiōng

忠贤及其党恶南星甚,每矫敕谕,必目为元凶。

yú shì yù shǐ zhāng nè hé nán xīng shí dà zuì bìng hé wéi liǎn guó xiáng jiā yù jí wáng yǔn chéng

于是御史张讷劾南星十大罪,并劾维琏、国祥、嘉遇及王允成。

de zhǐ bìng xuē jí

得旨,并削籍。

lìng zài zòu nán xīng sī dǎng nè fù liè shàng bāng huá jí sūn dǐng xiāng děng shí sì rén bìng biǎn chù

令再奏南星私党,讷复列上邦华及孙鼎相等十四人,并贬黜。

zì shì wèi nán xīng bìn qì zhě wú bù bá zhuó qí sù suǒ tuī jiǎng zhě lǜ zāo qí huò

自是为南星摈弃者,无不拔擢,其素所推奖者,率遭奇祸。

zhū gàn jìn sù huà zhī tú yī jī nán xīng zhé suì suǒ yù

诸干进速化之徒,一击南星,辄遂所欲。

ér shí sān wèi yì qǐ wèi yù shǐ shū gōng nán xīng jí li sān cái gù xiàn chéng sūn pī yáng wáng tú děng shí wǔ rén

而石三畏亦起为御史,疏攻南星及李三才、顾宪成、孙丕扬、王图等十五人。

sǐ zhě jiē xuē duó jìn shēn huò yì liè

死者皆削夺,缙绅祸益烈。

xún yǐ wāng wén yán yù cí lián jí nán xīng xià fǔ àn tí wèn

寻以汪文言狱词连及南星,下抚按提问。

shì guō shàng yǒu xún fǔ bǎo dìng ér xún àn mǎ féng gāo yì hàn nán xīng nǎi xiāng yǔ tíng rǔ zhī

适郭尚友巡抚保定,而巡按马逢皋亦憾南星,乃相与庭辱之。

chī qí zi qīng héng jí wài sūn wáng zhōng páng xì zhī yù zuò nán xīng zāng wàn wǔ qiān

笞其子清衡及外孙王钟庞,系之狱,坐南星赃万五千。

nán xīng jiā sù pín qīn gù juān zhù shǐ huò jùn

南星家素贫,亲故捐助,始获竣。

zú shù nán xīng dài zhōu qīng héng zhuāng làng zhōng páng yǒng chāng

卒戍南星代州,清衡庄浪,钟庞永昌。

dí mǔ féng shì shēng mǔ lǐ shì bìng āi tòng ér zú

嫡母冯氏、生母李氏,并哀恸而卒。

zi shēng qī líng jīng bù sǐ

子生七龄,惊怖死。

nán xīng dǐ shù suǒ chǔ zhī yí rán

南星抵戍所,处之怡然。

zhuāng liè dì dēng jí yǒu zhào shè hái

庄烈帝登极,有诏赦还。

xún fǔ móu zhì kuí zhōng xián dǎng yě gù chí qiǎn zhī jìng zú yú shù suǒ

巡抚牟志夔,忠贤党也,故迟遣之,竟卒于戍所。

chóng zhēn chū zèng tài zǐ tài bǎo shì zhōng yì

崇祯初,赠太子太保,谥忠毅。

kuí chéng xiù guǎng wēi jiǔ chóu zhào kuí yīng jiǎ shào huī nè sān wèi shàng yǒu zhì kuí jù míng lì nì àn wèi shì dà lù yān

櫆、呈秀、广微、九畴、兆魁、应甲、绍徽、讷、三畏、尚友、志夔,俱名丽逆案,为世大僇焉。

zōu yuán biāo zì ěr zhān jí shuǐ rén

邹元标,字尔瞻,吉水人。

jiǔ suì tōng wǔ jīng

九岁通《五经》。

tài hé hú zhí jiā jìng zhōng jìn shì guān zhì fú jiàn àn chá shǐ shī ōu yáng dé luō hóng xiān de wáng shǒu rén zhī chuán

泰和胡直,嘉靖中进士,官至福建按察使,师欧阳德、罗洪先,得王守仁之传。

yuán biāo ruò guàn cóng zhí yóu jí yǒu zhì wéi xué

元标弱冠从直游,即有志为学。

jǔ wàn lì wǔ nián jìn shì

举万历五年进士。

guān zhèng xíng bù

观政刑部。

zhāng jū zhèng duó qíng yuán biāo kàng shū qiē jiàn

张居正夺情,元标抗疏切谏。

qiě yuē bì xià yǐ jū zhèng yǒu lì shè jì yé

且曰:“陛下以居正有利社稷耶?

jū zhèng cái suī kě wèi xué shù zé piān

居正才虽可为,学术则偏;

zhì suī yù wèi zì yòng tài shèn

志向虽然远大,却过于刚愎自用。

qí shè shī guāi zhāng zhě rú zhōu xiàn rù xué xiàn yǐ shí wǔ liù rén yǒu sī xī zhǐ gèng sǔn qí shù

其设施乖张者,如州县入学,限以十五六人,有司希指,更损其数。

shì jìn xián wèi guǎng yě

是进贤未广也。

zhū dào jué qiú yì yǒu dìng é suǒ sī jù fá shù bì qǔ yíng

诸道决囚,亦有定额,所司惧罚,数必取盈。

shì duàn xíng tài làn yě

是断刑太滥也。

dà chén chí lù gǒu róng xiǎo chén wèi zuì jiān mò yǒu jīn rì chén yán ér míng rì huò qiǎn zhě

大臣持禄苟容,小臣畏罪缄默,有今日陈言而明日获谴者。

shì yán lù wèi tōng yě

是言路未通也。

huáng hé fàn làn wèi zāi mín yǒu jià hāo wèi cháo chuò shuǐ wèi cān zhě ér yǒu sī bù yǐ wén

黄河泛滥为灾,民有驾蒿为巢、啜水为餐者,而有司不以闻。

shì mín yǐn wèi zhōu yě

是民隐未周也。

qí tā yòng kè shēn zhī lì jū háo jié zhī cái yòu bù kě méi shù yǐ

其他用刻深之吏,沮豪杰之材,又不可枚数矣。

fú dú chì yù zhèn xué shàng wèi chéng zhì shàng wèi dìng xiān shēng jì qù qián gōng jǐn huī bì xià yán jí cǐ zōng shè wú jiāng zhī fú yě

伏读敕谕‘朕学尚未成,志尚未定,先生既去,前功尽隳’,陛下言及此,宗社无疆之福也。

suī rán bì chéng shèng xué fǔ yì shèng zhì zhě wèi kě wèi zài tíng wú rén yě

虽然,弼成圣学,辅翼圣志者,未可谓在廷无人也。

qiě xìng ér jū zhèng dīng jiān yóu kě wǎn liú

且幸而居正丁艰,犹可挽留;

tuō bù xìng suì juān guǎn shè bì xià zhī xué jiāng zhōng bù chéng zhì jiāng zhōng bù dìng yé

脱不幸遂捐馆舍,陛下之学将终不成,志将终不定耶?

chén guān jū zhèng shū yán shì yǒu fēi cháng zhī rén rán hòu bàn fēi cháng zhī shì ruò yǐ bēn sāng wèi cháng shì ér bù xiè wèi zhě bù zhī rén wéi jǐn cǐ wǔ cháng zhī dào rán hòu wèi zhī rén

臣观居正疏言‘世有非常之人,然后办非常之事’,若以奔丧为常事而不屑为者,不知人惟尽此五常之道,然后谓之人。

jīn yǒu rén yú cǐ qīn shēng ér bù gù qīn sǐ ér bù bēn yóu zì hào yú shì yuē wǒ fēi cháng rén yě shì bù yǐ wèi sàng xīn zé yǐ wéi qín zhì kě wèi zhī fēi cháng rén zāi

今有人于此,亲生而不顾,亲死而不奔,犹自号于世曰我非常人也,世不以为丧心,则以为禽彘,可谓之非常人哉?

shū jiù huái zhī rù cháo shì tíng zhàng wú zhōng xíng děng

”疏就,怀之入朝,适廷杖吴中行等。

yuán biāo sì zhàng bì qǔ shū shòu zhōng guān dài yuē cǐ qǐ jiǎ shū yě

元标俟杖毕,取疏授中官,绐曰:“此乞假疏也。

jí rù jū zhèng dà nù yì tíng zhàng bā shí zhé shù dū yún wèi

”及入,居正大怒,亦廷杖八十,谪戍都匀卫。

wèi zài wàn shān zhōng yí liáo yǔ jū yuán biāo chǔ zhī yí rán

卫在万山中,夷獠与居,元标处之怡然。

yì jiū xīn lǐ xué xué yǐ dà jìn

益究心理学,学以大进。

xún àn yù zhōng chéng jū zhèng zhǐ jiāng hài yuán biāo

巡按御中承居正指,将害元标。

xíng cì zhèn yuǎn yī xī yù shǐ bào sǐ

行次镇远,一夕,御史暴死。

yuán biāo zhé jū liù nián jū zhèng mò zhào bài lì kē jǐ shì zhōng

元标谪居六年,居正殁,召拜吏科给事中。

shǒu chén péi shèng dé qīn chén gōng sù xiàn jì chóng rú xíng chì fǔ chén wǔ shì

首陈培圣德、亲臣工、肃宪纪、崇儒行、饬抚臣五事。

xún hé ba lǐ bù shàng shū xú xué mó nán jīng hù bù shàng shū zhāng shì pèi

寻劾罢礼部尚书徐学谟、南京户部尚书张士佩。

xú xué mó zhě jiā dìng xiàn rén

徐学谟者,嘉定县人。

jiā jìng zhōng wèi jīng zhōu zhī fǔ

嘉靖中,为荆州知府。

jǐng gōng wáng zhī fān dé ān yù duó jīng zhōu chéng běi shā shì de

景恭王之藩德安,欲夺荆州城北沙市地。

xué mó lì kàng bù yú wèi wáng suǒ hé xià fǔ àn dǎi wèn gǎi guān

学谟力抗不予,为王所劾,下抚按逮问,改官。

jīng zhōu rén dé zhī chēng shā shì wèi xú shì

荆州人德之,称沙市为“徐市”。

jū zhèng sù yǔ hòu

居正素与厚。

wàn lì zhōng lèi qiān yòu fù dōu yù shǐ fǔ zhì yún yáng

万历中,累迁右副都御史,抚治郧阳。

jū zhèng guī zàng fù xué mó shì zhī jǐn zhào wèi xíng bù shì láng

居正归葬父,学谟事之谨,召为刑部侍郎。

yuè èr nián zhuó lǐ bù shàng shū

越二年,擢礼部尚书。

zì hóng zhì hòu lǐ bù zhǎng fēi hàn lín bù shòu wéi xí shū yǐ yán dà lǐ gù yóu tā cáo qiān

自弘治后,礼部长非翰林不授,惟席书以言“大礼”故,由他曹迁;

wàn shì hé bù yóu hàn lín rán xiān lì qí bù shì láng

万士和不由翰林,然先历其部侍郎。

xué mó jìng bài shàng shū tíng chén yǐ jū zhèng gù mò gǎn yán

学谟径拜尚书,廷臣以居正故,莫敢言。

jū zhèng zú xué mó jí dì yīn yú dà xué shì shēn shí xíng yǐ zì gù

居正卒,学谟急缔姻于大学士申时行以自固。

jí fèng mìng zé shòu gōng tōng zhèng cān yì liáng zǐ qí hé qí shǐ jié jū zhèng jì fù shí xíng zhào wèi duó zi qí fèng

及奉命择寿宫,通政参议梁子琦劾其始结居正,继附时行,诏为夺子琦俸。

yuán biāo fù hé zhī suì lìng zhì shì guī

元标复劾之,遂令致仕归。

cí níng gōng zāi yuán biāo fù shàng shí zhèng liù shì zhōng yán chén nǎng jìn wú yù zhī xun bì xià shì zì xǐng guǒ wú yù yé

慈宁宫灾,元标复上时政六事,中言:“臣曩进无欲之训,陛下试自省,果无欲耶?

guǎ yù yé

寡欲耶?

yǔ yún yù rén wù wén mò ruò wù wéi

语云:‘欲人勿闻,莫若勿为。

bì xià chéng yi fān rán zì xǐng jiā yì péi yǎng

’陛下诚宜翻然自省,加意培养。

dàng shì shí dì fāng zhuàng líng liú yì shēng sè yóu yàn wèi yuán biāo cì jǐ nù shén jiàng zhǐ qiáo zé

”当是时,帝方壮龄,留意声色游宴,谓元标刺己,怒甚,降旨谯责。

shǒu fǔ shí xíng yǐ yuán biāo jǐ mén shēng ér hé ba qí yīn xué mó yì xīn hàn suì zhé nán jīng xíng bù zhào mó

首辅时行以元标己门生,而劾罢其姻学谟,亦心憾,遂谪南京刑部照磨。

jiù qiān bīng bù zhǔ shì

就迁兵部主事。

zhào gǎi lì bù jìn yuán wài láng yǐ bìng miǎn

召改吏部,进员外郎,以病免。

qǐ bǔ yàn fēng

起补验封。

chén lì zhì shí shì mín mò bā shì shū jǐ wàn yán

陈吏治十事,民瘼八事,疏几万言。

wén xuǎn quē yuán wài láng shàng shū sòng sī xūn qǐng yòng yuán biāo jiǔ bù huò mìng sī xūn lián shū qù zhī

文选缺员外郎,尚书宋纟熏请用元标,久不获命,纟熏连疏趣之。

jǐ shì zhōng yáng wén huàn yù shǐ hé xuǎn yì yǐ wéi yán

给事中杨文焕、御史何选亦以为言。

dì nù jié zé sī xūn zhé wén huàn xuǎn yú wài ér tiáo yuán biāo nán jīng

帝怒,诘责纟熏,谪文焕、选于外,而调元标南京。

xíng bù shàng shū shí xīng lùn jiù yì bèi qiáo ràng

刑部尚书石星论救,亦被谯让。

yuán biāo jū nán jīng sān nián yí jí guī

元标居南京三年,移疾归。

jiǔ zhī qǐ běn bù láng zhōng bù fù

久之,起本部郎中,不赴。

xuán zāo mǔ yōu lǐ jū jiǎng xué cóng yóu zhě rì zhòng míng gāo tiān xià

旋遭母忧,里居讲学,从游者日众,名高天下。

zhōng wài shū jiàn yí yì fán shù shí bǎi shàng mò bù yǐ yuán biāo wéi shǒu

中外疏荐遗佚,凡数十百上,莫不以元标为首。

zú bù yòng

卒不用。

jiā shí chuí sān shí nián

家食垂三十年。

guāng zōng lì zhào bài dà lǐ qīng

光宗立,召拜大理卿。

wèi zhì jìn xíng bù yòu shì láng

未至,进刑部右侍郎。

tiān qǐ yuán nián sì yuè hái cháo shǒu jìn hé zhōng zhī shuō yán jīn rì guó shì jiē èr shí nián zhū chén yùn niàng suǒ chéng

天启元年四月还朝,首进和衷之说,言:“今日国事,皆二十年诸臣酝酿所成。

wǎng zhě bù yǐ jìn xián ràng néng wéi shì rì gù xián zhú néng ér yán shì zhě yòu bù jiàng xīn píng qì zhuān wù fēn mén lì hù

往者不以进贤让能为事,日锢贤逐能,而言事者又不降心平气,专务分门立户。

chén wèi jīn rì jí wù wéi cháo chén hé zhōng ér yǐ

臣谓今日急务,惟朝臣和衷而已。

cháo chén hé tiān dì zhī hé zì yīng

朝臣和,天地之和自应。

xiàng zhī lùn rén lùn shì zhě gè huái piān jiàn piān shēng mí mí shēng zhí zhí ér wèi wǒ bù fù zhī yǒu rén huò qiě yí yú guó

向之论人论事者,各怀偏见,偏生迷,迷生执,执而为我,不复知有人,祸且移于国。

jīn yǔ zhū chén yuē lùn yī rén dāng wéi gōng wéi píng wú qīng yáo bǐ duān lùn yī shì dāng chéng qián lǜ hòu wú qīng shì ěr shí yǐ tiān xià wàn shì zhī xīn héng tiān xià wàn shì zhī rén yǔ shì zé yì lùn gōng ér guó jiā zì xiǎng ān jìng hé píng zhī fú

今与诸臣约,论一人当惟公惟平,毋轻摇笔端,论一事当惩前虑后,毋轻试耳食,以天下万世之心,衡天下万世之人与事,则议论公,而国家自享安静和平之福。

yīn jiàn tu zōng jùn li bāng huá děng shí bā rén

”因荐涂宗浚、李邦华等十八人。

dì yōu zhào bāo nà

帝优诏褒纳。

jū èr rì fù chén bá máo chǎn yōu lǐ cái zhèn wǔ shù shì jí bǎo tài sì guī

居二日,复陈拔茅阐幽、理财振武数事,及保泰四规。

qiě qǐng zhào yòng yè mào cái zhào nán xīng gāo pān lóng liú zōng zhōu dīng yuán jiàn ér xù lù luō dà hóng luò yú rén děng shí wǔ rén

且请召用叶茂才、赵南星、高攀龙、刘宗周、丁元荐,而恤录罗大纮、雒于仁等十五人。

dì yì bāo nà

帝亦褒纳。

chū yuán biāo lì cháo yǐ fāng yán jiàn dàn wǎn jié wu wèi hé yì

初,元标立朝,以方严见惮,晚节务为和易。

huò yì qí xùn chū shì shí yuán biāo xiào yuē dà chén yǔ yán guān yì

或议其逊初仕时,元标笑曰:“大臣与言官异。

fēng cái chuō jué yán guān shì yě

风裁踔绝,言官事也。

dà chén fēi dà lì hài jí dāng hù chí guó tǐ kě rú shào nián xìng dòng yé

大臣非大利害,即当护持国体,可如少年悻动耶?

shí péng dǎng fāng shèng yuán biāo xīn è zhī sī jiáo qí bì gù qí suǒ jiàn yǐn bù zhuān yī tú

”时朋党方盛,元标心恶之,思矫其弊,故其所荐引不专一途。

cháng yù jǔ yòng li sān cái yīn yán lù bù yǔ yuán biāo jí zhōng zhǐ

尝欲举用李三才,因言路不与,元标即中止。

wáng dé wán jī qí shǒu shǔ yuán biāo yì bù jiào

王德完讥其首鼠,元标亦不较。

nán jīng yù shǐ wáng yǔn chéng děng yǐ liǎng rén bù hé qǐng dì yù jiě

南京御史王允成等以两人不和,请帝谕解。

yuán biāo yán chén yǔ dé wán chū wú xiān jiè cǐ bì yǒu rén jiāo gòu qí jiān

元标言:“臣与德完初无纤芥,此必有人交构其间。

chén cháng yǔ cháo shì yuē fāng jīn shàng zài chōng suì dí zài mén tíng zhǐ yǒu tóng xīn gòng jì

臣尝语朝士曰:‘方今上在冲岁,敌在门庭,只有同心共济。

tǎng fù dǎng tóng fá yì zài guó zé bù zhōng zài jiā zé bù xiào

倘复党同伐异,在国则不忠,在家则不孝。

shì zì yǒu wú piān wú dǎng zhī lù nài hé cóng shì nèi qǐ gē máo yé

世自有无偏无党之路,奈何从室内起戈矛耶?

dì sì wèi yǐ jiǔ ér xiān cháo fèi sǐ zhū chén yóu wèi zèng xù yuán biāo zài chén chǎn yōu zhī diǎn yán yì kěn qiè

’”帝嗣位已久,而先朝废死诸臣犹未赠恤,元标再陈阐幽之典,言益恳切。

qí nián shí èr yuè gǎi lì bù zuǒ shì láng

其年十二月改吏部左侍郎。

wèi dào guān bài zuǒ dōu yù shǐ

未到官,拜左都御史。

míng nián diǎn wài chá qù liú wéi gōng

明年,典外察,去留惟公。

yù shǐ pān rǔ zhēn guò tíng xùn yǎ yǒu wù yì jí tíng xùn zhì mǎn rǔ zhēn zhù kǎo yì měi

御史潘汝桢、过庭训雅有物议,及庭训秩满,汝桢注考溢美。

yuán biāo shū lùn zhī liǎng rén bìng yǐn jí qù

元标疏论之,两人并引疾去。

yǐ yán dīng yǐ jīng chá bù gōng zhuān jìn gù yì jǐ qǐng shōu lù zhāng jiā zhēn dīng yuán jiàn shǐ jì shì shěn zhèng zōng děng èr shí èr rén

已,言丁已京察不公,专禁锢异己,请收录章家祯、丁元荐、史记事、沈正宗等二十二人。

yóu shì zhū chén duō huò zhāo xuě

由是诸臣多获昭雪。

yòu yán míng zhào shōu zhào yí yì ér zhū lǎo chén suǒ chǔ yóu shì sān shí nián qián yīng de zhī guān yi tiān zhù sān pǐn chóng zhì zhāo bì xià bāo zūn qí jiù zhì yì

又言:“明诏收召遗佚,而诸老臣所处犹是三十年前应得之官,宜添注三品崇秩,昭陛下褒尊耆旧至意。

dì nà qí yán

”帝纳其言。

yú shì liǎng jīng tài cháng tài pú guāng lù sān qīng gè zēng èr yuán

于是两京太常、太仆、光禄三卿各增二员。

sūn shèn xíng zhī lùn hóng wán yě yuán biāo yì shàng shū yuē qián kūn suǒ yǐ bù huǐ zhě wéi cǐ gāng cháng

孙慎行之论“红丸”也,元标亦上疏曰:“乾坤所以不毁者,惟此纲常;

gāng cháng suǒ yǐ zhí lì zhě shì cǐ xìn shǐ

纲常所以植立者,恃此信史。

chén qù nián zhōu guò nán zhōng nán zhōng shì dà fū zhēng yán xiān dì cù rán ér bēng dà shì wèi míng nán yǐ chuán xìn

臣去年舟过南中,南中士大夫争言先帝猝然而崩,大事未明,难以传信。

chén chū bù wèi rán

臣初不谓然。

jí jì rù dōu wéi rén yán xiān dì shèng dé yi sù dēng xìn shǐ

及既入都,为人言先帝盛德,宜速登信史。

zhū chén yuē yán jí xiān dì mí liú dà shì lìng rén gé bǐ shuí gǎn lǐng cǐ

诸臣曰:‘言及先帝弥留大事,令人阁笔,谁敢领此?

chén shǐ yǒu yí yú qián rì zhī yán

’臣始有疑于前日之言。

yuán fǔ fāng cóng zhé bù shēn tǎo zéi zhī yì fǎn xíng shǎng jiān zhī diǎn jí wèi wú qí xīn hé yǐ zì jiě yú shì

元辅方从哲不伸讨贼之义,反行赏奸之典,即谓无其心,何以自解于世?

qiě cóng zhé bǐng zhèng qī nián wèi wén jiàn shù hé shì dàn wén mǎ shàng yī rì sān qù zhàn sàng wǒ shí wàn shī tú

且从哲秉政七年,未闻建树何事,但闻马上一日三趣战,丧我十万师徒。

xùn wèn shuí bǐng guó chéng ér shǐ xiān dì zhèn jīng jiān rén chuǎng gōng chái láng dāng lù xiān xié luàn zhèng

讯问谁秉国成,而使先帝震惊,奸人闯宫,豺狼当路,𪫺邪乱政?

cóng zhé hé cí yǐ duì

从哲何词以对?

cóng lái chéng jiè luàn zéi quán zài xìn shǐ

从来惩戒乱贼,全在信史。

shī jīn bù chéng ān suǒ dǐ zhǐ

失今不成,安所底止。

shí xíng bù shàng shū huáng kè zuǎn xī nèi tíng yì qún xiǎo hé zhī ér cóng zhé shì jū jīng shī dǎng fù zhě zhòng cuī wén shēng dǎng fù mí féng yú nèi gé shèn xíng yǔ zhòng yì jiē bù dé shēn

”时刑部尚书黄克缵希内廷意,群小和之,而从哲世居京师,党附者众,崔文升党复弥缝于内,格慎行与众议,皆不得伸。

wèi jǐ shèn xíng jí wáng jì xié zhú yuán biāo shū jiù bù tīng

未几,慎行及王纪偕逐,元标疏救,不听。

yuán biāo zì hái cháo yǐ lái bù wéi wēi yán jī lùn yǔ wù wú cāi

元标自还朝以来,不为危言激论,与物无猜。

rán xiǎo rén yǐ qí dōng lín yě yóu jì zhī

然小人以其东林也,犹忌之。

jǐ shì zhōng zhū tóng méng guō yǔn hòu guō xìng zhì lǜ míng nián jīng chá bù lì jǐ qián móu qū zhú

给事中朱童蒙、郭允厚、郭兴治虑明年京察不利己,潜谋驱逐。

huì yuán biāo yǔ féng cóng wú jiàn shǒu shàn shū yuàn jí tóng zhì jiǎng xué tóng méng shǒu qǐng jìn zhī

会元标与冯从吾建首善书院,集同志讲学,童蒙首请禁之。

yuán biāo shū biàn qiú qù dì yǐ wèi liú yǔn hòu fù shū hé yǔ yóu wàng dàn

元标疏辨求去,帝已慰留,允厚复疏劾,语尤妄诞。

ér wèi zhōng xián fāng qiè bǐng chuán zhǐ wèi sòng shì zhī wáng yóu yú jiǎng xué jiāng jiā yán qiǎn

而魏忠贤方窃柄,传旨谓宋室之亡由于讲学,将加严谴。

yè xiàng gāo lì biàn qiě qǐ tóng qù nǎi de wēn zhǐ

叶向高力辨,且乞同去,乃得温旨。

xìng zhì jí yǔn hòu fù jiāo zhāng lì gōng xìng zhì zhì bǐ zhī shān dōng yāo zéi

兴治及允厚复交章力攻,兴治至比之山东妖贼。

yuán biāo lián shū qǐng yì lì zhào jiā tài zǐ shǎo bǎo chéng chuán guī

元标连疏请益力,诏加太子少保,乘传归。

bì cí shàng lǎo chén qù guó qíng shēn shū lì chén jūn guó dà jì ér yǐ guǎ yù jìn guī rén wéi chuán sòng

陛辞,上《老臣去国情深疏》,历陈军国大计,而以寡欲进规,人为传诵。

sì nián zú yú jiā

四年,卒于家。

míng nián yù shǐ zhāng nè qǐng huǐ tiān xià jiǎng tán lì dǐ yuán biāo zhōng xián suì jiǎo zhǐ xuē duó

明年,御史张讷请毁天下讲坛,力诋元标,忠贤遂矫旨削夺。

chóng zhēn chū zèng tài zǐ tài bǎo lì bù shàng shū shì zhōng jiè

崇祯初,赠太子太保、吏部尚书,谥忠介。

tóng méng děng jì hé yuán biāo suì dé zuì qīng yì xún yǐ nián lì wài qiān

童蒙等既劾元标,遂得罪清议,寻以年例外迁。

jí zhōng xián dé zhì sān rén bìng zhào hái

及忠贤得志,三人并召还。

suì yú yǔn hòu zhì hù bù shàng shū tài zǐ tài bǎo

岁余,允厚至户部尚书、太子太保。

tóng méng zhì yòu fù dōu yù shǐ xún fǔ yán suí mǔ sǐ bù chí fú wèi zhōng xián jiàn shēng cí

童蒙至右副都御史,巡抚延绥,母死不持服,为忠贤建生祠。

xìng zhì yì jiā zhì tài pú qīng

兴治亦加至太仆卿。

zhōng xián bài sān rén bìng lì nì àn yún

忠贤败,三人并丽逆案云。

sūn shèn xíng zì wén sī wǔ jìn rén

孙慎行,字闻斯,武进人。

yòu xí wén wài zǔ táng shùn zhī xù lùn jí shì xué

幼习闻外祖唐顺之绪论,即嗜学。

wàn lì èr shí sān nián jǔ jìn shì dì sān rén shòu biān xiū lèi guān zuǒ shù zǐ

万历二十三年举进士第三人,授编修,累官左庶子。

shù qǐng jià lǐ jū jiàn hù xī jiāo qín jīng lǐ xué

数请假里居,键户息交,覃精理学。

dāng shì qǐng jiàn lǜ bù nà

当事请见,率不纳。

yǒu yǐ zhèng shì xún zhě bù dá

有以政事询者,不答。

sì shí yī nián wǔ yuè yóu shǎo zhān shì zhuó lǐ bù yòu shì láng shǔ bù shì

四十一年五月,由少詹事擢礼部右侍郎,署部事。

dàng shì shí

当是时,

jiāo miào dà xiǎng zhū lǐ

郊庙大享诸礼,

dì èr shí yú nián bù gōng qīn

帝二十余年不躬亲,

dōng gōng chuò jiǎng zhì bā nián

东宫辍讲至八年,

huáng zhǎng sūn jiǔ líng wèi jiù wài fù

皇长孙九龄未就外傅,

ruì wáng èr shí sān wèi hūn

瑞王二十三未婚,

chu zōng rén jiǔ gù wèi shì

楚宗人久锢未释,

dài wáng fèi cháng lì yòu

代王废长立幼,

jiǔ bù gēng zhèng

久不更正,

chén liáo zhāng zòu yī qiè liú zhōng

臣僚章奏一切留中,

fú fǔ zhuāng tián qǔ yíng sì wàn qǐng

福府庄田取盈四万顷,

shèn xíng bìng qiē jiàn

慎行并切谏。

yǐ niàn dōng gōng kāi jiǎng huáng sūn chū gé xì zōng shè ān wēi shū zhì qī bā shàng

已,念东宫开讲,皇孙出阁,系宗社安危,疏至七八上。

dài wáng fèi zhǎng zǐ dǐng wèi lì ài zǐ dǐng suō li tíng jī wèi shì láng shí zhǔ zhī qí hòu qún chén zhēng zhě bǎi yú shū dì jiē bù xǐng

代王废长子鼎渭,立爱子鼎莎,李廷机为侍郎时主之,其后,群臣争者百余疏,帝皆不省。

shèn xíng lǚ shū zhēng nǎi huò gēng zhì

慎行屡疏争,乃获更置。

chu zōng rén jī shā xún fǔ zhào kě huái wéi shǒu liù rén lùn sǐ fù gù yīng qiáo děng èr shí sān rén yú gāo qiáng jìn yùn fāng děng èr shí sān rén yú yuǎn dì

楚宗人击杀巡抚赵可怀,为首六人论死,复锢英憔等二十三人于高墙,禁蕴钫等二十三人于远地。

shèn xíng lì bái qí fēi pàn zhū rén yóu cǐ huò shì

慎行力白其非叛,诸人由此获释。

huáng tài zǐ chǔ wèi suī dìng fú wáng shàng liú jīng shī xū zhuāng tián sì wàn qǐng nǎi xíng xiāo xiǎo duō kuī sì

皇太子储位虽定,福王尚留京师,须庄田四万顷乃行,宵小多窥伺。

tíng chén qǐng zhī guó zhě yù zhòng dì yù chí zhī

廷臣请之国者愈众,帝愈迟之。

shèn xíng shū shí yú shàng bú jiàn shěng

慎行疏十余上,不见省。

zuì hòu guì fēi fù qǐng dì liú wáng qìng tài hòu qī xún shòu jié qún yì yì jí jí

最后,贵妃复请帝留王庆太后七旬寿节,群议益籍籍。

shèn xíng nǎi hé wén wǔ zhū chén fú quē lì qǐng dà xué shì yè xiàng gāo yì zhēng zhī qiáng

慎行乃合文武诸臣伏阙力请,大学士叶向高亦争之强。

dì bù dé yǐ xǔ míng nián jì chūn zhī guó qún qíng shǐ ān

帝不得已,许明年季春之国,群情始安。

hán jìng kē chǎng zhī yì shèn xíng nǐ chù jìng

韩敬科场之议,慎行拟黜敬。

ér jiā jū shí sù jiǎng xué dōng lín jìng dǎng yóu jì zhī

而家居时素讲学东林,敬党尤忌之。

huì lì bù quē shì láng tíng yì gǎi yòu shì láng li zhì yú zuǒ ér yǐ shèn xíng wèi yòu mìng jù wèi xià

会吏部缺侍郎,廷议改右侍郎李鋕于左,而以慎行为右,命俱未下。

yù shǐ guò tíng xun yīn yán zhì wèi lǚ rèn hé fù tuī shèn xíng jǐ shì zhōng qí shī jiào hé zhī

御史过廷训因言鋕未履任,何复推慎行,给事中亓诗教和之。

shèn xíng suì sì shū qǐ guī chū chéng hòu mìng dì nǎi xǔ zhī

慎行遂四疏乞归,出城候命,帝乃许之。

yǐ ér jīng chá yù shǐ hán jùn děng yǐ qù fú wáng zhī guó wèi shèn xíng yāo gōng liè zhī shí yí shū zhōng

已而京察,御史韩浚等以趣福王之国,谓慎行邀功,列之拾遗疏中。

dì chá qí wú zuì huò miǎn

帝察其无罪,获免。

xī zōng lì zhào bài lǐ bù shàng shū

熹宗立,召拜礼部尚书。

chū guāng zōng dà jiàn hóng lú sì chéng li kě zhuó yǐ hóng qiān wán yào jìn

初,光宗大渐,鸿胪寺丞李可灼以红铅丸药进。

é dì bēng tíng chén jiāo zhāng hé zhī

俄帝崩,廷臣交章劾之。

dà xué shì fāng cóng zhé nǐ zhǐ lìng yǐn jí guī lài yǐ jīn bì

大学士方从哲拟旨令引疾归,赉以金币。

tiān qǐ yuán nián sì yuè shèn xíng hái cháo shàng shū yuē

天启元年四月,慎行还朝,上疏曰:

xiān dì zhòu bēng suī yún sù jí shí yuán yī rén yòng yào bù shěn

先帝骤崩,虽云夙疾,实缘医人用药不审。

yuè dǐ bào zhī li kě zhuó hóng wán nǎi shǒu fǔ fāng cóng zhé suǒ jìn

阅邸报,知李可灼红丸乃首辅方从哲所进。

fu kě zhuó guān fēi tài yī hóng wán bù zhī hé yào nǎi gǎn tū rán yǐ jìn

夫可灼官非太医,红丸不知何药,乃敢突然以进。

xī xǔ dào gōng yǐn shì zǐ yào ér zú shì zǐ jí zì shā chūn qiū yóu shū zhī wèi shì

昔许悼公饮世子药而卒,世子即自杀,《春秋》犹书之为弑。

rán zé cóng zhé yi hé jū

然则从哲宜何居?

sù yǐn jiàn zì cái yǐ xiè xiān dì yì zhī shàng yě

速引剑自裁以谢先帝,义之上也;

hé mén xí gǎo yǐ dài sī kòu yì zhī cì yě

合门席稿以待司寇,义之次也;

nǎi hàn rán bù gù zhì jǔ cháo gòng gōng kě zhuó jǐn lìng huí jí tiáo lǐ qǐ bù yǐ jǐ shí jiàn zhī kǒng yǔ tóng zuì yǔ

乃悍然不顾,至举朝共攻可灼,仅令回籍调理,岂不以己实荐之,恐与同罪与?

chén yǐ wéi cóng zhé zòng wú shì zhī xīn què yǒu shì zhī shì

臣以为从哲纵无弑之心,却有弑之事;

yù cí shì zhī míng nán miǎn shì zhī shí

欲辞弑之名,难免弑之实。

shí lù zhōng jí yù wèi jūn fù huì bù gǎn bù zhí shū fāng cóng zhé lián jìn yào èr wán xū yú dì bēng kǒng bǎi kǒu wú néng wéi tiān xià hòu shì jiě yě

实录中即欲为君父讳,不敢不直书方从哲连进药二丸,须臾帝崩,恐百口无能为天下后世解也。

rán cóng zhé zhī zuì shí bù zhǐ cǐ

然从哲之罪实不止此。

xiān shì zé yǒu huáng guì fēi yù wèi huáng hòu shì gǔ wèi yǒu tiān zǐ jì bēng ér lì hòu zhě

先是则有皇贵妃欲为皇后事,古未有天子既崩而立后者。

tǎng fēi lǐ guān zhí zòu yán lù lì chí jǐ hé bù yí huò zōng shè zāi

倘非礼官执奏,言路力持,几何不遗祸宗社哉!

jì cǐ zé yǒu shì huáng zǔ wèi gōng huáng dì shì

继此则有谥皇祖为恭皇帝事。

lì kǎo jìn duò zhōu sòng qí mò shì wáng guó zhī jūn lǜ shì yuē gōng ér yǐ jiā zhī wǒ huáng zǔ qǐ zhēn bù xué wú shù

历考晋、隋、周、宋,其末世亡国之君率谥曰“恭”,而以加之我皇祖,岂真不学无术?

shí nǎi zhòu zǔ jūn guó děng yú wáng wáng qí shè xīn wèi hé

实乃咒诅君国,等于亡王,其设心谓何?

hòu cǐ zé yǒu xuǎn shì chuí lián tīng zhèng shì

后此则有选侍垂帘听政事。

liú xùn li jìn zhōng yāo mǒ xiǎo shù hé suì dǎn dà yáng yán

刘逊、李进忠幺么小竖,何遂胆大扬言。

shuō zhě wèi èr shù zǎo yǐ jīn bǎo shū cóng zhé jiā ruò fēi jiǔ qīng tái jiàn lì qǐng yí gōng xuǎn shì yī rì dé zhì bì xià jǐ wú zhù zú suǒ

说者谓二竖早以金宝输从哲家,若非九卿、台谏力请移宫,选侍一日得志,陛下几无驻足所。

wén ěr shí cóng zhé rú chí bù jìn kē chén qù zhī zé yún chí shù rì wú hài

闻尔时从哲濡迟不进,科臣趣之,则云迟数日无害。

rèn fù sì zhī zòng héng rěn jūn fù zhī wù niè wèi dà chén zhě yi ěr hu

任妇寺之纵横,忍君父之杌陧,为大臣者宜尔乎?

chén zài lǐ yán lǐ qí zuì è nì tiān wàn wú kě shēng zhī lù

臣在礼言礼,其罪恶逆天,万无可生之路。

ruò qí tā dū zhàn wù guó wǎng shàng xíng sī zòng qíng miè fǎ gān fàn tiān xià zhī míng yì niàng chéng guó jiā zhī huò huàn zhě chén bù néng xī shǔ yě

若其他督战误国,罔上行私,纵情蔑法,干犯天下之名义,酿成国家之祸患者,臣不能悉数也。

bì xià yi jí tǎo cǐ zéi xuě bù gòng zhī chóu

陛下宜急讨此贼,雪不共之仇!

wú xún jìn xí jìn xí jiē cóng zhé suǒ pān yuán yě

毋询近习,近习皆从哲所攀援也;

wú jū jì huì jì huì jí cóng zhé suǒ bù zhì yě

毋拘忌讳,忌讳即从哲所布置也。

bìng jí zhū li kě zhuó yǐ xiè shén rén zhī fèn

并急诛李可灼,以泄神人之愤。

shí cháo yě fāng è cóng zhé shèn xíng lùn suī guò kè rán zhēng wěi qí yán

时朝野方恶从哲,慎行论虽过刻,然争韪其言。

gù jìn xí duō wéi cóng zhé de dì nǎi bào yuē jiù fǔ sù zhōng shèn kě zhuó jìn yào běn xiān dì yì

顾近习多为从哲地,帝乃报曰:“旧辅素忠慎,可灼进药本先帝意。

qīng yán suī zhōng ài shì shǔ chuán wén

卿言虽忠爱,事属传闻。

bìng jìn fēng yí gōng shì dāng rì jiǔ qīng tái jiàn guān qīn jiàn zhě dāng jù shí huì zòu yòng shì qún yí

并进封移宫事,当日九卿、台谏官亲见者,当据实会奏,用释群疑。

yú shì cóng zhé shū biàn

”于是从哲疏辨。

xíng bù shàng shū huáng kè zuǎn yòu cóng zhé yì qū wèi biàn

刑部尚书黄克缵右从哲,亦曲为辨。

shèn xíng fù shū zhé zhī yuē yóu qián zé guò xìn kě zhuó yǒu qīng jìn yào zhī zuì yóu hòu zé qǔ bì kě zhuó yǒu bù tǎo zéi zhī zuì liǎng zhě jūn wú cí hu shì yě

慎行复疏折之,曰:“由前则过信可灼,有轻进药之罪,由后则曲庇可灼,有不讨贼之罪,两者均无辞乎弑也。

cóng zhé wèi yí gōng yǒu jiē dàn zhū chén zhī qǐng zài chū èr cóng zhé zhī qǐng zài chū wǔ

从哲谓移宫有揭,但诸臣之请在初二,从哲之请在初五。

ěr shí zhāng shū rù qián qīng bù rù cí qìng zhě yǐ sān rì guó zhèng jǐ yú zhōng duàn fēi tā fǔ chén fǎng zhī yǔ qún chén lì qǐng qí hài kě shèng yán zāi

尔时章疏入干清不入慈庆者已三日,国政几于中断,非他辅臣访知,与群臣力请,其害可胜言哉!

fú dú shèng yù fǔ chén yì zài tǐ guó wèi zhèn fēn yōu

伏读圣谕‘辅臣义在体国,为朕分忧。

jīn shì cǐ jǐng xiàng hé bù dài zhèn chuán yù yī yán bǐng xī fēn rǎo jūn chén dà yì ān zài

今似此景象,何不代朕传谕一言,屏息纷扰,君臣大义安在?

yòu yún zhèn líng nüè bù kān zhòu yè tì qì liù qī rì

’又云‘朕凌虐不堪,昼夜涕泣六七日。

fu cóng zhé wèi gù mìng yuán chén shǐ shǎo kěn yì xíng yú sè hé zhì lìng zhì zūn yōu wēi rú cǐ

’夫从哲为顾命元臣,使少肯义形于色,何至令至尊忧危如此!

wéi ā fù sì zhī yì duō dài shèng míng zhī yì shǎo gù gǎn yú lìng huáng zǔ bèi huáng kǎo ér qī bì xià yě

惟阿妇寺之意多,戴圣明之意少,故敢于凌皇祖,悖皇考,而欺陛下也。

mò fù lì yán kè zuǎn zhī miù

”末复力言克缵之谬。

zhāng bìng xià tíng yì

章并下廷议。

jì ér yì shàng wéi kě zhuó xià lì shù biān cóng zhé zhì bù wèn

既而议上,惟可灼下吏戍边,从哲置不问。

shān dōng xún fǔ zòu wǔ yuè zhōng rì zhōng yuè xīng bìng jiàn

山东巡抚奏,五月中,日中月星并见。

shèn xíng yǐ wéi dà yì shū qǐng xiū xǐng yǔ jí wēi qiè

慎行以为大异,疏请修省,语极危切。

qín wáng yì huàn yóu páng zhī jìn fēng qí sì zǐ fǎ bù dàng fēng jùn wáng hòu huì jìn xìng suì de wēn zhǐ

秦王谊漶由旁枝进封,其四子法不当封郡王,厚贿近幸,遂得温旨。

shèn xíng jiān bù fèng zhào sān shū lì zhēng bù dé

慎行坚不奉诏,三疏力争,不得。

qī yuè xiè bìng qù

七月谢病去。

qí dōng tíng tuī gé chén yǐ shèn xíng wéi shǒu lì bù shì láng shèng yǐ hóng cì zhī

其冬,廷推阁臣,以慎行为首,吏部侍郎盛以弘次之。

wèi zhōng xián yì bù yòng yòng gù bǐng qiān zhū guó zhēn zhū yán xǐ wèi guǎng wēi cháo lùn dà hài

魏忠贤抑不用,用顾秉谦、朱国祯、朱延禧、魏广微,朝论大骇。

yè xiàng gāo lián shū qǐng yòng liǎng rén jìng bu de ming

叶向高连疏请用两人,竟不得命。

yǐ zhōng xián dà chì yì xiū sān cháo yào diǎn hóng wán zhī àn yǐ shèn xíng wèi zuì kuí

已,忠贤大炽,议修《三朝要典》,“红丸”之案以慎行为罪魁。

qí dǎng zhāng nè suì shàng shū lì dǐ yǒu zhào xuē duó

其党张讷遂上疏力诋,有诏削夺。

wèi jǐ liú zhì xuǎn fù liǎng shū zhuī hé zhào fǔ àn tí wèn qiǎn shù níng xià

未几,刘志选复两疏追劾,诏抚按提问,遣戍宁夏。

wèi xíng zhuāng liè dì sì wèi yǐ shè miǎn

未行,庄烈帝嗣位,以赦免。

chóng zhēn yuán nián mìng yǐ gù guān xié lǐ zhān shì fǔ lì cí bù jiù

崇祯元年,命以故官协理詹事府,力辞不就。

shèn xíng cāo xíng jùn jié wèi yī shí jìn shēn guān

慎行操行峻洁,为一时搢绅冠。

cháo shì shù tuī gǔ rù gé lì bù shàng shū wáng yǒng guāng lì pái zhī qì bù huò yòng

朝士数推毂入阁,吏部尚书王永光力排之,迄不获用。

bā nián tíng tuī gé chén lǚ bù chēng zhǐ zuì hòu yǐ shèn xíng jí liú zōng zhōu lín hàn míng shàng dì jí zhào zhī

八年廷推阁臣,屡不称旨,最后以慎行及刘宗周、林釬名上,帝即召之。

shèn xíng yǐ de jí fu rù dōu zú

慎行已得疾,甫入都,卒。

zèng tài zǐ tài bǎo shì wén jiè

赠太子太保,谥文介。

shèng yǐ hóng zì zi kuān tóng guān wèi rén

盛以弘,字子宽,潼关卫人。

fù nè zì mǐn shū

父讷,字敏叔。

nè fù dé shì zhí zhǐ huī yě tǎo luò nán dào zhàn sǐ

讷父德,世职指挥也,讨洛南盗战死。

nè hào qì qǐng yú dāng shì shuǐ jiāng bù rù kǒu zhě shù rì wèi fā bīng tǎo zhǎn zhī

讷号泣请于当事,水浆不入口者数日,为发兵讨斩之。

jiǔ zhī jǔ lóng qìng wǔ nián jìn shì

久之,举隆庆五年进士。

yóu shù jí shì lèi guān lì bù yòu shì láng

由庶吉士累官吏部右侍郎。

yǔ shàng shū chén yǒu nián zuǒ shì láng zhào cān lǔ gòng lí quán zhèng

与尚书陈有年、左侍郎赵参鲁共厘铨政。

mǔ yōu guī yǐ dǔ xiào wén

母忧归,以笃孝闻。

zú zèng lǐ bù shàng shū

卒,赠礼部尚书。

tiān qǐ chū shì wén dìng

天启初,谥文定。

yǐ hóng wàn lì èr shí liù nián jìn shì

以弘,万历二十六年进士。

yóu shù jí shì lèi guān lǐ bù shàng shū

由庶吉士累官礼部尚书。

tiān qǐ sān nián xiè bìng guī

天启三年谢病归。

wèi zhōng xián luàn zhèng luò qí zhí

魏忠贤乱政,落其职。

chóng zhēn chū qǐ gù guān xié lǐ zhān shì fǔ zú guān

崇祯初,起故官,协理詹事府,卒官。

míng shì wèi suǒ shì zhí yòng rú yè xiǎn zhě nè fù zǐ ér yǐ

明世,卫所世职用儒业显者,讷父子而已。

gāo pān lóng zì cún zhī wú xī rén

高攀龙,字存之,无锡人。

shǎo dú shū zhé yǒu zhì chéng zhū zhī xué

少读书,辄有志程朱之学。

jǔ wàn lì shí qī nián jìn shì shòu xíng rén

举万历十七年进士,授行人。

sì chuān qiān shì zhāng shì zé jìn suǒ zhe dà xué chū yì dǐ chéng zhū zhāng jù qǐng bān tiān xià

四川佥事张世则进所著《大学初义》,诋程、朱章句,请颁天下。

pān lóng kàng shū lì bó qí miù qí shū suì bù xíng

攀龙抗疏力驳其谬,其书遂不行。

shì láng zhào yòng xián dōu yù shǐ li shì dá bèi jié qù wèi cháo lùn duō jiù dà xué shì wáng xī jué

侍郎赵用贤、都御史李世达被讦去位,朝论多咎大学士王锡爵。

pān lóng shàng shū yuē

攀龙上疏曰:

jìn jiàn cháo níng zhī shàng shàn lèi bìn chì yī kōng

近见朝宁之上,善类摈斥一空。

dà chén zé sūn lóng li shì dá zhào yòng xián qù yǐ xiǎo chén zé zhào nán xīng chén tài lái gù yǔn chéng xuē fū jiào zhāng nà bì yú kǒng jiān gǔ yán chì yǐ

大臣则孙鑨、李世达、赵用贤去矣,小臣则赵南星、陈泰来、顾允成、薛敷教、张纳陛、于孔兼、贾岩斥矣。

ěr zhě li zhēn céng qián hēng fù bù ān qí wèi ér qǐ qù yǐ xuǎn láng mèng huà lǐ yòu yǐ tuī yòng yán guān zhāng dòng kōng shǔ ér zhú yǐ

迩者李祯、曾干亨复不安其位而乞去矣,选郎孟化鲤又以推用言官张栋,空署而逐矣。

fu tiān dì shēng cái shén nán guó jiā xū cái shén jí fèi chì rú cǐ hòu jiāng yān jì

夫天地生才甚难,国家需才甚亟,废斥如此,后将焉继。

zhì shǐ zhèng rén è wàn qū shì tán guān shì dào rén xīn hé kě shèng kǎi

致使正人扼腕,曲士弹冠,世道人心何可胜慨!

qiě jīn bì xià cháo jiǎng jiǔ chuò tíng chén bù huò wàng jiàn yán sè

且今陛下朝讲久辍,廷臣不获望见颜色。

tiān yán chuán bù suī yuē shèng cái yǐn fú zhī zhōng mò cè suǒ yǐ

天言传布,虽曰圣裁,隐伏之中,莫测所以。

gù zhōng wài qún yán bù yuē fǔ chén yù chú bù fù jǐ zé yuē jìn shì bù lì yòng zhèng rén

故中外群言,不曰:“辅臣欲除不附己”,则曰“近侍不利用正人”。

bì xià shēn jū jiǔ zhòng yì céng yǒu yǐ zhū chén xián fǒu chén yú zuǒ yòu

陛下深居九重,亦曾有以诸臣贤否陈于左右;

ér bì xià yú zhū chén yì cháng yī sī qí dé zuì zhī gù hu

而陛下于诸臣,亦尝一思其得罪之故乎?

guǒ yǐ wéi jiē yóu shèng nù zé zhū chén zì mèng huà lǐ ér wài wèi wén wǔ zhǐ hé yǐ jiē bà chì

果以为皆由圣怒,则诸臣自孟化鲤而外,未闻忤旨,何以皆罢斥?

jí shǐ pī lín nì ěr rú dǒng jī děng bì xià yǐ cháng shōu lù hé dú yú zhū chén bù rán

即使批鳞逆耳,如董基等,陛下已尝收录,何独于诸臣不然?

chén kǒng bì xià yǒu qū xié zhī guǒ duàn ér zuǒ yòu fǎn jiè yǐ xíng mào jí zhī sī

臣恐陛下有祛邪之果断,而左右反借以行媢嫉之私;

bì xià yǒu róng yán zhī shèng xīn ér chén gōng fǎn yí yǐ jù jiàn zhèng zhī qiào

陛下有容言之盛心,而臣工反遗以拒谏诤之诮。

chuán zhī sì hǎi chuí zhū shǐ cè wèi shèng dé lèi bù xiǎo

传之四海,垂诸史册,为圣德累不小。

fǔ chén wáng xī jué děng jī qí zì dài ruò yù yú zhāng jū zhèng shēn shí xíng chá qí yòng xīn hé yǐ yì yú wǔ shí bù xiào bǎi bù

辅臣王锡爵等,迹其自待,若愈于张居正、申时行,察其用心,何以异于五十步笑百步?

jí rú zhū chén bà chì guǒ yǐ wéi dāng rán zé shì fēi xié zhèng héng rén néng biàn hé rěn zuò shì zhì zūn zhī guò jǔ de wú nèi xiè qí sī fèn ér lì yú chì zhú zhī jǐn hu

即如诸臣罢斥,果以为当然,则是非邪正,恒人能辨,何忍坐视至尊之过举,得毋内泄其私愤,而利于斥逐之尽乎?

mò lì dǐ zhèng cái yáng yīng sù chán chǎn yi chù

末力诋郑材、杨应宿谗谄宜黜。

yīng sù yì shū jié pān lóng yǔ jí wàng dàn

应宿亦疏讦攀龙,语极妄诞。

shū bìng xià bù yuàn yì qǐng báo fá liǎng chén shāo shì chéng chuàng

疏并下部院,议请薄罚两臣,稍示惩创。

dì bù xǔ juān yīng sù èr zhì zhé pān lóng jiē yáng tiān zhù diǎn shǐ

帝不许,镌应宿二秩,谪攀龙揭阳添注典史。

yù shǐ wú hóng jì děng lùn jiù bìng huò qiǎn

御史吴弘济等论救,并获谴。

pān lóng zhī guān qī yuè yǐ shì guī

攀龙之官七月,以事归。

xún zāo qīn sàng suì bù chū jiā jū chuí sān shí nián

寻遭亲丧,遂不出,家居垂三十年。

yán zhě lǚ jiàn dì xī bù xǐng

言者屡荐,帝悉不省。

xī zōng lì qǐ guāng lù chéng

熹宗立,起光禄丞。

tiān qǐ yuán nián jìn shǎo qīng

天启元年进少卿。

míng nián sì yuè shū hé qī wǎn zhèng yǎng xìng yán zhāng chà tǐng jī shí yǎng xìng fù guó tài zhǔ móu

明年四月,疏劾戚畹郑养性,言:“张差梃击实养性父国泰主谋。

jīn rén yán jí jí xián yí yǎng xìng jiāo guān jiān guǐ bié huái yì móu jī yí bù jiě dāng sī shàn quán zhī shù

今人言籍籍,咸疑养性交关奸宄,别怀异谋,积疑不解,当思善全之术。

zhì liú bǎo móu nì zhōng guān lú shòu zhǔ zhī liú yú jiǎn yù cí jù zài

至刘保谋逆,中官卢受主之,刘于简狱词具在。

shòu běn zhèng shì sī rén ér li rú zhēn yī jiā jiāo guān zhèng shì jì xiàn míng jiàng shī dì sàng shī

受本郑氏私人,而李如桢一家交关郑氏,计陷名将,失地丧师。

yú jiǎn yuán gòng míng yán li yǒng fāng yuē rú zhēn nèi yìng

于简原供,明言李永芳约如桢内应。

ruò cuī wén shēng sù wèi zhèng shì fù xīn zhī xiān dì zhèng xū gù yòng xiè yào zuì zài bù shè

若崔文升素为郑氏腹心,知先帝症虚,故用泄药,罪在不赦。

bì xià jǐn xíng chì zhú ér wén shēng yóu qián zhù dū chéng

陛下仅行斥逐,而文升犹潜住都城。

yi lēi yǎng xìng hái gù lǐ jí zhèng rú zhēn wén shēng diǎn xíng yòng zhāng guó fǎ

宜勒养性还故里,急正如桢、文升典刑,用章国法。

shū rù zé pān lóng duō yán rán zú qiǎn yǎng xìng hái jí

”疏入,责攀龙多言,然卒遣养性还籍。

sūn shèn xíng yǐ hóng wán shì gōng jiù fǔ fāng cóng zhé xià tíng yì

孙慎行以“红丸”事攻旧辅方从哲,下廷议。

pān lóng yǐn chūn qiū shǒu è zhī zhū guī yù cóng zhé

攀龙引《春秋》首恶之诛,归狱从哲。

jǐ shì zhōng wáng zhì dào wéi cóng zhé jiě pān lóng yí shū qiè zé zhī

给事中王志道为从哲解,攀龙遗书切责之。

xún gǎi tài cháng shǎo qīng shū chén wu xué zhī yào yīn yán cóng zhé zhī zuì fēi zhǐ hóng wán qí zuì dà zhě zài jiāo jié zhèng guó tài

寻改太常少卿,疏陈务学之要,因言:“从哲之罪非止红丸,其最大者在交结郑国泰。

guó tài fù zǐ suǒ yǐ móu wēi xiān dì zhě bù yī shǐ yǐ zhāng chà zhī tǐng jì yǐ měi shū zhī jìn zhōng yǐ wén shēng zhī yào ér cóng zhé shí zuǒ yòu zhī

国泰父子所以谋危先帝者不一,始以张差之梃,继以美姝之进,终以文升之药,而从哲实左右之。

lì fú qí wèi zhèng shì zhě lì chú qí bù wéi zhèng shì zhě

力扶其为郑氏者,力锄其不为郑氏者;

yī shí rén xīn ruò kuáng dàn zhī zhèng shì bù zhī dōng gōng

一时人心若狂,但知郑氏,不知东宫。

cǐ zéi chén yě tǎo zéi zé wèi bì xià zhī xiào

此贼臣也,讨贼则为陛下之孝。

ér shuō zhě nǎi yuē wèi xiān dì yǐn huì zé wèi xiào cǐ dà luàn zhī dào yě

而说者乃曰‘为先帝隐讳则为孝’,此大乱之道也。

bì xià niàn shèng mǔ zé xuān xuǎn shì zhī zuì niàn huáng kǎo zé lóng xuǎn shì zhī ēn rén zhī zhì yì zhī jǐn yě ér shuō zhě nǎi yuē wèi shèng mǔ yǐn huì zé wèi xiào

陛下念圣母则宣选侍之罪,念皇考则隆选侍之恩,仁之至义之尽也,而说者乃曰‘为圣母隐讳则为孝’。

míng rú shèng yù mù wéi jiǎ tuō

明如圣谕,目为假托;

zhōng rú yáng lián bàng wèi jū gōng

忠如杨涟,谤为居功。

rén chén bì jū gōng gān jū zuì jūn fù yǒu jí xiù shǒu páng guān cǐ dà luàn zhī dào yě

人臣避居功,甘居罪,君父有急,袖手旁观,此大乱之道也。

huò yú qí shuō xiào yě bù zhī qí wèi xiào bù xiào yě yǐ wéi dà xiào

惑于其说,孝也不知其为孝,不孝也以为大孝;

zhōng yě bù zhī qí wèi zhōng bù zhōng yě yǐ wéi dà zhōng

忠也不知其为忠,不忠也以为大忠。

zhōng xiào jiē kě biàn luàn hé shì bù kě wàng wéi

忠孝皆可变乱,何事不可妄为?

gù cóng zhé yǎng xìng bù róng bù tǎo nài hé yóu lìng jū niǎn gǔ xià

故从哲、养性不容不讨,奈何犹令居辇毂下!

shí cóng zhé bèi ào yuán shén gù zhāi shū zhōng bù xiào yǔ jī dì nù jiāng jiā yán qiǎn

”时从哲辈奥援甚固,摘疏中“不孝”语激帝怒,将加严谴。

yè xiàng gāo lì jiù nǎi duó lù yī nián

叶向高力救,乃夺禄一年。

xuán gǎi dà lǐ shǎo qīng

旋改大理少卿。

zōu yuán biāo jiàn shū yuàn pān lóng yǔ yān

邹元标建书院,攀龙与焉。

yuán biāo bèi gōng pān lóng qǐng yǔ tóng ba zhào liú zhī

元标被攻,攀龙请与同罢,诏留之。

jìn tài pú qīng zhuó xíng bù yòu shì láng

进太仆卿,擢刑部右侍郎。

sì nián bā yuè bài zuǒ dōu yù shǐ

四年八月,拜左都御史。

yáng lián děng qún jī wèi zhōng xián shì yǐ bù liǎng lì

杨涟等群击魏忠贤,势已不两立。

jí xiàng gāo qù guó wèi guǎng wēi rì dǎo zhōng xián wèi è ér pān lóng wèi zhào nán xīng mén shēng bìng jū yào dì

等到叶向高离职,魏广微天天引导魏忠贤做坏事,而高攀龙是赵南星的门生,一同在重要部门。

yù shǐ cuī chéng xiù àn huái yáng hái pān lóng fā qí huì zhuàng nán xīng yì shù zhī

御史崔呈秀按淮、扬还,攀龙发其秽状,南星议戍之。

chéng xiù jiǒng jí zǒu zhōng xián suǒ qǐ wèi yì ér suì zhí xiè yīng xiáng shì wèi pān lóng dǎng nán xīng

呈秀窘,急走忠贤所,乞为义儿,遂摭谢应祥事,谓攀龙党南星。

yán zhǐ jié zé pān lóng jù yǐn zuì qù

严旨诘责,攀龙遽引罪去。

qǐng zhī nán jīng yù shǐ yóu fèng xiáng chū wèi zhī fǔ jié pān lóng xié sī pái jǐ

顷之,南京御史游凤翔出为知府,讦攀龙挟私排挤。

zhào fù fèng xiáng gù guān xuē pān lóng jí

诏复凤翔故官,削攀龙籍。

chéng xiù hàn bù yǐ bì yù shā zhī cuàn míng li shí hé zhōu qǐ yuán shū zhōng qiǎn tí qí wǎng dǎi

呈秀憾不已,必欲杀之,窜名李实劾周起元疏中,遣缇骑往逮。

pān lóng chen yè sòng rú yáng guī shān cí yǐ wén gào zhī

攀龙晨谒宋儒杨龟山祠,以文告之。

guī yǔ èr mén shēng yī dì yǐn hòu yuán chí shàng wén zhōu shùn chāng yǐ jiù dǎi xiào yuē wú shì sǐ rú guī jīn guǒ rán yǐ

归与二门生一弟饮后园池上,闻周顺昌已就逮,笑曰:“吾视死如归,今果然矣。

rù yǔ fū rén yǔ rú píng shí

”入与夫人语,如平时。

chū shū èr zhǐ gào èr sūn yuē míng rì yǐ fù guān xiào

出,书二纸告二孙曰:“明日以付官校。

yīn qiǎn zhī chū jiōng hù

”因遣之出,扃户。

yí shí zhū zǐ pái hù rù yī dēng yíng rán zé yǐ yì guān zì chén yú chí yǐ

移时诸子排户入,一灯荧然,则已衣冠自沈于池矣。

fā suǒ fēng zhǐ nǎi yí biǎo yě yún chén suī xuē duó jiù wèi dà chén dà chén shòu rǔ zé rǔ guó

发所封纸,乃遗表也,云:“臣虽削夺,旧为大臣,大臣受辱则辱国。

jǐn běi xiàng kòu tóu cóng qū píng zhī yí zé

谨北向叩头,从屈平之遗则。

fù bié mén rén huá yǔn chéng shū yún yī shēng xué wèn zhì cǐ yì shǎo dé lì

”复别门人华允诚书云:“一生学问,至此亦少得力。

shí nián liù shí wǔ

”时年六十五。

yuǎn jìn wén qí sǐ mò bù shāng zhī

远近闻其死,莫不伤之。

chéng xiù hàn yóu wèi shì jiǎo zhào xià qí zi shì rú lì

呈秀憾犹未释,矫诏下其子世儒吏。

xíng bù zuò shì rú bù néng fáng xián qí fù zhé wèi tú

刑部坐世儒不能防闲其父,谪为徒。

chóng zhēn chū zèng tài zǐ shǎo bǎo bīng bù shàng shū shì zhōng xiàn shòu shì rú guān

崇祯初,赠太子少保,兵部尚书,谥忠宪,授世儒官。

chū hǎi nèi xué zhě lǜ zōng wáng shǒu rén pān lóng xīn fēi zhī

初,海内学者率宗王守仁,攀龙心非之。

yǔ gù xiàn chéng tóng jiǎng xué dōng lín shū yuàn yǐ jìng wéi zhǔ

与顾宪成同讲学东林书院,以静为主。

cāo lǚ dǔ shí cuì rán yī chū yú zhèng wèi yī shí rú zhě zhī zōng

操履笃实,粹然一出于正,为一时儒者之宗。

hǎi nèi shì dà fū shi yǔ bù shí chēng gāo gù wú yì cí

海内士大夫,识与不识,称高、顾无异词。

pān lóng xuē guān zhī qiū zhào huǐ dōng lín shū yuàn

攀龙削官之秋,诏毁东林书院。

zhuāng liè dì sì wèi xué zhě gèng xiū fù zhī

庄烈帝嗣位,学者更修复之。

féng cóng wú zì zhòng hǎo cháng ān rén

冯从吾,字仲好,长安人。

wàn lì shí qī nián jìn shì

万历十七年进士。

gǎi shù jí shì shòu yù shǐ

改庶吉士,授御史。

xún shì zhōng chéng yān rén xiū cì yè jù què zhī

巡视中城,阉人修刺谒,拒却之。

lǐ kē dū jǐ shì zhōng hú rǔ níng qīng xié jiǎo huá lèi hé bù qù

礼科都给事中胡汝宁倾邪狡猾,累劾不去。

cóng wú fā qí jiān suì diào wài

从吾发其奸,遂调外。

shí dāng dà jì cóng wú yán luó zhēn bāo jū jué jì

时当大计,从吾严逻侦,苞苴绝迹。

èr shí nián zhēng yuè kàng zhāng yán bì xià jiāo miào bù qīn cháo jiǎng bù yù zhāng zòu liú zhōng bù fā

二十年正月,抗章言:“陛下郊庙不亲,朝讲不御,章奏留中不发。

shì guān wù zǐ yǐ qián sì yì xiào shùn hǎi bù yáng bō

试观戊子以前,四裔效顺,海不扬波;

jǐ chǒu yǐ hòu nán wēi gào jǐng běi kòu yū méng tiān biàn rén yāo dié chū lèi gào

己丑以后,南倭告警,北寇渝盟,天变人妖,叠出累告。

lì jīng zhī xiào rú bǐ dài yì zhī huàn rú cǐ

励精之效如彼,怠斁之患如此。

jìn sòng chì yù wèi shèng tǐ wéi hé yù jiè cǐ zì yǎn bù zhī gǔ zhōng yú gōng shēng wén yú wài

近颂敕谕,谓圣体违和,欲借此自掩,不知鼓钟于宫,声闻于外。

bì xià měi xī bì yǐn měi yǐn bì zuì měi zuì bì nù

陛下每夕必饮,每饮必醉,每醉必怒。

zuǒ yòu yī yán shāo wéi zhé bì zhàng xià wài tíng wú bù zhī zhě

左右一言稍违,辄毙杖下,外庭无不知者。

tiān xià hòu shì qí kě qī hu

天下后世,其可欺乎!

yuàn bì xià wù yǐ tiān biàn wèi bù zú wèi wù yǐ rén yán wèi bù zú xù wù yǐ mù qián yàn ān wèi kě shì wù yǐ jiāng lái wēi luàn wèi kě hū zōng shè xìng shèn

愿陛下勿以天变为不足畏,勿以人言为不足恤,勿以目前晏安为可恃,勿以将来危乱为可忽,宗社幸甚。

dì dà nù yù tíng zhàng zhī

”帝大怒,欲廷杖之。

huì rén shèng tài hòu shòu chén gé chén lì jiě de miǎn

会仁圣太后寿辰,阁臣力解得免。

xún gào guī qǐ xún cháng lú yán zhèng

寻告归,起巡长芦盐政。

jié jǐ huì shāng jiān guǐ liǎn jì

洁己惠商,奸宄敛迹。

jì hái cháo shì dì yǐ jūn zhèng dà chù liǎng jīng yán guān

既还朝,适帝以军政大黜两京言官。

cóng wú yì xuē jí yóu yǐ qián shū gù yě

从吾亦削籍,犹以前疏故也。

cóng wú shēng ér chún què zhǎng zhì lián luò zhī xué shòu yè xǔ fú yuǎn

从吾生而纯悫,长志濂、洛之学,受业许孚远。

bà guān guī dù mén xiè kè qǔ xiān zhèng gé yán tǐ yàn shēn xīn zào yì yì suì

罢官归,杜门谢客,取先正格言,体验身心,造诣益邃。

jiā jū èr shí wǔ nián

家居二十五年。

guāng zōng jiàn zuò qǐ shàng bǎo qīng jìn tài pú shǎo qīng bìng yǐ xiōng sàng wèi fù

光宗践阼,起尚宝卿,进太仆少卿,并以兄丧未赴。

é gǎi dà lǐ

俄改大理。

tiān qǐ èr nián zhuó zuǒ qiān dū yù shǐ

天启二年擢左佥都御史。

fu liǎng yuè jìn zuǒ fù dōu yù shǐ

甫两月,进左副都御史。

tíng yì sān ān cóng wú yán li kě zhuó yǐ zhì zūn cháng shì ér xǔ qí yǐn jí dāng guó hé xīn

廷议“三安”,从吾言:“李可灼以至尊尝试,而许其引疾,当国何心!

zhì tǐng jī zhī yù yǔ fā jiān zhū chén wéi nán zhě jí jiān rén yě

至梃击之狱,与发奸诸臣为难者,即奸人也。

yóu shì qún xiǎo è zhī

”由是群小恶之。

yǐ yǔ zōu yuán biāo gòng jiàn shǒu shàn shū yuàn jí tóng zhì jiǎng xué qí zhōng jǐ shì zhōng zhū tóng méng suì shū dǐ zhī

已,与邹元标共建首善书院,集同志讲学其中,给事中朱童蒙遂疏诋之。

cóng wú yán sòng zhī bù jìng yǐ jìn jiǎng xué gù fēi yǐ jiǎng xué gù yě

从吾言:“宋之不竞,以禁讲学故,非以讲学故也。

wǒ èr zǔ biǎo zhāng liù jīng tiān zǐ jīng yán huáng tài zǐ chū gé jiē jiǎng xué yě

我二祖表章《六经》,天子经筵,皇太子出阁,皆讲学也。

chén zǐ yǐ cǐ wàng jūn ér jǐ zé bù wèi kě hu

臣子以此望君,而己则不为,可乎?

xiān chén shǒu rén dāng bīng shì kǒng zǒng bù fèi jiǎng xué zú chéng dà gōng

先臣守仁,当兵事倥偬,不废讲学,卒成大功。

cǐ chén děng suǒ yǐ bù xù huǐ yù ér wèi cǐ yě

此臣等所以不恤毁誉,而为此也。

yīn zài chēng jí qiú ba dì wēn zhào wèi liú

”因再称疾求罢,帝温诏慰留。

ér jǐ shì zhōng guō yǔn hòu guō xìng zhì fù xiāng jì dǐ yuán biāo shén lì

而给事中郭允厚、郭兴治复相继诋元标甚力。

cóng wú yòu shàng yán chén zhuàng suì dēng cháo jí yǔ yáng qǐ yuán mèng huà lǐ táo wàng líng bèi lì jiǎng xué huì zì chén gào guī nǎi fèi

从吾又上言:“臣壮岁登朝,即与杨起元、孟化鲤、陶望龄辈立讲学会,自臣告归乃废。

jīng shī jiǎng xué xī yǐ yǒu zhī hé zhì jīn rì suì wèi gòu lì

京师讲学,昔已有之,何至今日遂为诟厉?

yīn zài shū yǐn guī

”因再疏引归。

sì nián chūn qǐ nán jīng yòu dū yù shǐ lèi cí wèi shàng zhào bài gōng bù shàng shū

四年春,起南京右都御史,累辞未上,召拜工部尚书。

huì zhào nán xīng gāo pān lóng xiāng jì qù guó lián shū lì cí yǔ zhì shì

会赵南星、高攀龙相继去国,连疏力辞,予致仕。

míng nián qiū wèi zhōng xián dǎng zhāng nè shū dǐ cóng wú xuē jí

明年秋,魏忠贤党张讷疏诋从吾,削籍。

xiāng rén wáng shào huī sù xián cóng wú jí wèi lì bù shǐ qiáo yīng jiǎ fǔ shǎn jùn zhí bǎi fāng wú suǒ de

乡人王绍徽素衔从吾,及为吏部,使乔应甲抚陕,捃摭百方,无所得。

nǎi huǐ shū yuàn yè xiān shèng xiàng zhì zhī chéng yú

乃毁书院,曳先圣像,掷之城隅。

cóng wú bù shèng fèn yì de jí zú

从吾不胜愤悒,得疾卒。

chóng zhēn chū fù guān zèng tài zǐ tài bǎo shì gōng dìng

崇祯初,复官,赠太子太保,谥恭定。

zàn yuē zhào nán xīng zhū rén chí míng jiǎn lì fēng jié yán qì zhèng xìng kǎn kǎn lì cháo tiān xià wàng zhī rú tài shān qiáo yuè

赞曰:赵南星诸人,持名检,励风节,严气正性,侃侃立朝,天下望之如泰山乔岳。

shī yǒu zhī bāng zhī sī zhí qí sī rén wèi yú

《诗》有之,“邦之司直”,其斯人谓欤?

quán wǎng yíng tíng qiǎn zhé xiāng jì rén zhī yún wáng bāng guó tiǎn cuì bēi fū

权枉盈廷,谴谪相继,“人之云亡,邦国殄瘁”,悲夫!

✦ You read 列传·卷一百三十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.