wén yuàn sì
◎文苑四
lǐ wéi zhēn hǎo jìng xú wèi tú lóng wáng zhì dēng yú yǔn wén wáng shū chéng jù jiǔ sī táng shí shēng lóu jiān li liú fāng chéng jiā suì jiāo hóng huáng huī chén rén xī dǒng qí chāng mò rú zhōng xíng tōng mǐ wàn zhōng yuán hóng dào zhōng xīng tán yuán chūn wáng wéi jiǎn li rì huá cáo xué quán céng yì zhuàn wáng zhì jiān ài nán yīng zhāng shì chún luō wàn zǎo chén jì tài zhāng pǔ zhāng cǎi
○李维桢(郝敬) 徐渭(屠隆) 王穉登(俞允文王叔承) 瞿九思唐时升(娄坚李流芳程嘉燧) 焦竑(黄辉陈仁锡) 董其昌(莫如忠邢侗米万钟) 袁宏道(钟惺谭元春)王惟俭(李日华) 曹学佺(曾异撰)王志坚艾南英(章世纯罗万藻陈际泰) 张溥(张采)
lǐ wéi zhēn zì běn níng jīng shān rén
李维桢,字本宁,京山人。
fù yù fú jiàn bù zhèng shǐ
父裕,福建布政使。
wéi zhēn jǔ lóng qìng èr nián jìn shì yóu shù jí shì shòu biān xiū
维桢举隆庆二年进士,由庶吉士授编修。
wàn lì shí mù zōng shí lù chéng jìn xiū zhuàn
万历时,《穆宗实录》成,进修撰。
chū wèi shǎn xī yòu cān yì qiān tí xué fù shǐ
出为陕西右参议,迁提学副使。
fú chén wài liáo jǐ sān shí nián
浮沉外僚,几三十年。
tiān qǐ chū yǐ bù zhèng shǐ jiā jū nián qī shí yú yǐ
天启初,以布政使家居,年七十余矣。
huì cháo yì dēng yòng qí jiù zhào wèi nán jīng tài pú qīng xuán gǎi tài cháng wèi fù
会朝议登用耆旧,召为南京太仆卿,旋改太常,未赴。
wén jiàn guān yǒu yán cí bù jiù
闻谏官有言,辞不就。
shí fāng xiū shén zōng shí lù jǐ shì zhōng xuē dà zhōng tè shū jiàn zhī wèi jí yòng
时方修《神宗实录》,给事中薛大中特疏荐之,未及用。
sì nián sì yuè tài cháng qīng dǒng qí chāng fù jiàn zhī nǎi zhào wèi lǐ bù yòu shì láng fu sān yuè jìn shàng shū bìng zài nán jīng
四年四月,太常卿董其昌复荐之,乃召为礼部右侍郎,甫三月进尚书,并在南京。
wéi zhēn yuán shǐ shì qǐ yòng nǎi guǎn zhōng zhū chén dàn qí yǐ qián bèi yā jǐ bù lìng rù guǎn dàn chāo qiān qí guān
维桢缘史事起用,乃馆中诸臣惮其以前辈压己,不令入馆,但超迁其官。
wéi zhēn yì yǐ nián shuāi míng nián zhēng yuè lì qǐ hái gǔ qù
维桢亦以年衰,明年正月力乞骸骨去。
yòu míng nián zú yú jiā nián bā shí
又明年卒于家,年八十。
chóng zhēn shí zèng tài zǐ tài bǎo
崇祯时,赠太子太保。
wéi zhēn ruò guàn dēng cháo bó wén qiáng jì yǔ tóng guǎn xǔ guó qí míng
维桢弱冠登朝,博闻强记,与同馆许国齐名。
guǎn zhōng wèi zhī yǔ yuē jì bù dé wèn lǎo xǔ
馆中为之语曰:“记不得,问老许;
zuò bù dé wèn xiǎo lǐ
做不得,问小李。
wéi zhēn wéi rén lè yì kuò dá bīn kè zá jìn
”维桢为人,乐易阔达,宾客杂进。
qí wén zhāng hóng sì yǒu cái qì hǎi nèi qǐng qiú zhě wú xū rì néng qū qǔ yǐ fù qí suǒ wàng
其文章,弘肆有才气,海内请求者无虚日,能屈曲以副其所望。
bēi bǎn zhī wén zhào yào sì yì
碑版之文,照耀四裔。
mén xià shì zhāo fù rén dà gǔ shòu qǔ jīn qián dài wéi qǐng qǐ yì yīng zhī wú juàn fù zhòng míng chuí sì shí nián
门下士招富人大贾,受取金钱,代为请乞,亦应之无倦,负重名垂四十年。
rán wén duō shuài yì yìng chóu pǐn gé bù néng gāo yě
然文多率意应酬,品格不能高也。
yì rén hǎo jìng zì zhòng yú
邑人郝敬,字仲舆。
fù chéng jiàn jǔ yú xiāng guān sù níng zhī xiàn
父承健,举于乡,官肃宁知县。
jìng yòu chēng shén tóng xìng tuò chí cháng shā rén xì yù
敬幼称神童,性跅弛,尝杀人系狱。
wéi zhēn qí fù zhí yě yuán chū zhī guǎn yú jiā
维桢,其父执也,援出之,馆于家。
shǐ zhé jié dú shū jǔ wàn lì shí qī nián jìn shì
始折节读书,举万历十七年进士。
lì zhī jìn yún yǒng jiā èr xiàn bìng yǒu néng shēng
历知缙云、永嘉二县,并有能声。
zhēng shòu lǐ kē jǐ shì zhōng qǐ jiǎ guī yǎng
征授礼科给事中,乞假归养。
jiǔ zhī bǔ hù kē shù yǒu suǒ lùn zòu
久之,补户科,数有所论奏。
shān dōng shuì jiān chén zēng tān héng wèi yì dōu zhī xiàn wú zōng yáo suǒ zòu dì bù zuì
山东税监陈增贪横,为益都知县吴宗尧所奏,帝不罪。
jìng shàng yán kāi cǎi bù ba zé bì xià míng zhǐ bù guò wèi yú nòng chén mín zhī xū wén
敬上言:“开采不罢,则陛下明旨不过为愚弄臣民之虚文。
qǐ xiān tíng zhǐ rán hòu yǐ zōng yáo suǒ zòu xià fǔ àn kān hé zhèng zēng bù fǎ zhī zuì
乞先停止,然后以宗尧所奏下抚按勘核,正增不法之罪。
bù tīng
庄公不听。
qǐng zhī shān dōng xún fǔ yǐn yīng yuán yì jí lùn zēng zuì dì nù qiè zé yīng yuán chì wán yáo wèi mín
顷之,山东巡抚尹应元亦极论增罪,帝怒,切责应元,斥完尧为民。
jìng zài shàng yán bì xià chù chén zēng yī shì shén shī zhòng xīn
敬再上言:“陛下处陈增一事,甚失众心。
dì nù duó fèng yī nián
”帝怒,夺俸一年。
dì qiǎn zhōng guān gāo cǎi què shuì jīng kǒu jì lù què shuì yí zhēn jìng fù lì jiàn
帝遣中官高采榷税京口,暨禄榷税仪真,敬复力谏。
zōng yáo zhī hé zēng yě zēng nù shén wū jié qí zāng sī cí lián qīng zhōu yī fǔ guān liáo páng yǐn shāng mín wú shí fèng děng qǐng jiē jí mò dì zhé kě zhī
宗尧之劾增也,增怒甚,诬讦其赃私,词连青州一府官僚,旁引商民吴时奉等,请皆籍没,帝辄可之。
jìng fù lì dǐ zēng qǐ sù qǐn qí zòu yì bù nà
敬复力诋增,乞速寝其奏,亦不纳。
zuò shì zhé zhī jiāng yīn xiàn
坐事,谪知江阴县。
tān wū bù jiǎn wù lùn jiē bù yú suì tóu hé guī dù mén zhù shū
贪污不检,物论皆不予,遂投劾归,杜门著书。
chóng zhēn shí èr nián zú
崇祯十二年卒。
xú wèi zì wén zhǎng shān yīn rén
徐渭,字文长,山阴人。
shí yú suì fǎng yáng xióng jiě cháo zuò shì huǐ zhǎng shī tóng lǐ jì běn
十余岁仿扬雄《解嘲》作《释毁》,长师同里季本。
wèi zhū shēng yǒu shèng míng
为诸生,有盛名。
zǒng dū hú zōng xiàn zhāo zhì mù fǔ yǔ xī yú yín yín shěn míng chén tóng xiàn shū jì
总督胡宗宪招致幕府,与歙余寅、鄞沈明臣同宪书记。
zōng xiàn de bái lù jiāng xiàn zhū cháo lìng wèi cǎo biǎo bìng tā kè cǎo jì suǒ shàn xué shì zé qí yóu shàng zhī
宗宪得白鹿,将献诸朝,令渭草表,并他客草寄所善学士,择其尤上之。
xué shì yǐ wèi biǎo jìn shì zōng dà yuè yì chǒng yì zōng xiàn zōng xiàn yǐ shì yì zhòng wèi
学士以渭表进,世宗大悦,益宠异宗宪,宗宪以是益重渭。
zōng xiàn cháng yàn jiāng lì yú làn kē shān jiǔ hān lè zuò míng chén zuò náo gē shí zhāng zhōng yǒu yún xiá xiàng duǎn bīng xiāng jiē chù shā rén rú cǎo bù wén shēng
宗宪尝宴将吏于烂柯山,酒酣乐作,明臣作《铙歌》十章,中有云“狭巷短兵相接处,杀人如草不闻声”。
zōng xiàn qǐ luō qí xū yuē hé wù shěn shēng xióng kuài nǎi ěr
宗宪起,捋其须曰:“何物沈生,雄快乃尔!
jí mìng kè yú shí chǒng lǐ yǔ wèi liè
”即命刻于石,宠礼与渭埒。
dū fǔ shì yán zhòng jiāng lì mò gǎn yǎng shì
督府势严重,将吏莫敢仰视。
wèi jiǎo jīn bù yī cháng yī zòng tán
渭角巾布衣,长揖纵谈。
mù zhōng yǒu jí xū yè shēn kāi jǐ mén yǐ dài
幕中有急需,夜深开戟门以待。
wèi huò zuì bù zhì zōng xiàn gù shàn zhī
渭或醉不至,宗宪顾善之。
yín míng chén yì pō fù yá àn yǐ kǎn zhí jiàn lǐ
寅、明臣亦颇负崖岸,以侃直见礼。
wèi zhī bīng hào qí jì zōng xiàn qín xú hǎi yòu wáng zhí jiē yù qí móu
渭知兵,好奇计,宗宪擒徐海,诱王直,皆预其谋。
jiè zōng xiàn shì pō héng
藉宗宪势,颇横。
jí zōng xiàn xià yù wèi jù huò suì fā kuáng yǐn jù zhuī zì ěr shēn shù cùn yòu yǐ zhuī suì shèn náng jiē bù sǐ
及宗宪下狱,渭惧祸,遂发狂,引巨锥剚耳,深数寸,又以椎碎肾囊,皆不死。
yǐ yòu jī shā jì qī lùn sǐ xì yù lǐ rén zhāng yuán biàn lì jiù de miǎn
已,又击杀继妻,论死系狱,里人张元忭力救得免。
nǎi yóu jīn líng dǐ xuān liáo zòng guān zhū biān è sāi shàn li chéng liáng zhū zǐ
乃游金陵,抵宣、辽,纵观诸边厄塞,善李成梁诸子。
rù jīng shī zhǔ yuán biàn
入京师,主元忭。
yuán biàn dǎo yǐ lǐ fǎ wèi bù néng cóng jiǔ zhī nù ér qù
元忭导以礼法,渭不能从,久之怒而去。
hòu yuán biàn zú bái yī wǎng diào fǔ guān tòng kū bù gào xìng míng qù
后元忭卒,白衣往吊,抚棺恸哭,不告姓名去。
wèi tiān cái chāo yì shī wén jué chū lún bèi
渭天才超轶,诗文绝出伦辈。
shàn cǎo shū gōng xiě huā cǎo zhú shí
善草书,工写花草竹石。
cháng zì yán wú shū dì yī shī cì zhī wén cì zhī huà yòu cì zhī
尝自言:“吾书第一,诗次之,文次之,画又次之。
dāng jiā jìng shí wáng li chàng qī zǐ shè xiè zhēn yǐ bù yī bèi bìn
”当嘉靖时,王、李倡七子社,谢榛以布衣被摈。
wèi fèn qí yǐ xuān miǎn yā wéi bù shì bù rù èr rén dǎng
渭愤其以轩冕压韦布,誓不入二人党。
hòu èr shí nián gōng ān yuán hóng dào yóu yuè zhōng de wèi cán zhì yǐ shì jì jiǔ táo wàng líng xiāng yǔ jī shǎng kè qí jí xíng shì
后二十年,公安袁宏道游越中,得渭残帙以示祭酒陶望龄,相与激赏,刻其集行世。
yín zì zhòng fáng
寅,字仲房。
míng chén zì jiā zé
明臣,字嘉则。
jiē yǒu shī míng
皆有诗名。
tú lóng zhě zì zhǎng qīng míng chén tóng yì rén yě
屠隆者,字长卿,明臣同邑人也。
shēng yǒu yì cái cháng xué shī yú míng chén luò bǐ shù qiān yán lì jiù
生有异才,尝学诗于明臣,落笔数千言立就。
zú rén tài shān lǐ rén zhāng shí chè fāng wèi guì guān gòng xiāng yán yù míng dà zào
族人大山、里人张时彻方为贵官,共相延誉,名大噪。
jǔ wàn lì wǔ nián jìn shì chú yǐng shàng zhī xiàn diào fán qīng pǔ
举万历五年进士,除颍上知县,调繁青浦。
shí zhāo míng shì yǐn jiǔ fù shī yóu jiǔ fēng sān mǎo yǐ xiān lìng zì xǔ rán yú lì shì bù fèi shì mín jiē ài dài zhī
时招名士饮酒赋诗,游九峰、三泖,以仙令自许,然于吏事不废,士民皆爱戴之。
qiān lǐ bù zhǔ shì
迁礼部主事。
xī níng hóu sòng shì ēn xiōng shì lóng yàn yóu shén huan
西宁侯宋世恩兄事隆,宴游甚欢。
xíng bù zhǔ shì shù xiǎn qīng zhě xiǎn rén yě cháng wèi lóng suǒ dǐ xīn hèn zhī
刑部主事俞显卿者,险人也,尝为隆所诋,心恨之。
jié lóng yǔ shì ēn yín zòng cí lián lǐ bù shàng shū chén jīng bāng
讦隆与世恩淫纵,词连礼部尚书陈经邦。
lóng děng shàng shū zì lǐ bìng liè xiǎn qīng xié chóu wū xiàn zhuàng
隆等上疏自理,并列显卿挟仇诬陷状。
suǒ sī nǎi liǎng chù zhī ér tíng shì ēn fèng bàn suì
所司乃两黜之,而停世恩俸半岁。
lóng guī dào qīng pǔ fù lǎo wèi liǎn tián qiān mǔ qǐng xǐ jū
隆归,道青浦,父老为敛田千亩,请徙居。
lóng bù xǔ huān yǐn sān rì xiè qù
隆不许,欢饮三日谢去。
guī yì zòng qíng shī jiǔ hǎo bīn kè mài wén wèi huó
归益纵情诗酒,好宾客,卖文为活。
shī wén lǜ bù jīng yì yī huī shù zhǐ
诗文率不经意,一挥数纸。
cháng xì mìng liǎng rén duì àn niān èr tí gè fù bǎi yùn duō jiē zhī jiān èr zhāng bìng jiù
尝戏命两人对案拈二题,各赋百韵,咄嗟之间二章并就。
yòu yú rén duì yì kǒu sòng shī wén mìng rén shū zhī shū bù dǎi sòng yě
又与人对弈,口诵诗文,命人书之,书不逮诵也。
zǐ fù chén shì xiū zhuàn mào xué nǚ yǔ lóng nǚ yáo sè bìng néng shī
子妇沈氏,修撰懋学女,与隆女瑶瑟并能诗。
lóng yǒu suǒ zuò liǎng rén zhé hé zhī
隆有所作,两人辄和之。
liǎng jiā xiōng dì hé kè qí shī yuē liú xiāng cǎo
两家兄弟合刻其诗,曰《留香草》。
wáng zhì dēng zì bó gǔ cháng zhōu rén
王穉登,字伯谷,长洲人。
sì suì néng shǔ duì liù suì shàn bò kē dà zì shí suì néng shī cháng yì jùn fā yǒu shèng míng
四岁能属对,六岁善擘窠大字,十岁能诗,长益骏发有盛名。
jiā jìng mò yóu jīng shī kè dà xué shì yuán wěi jiā
嘉靖末,游京师,客大学士袁炜家。
wěi shì zhū jí shì zǐ mǔ dān shī bù chēng yì
炜试诸吉士紫牡丹诗,不称意。
mìng zhì dēng wèi zhī yǒu jǐng jù
命穉登为之,有警句。
wěi zhào shù zhū jí shì yuē jūn bèi zhí wén zhāng néng de wáng xiù cái yī jù yé
炜召数诸吉士曰:“君辈职文章,能得王秀才一句耶?
jiāng jiàn zhī cháo bù guǒ
”将荐之朝,不果。
lóng qìng chū fù yóu jīng shī xú jiē dāng guó pō xiū hàn yú wěi
隆庆初,复游京师,徐阶当国,颇修憾于炜。
huò quàn zhì dēng fú míng yuán gōng kè bù cóng kè yān shì kè yuè èr jí bèi shū qí shì
或劝穉登弗名袁公客,不从,刻《燕市》、《客越》二集,备书其事。
wú zhōng zì wén zhēng míng hòu fēng yǎ wú dìng shǔ
吴中自文征明后,风雅无定属。
zhì dēng cháng jí zhēng míng mén yáo jiē qí fēng zhǔ cí hàn zhī xí zhě sān shí yú nián
穉登尝及征明门,遥接其风,主词翰之席者三十余年。
jiā lóng wàn lì jiān bù yī shān rén yǐ shī míng zhě shí shù yú yǔn wén wáng shū chéng shěn míng chén bèi yóu wéi shì suǒ chēng rán shēng huá xuǎn hè zhì dēng wèi zuì
嘉、隆、万历间,布衣、山人以诗名者十数,俞允文、王叔承、沈明臣辈尤为世所称,然声华烜赫,穉登为最。
shēn shí xíng yǐ yuán lǎo lǐ jū tè xiāng tuī zhòng
申时行以元老里居,特相推重。
wáng shì zhēn yǔ tóng jùn yǒu shàn gù bù shèn tuī zhī
王世贞与同郡友善,顾不甚推之。
jí shì zhēn mò qí zhòng zǐ shì sù zuò shì xì yù zhì dēng wèi qīng shēn jiù yuán rén yǐ shì zhòng qí fēng yì
及世贞殁,其仲子士骕坐事系狱,穉登为倾身救援,人以是重其风义。
wàn lì zhōng zhào xiū guó shǐ dà xué shì zhào zhì gāo bèi jiàn zhì dēng jí qí tóng yì wèi xué lǐ jiāng dū lù bì huáng gāng wáng yī míng
万历中,诏修国史,大学士赵志皋辈荐穉登及其同邑魏学礼、江都陆弼、黄冈王一鸣。
yǒu zhào zhēng yòng wèi shàng ér shǐ jú ba
有诏征用,未上,而史局罢。
zú nián qī shí yú
卒年七十余。
zi liú zì yì fáng yì yǐ shī míng
子留,字亦房,亦以诗名。
yú yǔn wén zì zhòng wèi kūn shān rén
俞允文,字仲蔚,昆山人。
qí fù jǔ jìn shì guān dà lǐ píng shì
其父举进士,官大理评事。
yǔn wén nián shí wǔ wèi mǎ ān shān fù yuán jù gāi bó
允文年十五为《马鞍山赋》,援据该博。
nián wèi sì shí xiè qù zhū shēng zhuān lì yú shī wén shū fǎ
年未四十,谢去诸生,专力于诗文书法。
yǔ wáng shì zhēn shàn ér bù xǐ li pān lóng shī qí chí lùn bù gǒu tóng rú cǐ
与王世贞善,而不喜李攀龙诗,其持论不苟同如此。
wáng shū chéng zì chéng fù wú jiāng rén
王叔承,字承父,吴江人。
shǎo gū zhì jīng shēng yè yǐ hào gǔ xiè qù
少孤,治经生业,以好古谢去。
pín zhuì fù jiā wèi fù wēng suǒ suì bù yú yī qián nǎi xié fù guī fèng mǔ pín yì shén
贫,赘妇家,为妇翁所遂,不予一钱,乃携妇归奉母,贫益甚。
rù dōu kè dà xué shì li chūn fāng suǒ
入都,客大学士李春芳所。
xìng shì jiǔ chūn fāng yǒu suǒ zhuàn shù mì zhī wǎng wǎng wò jiǔ lóu qiàn shēn fú kěn yīng
性嗜酒,春芳有所撰述,觅之,往往卧酒楼,欠伸弗肯应。
jiǔ zhī nǎi xiè guī
久之,乃谢归。
tài cāng wáng xī jué qí bù yī jiāo yě
太仓王锡爵,其布衣交也。
zài zhào huì yǒu sān wáng bìng fēng zhī yì shū chéng yí shū shù qiān yán wèi dāng yǐn dà yì yǐ qù jiù lì zhēng bù dàng yī wéi liǎng duān fù zhǔ ēn gū wù wàng
再召,会有三王并封之议,叔承遗书数千言,谓当引大义以去就力争,不当依违两端,负主恩,辜物望。
xī jué de shū tàn fú
锡爵得书叹服。
qí shī jí wéi shì zhēn xiōng dì suǒ xǔ
其诗,极为世贞兄弟所许。
zú yú wàn lì zhōng
卒于万历中。
jù jiǔ sī zì ruì fu huáng méi rén
瞿九思,字睿夫,黄梅人。
fù shèng jiā jìng sān shí èr nián jìn shì
父晟,嘉靖三十二年进士。
lì guān guǎng píng zhī fǔ
历官广平知府。
záo zhǎng qú sān bǎi lǐ yǐn shuǐ wèi sì zhá de tián shù shí wàn mǔ
凿长渠三百里,引水为四闸,得田数十万亩。
zú yú guān
卒于官。
jiǔ sī shí suì cóng fù huàn jí ān shì luō hóng xiān
九思十岁从父宦吉安,事罗洪先。
shí wǔ zuò dìng zhì lùn
十五作《定志论》。
hòu cóng tóng jùn gěng dìng xiàng yóu xué yì jìn
后从同郡耿定向游,学益进。
jǔ wàn lì yuán nián xiāng shì
举万历元年乡试。
jū èr nián xiàn lìng zhāng wéi hàn wéi zhì kē pài mín jù ōu zhī wéi hàn zuò jiǔ sī chàng luàn
居二年,县令张维翰违制苛派,民聚殴之,维翰坐九思倡乱。
xún àn yù shǐ xiàng chéng hé wéi hàn jī biàn
巡按御史向程劾维翰激变。
lì bù shàng shū zhāng hàn yán yù shǐ yì fēi shì jiǔ sī suì zhǎng liú sāi xià
吏部尚书张瀚言御史议非是,九思遂长流塞下。
zi jiǎ nián shí sān wéi shū shù qiān yán lì dǐ gōng qīng sòng fù yuān
子甲,年十三,为书数千言,历抵公卿,讼父冤。
jiǎ dì hǎn yì fú què shàng shū qiú yòu
甲弟罕,亦伏阙上书求宥。
tú lóng zuò sòng jù shēng shū biàn gào zhōng wài féng mèng zhēn yì bái yú chu zhōng dāng shì ér zhāng jū zhèng gù cái jiǔ sī nǎi huò shì guī
屠隆作《讼瞿生书》,遍告中外,冯梦祯亦白于楚中当事,而张居正故才九思,乃获释归。
sān shí qī nián yǐ fǔ àn shū jiàn shòu hàn lín dài zhào lì cí bù shòu
三十七年,以抚按疏荐,授翰林待诏,力辞不受。
zhào yǒu sī suì gěi mǐ liù shí shí zhōng qí shēn
诏有司岁给米六十石,终其身。
nǎi zhuàn yuè zhāng jí wàn lì wǔ gōng lù qiǎn hǎn yì què shàng zhī
乃撰《乐章》及《万历武功录》,遣罕诣阙上之。
zú nián qī shí yī
卒年七十一。
jiǔ sī xué jí ào bó qí wén zhāng bù yǎ xún rán yī shí shì gǔ dǔ zhì zhī shì yì xiān qí chóu
九思学极奥博,其文章不雅驯,然一时嗜古笃志之士亦鲜其俦。
jiǎ zì shì zhī nián shí jiǔ jǔ yú xiāng zǎo zú
甲,字释之,年十九举于乡,早卒。
hǎn zì yuē yǒu qī suì néng wén
罕,字曰有,七岁能文。
bái fù yuān shí wǎng fǎn tú bù bù bì hán něi tiān xià chēng shuāng xiào
白父冤时,往返徒步,不避寒馁,天下称双孝。
chóng zhēn shí bì jǔ zhī zhōu
崇祯时,辟举知州。
táng shí shēng zì shū dá jiā dìng rén
唐时升,字叔达,嘉定人。
fù qīn xun yǔ guī yǒu guāng shàn gù shí shēng zǎo dēng yǒu guāng zhī mén
父钦训,与归有光善,故时升早登有光之门。
nián wèi sān shí xiè jǔ zǐ yè zhuān yì gǔ xué
年未三十,谢举子业,专意古学。
wáng shì zhēn guān nán dōu yán zhī dǐ shè yǔ biàn xī yí yì
王世贞官南都,延之邸舍,与辨晰疑义。
shí shēng zì yǐ chū guī shì mén bù kěn fù chēng wáng shì dì zǐ
时升自以出归氏门,不肯复称王氏弟子。
jí wáng xī jué fāng guó qí zi héng yāo shí shēng rù dōu zhí sāi shàng yòng bīng nì duàn qí qíng xíng xū shí jiàng shuài shèng fù wú yī shuǎng zhě
及王锡爵枋国,其子衡邀时升入都,值塞上用兵,逆断其情形虚实,将帅胜负,无一爽者。
jiā pín hào shī yǔ guàn yuán yì shū xiāo rán zì dé
家贫,好施予,灌园艺蔬,萧然自得。
shī yuán bǐ chéng bù jiā diǎn cuàn wén de yǒu guāng zhī chuán
诗援笔成,不加点窜,文得有光之传。
yǔ lǐ rén lóu jiān chéng jiā suì bìng chēng yuē liàn chuān sān lǎo
与里人娄坚、程嘉燧并称曰“练川三老”。
zú yú chóng zhēn jiǔ nián nián bā shí yǒu liù
卒于崇祯九年,年八十有六。
lóu jiān zì zi róu
娄坚,字子柔。
yòu hào xué qí shī yǒu jiē chū yǒu guāng mén
幼好学,其师友皆出有光门。
jiān xué yǒu shī chéng jīng míng xíng xiū xiāng lǐ tuī wèi dà shī
坚学有师承,经明行修,乡里推为大师。
gòng yú guó xué bù shì ér guī
贡于国学,不仕而归。
gōng shū fǎ shī yì qīng xīn
工书法,诗亦清新。
sì míng xiè sān bīn zhī xiàn shì hé shí shēng jiān jiā suì jí li liú fāng shī kè zhī yuē jiā dìng sì xiān shēng jí
四明谢三宾知县事,合时升、坚、嘉燧及李流芳诗刻之,曰《嘉定四先生集》。
liú fāng zì zhǎng héng wàn lì sān shí sì nián jǔ yú xiāng
流芳,字长蘅,万历三十四年举于乡。
gōng shī shàn shū yóu jīng huì shì
工诗善书,尤精绘事。
tiān qǐ chū huì shì běi shàng dǐ jìn jiāo wén jǐng fù shī ér fǎn suì jué yì jìn qǔ
天启初,会试北上,抵近郊闻警,赋诗而返,遂绝意进取。
chéng jiā suì zì mèng yáng xiū níng rén qiáo jū jiā dìng
程嘉燧,字孟阳,休宁人,侨居嘉定。
gōng shī shàn huà
工诗善画。
yǔ tōng zhōu gù yǎng qiān shàn
与通州顾养谦善。
yǒu rén quàn yì zhī nǎi dù jiāng yù gǔ sì yǔ jiǔ rén huān yǐn sān rì yè fù yǒng gǔ wǔ zhāng bú jiàn yǎng qiān ér fǎn
友人劝诣之,乃渡江寓古寺,与酒人欢饮三日夜,赋《咏古》五章,不见养谦而返。
chóng zhēn zhōng cháng shú qián qiān yì yǐ shì láng bà guī zhù ǒu gēng táng yāo jiā suì dú shū qí zhōng
崇祯中,常熟钱谦益以侍郎罢归,筑耦耕堂,邀嘉燧读书其中。
yuè shí nián fǎn xiū níng suì zú nián qī shí yǒu jiǔ
阅十年返休宁,遂卒,年七十有九。
qiān yì zuì zhòng qí shī chēng yuē sōng yuán shī lǎo
谦益最重其诗,称曰松圆诗老。
jiāo hóng zì ruò hóu jiāng níng rén
焦竑,字弱侯,江宁人。
wèi zhū shēng yǒu shèng míng
为诸生,有盛名。
cóng dū xué yù shǐ gěng dìng xiàng xué fù zhì yí yú luō rǔ fāng
从督学御史耿定向学,复质疑于罗汝芳。
jǔ jiā jìng sì shí sān nián xiāng shì xià dì hái
举嘉靖四十三年乡试,下第还。
dìng xiàng lìn shí sì jùn míng shì dú shū chóng zhèng shū yuàn yǐ hóng wèi zhī zhǎng
定向遴十四郡名士读书崇正书院,以竑为之长。
jí dìng xiàng lǐ jū fù wǎng cóng zhī
及定向里居,复往从之。
wàn lì shí qī nián shǐ yǐ diàn shì dì yī rén guān hàn lín xiū zhuàn yì tǎo xí guó cháo diǎn zhāng
万历十七年,始以殿试第一人官翰林修撰,益讨习国朝典章。
èr shí èr nián dà xué shì chén yú bì jiàn yì xiū guó shǐ yù hóng zhuān lǐng qí shì hóng xùn xiè nǎi xiān zhuàn jīng jí zhì qí tā lǜ wú suǒ zhuàn guǎn yì jìng ba
二十二年,大学士陈于陛建议修国史,欲竑专领其事,竑逊谢,乃先撰《经籍志》,其他率无所撰,馆亦竟罢。
hàn lín jiào xiǎo nèi shì shū zhě zhòng shì wèi jù wén hóng dú yuē cǐ cáo tā rì zài dì zuǒ yòu ān dé hū zhī
翰林教小内侍书者,众视为具文,竑独曰:“此曹他日在帝左右,安得忽之。
qǔ gǔ yān rén shàn è shí yǔ lùn shuō
”取古奄人善恶,时与论说。
huáng zhǎng zǐ chū gé hóng wèi jiǎng guān
皇长子出阁,竑为讲官。
gù shì jiǎng guān jìn jiǎng hǎn yǒu wèn zhě
故事,讲官进讲罕有问者。
hóng jiǎng bì xú yuē bó xué shěn wèn gōng yòng wéi jūn fū chén huò wèi jǐn wéi diàn xià cì míng wèn
竑讲毕,徐曰:“博学审问,功用维均,敷陈或未尽,惟殿下赐明问。
huáng zhǎng zǐ chēng shàn rán wú suǒ zhì nán yě
”皇长子称善,然无所质难也。
yī rì hóng fù jìn yuē diàn xià yán bù yì fā de wú huì qí wù yé
一日,竑复进曰:“殿下言不易发,得毋讳其误耶?
jiě zé yǒu wù wèn fù hé wù
解则有误,问复何误?
gǔ rén bù chǐ xià wèn yuàn yǐ wéi fǎ
古人不耻下问,愿以为法。
huáng zhǎng zǐ fù chēng shàn yì jìng wú suǒ wèn
”皇长子复称善,亦竟无所问。
hóng nǎi yǔ tóng liè móu xiān qǐ qí duān shì jiǎng shùn diǎn hóng jǔ jī yú zhòng shě jǐ cóng rén wèi wèn
竑乃与同列谋先启其端,适讲《舜典》,竑举“稽于众,舍己从人”为问。
huáng zhǎng zǐ yuē jī zhě kǎo yě
皇长子曰:“稽者,考也。
kǎo jí zhòng sī rán hòu shě jǐ zhī duǎn cóng rén zhī zhǎng
考集众思,然后舍己之短,从人之长。
yòu yī rì jǔ shàng dì jiàng zhōng ruò yǒu héng xìng
”又一日,举“上帝降衷,若有恒性”。
huáng zhǎng zǐ yuē cǐ wú tā jí tiān mìng zhī wèi xìng yě
皇长子曰:“此无他,即天命之谓性也。
shí fāng shí sān líng dá wèn wú zhì hóng yì jié chéng qǐ dí
”时方十三龄,答问无滞,竑亦竭诚启迪。
cháng jiǎng cì qún niǎo fēi míng huáng zhǎng zǐ yǎng shì hóng chuò jiǎng sù lì
尝讲次,群鸟飞鸣,皇长子仰视,竑辍讲肃立。
huáng zhǎng zǐ liǎn róng tīng nǎi fù jiǎng rú chū
皇长子敛容听,乃复讲如初。
hóng cháng cǎi gǔ chǔ jūn shì kě wéi fǎ jiè zhě wèi yǎng zhèng tú shuō nǐ jìn zhī
竑尝采古储君事可为法戒者为《养正图说》,拟进之。
tóng guān guō zhèng yù bèi è qí bù xiāng wén mù wéi jiǎ yù hóng suì zhǐ
同官郭正域辈恶其不相闻,目为贾誉,竑遂止。
hóng jì fù zhòng míng xìng fù shū zhí shí shì yǒu bù kě zhé xíng zhī yán lùn zhèng fǔ yì è zhī zhāng wèi yóu shén
竑既负重名,性复疏直,时事有不可,辄形之言论,政府亦恶之,张位尤甚。
èr shí wǔ nián zhǔ shùn tiān xiāng shì jǔ zǐ cáo fán děng jiǔ rén wén duō xiǎn dàn yǔ hóng bèi hé zhé fú níng zhōu tóng zhī
二十五年主顺天乡试,举子曹蕃等九人文多险诞语,竑被劾,谪福宁州同知。
suì yú dà jì fù juān zhì hóng suì bù chū
岁余大计,复镌秩,竑遂不出。
hóng bó jí qún shū zì jīng shǐ zhì bài guān zá shuō wú bù yān guàn
竑博极群书,自经史至稗官、杂说,无不淹贯。
shàn wèi gǔ wén diǎn zhèng xùn yǎ zhuó rán míng jiā
善为古文,典正驯雅,卓然名家。
jí míng dàn yuán hóng suǒ zì hào yě
集名《澹园》,竑所自号也。
jiǎng xué yǐ rǔ fāng wèi zōng ér shàn dìng xiàng xiōng dì jí lǐ zhì shí pō yǐ chán xué jī zhī
讲学以汝芳为宗,而善定向兄弟及李贽,时颇以禅学讥之。
wàn lì sì shí bā nián zú nián bā shí
万历四十八年卒,年八十。
xī zōng shí yǐ xiān cháo jiǎng dú ēn fù guān zèng yù dé cì jì yìn zǐ
熹宗时,以先朝讲读恩,复官,赠谕德,赐祭荫子。
fú wáng shí zhuī shì wén duān
福王时,追谥文端。
zi rùn shēng jiàn zhōng yì chuán
子润生,见《忠义传》。
huáng huī zì píng qiàn yī zì zhāo sù nán chōng rén
黄辉,字平倩,一字昭素,南充人。
hóng tóng nián jìn shì
竑同年进士。
yòu yǐng yì fù zǐ yuán guān hú guǎng yù shǐ shǔ xùn yí yù huī jiǎn lǜ rú lǎo lì
幼颖异,父子元,官湖广,御史属讯疑狱,辉检律如老吏。
yù shǐ wén ér yì zhī mìng fù yǐ zhì shòu qián gǔ jí yī lǎn zhé jì
御史闻而异之,命负以至,授钱谷集,一览辄记。
shāo zhǎng bó jí qún shū
稍长,博极群书。
nián shí wǔ jǔ xiāng shì dì yī
年十五举乡试第一。
jiǔ zhī chéng jìn shì gǎi shù jí shì
久之,成进士,改庶吉士。
guǎn kè wén zì duō yán xí shú làn mù wéi hàn lín tǐ jí li pān lóng wáng shì zhēn zhī xué xíng zé yòu gǎi ér cóng zhī
馆课文字多沿袭熟烂,目为翰林体,及李攀龙、王世贞之学行,则又改而从之。
huī kè yì xué gǔ yī yǐ hán ōu wèi shī guǎn gé wén shāo biàn
辉刻意学古,一以韩、欧为师,馆阁文稍变。
shí tóng guǎn zhōng shī wén tuī táo wàng líng shū huà tuī dǒng qí chāng huī shī jí shū yǔ qí míng
时同馆中,诗文推陶望龄,书画推董其昌,辉诗及书与齐名。
zhì zhēng shì huī shí de bā jiǔ hóng yǐ hóng yǎ míng yì zì xùn bù rú yě
至征事,辉十得八九,竑以闳雅名,亦自逊不如也。
yóu biān xiū qiān yòu zhōng yǔn chōng huáng zhǎng zǐ jiǎng guān
由编修迁右中允,充皇长子讲官。
shí dì chǒng zhèng guì fēi shū huáng hòu zhǎng zǐ zhǎng zǐ shēng mǔ wáng gōng fēi jǐ dài
时帝宠郑贵妃,疏皇后、长子,长子生母王恭妃几殆。
huī cóng nèi shù zhēng zhī qí zhuàng wèi tóng lǐ jǐ shì zhōng wáng dé wán yuē cǐ guó jiā dà shì dàn xī bù cè shū zhī shǐ cè wèi cháo tíng wú rén wú bèi wèi wàn shì lù yǐ
辉从内竖征知其状,谓同里给事中王德完曰:“此国家大事,旦夕不测,书之史册,谓朝廷无人,吾辈为万世僇矣。
dé wán fèn rán shǔ huī jù cǎo shàng zhī xià yù tíng zhàng bīn sǐ
”德完奋然,属辉具草上之,下狱,廷杖濒死。
huī zhōu xuán tuó zhān bù bì xiǎn zǔ rén huò wēi zhī
辉周旋橐𫗴,不避险阻,人或危之。
huī yuē wú xiàn rén yú huò kě zuò shì hu
辉曰:“吾陷人于祸,可坐视乎?
huī yǎ hǎo chán xué duō fāng wài jiāo wéi yán zhě suǒ lùn
”辉雅好禅学,多方外交,为言者所论。
shí yǐ wèi shù zǐ zhǎng sī jīng jú suì qǐng gào guī
时已为庶子掌司经局,遂请告归。
yǐ qǐ gù guān zhuó shǎo zhān shì jiān shì dú xué shì zú guān
已,起故官,擢少詹事兼侍读学士,卒官。
chén rén xī zì míng qīng cháng zhōu rén
陈仁锡,字明卿,长洲人。
fù yǔn jiān jìn shì
父允坚,进士。
lì zhī zhū jì chóng dé èr xiàn
历知诸暨、崇德二县。
rén xī nián shí jiǔ jǔ wàn lì èr shí wǔ nián xiāng shì
仁锡年十九,举万历二十五年乡试。
wén wǔ jìn qián yī běn shàn yì wǎng shī zhī de qí zhǐ yào
闻武进钱一本善《易》,往师之,得其指要。
jiǔ bù dì
久不第。
yì jiū xīn jīng shǐ zhī xué duō suǒ lùn zhù
益究心经史之学,多所论著。
tiān qǐ èr nián yǐ diàn shì dì sān rén shòu hàn lín biān xiū
天启二年以殿试第三人授翰林编修。
shí dì yī wéi wén zhèn mèng yì lǎo chéng sù xué
时第一为文震孟,亦老成宿学。
hǎi nèi xián qìng dé rén
海内咸庆得人。
míng nián dīng nèi jiān lú mù cì
明年丁内艰,庐墓次。
fú què qǐ gù guān xún zhí jīng yán diǎn gào chì
服阕,起故官,寻直经筵,典诰敕。
wèi zhōng xián mào biān gōng jiǎo zhǐ xī shàng gōng jué gěi shì quàn
魏忠贤冒边功,矫旨锡上公爵,给世券。
rén xī dāng shì cǎo chí bù kě qí dǎng yǐ wēi jié zhī yì rán yuē shì zì yǒu shì cǎo zhě hé bì wǒ
仁锡当视草,持不可,其党以威劫之,毅然曰:“世自有视草者,何必我!
zhōng xián wén zhī nù
”忠贤闻之怒。
bù shù rì lǐ rén sūn wén zhì yǐ sòng bù tiān gē jiàn bǔ zuò yāo yán duàn liàn chéng yù cí lián rén xī jí zhèn mèng zuì jiāng bù cè
不数日,里人孙文豸以诵《步天歌》见捕,坐妖言锻炼成狱,词连仁锡及震孟,罪将不测。
yǒu mì jiù zhě de xuē jí guī
有密救者,得削籍归。
chóng zhēn gǎi yuán zhào fù gù guān
崇祯改元,召复故官。
xuán jìn yòu zhōng yǔn shǔ guó zǐ sī yè shì zài zhí jīng yán
旋进右中允,署国子司业事,再直经筵。
yǐ yù xiū shén guāng èr cháo shí lù jìn yòu yù dé qǐ jiǎ guī
以预修神、光二朝实录,进右谕德,乞假归。
yuè sān nián jí jiā qǐ nán jīng guó zǐ jì jiǔ fu bài mìng de jí zú
越三年,即家起南京国子祭酒,甫拜命,得疾卒。
fú wáng shí zèng zhān shì shì wén zhuāng
福王时,赠詹事,谥文庄。
rén xī jiǎng qiú jīng jì yǒu zhì tiān xià shì xìng hào xué xǐ zhù shū yī shí guǎn gé zhōng bó qià zhě xiān qí chóu yún
仁锡讲求经济,有志天下事,性好学,喜著书,一时馆阁中博洽者鲜其俦云。
dǒng qí chāng zì xuán zǎi sōng jiāng huá tíng rén
董其昌,字玄宰,松江华亭人。
jǔ wàn lì shí qī nián jìn shì gǎi shù jí shì
举万历十七年进士,改庶吉士。
lǐ bù shì láng tián yī jùn yǐ jiào xí zú guān qí chāng qǐng jià zǒu shù qiān lǐ hù qí sàng guī zàng
礼部侍郎田一俊以教习卒官,其昌请假,走数千里,护其丧归葬。
qiān shòu biān xiū
迁授编修。
huáng zhǎng zǐ chū gé chōng jiǎng guān yīn shì qǐ wò huáng zhǎng zǐ měi mù shǔ zhī
皇长子出阁,充讲官,因事启沃,皇长子每目属之。
zuò shī zhí zhèng yì chū wèi hú guǎng fù shǐ yí jí guī
坐失执政意,出为湖广副使,移疾归。
qǐ gù guān dū hú guǎng xué zhèng bù xún qǐng zhǔ wèi shì jiā suǒ yuàn sǒu shēng rú shù bǎi rén gǔ zào huǐ qí gōng shǔ
起故官,督湖广学政,不徇请嘱,为势家所怨,嗾生儒数百人鼓噪,毁其公署。
qí chāng jí bài shū qiú qù dì bù xǔ ér lìng suǒ sī àn zhì qí chāng zú xiè shì xù
其昌即拜疏求去,帝不许,而令所司按治,其昌卒谢事旭。
qǐ shān dōng fù shǐ dēng lái bīng bèi hé nán cān zhèng bìng bù fù
起山东副使、登莱兵备、河南参政,并不赴。
guāng zōng lì wèn jiù jiǎng guān dǒng xiān shēng ān zài
光宗立,问:“旧讲官董先生安在?
nǎi zhào wèi tài cháng shǎo qīng zhǎng guó zǐ sī yè shì
”乃召为太常少卿,掌国子司业事。
tiān qǐ èr nián zhuó běn sì qīng jiān shì dú xué shì
天启二年擢本寺卿,兼侍读学士。
shí xiū shén zōng shí lù mìng wǎng nán fāng cǎi jí xiān cháo zhāng shū jí yí shì qí chāng qìng sōu bó zhēng lù chéng sān bǎi běn
时修《神宗实录》,命往南方采辑先朝章疏及遗事,其昌庆搜博征,录成三百本。
yòu cǎi liú zhōng zhī shū qiè yú guó běn fān fēng rén cái fēng sú hé qú shí huò lì zhì biān fáng zhě bié wèi sì shí juǎn
又采留中之疏切于国本、藩封、人才、风俗、河渠、食货、吏治、边防者,别为四十卷。
fǎng shǐ zàn zhī lì měi piān xì yǐ bǐ duàn
仿史赞之例,每篇系以笔断。
shū chéng biǎo jìn yǒu zhào bāo měi xuān fù shǐ guǎn
书成表进,有诏褒美,宣付史馆。
míng nián qiū zhuó lǐ bù yòu shì láng xié lǐ zhān shì fǔ shì xún zhuǎn zuǒ shì láng
明年秋,擢礼部右侍郎,协理詹事府事,寻转左侍郎。
wǔ nián zhēng yuè bài nán jīng lǐ bù shàng shū
五年正月拜南京礼部尚书。
shí zhèng zài yǎn shù dǎng huò kù liè
时政在奄竖,党祸酷烈。
qí chāng shēn zì yǐn yuǎn yú nián qǐng gào guī
其昌深自引远,逾年请告归。
chóng zhēn sì nián qǐ gù guān zhǎng zhān shì fǔ shì
崇祯四年起故官,掌詹事府事。
jū sān nián lǚ shū qǐ xiū zhào jiā tài zǐ tài bǎo zhì shì
居三年,屡疏乞休,诏加太子太保致仕。
yòu èr nián zú nián bā shí yǒu sān
又二年卒,年八十有三。
zèng tài zǐ tài fù
赠太子太傅。
fú wáng shí shì wén mǐn
福王时,谥文敏。
qí chāng tiān cái jùn yì shǎo fù zhòng míng
其昌天才俊逸,少负重名。
chū huá tíng zì chén dù chén càn yǐ hòu nán ān zhī fǔ zhāng bì zhān shì lù shēn bù zhèng mò rú zhōng jí zi shì lóng jiē yǐ shàn shū chēng
初,华亭自沈度、沈粲以后,南安知府张弼、詹事陆深、布政莫如忠及子是龙皆以善书称。
qí chāng hòu chū chāo yuè zhū jiā shǐ yǐ sòng mǐ fú wèi zōng
其昌后出,超越诸家,始以宋米芾为宗。
hòu zì chéng yī jiā míng wén wài guó
后自成一家,名闻外国。
qí huà jí sòng yuán zhū jiā zhī zhǎng xíng yǐ jǐ yì sǎ sǎ shēng dòng fēi rén lì suǒ jí yě
其画集宋、元诸家之长,行以己意,洒洒生动,非人力所及也。
sì fāng jīn shí zhī kè de qí zhì zuò shǒu shū yǐ wéi èr jué
四方金石之刻,得其制作手书,以为二绝。
zào qǐng wú xū rì chǐ sù duǎn zhá liú bù rén jiān zhēng gòu bǎo zhī
造请无虚日,尺素短札,流布人间,争购宝之。
jīng yú pǐn tí shōu cáng jiā de piàn yǔ zhī zì yǐ wéi zhòng
精于品题,收藏家得片语只字以为重。
xìng hé yì tōng chán lǐ xiāo xián tǔ nà zhōng rì wú sú yǔ
性和易,通禅理,萧闲吐纳,终日无俗语。
rén nǐ zhī mǐ fú zhào mèng fǔ yún
人儗之米芾、赵孟𫖯云。
tóng shí yǐ shàn shū míng zhě lín yì xíng tōng shùn tiān mǐ wàn zhōng jìn jiāng zhāng ruì tú shí rén wèi xíng zhāng mǐ dǒng yòu yuē nán dǒng běi mǐ
同时以善书名者,临邑刑侗、顺天米万钟、晋江张瑞图,时人谓刑、张、米、董,又曰南董、北米。
rán sān rén zhě bù dǎi qí chāng yuǎn shén
然三人者,不逮其昌远甚。
mò rú zhōng zì zi liáng
莫如忠,字子良。
jiā jìng shí qī nián jìn shì
嘉靖十七年进士。
lèi guān zhè jiāng bù zhèng shǐ
累官浙江布政使。
jié xiū zì hào
洁修自好。
xià yán sǐ jīng jì qí sàng
夏言死,经纪其丧。
shàn cǎo shū shī wén yǒu tǐ yào
善草书,诗文有体要。
shì lóng zì yún qīng hòu yǐ zì xíng gèng zì tíng hán
是龙,字云卿,后以字行,更字廷韩。
shí suì néng wén cháng shàn shū
十岁能文,长善书。
huáng fǔ fāng wáng shì zhēn bèi jí chēng zhī
皇甫汸、王世贞辈亟称之。
yǐ gòng shēng zhōng
以贡生终。
xíng tōng zì zi yuàn
刑侗,字子愿。
wàn lì èr nián jìn shì
万历二年进士。
zhōng shǎn xī xíng tài pú qīng
终陕西行太仆卿。
jiā zī jù wàn zhù lái qín guǎn yú gǔ lí qiū jiǎn chǎn fèng kè suì zhì zhōng luò
家资钜万,筑来禽馆于古犁丘,减产奉客,遂致中落。
mèi cí jìng shàn fǎng xiōng shū
妹慈静,善仿兄书。
mǐ wàn zhōng zì you shí
米万钟,字友石。
wàn lì èr shí sān nián jìn shì
万历二十三年进士。
lì guān jiāng xī àn chá shǐ
历官江西按察使。
tiān qǐ wǔ nián wèi zhōng xián dǎng ní wén huàn hé zhī suì xuē jí
天启五年,魏忠贤党倪文焕劾之,遂削籍。
chóng zhēn chū qǐ tài pú shǎo qīng zú guān
崇祯初,起太仆少卿,卒官。
zhāng ruì tú zhě guān zhì dà xué shì nì àn zhōng rén yě
张瑞图者,官至大学士,逆案中人也。
yuán hóng dào zì zhōng láng gōng ān rén
袁宏道,字中郎,公安人。
yǔ xiōng zōng dào dì zhōng dào bìng yǒu cái míng shí chēng sān yuán
与兄宗道、弟中道并有才名,时称“三袁”。
zōng dào zì bó xiū
宗道,字伯修。
wàn lì shí sì nián huì shì dì yī
万历十四年会试第一。
shòu shù jí shì jìn biān xiū zú guān yòu shù zǐ
授庶吉士,进编修,卒官右庶子。
tài chāng shí zhuī lù guāng zōng jiǎng guān zèng lǐ bù yòu shì láng
泰昌时,追录光宗讲官,赠礼部右侍郎。
hóng dào nián shí liù wèi zhū shēng jí jié shè chéng nán wèi zhī zhǎng
宏道,字中郎,十六岁还是生员时就创立城南诗社,他是诗社之长。
xián wèi shī gē gǔ wén yǒu shēng lǐ zhōng
闲为诗歌古文,有声里中。
jǔ wàn lì èr shí nián jìn shì
举万历二十年进士。
guī jiā xià wéi dú shū shī wén zhǔ miào wù
归家,下帷读书,诗文主妙悟。
xuǎn wú xiàn zhī xiàn tīng duàn mǐn jué gōng tíng xiān shì
选吴县知县,听断敏决,公庭鲜事。
yǔ shì dà fū tán shuō shī wén yǐ fēng yǎ zì mìng
与士大夫谈说诗文,以风雅自命。
yǐ ér jiě guān qù
已而解官去。
qǐ shòu shùn tiān jiào shòu lì guó zi zhù jiào lǐ bù zhǔ shì xiè bìng guī
起授顺天教授,历国子助教、礼部主事,谢病归。
jiǔ zhī qǐ gù guān
久之,起故官。
xún yǐ qīng wàng zhuó lì bù yàn fēng zhǔ shì gǎi wén xuǎn
寻以清望擢吏部验封主事,改文选。
xún yí kǎo gōng yuán wài láng lì suì zhōng kǎo chá qún lì fǎ yán wài guān sān suì yī chá jīng guān liù suì wǔ guān wǔ suì cǐ cáo ān dé dú miǎn
寻移考功员外郎,立岁终考察群吏法,言:“外官三岁一察,京官六岁,武官五岁,此曹安得独免?
shū shàng bào kě suì wèi dìng zhì
”疏上,报可,遂为定制。
qiān jī xūn láng zhōng hòu xiè bìng guī shù yuè zú
迁稽勋郎中,后谢病归,数月卒。
zhōng dào zì xiǎo xiū
中道,字小修。
shí yú suì zuò huáng shān xuě èr fù wǔ qiān yú yán
十余岁,作《黄山》、《雪》二赋,五千余言。
cháng yì háo mài cóng liǎng xiōng huàn yóu jīng shī duō jiāo sì fāng míng shì zú jì bàn tiān xià
长益豪迈,从两兄宦游京师,多交四方名士,足迹半天下。
wàn lì sān shí yī nián shǐ jǔ yú xiāng
万历三十一年始举于乡。
yòu shí sì nián nǎi chéng jìn shì
又十四年乃成进士。
yóu huī zhōu jiào shòu lì guó zi bó shì nán jīng lǐ bù zhǔ shì
由徽州教授,历国子博士、南京礼部主事。
tiān qǐ sì nián jìn nán jīng lì bù láng zhōng zú yú guān
天启四年进南京吏部郎中,卒于官。
xiān shì wáng li zhī xué shèng xíng yuán shì xiōng dì dú xīn fēi zhī
先是,王、李之学盛行,袁氏兄弟独心非之。
zōng dào zài guǎn zhōng yǔ tóng guǎn huáng huī lì pái qí shuō
宗道在馆中,与同馆黄辉力排其说。
yú táng hǎo bái lè tiān yú sòng hǎo sū shì míng qí zhāi yuē bái sū
于唐好白乐天,于宋好苏轼,名其斋曰白苏。
zhì hóng dào yì jiáo yǐ qīng xīn qīng jùn xué zhě duō shě wáng li ér cóng zhī mù wéi gōng ān tǐ
至宏道,益矫以清新轻俊,学者多舍王、李而从之,目为公安体。
rán xì xuè cháo xiào jiān zá lǐ yǔ kōng shū zhě biàn zhī
然戏谑嘲笑,间杂俚语,空疏者便之。
qí hòu wáng li fēng jiàn xi ér zhōng tán zhī shuō dà chì
其后,王、李风渐息,而钟、谭之说大炽。
zhōng tán zhě zhōng xīng tán yuán chūn yě
钟、谭者,钟惺、谭元春也。
xīng zì bó jìng jìng líng rén
惺,字伯敬,竟陵人。
wàn lì sān shí bā nián jìn shì
万历三十八年进士。
shòu xíng rén shāo qiān gōng bù zhǔ shì xún gǎi nán jīng lǐ bù jìn láng zhōng
授行人,稍迁工部主事,寻改南京礼部,进郎中。
zhuó fú jiàn tí xué qiān shì yǐ fù yōu guī zú yú jiā
擢福建提学佥事,以父忧归,卒于家。
xīng mào qǐn léi bù shèng yī wéi rén yán lěng bù xǐ jiē sú kè yóu cǐ de xiè rén shì
惺貌寝,羸不胜衣,为人严冷,不喜接俗客,由此得谢人事。
guān nán dōu jiù qín huái shuǐ gé dú shǐ héng zhì bǐng yè yǒu suǒ jiàn jí bǐ zhī míng yuē shǐ huái
官南都,僦秦淮水阁读史,恒至丙夜,有所见即笔之,名曰《史怀》。
wǎn táo yú chán yǐ zú
晚逃于禅以卒。
zì hóng dào jiáo wáng li shī zhī bì chàng yǐ qīng zhēn xīng fù jiáo qí bì biàn ér wèi yōu shēn gū qiào
自宏道矫王、李诗之弊,倡以清真,惺复矫其弊,变而为幽深孤峭。
yǔ tóng lǐ tán yuán chūn píng xuǎn táng rén zhī shī wèi táng shī guī yòu píng xuǎn duò yǐ qián shī wèi gǔ shī guī
与同里谭元春评选唐人之诗为《唐诗归》,又评选隋以前诗为《古诗归》。
zhōng tán zhī míng mǎn tiān xià wèi zhī jìng líng tǐ
钟、谭之名满天下,谓之竟陵体。
rán liǎng rén xué bù shèn fù qí shí jiě duō pì dà wéi tōng rén suǒ jī
然两人学不甚富,其识解多僻,大为通人所讥。
yuán chūn zì you xià míng bèi hòu yú xīng yǐ shī guī gù yǔ qí míng
元春,字友夏,名辈后于惺,以《诗归》故,与齐名。
zhì tiān qǐ qī nián shǐ jǔ xiāng shì dì yī xīng yǐ qián zú yǐ
至天启七年始举乡试第一,惺已前卒矣。
wáng wéi jiǎn zì sǔn zhòng xiáng fú rén
王惟俭,字损仲,祥符人。
wàn lì èr shí sān nián jìn shì
万历二十三年进士。
shòu wéi xiàn zhī xiàn qiān bīng bù zhí fāng zhǔ shì
授潍县知县,迁兵部职方主事。
sān shí nián chūn liáo dōng zǒng bīng guān mǎ lín yǐ wǔ shuì shǐ gāo huái bèi dǎi bīng bù shàng shū tián lè děng jiù zhī
三十年春,辽东总兵官马林以忤税使高淮被逮,兵部尚书田乐等救之。
dì nù zé zhí fāng bù tuī dài zhě kōng sī ér zhú wéi jiǎn yì xuē jí guī
帝怒,责职方不推代者,空司而逐,惟俭亦削籍归。
jiā jū èr shí nián guāng zōng lì qǐ guāng lù chéng
家居二十年,光宗立,起光禄丞。
sān qiān dà lǐ shǎo qīng
三迁大理少卿。
tiān qǐ sān nián bā yuè zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ shān dōng
天启三年八月擢右佥都御史,巡抚山东。
zhí xú hóng rú zhī luàn mín duō táo wáng liáo rén bì nàn lái zhě yì duō shī suǒ wéi jiǎn jiā yì suí jí
值徐鸿儒之乱,民多逃亡,辽人避难来者,亦多失所,惟俭加意绥辑。
wǔ nián sān yuè zhuó nán jīng bīng bù yòu shì láng wèi fù
五年三月擢南京兵部右侍郎,未赴。
rù wèi gōng bù yòu shì láng wèi zhōng xián dǎng yù shǐ tián jǐng xīn hé zhī luò zhí xián zhù
入为工部右侍郎,魏忠贤党御史田景新劾之,落职闲住。
wéi jiǎn zī mǐn shì xué
惟俭资敏嗜学。
chū bèi fèi sì lì jīng shǐ bǎi jiā
初被废,肆力经史百家。
kǔ sòng shǐ fán wú shǒu shān dìng zì wèi yī shū
苦《宋史》繁芜,手删定,自为一书。
hǎo shū huà gǔ wán
好书画古玩。
wàn lì tiān qǐ jiān shì suǒ chēng bó wù jūn zǐ wéi jiǎn yǔ dǒng qí chāng bìng ér jiā xīng li rì huá yà zhī
万历、天启间,世所称博物君子,惟俭与董其昌并,而嘉兴李日华亚之。
rì huá zì jūn shí jiā xīng rén
日华,字君实,嘉兴人。
wàn lì èr shí nián jìn shì
万历二十年进士。
guān zhì tài pú shǎo qīng
官至太仆少卿。
tián dàn hé yì yǔ wù wú wǔ
恬澹和易,与物无忤。
wéi jiǎn zé kǒu duō wēi cí hǎo pēng jī dào xué rén bù néng kān
惟俭则口多微词,好抨击道学,人不能堪。
cháng yǔ shí bèi yàn jí zhēng hàn shū yī shì jù xī běn mò zhǐ qí fù xiào yuē míng xià níng yǒu xū shì hu
尝与时辈宴集,征《汉书》一事,具悉本末,指其腹笑曰:“名下宁有虚士乎!
qí zì xǐ rú cǐ
”其自喜如此。
cáo xué quán zì néng shǐ hóu guān rén
曹学牷,字能始,侯官人。
ruò guàn jǔ wàn lì èr shí sān nián jìn shì shòu hù bù zhǔ shì
弱冠举万历二十三年进士,授户部主事。
zhōng chá diǎn diào nán jīng tiān zhù dà lǐ zuǒ sì zhèng
中察典,调南京添注大理左寺正。
jū rǒng sǎn qī nián sì lì yú xué
居冗散七年,肆力于学。
lèi qiān nán jīng hù bù láng zhōng sì chuān yòu cān zhèng àn chá shǐ
累迁南京户部郎中,四川右参政、按察使。
shǔ fǔ huǐ yú huǒ gū xiū zī qī shí wàn jīn xué quán yǐ zōng fān tiáo lì què zhī
蜀府毁于火,估修资七十万金,学牷以《宗藩条例》却之。
yòu zhōng chá diǎn yì diào
又中察典,议调。
tiān qǐ èr nián qǐ guǎng xī yòu cān yì
天启二年起广西右参议。
chū tǐng jī yù xìng liú tíng yuán bèi zhǔ fēng diān
初,梃击狱兴,刘廷元辈主疯颠。
xué quán zhe yě shǐ jì lüè zhí shū shì běn mò
学牷著《野史纪略》,直书事本末。
zhì liù nián qiū xué quán qiān shǎn xī fù shǐ wèi xíng ér tíng yuán fù wèi zhōng xián dà xìng nǎi hé xué quán sī zhuàn yě shǐ xiáo luàn guó zhāng suì xuē jí huǐ suǒ lòu bǎn
至六年秋,学牷迁陕西副使,未行,而廷元附魏忠贤大幸,乃劾学牷私撰野史,淆乱国章,遂削籍,毁所镂板。
xún àn yù shǐ wáng zhèng xīn yǐ cháng jiàn xué quán yì lēi xián zhù
巡按御史王政新,以尝荐学牷,亦勒闲住。
guǎng xī dà lì chuāi xué quán bì děi zhòng huò jī liú yǐ dài
广西大吏揣学牷必得重祸,羁留以待。
yǐ zhī zhōng xián wú yì shā zhī nǎi de shì hái
已,知忠贤无意杀之,乃得释还。
chóng zhēn chū qǐ guǎng xī fù shǐ lì cí bù jiù
崇祯初,起广西副使,力辞不就。
jiā jū èr shí nián zhù shū suǒ jū shí cāng yuán zhōng wèi shí cāng shí èr dài shī xuǎn shèng xíng yú shì
家居二十年,著书所居石仓园中,为《石仓十二代诗选》,盛行于世。
cháng wèi èr shì yǒu cáng wú rú hé dú wú yù xiū rú cáng yǔ dǐng lì
尝谓“二氏有藏,吾儒何独无”,欲修儒藏与鼎立。
cǎi xié sì kù shū yīn lèi fēn ji shí yǒu yú nián gōng wèi jí jùn liǎng jīng jì fù
采撷四库书,因类分辑,十有余年,功未及竣,两京继覆。
táng wáng lì yú mǐn zhōng qǐ shòu tài cháng qīng
唐王立于闽中,起授太常卿。
xún qiān lǐ bù yòu shì láng jiān shì jiǎng xué shì jìn shàng shū jiā tài zǐ tài bǎo
寻迁礼部右侍郎兼侍讲学士,进尚书,加太子太保。
jí shì bài zǒu rù shān zhōng tóu huán ér sǐ nián qī shí yǒu sì
及事败,走入山中,投缳而死,年七十有四。
shī wén shén fù zǒng míng shí cāng jí
诗文甚富,总名《石仓集》。
wàn lì zhōng mǐn zhōng wén fēng pō shèng zì xué quán chàng zhī wǎn nián gèng yǐ xùn jié zhe yún
万历中,闽中文风颇盛,自学牷倡之,晚年更以殉节著云。
qí tóng yì hòu qǐ zhě céng yì zhuàn zì fú rén jìn jiāng rén jiā hóu guān
其同邑后起者,曾异撰,字弗人,晋江人,家侯官。
fù wèi zhū shēng zǎo zú
父为诸生,早卒。
mǔ zhāng shì yǐ yí fù shēng
母张氏,以遗腹生。
jiā jù shén fǎng jì gěi chén xī
家𪧘甚,纺绩给晨夕。
yì zhuàn qǐ gū tóng shì mǔ zhì xiào
异撰起孤童,事母至孝。
suì jī cǎi shǔ yè zá kāng hé shí zhī mǔ qī cháng fù běn chú qián cǎo gěi cuàn
岁饥,采薯叶杂糠籺食之,母妻尝负畚锄干草给爨。
rán xìng jiè shén zhǎng lì zhī qí pín yù wéi dì bù xiè yě
然性介甚,长吏知其贫,欲为地,不屑也。
wú xīng pān céng hóng dū xué zhèng shàng qí mǔ jié xíng huò jīng yú cháo
吴兴潘曾纮督学政,上其母节行,获旌于朝。
jí céng hóng xún fǔ nán gàn de wáng wéi jiǎn suǒ zhuàn sòng shǐ zhāo yì zhuàn jí xīn jiàn xú shì pǔ gēng dìng wèi chéng ér ba
及曾纮巡抚南、赣,得王惟俭所撰《宋史》,招异撰及新建徐世溥更定,未成而罢。
yì zhuàn jiǔ wèi zhū shēng jiū xīn jīng shì xué suǒ wéi shī yǒu jī qì
异撰久为诸生,究心经世学,所为诗,有奇气。
chóng zhēn shí èr nián jǔ xiāng shì nián sì shí yǒu jiǔ yǐ zài fù huì shì hái suì zú
崇祯十二年举乡试,年四十有九矣,再赴会试还,遂卒。
wáng zhì jiān zì ruò shēng kūn shān rén
王志坚,字弱生,昆山人。
fù lín hēng jìn shì
父临亨,进士。
háng zhōu zhī fǔ
杭州知府。
zhì jiān jǔ wàn lì sān shí bā nián jìn shì shòu nán jīng bīng bù zhǔ shì qiān yuán wài láng láng zhōng
志坚举万历三十八年进士,授南京兵部主事,迁员外郎、郎中。
xiá rì yào tóng shè láng wèi dú shǐ shè zhuàn dú shǐ shāng yǔ
暇日要同舍郎为读史社,撰《读史商语》。
qiān guì zhōu tí xué qiān shì bù fù qǐ shì yǎng guī
迁贵州提学佥事,不赴,乞侍养归。
tiān qǐ èr nián qǐ dū zhè jiāng yì chuán bēn mǔ sāng guī
天启二年起督浙江驿传,奔母丧归。
chóng zhēn sì nián fù yǐ qiān shì dū hú guǎng xué zhèng lǐ bù tuī wéi xué zhèng dì yī
崇祯四年复以佥事督湖广学政,礼部推为学政第一。
liù nián zú yú guān
六年卒于官。
zhì jiān shǎo yǔ li liú fāng tóng xué wèi shī wén fǎ táng sòng míng jiā
志坚少与李流芳同学,为诗文,法唐、宋名家。
tōng jí hòu bǔ jū wú mén gǔ nán yuán dù mén què sǎo sì zhì dú shū xiān jīng hòu shǐ xiān shǐ hòu zǐ jí
通籍后,卜居吴门古南园,杜门却扫,肆志读书,先经后史,先史后子、集。
qí dú jīng xiān jiān shū ér hòu biàn lùn
其读经,先笺疏而后辨论。
dú shǐ xiān zhèng jù ér hòu fā míng
读史,先证据而后发明。
dú zi zé wèi táng sòng ér hòu wú zi dāng qǔ shuō jiā zhī yǒu bì jīng shǐ zhě bǔ zhī
读子,则谓唐、宋而后无子,当取说家之有裨经史者补之。
dú jí zé dìng qín hàn yǐ hòu gǔ wén wèi wǔ biān kǎo hé táng sòng bēi zhì yuán shǐ chuán jùn zá shuō yǐ cān hé qí shì zhī tóng yì wén zhī chún bó
读集,则定秦、汉以后古文为五编,考核唐、宋碑志,援史传,捃杂说,以参核其事之同异、文之纯驳。
qí yú nèi diǎn yì shēn biàn xìng xiāng zhī zōng
其于内典,亦深辨性相之宗。
zuò shī shén fù zì xuǎn zhǐ qī shí yú shǒu
作诗甚富,自选止七十余首。
dì zhì zhǎng zì píng zhòng jǔ yú xiāng yì shēn yú jīng xué
弟志长,字平仲,举于乡,亦深于经学。
ài nán yīng zì qiān zi dōng xiāng rén
艾南英,字千子,东乡人。
qī suì zuò zhú lín qī xián lùn
七岁作《竹林七贤论》。
zhǎng wèi zhū shēng hào xué wú suǒ bù kuī
长为诸生,好学无所不窥。
wàn lì mò chǎng wū wén fǔ làn nán yīng shēn jí zhī yǔ tóng jùn zhāng shì chún luō wàn zǎo chén jì tài yǐ xīng qǐ sī wén wèi rèn nǎi kè sì rén suǒ zuò xíng zhī shì
万历末,场屋文腐烂,南英深疾之,与同郡章世纯、罗万藻、陈际泰以兴起斯文为任,乃刻四人所作行之世。
shì rén xī rán guī zhī chēng wéi zhāng luō chén ài
世人翕然归之,称为章、罗、陈、艾。
tiān qǐ sì nián nán yīng shǐ jǔ yú xiāng
天启四年,南英始举于乡。
zuò zhǔ jiǎn tǎo dīng qián xué jǐ shì zhōng hǎo tǔ gāo fā cè dǐ wèi zhōng xián nán yīng duì cè yì yǒu jī cì yǔ
座主检讨丁干学、给事中郝土膏发策诋魏忠贤,南英对策亦有讥刺语。
zhōng xián nù xuē kǎo guān jí nán yīng yì tíng sān kē
忠贤怒,削考官籍,南英亦停三科。
zhuāng liè dì jí wèi zhào xǔ huì shì
庄烈帝即位,诏许会试。
jiǔ zhī zú bù dì ér wén rì yǒu míng
久之,卒不第,而文日有名。
fù qì líng wù rén duō dàn qí kǒu
负气陵物,人多惮其口。
shǐ wáng li zhī xué dà xíng tiān xià tán gǔ wén zhě xī zōng zhī hòu zhōng tán chū ér yī biàn
始王、李之学大行,天下谈古文者悉宗之,后钟、谭出而一变。
zhì shì qián qiān yì fù zhòng míng yú cí lín tòng xiāng jiū bó
至是钱谦益负重名于词林,痛相纠驳。
nán yīng hé zhī pái dǐ wáng li bù yí yú lì
南英和之,排诋王、李不遗余力。
liǎng jīng jì fù jiāng xī jùn xiàn jǐn shī nán yīng nǎi rù mǐn
两京继覆,江西郡县尽失,南英乃入闽。
táng wáng zhào jiàn chén shí kě yōu shū shòu bīng bù zhǔ shì xún gǎi yù shǐ
唐王召见,陈十可忧疏,授兵部主事,寻改御史。
míng nián bā yuè zú yú yán píng
明年八月卒于延平。
zhāng shì chún zì dà lì lín chuān rén
章世纯,字大力,临川人。
bó wén qiáng jì
博闻强记。
jǔ tiān qǐ yuán nián xiāng shì
举天启元年乡试。
chóng zhēn zhōng lèi guān liǔ zhōu zhī fǔ nián yǐ qī shí yǐ wén jīng shī biàn bēi fèn gòu jí zú
崇祯中,累官柳州知府,年已七十矣,闻京师变,悲愤,遘疾卒。
luō wàn zǎo zì wén zhǐ shì chún tóng xiàn rén
罗万藻,字文止,世纯同县人。
tiān qǐ qī nián jǔ yú xiāng
天启七年举于乡。
chóng zhēn zhōng xíng bǎo jǔ fǎ jì jiǔ ní yuán lù yǐ wàn zǎo yìng zhào cí bù jiù
崇祯中行保举法,祭酒倪元璐以万藻应诏,辞不就。
fú wáng shí wéi shàng kàng zhī xiàn
福王时为上杭知县。
táng wáng lì yú mǐn zhuó lǐ bù zhǔ shì
唐王立于闽,擢礼部主事。
nán yīng zú kū ér bìn zhī jū shù yuè yì zú
南英卒,哭而殡之,居数月亦卒。
chén jì tài zì dà shì yì lín chuān rén fù liú yù tīng zhōu wǔ píng shēng yú qí de
陈际泰,字大士,亦临川人,父流寓汀州武平,生于其地。
jiā pín bù néng cóng shī yòu wú shū shí qǔ páng shè r shū píng rén qiè sòng
家贫,不能从师,又无书,时取旁舍儿书,屏人窃诵。
cóng wài xiōng suǒ huò shū jīng sì jiǎo yǐ màn miè qiě wú jù dòu zì yǐ yì shí bié zhī suì tōng qí yì
从外兄所获《书经》,四角已漫灭,且无句读,自以意识别之,遂通其义。
shí suì yú wài jiā yào lóng zhōng jiàn shī jīng qǔ ér jí zǒu
十岁,于外家药笼中见《诗经》,取而疾走。
fù jiàn zhī nù dū wǎng tián zé xié zhì tián suǒ jù gāo fù ér ó suì bì shēn bù wàng
父见之,怒,督往田,则携至田所,踞高阜而哦,遂毕身不忘。
jiǔ zhī fǎn lín chuān yǔ nán yīng bèi yǐ shí wén míng tiān xià
久之,返临川,与南英辈以时文名天下。
qí wéi wén mǐn shén yī rì kě èr sān shí shǒu xiān hòu suǒ zuò zhì wàn shǒu jīng shēng jǔ yè zhī fù wú ruò jì tài zhě
其为文,敏甚,一日可二三十首,先后所作至万首,经生举业之富,无若际泰者。
chóng zhēn sān nián jǔ yú xiāng
崇祯三年举于乡。
yòu sì nián chéng jìn shì nián liù shí yǒu bā yǐ
又四年成进士,年六十有八矣。
yòu sān nián chú xíng rén
又三年除行人。
jū sì nián hù gù xiāng cài guó yòng sàng nán xíng zú yú dào
居四年,护故相蔡国用丧南行,卒于道。
zhāng pǔ zì tiān rú tài cāng rén
张溥,字天如,太仓人。
bó fù fǔ zhī nán jīng gōng bù shàng shū
伯父辅之,南京工部尚书。
pǔ yòu shì xué
溥幼嗜学。
suǒ dú shū bì shǒu chāo chāo yǐ lǎng sòng yī guò jí fén zhī yòu chāo rú shì zhě liù qī shǐ yǐ
所读书必手钞,钞已朗诵一过,即焚之,又钞,如是者六七始已。
yòu shǒu wò guǎn chù zhǐ zhǎng chéng jiǎn
右手握管处,指掌成茧。
dōng rì shǒu jūn rì wò tāng shù cì
冬日手皲,日沃汤数次。
hòu míng dú shū zhī zhāi yuē qī lù yǐ cǐ yě
后名读书之斋曰“七录”,以此也。
yǔ tóng lǐ zhāng cǎi gòng xué qí míng hào lóu dōng èr zhāng
与同里张采共学齐名,号“娄东二张”。
chóng zhēn yuán nián yǐ xuǎn gòng shēng rù dōu cǎi fāng chéng jìn shì liǎng rén míng chè dū xià
崇祯元年以选贡生入都,采方成进士,两人名彻都下。
yǐ ér cǎi guān lín chuān
已而采官临川。
pǔ guī jí jùn zhōng míng shì xiāng yǔ fù gǔ xué míng qí wén shè rì fù shè
溥归,集郡中名士相与复古学,名其文社日复社。
sì nián chéng jìn shì gǎi shù jí shì
四年成进士,改庶吉士。
yǐ zàng qīn qǐ jiǎ guī dú zhě ruò jīng shēng wú jiàn hán shǔ
以葬亲乞假归,读者若经生,无间寒暑。
sì fāng dàn míng zhě zhēng zǒu qí mén jǐn míng wéi fù shè
四方啖名者争走其门,尽名为复社。
pǔ yì qīng shēn jié nà jiāo yóu rì guǎng shēng qì tōng cháo yòu
溥亦倾身结纳,交游日广,声气通朝右。
suǒ pǐn tí jiǎ yǐ pō néng wéi róng rǔ
所品题甲乙,颇能为荣辱。
zhū bēn zǒu fù lì zhě zhé zì jīn yuē wú yǐ sì dōng lín yě
诸奔走附丽者,辄自矜曰:“吾以嗣东林也。
zhí zhèng dà liáo yóu cǐ è zhī
”执政大僚由此恶之。
lǐ rén lù wén shēng zhě shū zī wèi jiàn shēng qiú rù shè bù xǔ cǎi yòu cháng yǐ shì chì zhī
里人陆文声者,输赀为监生,求入社不许,采又尝以事抶之。
wén shēng yì què yán fēng sú zhī bì jiē yuán yú shì zǐ
文声诣阙言:“风俗之弊,皆原于士子。
pǔ cǎi wéi zhǔ méng chàng fù shè luàn tiān xià
溥、采为主盟,倡复社,乱天下。
wēn tǐ rén fāng fāng guó shì xià suǒ sī
”温体仁方枋国事,下所司。
qiān yán jiǔ zhī tí xué yù shǐ ní yuán gǒng bīng bèi cān yì féng yuán yáng tài cāng zhī zhōu zhōu zhòng lián yán fù shè wú kě zuì
迁延久之,提学御史倪元珙、兵备参议冯元扬、太仓知州周仲连言复社无可罪。
sān rén jiē biǎn chì yán zhǐ qióng jiū bù yǐ
三人皆贬斥,严旨穷究不已。
mǐn rén zhōu zhī kuí zhě cháng wèi sū zhōu tuī guān zuò shì bà qù yí pǔ wèi zhī hèn shén
闽人周之夔者,尝为苏州推官,坐事罢去,疑溥为之,恨甚。
wén wén shēng jié pǔ suì fú què yán pǔ děng bǎ chí jì diǎn jǐ bà zhí shí qí suǒ wèi yīn jí fù shè zì héng zhuàng
闻文声讦溥,遂伏阙言溥等把持计典,己罢职实其所为,因及复社恣横状。
zhāng xià xún fǔ zhāng guó wéi děng yán zhī kuí qù guān wú yù pǔ shì yì bèi zhǐ qiáo ràng
章下,巡抚张国维等言之夔去官,无预溥事,亦被旨谯让。
zhì shí sì nián pǔ yǐ zú ér shì yóu wèi jìng
至十四年,溥已卒,而事犹未竟。
xíng bù shì láng cài yì chēn zuò dǎng xuē guó guān xì yù wèi zhī pǔ zú yě jié pǔ yáo wò cháo bǐng jǐ zuì yóu pǔ yīn yán cǎi jié dǎng luàn zhèng
刑部侍郎蔡奕琛坐党薛国观系狱,未知溥卒也,讦溥遥握朝柄,己罪由溥,因言采结党乱政。
zhào zé pǔ cǎi huí zòu cǎi shàng yán fù shè fēi chén shì rán chén yǔ pǔ shēng píng xiāng cuì lì sǐ bì wǎng luó fù yì tú quán yì bù chū cǐ
诏责溥、采回奏,采上言:“复社非臣事,然臣与溥生平相淬砺,死避网罗,负义图全,谊不出此。
niàn pǔ rì yè jiě jīng lùn wén shǐ xīn bào chēng céng wèi yī rì fú guān huái zhōng rù dì
念溥日夜解经论文,矢心报称,曾未一日服官,怀忠入地。
jí jīn yán lún zhī xià bìng bù de qì xuè zì míng liáng zú āi dào
即今严纶之下,并不得泣血自明,良足哀悼。
dàng shì shí tǐ rén yǐ qián ba jì zhě zhāng zhì fā xuē guó guān jiē bù xǐ dōng lín gù suǒ sī bù gǎn fù zòu
”当是时,体仁已前罢,继者张至发、薛国观皆不喜东林,故所司不敢复奏。
jí shì zhì fā guó guān yì xiāng jì ba ér zhōu yán rú dāng guó pǔ zuò zhǔ yě qí huò zài xiāng pǔ yǒu lì yān gù cǎi shū shàng shì jí de jiě
及是,至发、国观亦相继罢,而周延儒当国,溥座主也,其获再相,溥有力焉,故采疏上,事即得解。
míng nián yù shǐ liú xī zuò jǐ shì zhōng jiāng cǎi jiāo zhāng yán pǔ dǐ xíng bó wén suǒ zuǎn shù jīng shǐ yǒu gōng shèng xué yi qǔ bèi yǐ yè guān
明年,御史刘熙祚、给事中姜采交章言溥砥行博闻,所纂述经史,有功圣学,宜取备乙夜观。
dì yù jīng yán wèn jí èr rén yán rú duì yuē dú shū hǎo xiù cái
帝御经筵,问及二人,延儒对曰:“读书好秀才。
dì yuē pǔ yǐ zú cǎi xiǎo chén yán guān hé wéi jiàn zhī
”帝曰:“溥已卒,采小臣,言官何为荐之?
yán rú yuē èr rén hào dú shū néng wén zhāng yán guān wèi jǔ zǐ shí dú qí wén yòu yǐ qí yòng wèi jìng gù xī zhī ěr
”延儒曰:“二人好读书,能文章,言官为举子时读其文,又以其用未竟,故惜之耳。
dì yuē yì wèi miǎn piān
”帝曰:“亦未免偏。
yán rú yán chéng rú shèng yù pǔ yǔ huáng dào zhōu jiē piān yīn shàn dú shū yǐ gù xī zhī zhě zhòng
”延儒言:“诚如圣谕,溥与黄道周皆偏,因善读书,以故惜之者众。
dì hàn zhī suì yǒu zhào zhēng pǔ yí shū ér dào zhōu yì fù guān
”帝颔之,遂有诏征溥遗书,而道周亦复官。
yǒu sī xiān hòu lù shàng sān qiān yú juǎn dì xī liú lǎn
有司先后录上三千余卷,帝悉留览。
pǔ shī wén mǐn jié
溥诗文敏捷。
sì fāng zhēng suǒ zhě bù qǐ cǎo duì kè huī háo é qǐng lì jiù yǐ gù míng gāo yī shí
四方征索者,不起草,对客挥毫,俄顷立就,以故名高一时。
zú shí nián zhǐ sì shí
卒时,年止四十。
cǎi zì shòu xiān yǔ pǔ shàn
采,字受先,与溥善。
pǔ xìng kuān fàn jiāo bó ài
溥性宽,泛交博爱。
cǎi tè yán yì xǐ zhēn bié kě fǒu rén yǒu guò cháng miàn huà zhī
采特严毅,喜甄别可否,人有过,尝面叱之。
zhī lín chuān cuī qiáng fú ruò shēng dà qǐ
知临川,摧强扶弱,声大起。
yí jí guī shì mín qì sòng zài dào
移疾归,士民泣送载道。
zhī zhōu liú shì dòu qián sù lè yán zhòng zhī yǐ jiān dù xún cǎi piàn zhǐ bào xián zhì zhī fǎ
知州刘士斗、钱肃乐严重之,以奸蠹询采,片纸报,咸置之法。
fú wáng shí qǐ lǐ bù zhǔ shì jìn yuán wài láng qǐ jiǎ qù
福王时,起礼部主事,进员外郎,乞假去。
nán dōu shī shǒu jiān rén sù xián cǎi zhě qún jī zhī sǐ fù yòng dà zhuī luàn cì zhī
南都失守,奸人素衔采者,群击之死,复用大锥乱刺之。
yǐ ér sū bì zhī lín yì yòu sān nián zú
已而苏,避之邻邑,又三年卒。