cáo wén zhào dì wén yào zhōu yù jí huáng de gōng
曹文诏(弟文耀) 周遇吉黄得功
cáo wén zhào dà tóng rén
曹文诏,大同人。
yǒng yì yǒu zhì lüè
勇毅有智略。
cóng jūn liáo zuǒ lì shì xióng tíng bì sūn chéng zōng jī gōng zhì yóu jī
从军辽左,历事熊廷弼、孙承宗,积功至游击。
chóng zhēn èr nián dōng cóng yuán chóng huàn rù wèi jīng shī
崇祯二年冬天,跟随袁崇焕入卫京城。
míng nián èr yuè zǒng lǐ mǎ shì lóng bì suǒ cì shàng fāng jiàn lìng lǜ cān jiāng wáng chéng yìn zhāng shū jiā dū sī zuǒ liáng yù děng fú yù tián kū shù hóng qiáo áo zhàn yǒu gōng qiān cān jiāng
明年二月,总理马世龙畀所赐尚方剑,令率参将王承胤、张叔嘉、都司左良玉等伏玉田、枯树、洪桥,鏖战有功,迁参将。
zì dà qiàn shān zhuǎn zhàn bī zūn huà yòu cóng shì lóng děng kè dà ān chéng jí nián yú zhū guān
自大堑山转战逼遵化,又从世龙等克大安城及鲇鱼诸关。
yǐ yǔ fù sì chéng gōng jiā dū du qiān shì
以与复四城功,加都督佥事。
qī yuè shǎn xī zéi chì zhuó yán suí dōng lù fù zǒng bīng
七月,陕西贼炽,擢延绥东路副总兵。
zéi qú wáng jiā yìn rù jù hé qū
贼渠王嘉胤入据河曲。
sì nián sì yuè wén zhào kè qí chéng
四年四月,文诏克其城。
jiā yìn tuō zǒu zhuǎn lüè zhì yáng chéng nán shān
嘉胤脱走,转掠至阳城南山。
wén zhào zhuī jí zhī qí xià zhǎn yǐ jiàng yǐ gōng zhuó lín táo zǒng bīng guān
文诏追及之,其下斩以降,以功擢临洮总兵官。
diǎn dēng zi zì shǎn rù shān xi
点灯子自陕入山西。
wén zhào zhuī zhī jí yú jì shān yù jiàng qī bǎi rén
文诏追之,及于稷山,谕降七百人。
diǎn dēng zi dùn xún bèi huò fú zhū
点灯子遁,寻被获,伏诛。
lǐ lǎo chái dú xíng láng xiàn zhōng bù xún fǔ liàn guó shì yán suí zǒng bīng wáng chéng ēn wéi zhī
李老柴、独行狼陷中部,巡抚练国事、延绥总兵王承恩围之。
wǔ yuè qìng yáng zéi hǎo lín ān liú dào jiāng yuán zhī
五月,庆阳贼郝临庵、刘道江援之。
huì wén zhào xi xuán yǔ yú lín cān zhèng zhāng fú zhēn hé jiǎo guó lǎo chái jí qí dǎng yī tiáo lóng yú dǎng bēn mó yún gǔ
会文诏西旋,与榆林参政张福臻合剿,馘老柴及其党一条龙,余党奔摩云谷。
fù jiāng zhāng hóng yè yóu jī li míng fǔ zhàn sǐ
副将张弘业、游击李明辅战死。
wén zhào nǎi yǔ yóu jī zuǒ guāng xiān cuī zōng yīn li guó qí fēn jiǎo suí dé yí jūn qīng jiàn mǐ zhī zéi zhàn huái níng chuān hēi quán yù fēng jiā gōu mián hú yù jiē dà jié sǎo dì wáng shòu shǒu
文诏乃与游击左光先、崔宗荫、李国奇分剿绥德、宜君、清涧、米脂贼,战怀宁川、黑泉峪、封家沟、绵湖峪,皆大捷,扫地王授首。
hóng jūn you li dū sī dù sān yáng lǎo chái zhě shén yī kuí yú dǎng yě zhūn zhèn yuán jiāng fàn píng liáng
红军友、李都司、杜三、杨老柴者,神一魁余党也,屯镇原,将犯平凉。
guó shì xí gān sù zǒng bīng yáng jiā mó fù jiāng wáng xìng shàn è zhī zéi zǒu qìng yáng
国事檄甘肃总兵杨嘉谟、副将王性善扼之,贼走庆阳。
wén zhào cóng fū zhōu jiàn dào yǔ jiā mó xìng shàn hé
文诏从鄜州间道与嘉谟、性善合。
wǔ nián sān yuè dà zhàn xi háo zhǎn qiān jí shēng qín dù sān yáng lǎo chái
五年三月,大战西濠,斩千级,生擒杜三、杨老柴。
yú dǎng jiū tā zéi lüè wǔ ān jiān xiàn huá tíng gōng zhuāng làng
余党纠他贼掠武安监,陷华亭,攻庄浪。
wén zhào jiā mó zhì zéi zhūn zhāng má cūn
文诏、嘉谟至,贼屯张麻村。
guān jūn yǎn jī zéi zǒu gāo shān
官军掩击,贼走高山。
yóu jī cáo biàn jiāo féng jǔ liú chéng gōng píng ān děng zào ér shàng zéi kuì zǒu
游击曹变蛟、冯举、刘成功、平安等噪而上,贼溃走。
biàn jiāo zhě wén zhào cóng zǐ yě
变蛟者,文诏从子也。
huì xìng shàn jí gān sù fù jiāng li hóng sì cān jiāng mò yǔ jīng děng zhì gòng jī zhǎn wǔ bǎi èr shí yú jí
会性善及甘肃副将李鸿嗣、参将莫与京等至,共击斩五百二十余级。
zhuī bài zhī xián níng guān yòu bài zhī guān shàng lǐng
追败之咸宁关,又败之关上岭。
zhuī zhì lǒng ān jiā mó biàn jiāo jiā jī fù bài zhī
追至陇安,嘉谟、变蛟夹击,复败之。
zéi yú zhòng shù qiān yù zǒu hàn nán wèi yóu jī zhào guāng yuǎn suǒ è nǎi yóu cháng níng yì zǒu zhāng jiā chuān
贼余众数千欲走汉南,为游击赵光远所遏,乃由长宁驿走张家川。
qí yì chū qīng shuǐ zhě fù jiāng jiǎng yī yáng yù zhī bài dū sī li gōng yòng bèi zhí
其逸出清水者,副将蒋一阳遇之败,都司李宫用被执。
wén zhào nǎi zòng fǎn jiàn dài qí dǎng shā hóng jūn you suì cù bài zhī shuǐ luò chéng
文诏乃纵反间,绐其党,杀红军友,遂蹙败之水落城。
zhuī zhì jìng níng zhōu zéi bēn jù táng máo shān biàn jiāo xiān dēng tiǎn qí zhòng
追至静宁州,贼奔据唐毛山,变蛟先登,殄其众。
kě tiān fēi hǎo lín ān liú dào jiāng wèi wáng chéng ēn suǒ bài tuì bǎo tiě jiǎo chéng
可天飞、郝临庵,刘道江为王承恩所败,退保铁角城。
dú xíng láng li dū sī zǒu yǔ hé kě tiān fēi liú dào jiāng suì wéi hé shuǐ
独行狼、李都司走与合,可天飞、刘道江遂围合水。
wén zhào wǎng jiù
文诏往救。
zéi nì jīng ruì yǐ qiān jì nì zhàn yòu dǐ nán yuán fú dà qǐ
贼匿精锐,以千骑逆战,诱抵南原,伏大起。
chéng shàng rén yán cáo jiāng jūn yǐ mò
城上人言曹将军已殁。
wén zhào chí máo zuǒ yòu tū pǐ mǎ yíng wàn zhòng zhōng
文诏持矛左右突,匹马萦万众中。
zhū jūn wàng jiàn jiā jī zéi dà bài jiāng shī bì yě yú zǒu tóng chuān qiáo
诸军望见,夹击,贼大败,僵尸蔽野,余走铜川桥。
wén zhào lǜ biàn jiāo jǔ jiā mó jí cān jiāng fāng mào gōng děng zhuī jí zhī dà zhàn xiàn zhèn zéi fù dà bài
文诏率变蛟、举、嘉谟及参将方茂功等追及之,大战陷阵,贼复大败。
xún yǔ níng xià zǒng bīng hè hǔ chén gù yuán zǒng bīng yáng qí pò zéi gān quán zhī hǔ sì āo
寻与宁夏总兵贺虎臣、固原总兵杨麒破贼甘泉之虎兕凹。
qí fù zhuī zéi ān kǒu hé chóng xìn yáo bái máo shān jiē dà huò
麒复追贼安口河、崇信窑、白茅山,皆大获。
zǒng dū hóng chéng chóu zhǎn kě tiān fēi li dū sī yú píng liáng jiàng qí jiāng bái guǎng ēn yú zéi fēn cuàn
总督洪承畴斩可天飞、李都司于平凉,降其将白广恩,余贼分窜。
wén zhào zhuī jī zhī lǒng zhōu píng fèng jiān
文诏追击之陇州、平、凤间。
shí yuè sān zhàn sān bài zhī suì cù zéi yào zhōu zhuī zǐ shān qí dǎng shā dú xíng láng hǎo lín ān yǐ jiàng
十月三战三败之,遂蹙贼耀州锥子山,其党杀独行狼、郝临庵以降。
chéng chóu lù sì bǎi rén yú sàn qiǎn
承畴戮四百人,余散遣。
guān zhōng jù kòu lüè píng
关中巨寇略平。
xún fǔ yù shǐ fàn fù cuì huì zòu shǒu gōng fán sān wàn liù qiān liù bǎi yǒu jī wén zhào gōng dì yī jiā mó cì zhī chéng ēn qí yòu cì zhī
巡抚御史范复粹汇奏首功凡三万六千六百有奇,文诏功第一,嘉谟次之,承恩、麒又次之。
wén zhào zài shǎn xī dà xiǎo shù shí zhàn gōng zuì duō chéng chóu bù wéi xù
文诏在陕西,大小数十战,功最多,承畴不为叙。
xún àn yù shǐ wú shēn tuī jiǎng shèn zhì fù cuì shū fù shàng
巡按御史吴甡推奖甚至,复粹疏复上。
bīng bù yì qí gōng zú bù xù
兵部抑其功,卒不叙。
dàng shì shí zéi jiàn shǎn bīng shèng duō liú rù shān xī qí kuí zǐ jīn liáng hùn shì wáng jī guān suǒ bā dài wáng cáo cāo chuǎng tā tiān xìng jiā hā lì qī dà bù duō zhě wàn rén shǎo yì bàn zhī róu lìn fén zhōu tài yuán píng yáng
当是时,贼见陕兵盛,多流入山西,其魁紫金梁、混世王、姬关锁、八大王、曹操、闯塌天、兴加哈利七大部,多者万人,少亦半之,蹂躏汾州、太原、平阳。
yù shǐ zhāng chén jí yán zéi zì qín zhōng lái
御史张宸极言:“贼自秦中来。
qín jiāng cáo wén zhào wēi míng sù zhe shì mín wèi zhī yáo yuē jūn zhōng yǒu yī cáo xi zéi wén zhī xīn dǎn yáo
秦将曹文诏威名宿著,士民为之谣曰‘军中有一曹,西贼闻之心胆摇’。
qiě cháng lì gōng jìn zhōng ér qín zéi miè qiě jǐn
且尝立功晋中,而秦贼灭且尽。
yi chì lìng rù jìn xié jiǎo
宜敕令入晋协剿。
yú shì mìng shǎn xī shān xī zhū jiāng bìng shòu wén zhào jié zhì
”于是命陕西、山西诸将并受文诏节制。
liù nián zhēng yuè dǐ huò zhōu bài zéi fén hé yú xì zhuī jí yú shòu yáng
六年正月抵霍州,败贼汾河、盂系,追及于寿阳。
xún fǔ xǔ dǐng chén qiǎn móu shì zhāng zǎi xiān dà jūn cháng zéi zéi jīng kuì
巡抚许鼎臣遣谋士张宰先大军尝贼,贼惊溃。
èr yuè wén zhào zhuī jī zhī zhǎn hùn shì wáng yú bì xiá cūn
二月,文诏追击之,斩混世王于碧霞村。
yú dǎng wèi měng rú hǔ zhú zǒu yù wén zhào bīng fāng shān fù bài
余党为猛如虎逐走,遇文诏兵方山,复败。
wǔ tái yú dìng xiāng shòu yáng zéi jǐn píng
五台、盂、定襄、寿阳贼尽平。
dǐng chén mìng wén zhào jūn píng dìng bèi tài yuán dōng zhāng yīng chāng jūn fén zhōu bèi tài yuán xi
鼎臣命文诏军平定,备太原东,张应昌军汾州,备太原西。
wén zhào lián bài zéi tài gǔ fàn cūn yú shè tài yuán zéi jǐ jǐn
文诏连败贼太谷、范村、榆社,太原贼几尽。
dì yǐ wén zhào gōng duō chì suǒ guò de duō jī qiǔ liáng yǐ kào bìng chì wén zhào sù píng zéi
帝以文诏功多,敕所过地多积糗粮以犒,并敕文诏速平贼。
shān xī jiān shì zhōng guān liú zhōng yǔn yán wén zhào jiǎo zéi xú gōu yú dìng xiāng suǒ sī bù gěi mǐ fǎn yǐ pào shí shāng shì zú
山西监视中官刘中允言文诏剿贼徐沟、盂、定襄,所司不给米,反以炮石伤士卒。
dì jí xià yù shǐ àn wèn
帝即下御史按问。
sān yuè zéi cóng hé nèi shàng tài xíng wén zhào dà bài zhī zé zhōu
三月,贼从河内上太行,文诏大败之泽州。
zéi zǒu lù ān wén zhào zhì yáng chéng yù zéi bù jī zì qìn shuǐ qián shī huán jī zhī qín de liú cūn zhài zhǎn shǒu qiān yú
贼走潞安,文诏至阳城遇贼不击,自沁水潜师,还击之芹地、刘村寨,斩首千余。
sì yuè zéi zhūn rùn chéng qí tā bù xiàn píng shùn shā zhī xiàn xú míng yáng
四月,贼屯润城,其他部陷平顺,杀知县徐明扬。
wén zhào zhì zéi zǒu nǎi yè bàn xí rùn chéng zhǎn zéi qiān wǔ bǎi
文诏至,贼走,乃夜半袭润城,斩贼千五百。
zǐ jīn liáng lǎo huí huí zì yú shè zǒu wǔ xiāng guò tiān xīng zǒu gāo zé shān wén zhào jiē jī bài
紫金梁、老回回自榆社走武乡,过天星走高泽山,文诏皆击败。
tā zéi wéi shè xiàn wén wén zhào pò zéi lí chéng jiě qù
他贼围涉县,闻文诏破贼黎城,解去。
wǔ yuè dì qiǎn zhōng guān sūn mào lín wéi wén zhào nèi zhōng jūn
五月,帝遣中官孙茂霖为文诏内中军。
zéi fàn qìn shuǐ wén zhào dà bài zhī qín qí kuí dà hǔ yòu bài zhī liáo chéng máo lǐng shān xī
贼犯沁水,文诏大败之,擒其魁大虎,又败之辽城毛岭山西。
zéi jì lǚ bài nǎi bì wén zhào fēng duō liú rù hé běi
贼既屡败,乃避文诏锋,多流入河北。
dì nǎi mìng wén zhào yí shī wǎng tǎo
帝乃命文诏移师往讨。
ér zéi yǐ bài shān qǐ bīng yú lín xiàn wén zhào lǜ wǔ yíng jūn yè xí pò zhī
而贼已败邓玘兵于林县,文诏率五营军夜袭破之。
qī yuè dà bài huái qìng zéi chái líng cūn guó qí kuí gǔn dì lóng yòu zhuī zhǎn lǎo huí huí yú jì yuán
七月大败怀庆贼柴陵村,馘其魁滚地龙,又追斩老回回于济源。
wén zhào zài hóng dòng shí yǔ lǐ jū yù shǐ liú lìng yù wǔ
文诏在洪洞时,与里居御史刘令誉忤。
jí shì lìng yù àn hé nán ér sì chuān shí guī tǔ guān mǎ fèng yí jūn bài méi yú hòu jiā zhuāng lài wén zhào chí tuì zéi
及是,令誉按河南,而四川石硅土官马凤仪军败没于侯家庄,赖文诏驰退贼。
fu jiě jiǎ yǔ lìng yù yǔ fù xiāng shī
甫解甲,与令誉,语复相失。
wén zhào fú yī qǐ miàn huà zhī
文诏拂衣起,面叱之。
lìng yù nù suì yǐ fèng yí zhī bài wéi wén zhào zuì
令誉怒,遂以凤仪之败为文诏罪。
bù yì wén zhào hù shèng ér qí nǎi diào zhī dà tóng
部议文诏怙胜而骑,乃调之大同。
qī nián qī yuè dà qīng bīng xī zhēng chā hàn hái shī rù dà tóng jìng gōng bá dé shèng bǎo cān jiāng li quán zì jīng suì gōng wéi huái rén xiàn jí jǐng píng bǎo yīng zhōu
七年七月,大清兵西征插汉,还师入大同境,攻拔得胜堡、参将李全自经,遂攻围怀仁县及井坪堡、应州。
wén zhào xié zǒng dū zhāng zōng héng xiān zhù huái rén gù shǒu
文诏偕总督张宗衡先驻怀仁固守。
bā yuè wéi jiě jí yí zhù zhèn chéng tiǎo zhàn bài hái
八月,围解,即移驻镇城,挑战败还。
yǐ ér líng qiū jí tā tún pù duō shī xiàn dà qīng bīng yì xuán
已而灵丘及他屯堡多失陷,大清兵亦旋。
shí yī yuè lùn zuì wén zhào zōng héng jí xún fǔ hú zhān ēn bìng chōng jūn biān wèi
十一月论罪,文诏、宗衡及巡抚胡沾恩并充军边卫。
lìng fu xià shān xī xún fǔ wú shēn jiàn wén zhào zhī bīng shàn zhàn qǐng yòng zhī jìn zhōng
令甫下,山西巡抚吴甡荐文诏知兵善战,请用之晋中。
nǎi mìng wèi yuán jiǎo zǒng bīng guān lì gōng zì shú
乃命为援剿总兵官,立功自赎。
dàng shì shí hé nán huò yóu jù dì yǐ yǔn bīng bù yì chì wén zhào chí jiǎo hé nán zéi
当是时,河南祸尤剧,帝已允兵部议,敕文诏驰剿河南贼。
shēn fù kàng shū lì zhēng qǐng lìng xiān píng jìn zéi hòu rù yù dì bù xǔ
甡复抗疏力争,请令先平晋贼,后入豫,帝不许。
ér wén zhào yǐ shēn yǒu ēn jìng qǔ dào tài yuán wèi shēn suǒ liú
而文诏以甡有恩,竟取道太原,为甡所留。
huì zéi gāo jiā jì yǐ jiān ér fèng yáng gào xiàn suì zhěng bīng nán yǐ bā nián sān yuè huì zǒng dū hóng chéng chóu yú xìn yáng
会贼高加计已歼,而凤阳告陷,遂整兵南,以八年三月会总督洪承畴于信阳。
chéng chóu dà xǐ jí lìng jī zéi suí zhōu wén zhào zhuī zhǎn zéi sān bǎi bā shí yǒu jī
承畴大喜,即令击贼随州,文诏追斩贼三百八十有奇。
sì yuè chéng chóu cì rǔ zhōu
四月,承畴次汝州。
yǐ zéi jǐn rù guān zhōng yì huán gù gēn běn
以贼尽入关中,议还顾根本。
fēn mìng zhū jiāng è yào hài xí wén zhào rù guān wén zhào nǎi chí zhì líng bǎo yè chéng chóu
分命诸将扼要害,檄文诏入关,文诏乃驰至灵宝谒承畴。
chéng chóu yǐ zéi zài shāng luò wén guān bīng zhì bì xiān zǒu hàn zhōng ér dà jūn yóu tóng guān rù fǎn zài qí hòu nǎi lìng wén zhào yóu wén xiāng qǔ shān lù zhì luò nán shāng zhōu zhí dǎo zéi cháo fù cóng shān yáng zhèn ān xún yáng chí rù hàn zhōng è qí bēn yì
承畴以贼在商、雒,闻官兵至,必先走汉中,而大军由潼关入,反在其后,乃令文诏由阌乡取山路至雒南、商州,直捣贼巢,复从山阳、镇安、洵阳驰入汉中,遏其奔轶。
yuē cǐ xíng yě dào lù huí yuǎn jiāng jūn shén láo kǔ wú jí guān zhōng bīng yǐ dài jiāng jūn
曰:“此行也,道路回远,将军甚劳苦,吾集关中兵以待将军。
fǔ qí bèi ér qiǎn zhī wén zhào diē mǎ qù
”拊其背而遣之,文诏跌马去。
wǔ yuè wǔ rì dǐ shāng zhōu
五月五日抵商州。
zéi qù chéng sān shí lǐ yíng huǒ mǎn shān
贼去城三十里,营火满山。
wén zhào yè bàn lǜ cóng zi cān jiāng biàn jiāo shǒu bèi dǐng jiāo dū sī bái guǎng ēn děng bài zéi shēn lín zhōng zhuī zhì jīn lǐng chuān
文诏夜半率从子参将变蛟、守备鼎蛟、都司白广恩等败贼深林中,追至金岭川。
zéi jù xiǎn yǐ qiān jì nì zhàn biàn jiāo dà hū xiàn zhèn zhū jūn bìng jìn zéi bài zǒu
贼据险以千骑逆战,变蛟大呼陷阵,诸军并进,贼败走。
biàn jiāo yǒng guàn sān jūn zéi zhōng wén dà xiǎo cáo jiāng jūn míng jiē bù shè
变蛟勇冠三军,贼中闻大小曹将军名,皆怖慑。
yǐ ér chuǎng wáng bā dài wáng zhū zéi fàn fèng xiáng qū shui jiān yáng lǒng zhōu wén zhào zì hàn zhōng chí fù
已而闯王、八大王诸贼犯凤翔,趋氵幵阳、陇州,文诏自汉中驰赴。
zéi jǐn xiàng jìng níng tài ān qīng shuǐ qín zhōu jiān zhòng qiě èr shí wàn
贼尽向静宁、泰安、清水、秦州间,众且二十万。
chéng chóu yǐ wén zhào suǒ bù hé zhāng quán chāng zhāng wài jiā jūn zhǐ liù qiān zhòng guǎ bù dí gào jí yú cháo wèi de mìng
承畴以文诏所部合张全昌、张外嘉军止六千,众寡不敌,告急于朝,未得命。
liù yuè guān jūn yù zéi luàn mǎ chuān
六月,官军遇贼乱马川。
qián fēng zhōng jūn liú hóng liè bèi zhí é fù jiāng ài wàn nián liǔ guó zhèn fù zhàn sǐ
前锋中军刘弘烈被执,俄副将艾万年、柳国镇复战死。
wén zhào wén zhī chēn mù dà mà jí yì chéng chóu qǐng xíng
文诏闻之,瞋目大骂,亟诣承畴请行。
chéng chóu xǐ yuē fēi jiāng jūn bù néng miè cǐ zéi
承畴喜曰:“非将军不能灭此贼。
gù wú bīng yǐ fēn wú kě cè yìng zhě
顾吾兵已分,无可策应者。
jiāng jūn xíng wú jiāng yóu jīng yáng qū chún huà wèi hòu jìn
将军行,吾将由泾阳趋淳化为后劲。
wén zhào nǎi yǐ sān qiān rén zì níng zhōu jìn yù zéi zhēn níng zhī jiǎo tóu zhèn
”文诏乃以三千人自宁州进,遇贼真宁之湫头镇。
biàn jiāo xiān dēng zhǎn shǒu wǔ bǎi zhuī sān shí lǐ wén zhào lǜ bù bīng jì zhī
变蛟先登,斩首五百,追三十里,文诏率步兵继之。
zéi fú shù wàn qí hé wéi shǐ wèi jí
贼伏数万骑合围,矢猬集。
zéi bù zhī wéi wén zhào yě yǒu xiǎo zú fù jí dà hū yuē jiāng jūn jiù wǒ
贼不知为文诏也,有小卒缚急,大呼曰:“将军救我!
zéi zhōng pàn zú shi zhī jì zéi yuē cǐ cáo zǒng bīng yě
”贼中叛卒识之,惎贼曰:“此曹总兵也。
zéi xǐ wéi yì jí
”贼喜,围益急。
wén zhào zuǒ yòu tiào dàng shǒu jī shā shù shí rén zhuǎn dòu shù lǐ
文诏左右跳荡,手击杀数十人,转斗数里。
lì bù zhī bá dāo zì wěn sǐ
力不支,拔刀自刎死。
yóu jī píng ān yǐ xià sǐ zhě èr shí yú rén
游击平安以下死者二十余人。
chéng chóu wén fǔ yīng dà kū dì yì tòng dào zèng tài zǐ tài bǎo zuǒ dū du cì jì zàng shì yīn zhǐ huī qiān shì yǒu sī jiàn cí chūn qiū zhì jì
承畴闻,拊膺大哭,帝亦痛悼,赠太子太保、左都督,赐祭葬,世荫指挥佥事,有司建祠,春秋致祭。
wén zhào zhōng yǒng guān shí chēng míng jì liáng jiàng dì yī
文诏忠勇冠时,称明季良将第一。
qí sǐ yě zéi zhōng wèi xiāng qìng
其死也,贼中为相庆。
dì wén yào cóng xiōng zhēng tǎo shù yǒu gōng
弟文耀,从兄征讨,数有功。
hé qū zhī zhàn zhǎn huò duō
河曲之战,斩获多。
hòu jī zéi xīn zhōu zhàn sǐ chéng xià
后击贼忻州,战死城下。
zhào yǔ zèng xù
诏予赠恤。
cóng zǐ biàn jiāo zì yǒu chuán
从子变蛟,自有传。
zhōu yù jí jǐn zhōu wèi rén
周遇吉,锦州卫人。
shǎo yǒu yǒng lì hǎo shè shēng
少有勇力,好射生。
hòu rù xíng wu zhàn zhé xiān dēng jī gōng zhì jīng yíng yóu jī
后入行伍,战辄先登,积功至京营游击。
jīng yíng jiāng duō xūn qī zhōng guān zǐ dì jiàn yù jí zhì lǔ yì qīng zhī
京营将多勋戚中官子弟,见遇吉质鲁,意轻之。
yù jí yuē gōng děng jiē wán kù zi qǐ zú dāng dà dí
遇吉曰:“公等皆纨裤子,岂足当大敌。
hé bù yú wú shì shí liàn dǎn yǒng wèi yì rì yòng ér tú mí lǐn lù wèi
何不于无事时练胆勇,为异日用,而徒糜廪禄为!
tóng bèi xián mù xiào zhī
”同辈咸目笑之。
chóng zhēn jiǔ nián dū chéng bèi bīng
崇祯九年,都城被兵。
cóng shàng shū zhāng fèng yì shù xuè zhàn yǒu gōng lián jìn èr zhì wèi qián fēng yíng fù jiāng
从尚书张凤翼数血战有功,连进二秩,为前锋营副将。
míng nián dōng cóng sūn yīng yuán děng tǎo zéi hé nán zhàn guāng shān gù shǐ jiē dà jié
明年冬,从孙应元等讨贼河南,战光山、固始,皆大捷。
shí yī nián bān shī jìn zhì shòu lài
十一年班师,进秩受赉。
míng nián qiū fù chū tǎo zéi pò hú kě shòu yú xī chuān jiàng qí quán bù
明年秋,复出讨贼,破胡可受于淅川,降其全部。
yáng sì chāng chū shī xiāng yáng yù jí cóng zhōng guān liú yuán bīn wǎng huì
杨嗣昌出师襄阳,遇吉从中官刘元斌往会。
huì zhāng xiàn zhōng jiāng zhì fáng xiàn sì chāng cè qí bì kuī dù yún tān qiǎn yù jí è shǒu huái shù guān zhāng yī lóng zhūn guāng huà zéi suì bù gǎn fàn
会张献忠将至房县,嗣昌策其必窥渡郧滩,遣遇吉扼守槐树关,张一龙屯光化,贼遂不敢犯。
shí èr yuè xiàn zhōng bài yú xīng ān jiāng zǒu zhú shān zhú xī yù jí fù yǐ sì chāng lìng zhì shí huā jiē cǎo diàn è qí yào hài zéi zì shì jǐn rù shǔ
十二月,献忠败于兴安,将走竹山、竹溪,遇吉复以嗣昌令至石花街、草店扼其要害,贼自是尽入蜀。
yù jí nǎi cóng yuán bīn zhù jīng mén zhuān hù xiàn líng
遇吉乃从元斌驻荆门,专护献陵。
míng nián yǔ sūn yīng yuán děng dà pò luō rǔ cái yú fēng yì píng
明年与孙应元等大破罗汝才于丰邑坪。
yòu míng nián yǔ huáng de gōng zhuī pò zéi fèng yáng
又明年与黄得功追破贼凤阳。
yǐ ér xuán shī bài tā zéi li qīng shān yú shòu zhāng zhuī zhì dōng píng jiān miè jǐ jǐn qīng shān suì jiàng
已而旋师,败他贼李青山于寿张,追至东平,歼灭几尽,青山遂降。
lǚ jiā tài zǐ shǎo bǎo zuǒ dū du
屡加太子少保、左都督。
shí wǔ nián dōng shān xī zǒng bīng guān xǔ dìng guó yǒu zuì lùn sǐ yǐ yù jí dài zhī
十五年冬,山西总兵官许定国有罪论死,以遇吉代之。
zhì zé tài lǎo ruò shàn jiǎ zhàng liàn yǒng gǎn yī jūn tè jīng
至则汰老弱,缮甲仗,练勇敢,一军特精。
míng nián shí èr yuè lǐ zì chéng xiàn quán shǎn jiāng fàn shān xī
明年十二月,李自成陷全陕,将犯山西。
yù jí yǐ yán hé qiān yú lǐ zéi chǔ chù kě dù fēn bīng è qí shàng liú yǐ xià liú pú bǎn shǔ zhī xún fǔ cài mào dé ér qǐng jì shī yú cháo
遇吉以沿河千余里,贼处处可渡,分兵扼其上流,以下流蒲坂属之巡抚蔡懋德,而请济师于朝。
cháo tíng qiǎn fù jiāng xióng tōng yǐ èr qiān rén lái fù
朝廷遣副将熊通以二千人来赴。
shí qī nián zhēng yuè yù jí lìng tōng fáng hé
十七年正月,遇吉令通防河。
huì píng yáng shǒu jiāng chén shàng zhì yǐ qiǎn shǐ yíng zéi fěng tōng hái zhèn shuō jiàng
会平阳守将陈尚智已遣使迎贼,讽通还镇说降。
yù jí huà zhī yuē wú shòu guó hòu ēn níng cóng ěr pàn nì
遇吉叱之曰:“吾受国厚恩,宁从尔叛逆!
qiě ěr tǒng bīng èr qiān bù néng shā zéi fǎn zuò shuō kè yá
且尔统兵二千,不能杀贼,反作说客邪!
lì zhǎn zhī chuán shǒu jīng shī
”立斩之,传首京师。
zhì èr yuè qī rì tài yuán xiàn mào dé sǐ zhī
至二月七日,太原陷,懋德死之。
zéi suì xiàn xīn zhōu wéi dài zhōu
贼遂陷忻州,围代州。
yù jí xiān zài dài è qí běi fàn nǎi píng chéng gù shǒu ér qián chū bīng fèn jī
遇吉先在代遏其北犯,乃凭城固守,而潜出兵奋击。
lián shù rì shā zéi wú suàn
连数日,杀贼无算。
huì shí jǐn yuán jué tuì bǎo níng wǔ
会食尽援绝,退保宁武。
zéi yì zhǒng zhì dà hū wǔ rì bù jiàng zhě tú qí chéng
贼亦踵至,大呼五日不降者屠其城。
yù jí sì miàn fā dà pào shā zéi wàn rén huǒ yào qiě jǐn wài wéi zhuǎn jí
遇吉四面发大炮,杀贼万人,火药且尽,外围转急。
huò qǐng gān yán dài zhī yù jí nù yuē ruò bèi hé qiè yá
或请甘言绐之,遇吉怒曰:“若辈何怯邪!
jīn néng shèng yī jūn jiē zhōng yì
今能胜,一军皆忠义。
jí bù zhī fù wǒ yǔ zéi
即不支,缚我予贼。
yú shì shè fú chéng nèi chū ruò zú yòu zéi rù chéng jí xià zhá shā shù qiān rén
”于是设伏城内,出弱卒诱贼入城,亟下闸杀数千人。
zéi yòng pào gōng chéng pǐ fù wán zhě zài shāng qí sì xiāo jiàng
贼用炮攻城,圮复完者再,伤其四骁将。
zì chéng jù yù tuì
自成惧,欲退。
qí jiāng yuē wǒ zhòng bǎi bèi yú bǐ dàn yòng shí gōng yī fān jìn miè bù shèng yǐ
其将曰:“我众百倍于彼,但用十攻一,番进,蔑不胜矣。
zì chéng cóng zhī
”自成从之。
qián duì sǐ hòu fù jì
前队死,后复继。
guān jūn lì jìn chéng suì xiàn
官军力尽,城遂陷。
yù jí xiàng zhàn mǎ jué tú bù tiào dàng shǒu gé shā shù shí rén
遇吉巷战,马蹶,徒步跳荡,手格杀数十人。
shēn bèi shǐ rú wei jìng wèi zéi zhí dà mà bù qū
身被矢如猬,竟为贼执,大骂不屈。
zéi xuán zhī gāo gān cóng shè shā zhī fù jī qí ròu
贼悬之高竿,丛射杀之,复脔其肉。
chéng zhōng shì mín gǎn yù jí zhōng yì xiàng zhàn shā zéi bù kě shèng jì
城中士民感遇吉忠义,巷战杀贼,不可胜计。
qí shè zhōng r xiān cóng yù jí chū dòu sǐ wáng lüè jìn
其舍中儿,先从遇吉出斗,死亡略尽。
fū rén liú shì sù yǒng jiàn lǜ fù nǚ shù shí rén jù shān diān gōng xiè dēng wū ér shè měi yī shǐ bì yī zéi zéi bù gǎn bī
夫人刘氏素勇健,率妇女数十人据山巅公廨,登屋而射,每一矢毙一贼,贼不敢逼。
zòng huǒ fén zhī hé jiā jìn sǐ
纵火焚之,阖家尽死。
zì chéng jí zhòng jì yuē níng wǔ suī pò wú jiàng shì sǐ shāng duō
自成集众计曰:“宁武虽破,吾将士死伤多。
zì cǐ dá jīng shī lì dà tóng yáng hé xuān fǔ jū yōng jiē yǒu zhòng bīng
自此达京师,历大同、阳和、宣府、居庸,皆有重兵。
tǎng jǐn rú níng wǔ wú bù xià níng yǒu jié yí zāi
倘尽如宁武,吾部下宁有孑遗哉!
bù rú hái qín xiū xī tú hòu jǔ
不如还秦休息,图后举。
kè qī jiāng dùn ér dà tóng zǒng bīng jiāng xiāng jiàng biǎo zhì zì chéng dà xǐ
”刻期将遁,而大同总兵姜瓖降表至,自成大喜。
fāng yàn qí shǐ zhě xuān fǔ zǒng bīng wáng chéng yīn biǎo yì zhì zì chéng yì xǐ
方宴其使者,宣府总兵王承荫表亦至,自成益喜。
suì jué cè cháng qū lì dà tóng xuān fǔ dǐ jū yōng
遂决策长驱,历大同、宣府抵居庸。
tài jiàn dù zhī zhì zǒng bīng táng tōng fù kāi mén yán zhī jīng shī suì bù shǒu yǐ
太监杜之秩、总兵唐通复开门延之,京师遂不守矣。
zéi měi yǔ rén yuē tā zhèn fù yǒu yī zhōu zǒng bīng wú ān dé zhì cǐ
贼每语人曰:“他镇复有一周总兵,吾安得至此。
fú wáng shí zèng tài bǎo shì zhōng wǔ liè sì jīng zhōng cí
”福王时,赠太保,谥忠武,列祀旌忠祠。
huáng de gōng hào hǔ shān kāi yuán wèi rén qí xiān zì hé féi xǐ
黄得功,号虎山,开原卫人,其先自合肥徙。
zǎo gū yǔ mǔ xú jū
早孤,与母徐居。
shǎo fù qí qì dǎn lüè guò rén
少负奇气,胆略过人。
nián shí èr mǔ niàng jiǔ shú qiè yǐn zhì jǐn
年十二,母酿酒熟,窃饮至尽。
mǔ zé zhī xiào yuē cháng yì ěr
母责之,笑曰:“偿易耳。
shí liáo shì jí de gōng chí dāo zá háng wǔ zhōng chū zhǎn shǒu èr jí zhōng shǎng lǜ de bái jīn wǔ shí liǎng guī fèng mǔ yuē r yǐ cháng jiǔ yě
”时辽事急,得功持刀杂行伍中,出斩首二级,中赏率得白金五十两,归奉母,曰:“儿以偿酒也。
yóu shì lì jīng lüè wèi qīn jūn lèi gōng zhì yóu jī
”由是隶经略为亲军,累功至游击。
chóng zhēn jiǔ nián qiān fù zǒng bīng fēn guǎn jīng wèi guǎn
崇祯九年,迁副总兵,分管京卫管。
shí yī nián yǐ jìn jūn cóng zǒng dū xióng wén càn jī zéi yú wǔ yáng áo guāng gù jiān zuì
十一年以禁军从总督熊文灿击贼于舞阳,鏖光、固间,最。
bā yuè yòu cóng jī zéi mǎ guāng yù yú xī chuān zhī wú cūn wáng jiā zhài dà pò zhī
八月又从击贼马光玉于淅川之吴村、王家寨,大破之。
zhào jiā tài zǐ tài shī shǔ zǒng bīng xián
诏加太子太师,署总兵衔。
shí sān nián cóng tài jiàn lú jiǔ dé pò zéi yú bǎn shí fàn zéi gé lǐ yǎn děng wǔ yíng jiàng
十三年从太监卢九德破贼于板石畈,贼革里眼等五营降。
shí sì nián yǐ zǒng bīng yǔ wáng xiàn fēn hù fèng yáng sì zhōu líng de gōng zhù dìng yuǎn
十四年以总兵的身份同王宪分别护守凤阳和泗州的皇陵,得功驻军定远。
zhāng xiàn zhōng gōng tóng chéng xié yíng jiāng liáo yīng dēng zhì chéng xià yòu xiáng
张献忠攻桐城,挟营将廖应登至城下诱降。
de gōng yǔ liú liáng zuǒ hé bīng jī zhī yú bào jiā lǐng zéi bài dùn zhuī zhì qián shān qín zhǎn zéi jiāng chuǎng shì wáng mǎ wǔ sān yào zǐ wáng xīng guó
得功与刘良佐合兵击之于鲍家岭,贼败遁,追至潜山,擒斩贼将闯世王马武、三鹞子王兴国。
sān yào zǐ xiàn zhōng yǎng zi zuì hào xiāo yǒng zhě yě
三鹞子,献忠养子,最号骁勇者也。
de gōng jiàn shāng miàn yù zì fèn yǔ zéi zhuǎn zhàn shí yú rì suǒ shā shāng dú duō
得功箭伤面,愈自奋,与贼转战十余日,所杀伤独多。
míng nián yí zhèn lú zhōu
明年移镇庐州。
shí qī nián fēng jìng nán bó
十七年封靖南伯。
fú wáng lì jiāng nán jìn fēng hóu
福王立江南,进封侯。
xuán mìng yǔ liú liáng zuǒ liú zé qīng gāo jié wèi sì zhèn
旋命与刘良佐、刘泽清、高杰为四镇。
chū dū fǔ shǐ kě fǎ lǜ jié bá hù nán zhì gù zhì de gōng yí zhēn yīn xiāng qiān zhì
初,督辅史可法虑杰跋扈难制,故置得功仪真,阴相牵制。
shì dēng lái zǒng bīng huáng fěi jiāng zhī rèn fěi yǔ de gōng tóng xìng chēng xiōng dì yí shū qǐng bīng bèi fēi cháng
适登莱总兵黄蜚将之任,蜚与得功同姓,称兄弟,移书请兵备非常。
de gōng lǜ qí sān bǎi yóu yáng zhōu wǎng gāo yóu yíng zhī jié fù jiāng hú mào zhēn chí bào jié
得功率骑三百由扬州往高邮迎之,杰副将胡茂桢驰报杰。
jié sù jì de gōng yòu yí tú jǐ nǎi fú jīng zú dào zhōng yāo jī zhī
杰素忌得功,又疑图己,乃伏精卒道中,邀击之。
de gōng xíng zhì tǔ qiáo fāng zuò shí fú qǐ chū bù yì shàng mǎ jǔ tiě biān fēi shǐ yǔ jí mǎ bó téng tā qí chí
得功行至土桥,方作食,伏起,出不意,上马举铁鞭,飞矢雨集,马踣,腾他骑驰。
yǒu xiāo qí wǔ shuò zhí qián de gōng dà hū fǎn dòu xié qí shuò ér chì zhī rén mǎ jiē mí
有骁骑舞槊直前,得功大呼,反斗,挟其槊而抶之,人马皆糜。
fù shā shù shí rén tiào rù tuí yuán zhōng xiāo shēng rú léi zhuī zhě bù gǎn jìn suì jí chí zhì dà jūn de miǎn
复杀数十人,跳入颓垣中,哮声如雷,追者不敢进,遂疾驰至大军,得免。
fāng dòu shí jié qián shī dǎo yí zhēn de gōng bīng pō shāng ér suǒ jù xíng sān bǎi qí jiē mò
方斗时,杰潜师捣仪真,得功兵颇伤,而所俱行三百骑皆殁。
suì su yú cháo yuàn yǔ jié jué yī sǐ zhàn
遂诉于朝,愿与杰决一死战。
kě fǎ mìng jiān jūn wàn yuán jí hé jiě zhī bù kě
可法命监军万元吉和解之,不可。
huì de gōng yǒu mǔ sāng kě fǎ lái diào yǔ zhī yuē tǔ qiáo zhī yì wú zhì yú jiē zhī jié bú yì
会得功有母丧,可法来吊,语之曰:“土桥之役,无智愚皆知杰不义。
jīn jiāng jūn yǐ guó gù juān shèng nù ér guī qǔ yú gāo shì jiāng jūn shōu dà míng yú tiān xià yě
今将军以国故捐盛怒,而归曲于高,是将军收大名于天下也。
de gōng sè shāo hé zhōng yǐ suǒ shā wáng duō wèi hèn
”得功色稍和,终以所杀亡多为恨。
kě fǎ lìng jié cháng qí mǎ fù chū qiān jīn wèi mǔ fèng
可法令杰偿其马,复出千金为母赗。
de gōng bù dé yǐ tīng zhī
得功不得已,听之。
míng nián jié yù qū hé nán guī qǔ zhōng yuán
明年,杰欲趋河南,规取中原。
zhào de gōng yǔ liú liáng zuǒ shǒu pī xú
诏得功与刘良佐守邳、徐。
jié sǐ de gōng hái yí zhēn
杰死,得功还仪真。
jié jiā bìng jiàng shì qī zǐ shàng liú yáng zhōu de gōng móu xí zhī
杰家并将士妻子尚留扬州,得功谋袭之。
cháo tíng jí qiǎn lú jiǔ dé yù zhǐ de gōng suì yí zhèn lú zhōu
朝廷急遣卢九德谕止,得功遂移镇庐州。
sì yuè zuǒ liáng yù dōng xià yǐ qǐng jūn cè wèi míng zhì jiǔ jiāng bìng sǐ jūn zhōng lì qí zi mèng gēng
四月,左良玉东下,以请君侧为名,至九江,病死,军中立其子梦庚。
mìng de gōng qū shàng jiāng yù zhī zhù shī dí gǎng
命得功趋上江御之,驻师荻港。
de gōng pò mèng gēng yú tóng líng jiě qí wéi
得功破梦庚于铜陵,解其围。
mìng yí jiā zhèn tài píng yī yì bàn zéi lùn gōng jiā zuǒ zhù guó
命移家镇太平,一意办贼,论功加左柱国。
shí dà qīng bīng yǐ dù jiāng zhī fú wáng bēn fēn bīng xí tài píng
时大清兵已渡江,知福王奔,分兵袭太平。
de gōng fāng shōu bīng tún wú hú fú wáng qián rù qí yíng
得功方收兵屯芜湖,福王潜入其营。
de gōng jīng qì yuē bì xià sǐ shǒu jīng chéng chén děng yóu kě jìn lì nài hé tīng jiān rén yán cāng cù dào cǐ
得功惊泣曰:“陛下死守京城,臣等犹可尽力,奈何听奸人言,仓卒到此!
qiě chén fāng duì dí ān néng hù jià
且臣方对敌,安能扈驾?
wáng yuē fēi qīng wú kě zhàng zhě
”王曰:“非卿无可仗者。
de gōng qì yuē yuàn xiào sǐ
”得功泣曰:“愿效死。
de gōng zhàn dí gǎng shí shāng bì jǐ duò
”得功战荻港时,伤臂几堕。
yī gé yī yǐ bó luò bì pèi dāo zuò xiǎo zhōu dū huī xià bā zǒng bīng jié shù qián yíng dí
衣葛衣,以帛络臂,佩刀坐小舟,督麾下八总兵结束前迎敌。
ér liú liáng zuǒ yǐ xiān guī mìng dà hū àn shàng zhāo xiáng
而刘良佐已先归命,大呼岸上招降。
de gōng nù chì yuē rǔ nǎi jiàng hu
得功怒叱曰:“汝乃降乎!
hū fēi shǐ zhì zhōng qí hóu piān zuǒ
”忽飞矢至,中其喉偏左。
de gōng zhī bù kě wèi zhì dāo shi suǒ bá jiàn cì kēng sǐ
得功知不可为,掷刀拾所拔箭刺吭死。
qí qī wén zhī yì zì jīng
其妻闻之,亦自经。
zǒng bīng wēng zhī qí tóu jiāng sǐ zhōng jūn tián xióng suì xié fú wáng jiàng
总兵翁之琪投江死,中军田雄遂挟福王降。
de gōng cū měng bù shí wén yì
得功粗猛不识文义。
jiāng nán chū lì wáng zhào shū zhǐ huī duō chū qún xiǎo
江南初立,王诏书指挥,多出群小。
de gōng de zhào zhǐ huò duì shǐ mà liè zhī
得功得诏纸或对使骂裂之。
rán zhōng yì chū tiān xìng wén yǐ guó shì xiāng guī jiè zhě zhé qū jǐ gǎi bù xuán zhǒng
然忠义出天性,闻以国事相规诫者,辄屈己改不旋踵。
běi lái tài zǐ zhī yù de gōng kàng shū zhēng yuē dōng gōng wèi bì jiǎ mào xiān dì zi jí shàng zi wèi yǒu liǎo wú zhèng míng hùn rán léi tóng zhě
北来太子之狱,得功抗疏争曰:“东宫未必假冒,先帝子即上子,未有了无证明,混然雷同者。
chén kǒng zài tíng zhū chén chǎn xùn zhě duō kàng yán zhě shǎo jí míng bái shí rèn yì bù gǎn kàng cí qǔ huò yǐ
臣恐在廷诸臣,谄徇者多,抗颜者少,即明白识认,亦不敢抗词取祸矣。
shí tài zǐ zhēn wěi mò gǎn jué ér de gōng zhōng fèn bù ē rú cǐ
”时太子真伪莫敢决,而得功忠愤不阿如此。
de gōng měi zhàn yǐn jiǔ shù dòu jiǔ hān qì yì lì
得功每战,饮酒数斗,酒酣气益厉。
xǐ chí tiě biān zhàn biān zì xuè zhān shǒu wàn yǐ shuǐ rú zhī jiǔ nǎi de tuō jūn zhōng hū wèi huáng chuǎng zi
喜持铁鞭战,鞭渍血沾手腕,以水濡之,久乃得脱,军中呼为黄闯子。
shǐ wèi piān pí suí dà shuài lì gōng míng wèi cháng yī dāng dà dí
始为偏裨,随大帅立功名,未尝一当大敌。
jí zhuān zhèn fēng hóu bù jí yī nián yú ér nán běi zhuǎn xǐ zhǔ táo jiāng kuì wú suǒ yī yòng qí lì shù shǒu jiù yì yǔ guó jù wáng ér yǐ
及专镇封侯,不及一年余而南北转徙,主逃将溃,无所一用其力,束手就殪,与国俱亡而已。
qí jūn xíng jì lǜ yán xià wú gǎn fàn suǒ zhì rén gǎn qí dé
其军行纪律严,下无敢犯,所至人感其德。
lú zhōu tóng chéng dìng yuǎn jiē wèi lì shēng cí
庐州、桐城、定远皆为立生祠。
zàng yí zhēn fāng shān mǔ mù cè
葬仪真方山母墓侧。
zàn yuē cáo wén zhào děng bǐng xiāo měng zhī zī suǒ xiàng cuī bài jiē suǒ chēng wàn rén dí yě
赞曰:曹文诏等秉骁猛之资,所向摧败,皆所称万人敌也。
dà mìng jì qīng liáng jiàng diān juě
大命既倾,良将颠蹶。
sān rén zhě zhōng yǒng zuì zhe sǐ shì yì zuì liè gù bié zhe yú piān
三人者忠勇最著,死事亦最烈,故别著于篇。