jiān chén
◎奸臣
sòng shǐ lùn jūn zǐ xiǎo rén qǔ xiàng yú yīn yáng qí shuō dāng yǐ
《宋史》论君子小人，取象于阴阳，其说当矣。
rán xiǎo rén shì suǒ héng yǒu bù róng gài bèi yǐ jiān míng
然小人世所恒有，不容概被以奸名。
bì qí qiè nòng wēi bǐng gòu jié huò luàn dòng yáo zōng shí tú hài zhōng liáng xīn jì jù è zhōng shēn yīn zéi zhě shǐ jiā yǐ è míng ér bù gǎn cí
必其窃弄威柄、构结祸乱、动摇宗祏、屠害忠良、心迹俱恶、终身阴贼者，始加以恶名而不敢辞。
yǒu míng yī dài jù jiān dà è duō chū yú sì rén nèi shù qiú zhī wài tíng zhū chén gài yì xiān yǐ
有明一代，巨奸大恶，多出于寺人内竖，求之外廷诸臣，盖亦鲜矣。
dāng tài zǔ kāi guó zhī chū hú wéi yōng xiōng jiǎo zì sì jìng zuò pàn nì zhū sǐ
当太祖开国之初，胡惟庸凶狡自肆，竟坐叛逆诛死。
chén yīng zài chéng zǔ shí yǐ kè kù jì qí jiān sī féng jūn zhǎng jūn tú dú shàn lèi
陈瑛在成祖时，以刻酷济其奸私，逢君长君，荼毒善类。
cǐ qí suǒ zhí jiē yīng wǔ míng duàn zhī jūn ér bāo cáng huò xīn jiǔ zhī fāng bài
此其所值，皆英武明断之君，而包藏祸心，久之方败。
lìng yù yōng zhǔ qí wèi è kě shèng yán zāi
令遇庸主，其为恶可胜言哉！
jué hòu quán guī nèi shù huái jiān gù chǒng zhī tú yī fù jié nà huò liú jìn shēn
厥后权归内竖，怀奸固宠之徒，依附结纳，祸流搢绅。
wéi shì zōng cháo yān huàn liǎn jì ér yán sōng fù zǐ jì è tān wú yàn
惟世宗朝，阉宦敛迹，而严嵩父子济恶，贪无厌。
zhuāng liè dì shǒu chú nì dǎng ér zhōu yán rú wēn tǐ rén huái sī zhí dǎng wù guó fù bāng
庄烈帝手除逆党，而周延儒、温体仁怀私植党，误国覆邦。
nán dōu mò zào běn wú zú yán mǎ shì yīng yōng suǒ bǐ fū tāo cán zì è
南都末造，本无足言，马士英庸琐鄙夫，饕残恣恶。
zhī shù rén zhě nèi wú yān yǐn kě yī ér wài yǔ qún yá xiāng bǐ wǎng xù guó shì zhí wéi luàn jiē
之数人者，内无阉尹可依，而外与群邪相比，罔恤国事，职为乱阶。
jiū qí xīn jì dài jiāng yǔ qǐ guì tóng kē
究其心迹，殆将与杞、桧同科。
xū kě wèi zāi
吁可畏哉！
zuò jiān chén chuán
作《奸臣传》。
hú wéi yōng chén níng chén yīng mǎ lín děng yán sōng zhào wén huá děng zhōu yán rú wēn tǐ rén mǎ shì yīng yuán dà chéng
胡惟庸(陈宁) 陈瑛(马麟等) 严嵩(赵文华等) 周延儒温体仁马士英(阮大铖)
hú wéi yōng dìng yuǎn rén
胡惟庸，定远人。
guī tài zǔ yú hé zhōu shòu yuán shuài fǔ zòu chà
归太祖于和州，授元帅府奏差。
xún zhuǎn xuān shǐ chú níng guó zhǔ bù jìn zhī xiàn qiān jí ān tōng pàn zhuó hú guǎng qiān shì
寻转宣使，除宁国主簿，进知县，迁吉安通判，擢湖广佥事。
wú yuán nián zhào wèi tài cháng shǎo qīng jìn běn sì qīng
吴元年，召为太常少卿，进本寺卿。
hóng wǔ sān nián bài zhōng shū shěng cān zhī zhèng shì
洪武三年拜中书省参知政事。
yǐ dài wāng guǎng yáng wèi zuǒ chéng
已，代汪广洋为左丞。
liù nián zhēng yuè yòu chéng xiàng guǎng yáng zuǒ qiān guǎng dōng xíng shěng cān zhèng dì nán qí rén jiǔ bù zhì xiāng wéi yōng dú zhuān shěng shì
六年正月，右丞相广洋左迁广东行省参政，帝难其人，久不置相，惟庸独专省事。
qī yuè bài yòu chéng xiàng
七月拜右丞相。
jiǔ zhī jìn zuǒ chéng xiàng fù yǐ guǎng yáng wèi yòu chéng xiàng
久之，进左丞相，复以广洋为右丞相。
zì yáng xiàn zhū dì yǐ wéi yōng wèi cái chǒng rèn zhī
自杨宪诛，帝以惟庸为才，宠任之。
wéi yōng yì zì lì cháng yǐ qǔ jǐn dāng shàng yì chǒng yù rì shèng dú xiāng shù suì shēng shā chù zhì huò bù zòu jìng xíng
惟庸亦自励，尝以曲谨当上意，宠遇日盛，独相数岁，生杀黜陟，或不奏径行。
nèi wài zhū sī shàng fēng shì bì xiān qǔ yuè hài jǐ zhě zhé nì bù yǐ wén
内外诸司上封事，必先取阅，害己者，辄匿不以闻。
sì fāng zào jìn zhī tú jí gōng chén wǔ fū shī zhí zhě zhēng zǒu qí mén kuì yí jīn bó míng mǎ wán hǎo bù kě shèng shǔ
四方躁进之徒及功臣武夫失职者，争走其门，馈遗金帛、名马、玩好，不可胜数。
dà jiàng jūn xú dá shēn jí qí jiān cóng róng yán yú dì
大将军徐达深疾其奸，从容言于帝。
wéi yōng suì yòu dá hūn zhě fú shòu yǐ tú dá wèi fú shòu suǒ fā
惟庸遂诱达阍者福寿以图达，为福寿所发。
yù shǐ zhōng chéng liú jī yì cháng yán qí duǎn
御史中丞刘基亦尝言其短。
jiǔ zhī jī bìng dì qiǎn wéi yōng xié yī shì suì yǐ dú zhōng zhī
久之基病，帝遣惟庸挟医视，遂以毒中之。
jī sǐ yì wú suǒ jì
基死，益无所忌。
yǔ tài shī li shàn zhǎng xiàng jié yǐ xiōng nǚ qī qí cóng zǐ yòu
与太师李善长相结，以兄女妻其从子佑。
xué shì wú bó zōng hé wéi yōng jǐ de wēi huò
学士吴伯宗劾惟庸，几得危祸。
zì shì shì yì chì
自是，势益炽。
qí dìng yuǎn jiù zhái jǐng zhōng hū shēng shí sǔn chū shuǐ shù chǐ yú zhě zhèng yǐn fú ruì yòu yán qí zǔ fù sān shì zhǒng shàng jiē yè yǒu huǒ guāng zhú tiān
其定远旧宅井中，忽生石笋，出水数尺，谀者争引符瑞，又言其祖父三世冢上，皆夜有火光烛天。
wéi yōng yì xǐ zì fù yǒu yì móu yǐ
惟庸益喜自负，有异谋矣。
jí ān hóu lù zhòng hēng zì shǎn xī guī shàn chéng chuán
吉安侯陆仲亨自陕西归，擅乘传。
dì nù zé zhī yuē zhōng yuán bīng xiǎn zhī yú mín shǐ fù yè jí hù mǎi mǎ jiān kǔ shū shèn
帝怒责之，曰：“中原兵燹之余，民始复业，籍户买马，艰苦殊甚。
shǐ jiē xiào ěr suǒ wéi mín suī jǐn yù zǐ nǚ bù néng gěi yě
使皆效尔所为，民虽尽鬻子女，不能给也。
zé bǔ dào yú dài xiàn
”责捕盗于代县。
píng liàng hóu fèi jù fèng mìng fǔ sū zhōu jūn mín rì shì jiǔ sè
平谅侯费聚奉命抚苏州军民，日嗜酒色。
dì nù zé wǎng xī běi zhāo xiáng měng gǔ wú gōng yòu qiè zé zhī
帝怒，责往西北招降蒙古，无功，又切责之。
èr rén dà jù
二人大惧。
wéi yōng yīn yǐ quán lì xié yòu èr rén èr rén sù gàng yǒng jiàn wéi yōng yòng shì mì xiāng wǎng lái
惟庸阴以权利胁诱二人，二人素戆勇，见惟庸用事，密相往来。
cháng guò wéi yōng jiā yǐn jiǔ hān wéi yōng píng zuǒ yòu yán wú děng suǒ wéi duō bù fǎ yī dàn shì jué rú hé
尝过惟庸家饮，酒酣，惟庸屏左右言：“吾等所为多不法，一旦事觉，如何？
èr rén yì huáng jù wéi yōng nǎi gào yǐ jǐ yì lìng zài wài shōu jí jūn mǎ
”二人益惶惧，惟庸乃告以己意，令在外收集军马。
yòu cháng yǔ chén níng zuò shěng zhōng yuè tiān xià jūn mǎ jí lìng dū du máo xiāng qǔ wèi shì liú yù xián jí wáng mìng wèi wén jìn děng wéi xīn lǚ yuē wú yǒu suǒ yòng ěr yě
又尝与陈宁坐省中，阅天下军马籍，令都督毛骧取卫士刘遇贤及亡命魏文进等为心膂，曰：“吾有所用尔也。
tài pú sì chéng li cún yì zhě shàn zhǎng zhī dì wéi yōng xù li yòu fù yě wéi yōng lìng yīn shuō shàn zhǎng
”太仆寺丞李存义者，善长之弟，惟庸婿李佑父也，惟庸令阴说善长。
shàn zhǎng yǐ lǎo bù néng qiáng jù chū bù xǔ yǐ ér yī wéi qí jiān
善长已老，不能强拒，初不许，已而依违其间。
wéi yōng yì yǐ wéi shì kě jiù nǎi qiǎn míng zhōu wèi zhǐ huī lín xián xià hǎi zhāo wēi yǔ qī huì
惟庸益以为事可就，乃遣明州卫指挥林贤下海招倭，与期会。
yòu qiǎn yuán gù chén fēng jī zhì shū chēng chén yú yuán sì jūn qǐng bīng wèi wài yìng
又遣元故臣封绩致书称臣于元嗣君，请兵为外应。
shì jiē wèi fā
事皆未发。
huì wéi yōng zi chí mǎ yú shì zhuì sǐ chē xià wéi yōng shā wǎn chē zhě
会惟庸子驰马于市，坠死车下，惟庸杀挽车者。
dì nù mìng cháng qí sǐ
帝怒，命偿其死。
wéi yōng qǐng yǐ jīn bó gěi qí jiā bù xǔ
惟庸请以金帛给其家，不许。
wéi yōng jù nǎi yǔ yù shǐ dài fū chén níng zhōng chéng tu jié děng móu qǐ shì yīn gào sì fāng jí wǔ chén cóng jǐ zhě
惟庸惧，乃与御史大夫陈宁、中丞涂节等谋起事，阴告四方及武臣从己者。
shí èr nián jiǔ yuè zhàn chéng lái gòng wéi yōng děng bù yǐ wén
十二年九月，占城来贡，惟庸等不以闻。
zhōng guān chū jiàn zhī rù zòu
中官出见之，入奏。
dì nù chì zé shěng chén
帝怒，敕责省臣。
wéi yōng jí guǎng yáng dùn shǒu xiè zuì ér wēi wěi qí jiù yú lǐ bù bù chén yòu wěi zhī zhōng shū
惟庸及广洋顿首谢罪，而微委其咎于礼部，部臣又委之中书。
dì yì nù jǐn qiú zhū chén qióng jié zhǔ zhě
帝益怒，尽囚诸臣，穷诘主者。
wèi jǐ cì guǎng yáng sǐ guǎng yáng qiè chén shì cóng sǐ
未几，赐广洋死，广洋妾陈氏从死。
dì xún zhī nǎi rù guān chén zhī xiàn nǚ yě
帝询之，乃入官陈知县女也。
dà nù yuē méi guān fù nǚ zhǐ gěi gōng chén jiā
大怒曰：“没官妇女，止给功臣家。
wén chén hé yǐ de gěi
文臣何以得给？
nǎi chì fǎ sī qǔ kān
”乃敕法司取勘。
yú shì wéi yōng jí liù bù táng shǔ xián dāng zuò zuì
于是惟庸及六部堂属咸当坐罪。
míng nián zhēng yuè tu jié suì shàng biàn gào wéi yōng
明年正月，涂节遂上变，告惟庸。
yù shǐ zhōng chéng shāng gǎo shí zhé wèi zhōng shū shěng lì yì yǐ wéi yōng yīn shì gào
御史中丞商暠时谪为中书省吏，亦以惟庸阴事告。
dì dà nù xià tíng chén gèng xùn cí lián níng jié
帝大怒，下廷臣更讯，词连宁、节。
tíng chén yán jié běn yù móu jiàn shì bù chéng shǐ shàng biàn gào bù kě bù zhū
廷臣言：“节本预谋，见事不成，始上变告，不可不诛。
nǎi zhū wéi yōng níng bìng jí jié
”乃诛惟庸、宁并及节。
wéi yōng jì sǐ qí fǎn zhuàng yóu wèi jǐn lù
惟庸既死，其反状犹未尽露。
zhì shí bā nián li cún yì wéi rén shǒu gào miǎn sǐ ān zhì chóng míng
至十八年，李存义为人首告，免死，安置崇明。
shí jiǔ nián shí yuè lín xián yù chéng wéi yōng tōng wēi shì shǐ zhe
十九年十月，林贤狱成，惟庸通倭事始著。
èr shí yī nián lán yù zhēng shā mò huò fēng jī shàn zhǎng bù yǐ zòu
二十一年，蓝玉征沙漠，获封绩，善长不以奏。
zhì èr shí sān nián wǔ yuè shì fā bǔ jī xià lì xùn de qí zhuàng nì móu yì dà zhe
至二十三年五月，事发，捕绩下吏，讯得其状，逆谋益大著。
huì shàn cháng jiā nú lú zhòng qiān shǒu shàn zhǎng yǔ wéi yōng wǎng lái zhuàng ér lù zhòng hēng jiā nú fēng tiè mù yì shǒu zhòng hēng jí táng shèng zōng fèi jù zhào yōng sān hòu yǔ wéi yōng gòng móu bù guǐ
会善长家奴卢仲谦首善长与惟庸往来状，而陆仲亨家奴封帖木亦首仲亨及唐胜宗、费聚、赵庸三侯与惟庸共谋不轨。
dì fā nù sù qīng nì dǎng cí suǒ lián jí zuò zhū zhě sān wàn yú rén
帝发怒，肃清逆党，词所连及坐诛者三万余人。
nǎi wèi zhāo shì jiān dǎng lù bù gào tiān xià
乃为《昭示奸党录》，布告天下。
zhū lián màn yǐn qì shù nián wèi jìng yún
株连蔓引，迄数年未靖云。
chén níng chá líng rén
陈宁，茶陵人。
yuán mò wèi zhèn jiāng xiǎo lì cóng jūn zhì jí qìng guǎn yú jūn shuài jiā dài jūn shuài shàng shū yán shì
元末为镇江小吏，从军至集庆，馆于军帅家，代军帅上书言事。
tài zǔ lǎn zhī chēng shàn zhào shì xí wén cí yì xióng wěi nǎi yòng wéi xíng shěng yuàn lì
太祖览之称善，召试檄文，词意雄伟，乃用为行省掾吏。
shí fāng sì zhēng yǔ shū dì wǔ níng chóu dá zhěng xiá shì wú liú zhì tài zǔ yì cái zhī
时方四征，羽书帝午，宁酬答整暇，事无留滞，太祖益才之。
huái ān nà kuǎn fèng mìng zhēng qí bīng dǐ gāo yóu wèi wú rén suǒ huò
淮安纳款，奉命征其兵，抵高邮，为吴人所获。
níng kàng lùn bù qū shì hái zhuó guǎng dé zhī fǔ
宁抗论不屈，释还，擢广德知府。
huì dà hàn qǐ miǎn mín zū bù xǔ
会大旱，乞免民租，不许。
níng zì yì tài zǔ zòu yuē mín jī rú cǐ yóu zhēng zū bù yǐ shì wèi zhāng shì chéng qū mín yě
宁自诣太祖奏曰：“民饥如此，犹征租不已，是为张士诚驱民也。
tài zǔ zhuàng ér tīng zhī
”太祖壮而听之。
xīn chǒu chú shū mì yuàn dōu shì
辛丑除枢密院都事。
guǐ mǎo qiān tí xíng àn chá sī qiān shì
癸卯迁提刑按察司佥事。
míng nián gǎi zhè dōng àn chá shǐ
明年改浙东按察使。
yǒu xiǎo lì sòng qí yǐn guò níng yǐ zhuó zhōng shū cān yì tài zǔ qīn jū zhī níng shǒu fú xì yìng tiān yù yī suì
有小隶讼其隐过，宁已擢中书参议，太祖亲鞫之，宁首服，系应天狱一岁。
wú yuán nián dōng jǐn jiāng jué tài zǔ xī qí cái mìng zhū jiāng shù qí zuì ér yòu zhī yòng wèi tài cāng shì bó tí jǔ
吴元年，冬尽将决，太祖惜其才，命诸将数其罪而宥之，用为太仓市舶提举。
hóng wǔ yuán nián zhào bài sī nóng qīng qiān bīng bù shàng shū
洪武元年召拜司农卿，迁兵部尚书。
míng nián chū wèi sōng jiāng zhī fǔ
明年出为松江知府。
yòng yán wèi zhì jī dù bì duō suǒ lí gé
用严为治，积蠹弊，多所厘革。
xún gǎi shān xī xíng shěng cān zhèng
寻改山西行省参政。
zhào bài cān zhī zhèng shì zhī lì hù lǐ sān bù shì
召拜参知政事，知吏、户、礼三部事。
níng chū míng liàng zhì shì cì míng níng
宁，初名亮，至是赐名宁。
sān nián zuò shì chū zhī sū zhōu
三年，坐事出知苏州。
xún gǎi zhè jiāng xíng shěng cān zhèng wèi xíng yòng hú wéi yōng jiàn zhào wèi yù shǐ zhōng chéng
寻改浙江行省参政，未行，用胡惟庸荐，召为御史中丞。
tài zǔ cháng yù dōng gé miǎn guān ér zhì
太祖尝御东阁，免冠而栉。
níng yǔ shì yù shǐ shāng gǎo rù zòu shì tài zǔ jiàn zhī suì yí rù biàn diàn qiǎn rén zhǐ níng wú rù
宁与侍御史商暠入奏事，太祖见之，遂移入便殿，遣人止宁毋入。
zhì yǐ zhěng guān chū gé shǐ mìng rù jiàn
栉已，整冠出阁，始命入见。
liù nián mìng jiān lǐng guó zǐ jiàn shì
六年命兼领国子监事。
é bài yòu yù shǐ dài fū
俄拜右御史大夫。
bā yuè qiǎn shì diàn xiān shī
八月遣释奠先师。
chéng xiàng hú wéi yōng cān zhèng féng miǎn chéng yì bó liú jī bù péi sì ér shòu zuò tài zǔ yǐ níng bù jǔ zòu yì tíng fèng bàn yuè
丞相胡惟庸、参政冯冕、诚意伯刘基不陪祀而受胙，太祖以宁不举奏，亦停俸半月。
zì shì bù yù jì zhě bù bān zuò
自是，不预祭者不颁胙。
jiǔ zhī jìn zuǒ yù shǐ dài fū
久之，进左御史大夫。
níng yǒu cái qì ér xìng tè yán kè
宁有才气，而性特严刻。
qí zài sū zhōu zhēng fù kē jí cháng shāo tiě luò rén jī fū
其在苏州征赋苛急，尝烧铁烙人肌肤。
lì mín kǔ zhī hào wèi chén lào tiě
吏民苦之，号为陈烙铁。
jí jū xiàn tái yì wu wēi yán
及居宪台，益务威严。
tài zǔ cháng zé zhī níng bù néng gǎi
太祖尝责之，宁不能改。
qí zi mèng lín yì shù jiàn níng nù chuí zhī shù bǎi jìng sǐ
其子孟麟亦数谏，宁怒，捶之数百，竟死。
tài zǔ shēn è qí bù qíng yuē níng yú qí zi rú cǐ xī yǒu yú jūn fù yé
太祖深恶其不情，曰：“宁于其子如此，奚有于君父耶！
níng wén zhī jù suì yǔ wéi yōng tōng móu
”宁闻之惧，遂与惟庸通谋。
shí sān nián zhēng yuè wéi yōng shì fā níng yì fú zhū
十三年正月，惟庸事发，宁亦伏诛。
chén yīng chú rén
陈瑛，滁人。
hóng wǔ zhōng yǐ rén cái gòng rù tài xué
洪武中，以人才贡入太学。
zhuó yù shǐ chū wéi shān dōng àn chá shǐ
擢御史，出为山东按察使。
jiàn wén yuán nián diào běi píng qiān shì
建文元年调北平佥事。
tāng zōng gào yīng shòu yàn wáng jīn qián tōng mì móu dǎi zhé guǎng xī
汤宗告瑛受燕王金钱，通密谋，逮谪广西。
yàn wáng chēng dì zhào wèi dū chá yuàn zuǒ fù dōu yù shǐ shǔ yuàn shì
燕王称帝，召为都察院左副都御史，署院事。
yīng tiān xìng cán rěn shòu dì chǒng rèn yì wu shēn kè zhuān yǐ bó jī wèi néng
瑛天性残忍，受帝宠任，益务深刻，专以搏击为能。
fu lì shì
甫莅事，
jí yán bì xià yìng tiān shùn rén
即言：“陛下应天顺人，
wàn xìng shuài fú
万姓率服，
ér tíng chén yǒu bù shùn mìng xiào sǐ jiàn wén zhě
而廷臣有不顺命、效死建文者，
rú shì láng huáng guān shǎo qīng liáo shēng xiū zhuàn wáng shū yīng jì shàn zhōu shì xiū àn chá shǐ wáng liáng zhī xiàn yán bó wěi děng
如侍郎黄观、少卿廖升、修撰王叔英、纪善周是修、按察使王良、知县颜伯玮等，
qí xīn yǔ pàn nì wú yì
其心与叛逆无异，
qǐng zhuī lù zhī
请追戮之。
dì yuē zhèn zhū jiān chén bù guò qí huáng shù bèi hòu èr shí jiǔ rén zhōng rú zhāng dǎn wáng dùn zhèng cì huáng fú yǐn chāng lóng jiē yòu ér yòng zhī
”帝曰：“朕诛奸臣，不过齐、黄数辈，后二十九人中如张𬘘王钝、郑赐、黄福、尹昌隆，皆宥而用之。
kuàng rǔ suǒ yán yǒu bù yǔ cǐ shù zhě wù wèn
况汝所言，有不与此数者，勿问。
hòu yīng yuè fāng xiào rú děng yù cí suì bù guān shū yīng děng jiā gěi pèi qí qī nǚ shū zú wài qīn mò bù lián rǎn
”后瑛阅方孝孺等狱词，遂簿观、叔英等家，给配其妻女，疏族、外亲莫不连染。
hú rùn zhī yù suǒ jí shù bǎi jiā hào yuān shēng chè tiān
胡闰之狱，所籍数百家，号冤声彻天。
liǎng liè yù shǐ jiē yǎn qì yīng yì sè cǎn wèi rén yuē bù yǐ pàn nì chù cǐ bèi zé wú děng wèi wú míng
两列御史皆掩泣，瑛亦色惨，谓人曰：“不以叛逆处此辈，则吾等为无名。
yú shì zhū zhōng chén wú yí zhǒng yǐ
”于是诸忠臣无遗种矣。
yǒng lè yuán nián zhuó zuǒ dōu yù shǐ yì yǐ jié fā wèi néng
永乐元年擢左都御史，益以讦发为能。
bā yuè hé lì chéng hóu shèng yōng yuàn fěi dāng zhū yōng zì shā
八月劾历城侯盛庸怨诽，当诛，庸自杀。
èr nián hé cáo guó gōng li jǐng lóng móu bù guǐ yòu hé jǐng lóng dì zēng zhī zhī jǐng lóng bù chén bù jiàn duō zhì zhuāng chǎn xù diàn pú yì pǒ cè jù shōu xì
二年劾曹国公李景隆谋不轨，又劾景隆弟增枝知景隆不臣不谏，多置庄产，蓄佃仆，意叵测，俱收系。
yòu hé cháng xīng hóu gěng bǐng wén tiě bǐng wén zì shā
又劾长兴侯耿炳文僣，炳文自杀。
hé fù mǎ dū wèi méi yīn xié móu yīn yù hài
劾驸马都尉梅殷邪谋，殷遇害。
sān nián xíng bù shàng shū luò qiān yán shì wǔ dì yì yīng hé qiān tān bào qiān zuò zhū sǐ
三年，行部尚书雒佥言事忤帝意，瑛劾佥贪暴，佥坐诛死。
yòu hé fù mǎ dū wèi hú guān qiáng qǔ mín jiān nǚ zǐ qǔ chāng wèi qiè yù jǐng jiàng nì móu yǐ qīn jiàn yòu bù gǎi
又劾驸马都尉胡观强取民间女子，娶娼为妾，预景降逆谋，以亲见宥不改。
dì mìng wù zhì ba guān cháo qǐng
帝命勿治，罢观朝请。
yǐ yòu hé qí yuàn wàng dǎi xià yù
已，又劾其怨望，逮下狱。
bā nián hé jiàng píng hóu zhāng xìn zhàn liàn hú jí jiāng yīn guān tián mìng sān fǎ sī zá zhì zhī
八年劾降平侯张信占练湖及江阴官田，命三法司杂治之。
yīng wèi dōu yù shǐ shù nián suǒ lùn hé xūn qī dà chén shí yú rén jiē yīn xī dì zhǐ
瑛为都御史数年，所论劾勋戚、大臣十余人，皆阴希帝指。
qí tā suǒ hé shùn chāng bó wáng zuǒ
其他所劾顺昌伯王佐，
dū du chén jùn
都督陈俊，
zhǐ huī wáng shù
指挥王恕，
dū du cáo yuǎn
都督曹远，
zhǐ huī fáng zhāo
指挥房昭，
qiān dū yù shǐ shù shì jí
佥都御史俞士吉，
dà lǐ shǎo qīng yuán fù
大理少卿袁复，
yù shǐ chē shū
御史车舒，
dū du wáng ruì
都督王瑞，
zhǐ huī lín quán niú liàng
指挥林泉、牛谅，
tōng zhèng sī cān yì hè yín děng
通政司参议贺银等，
xiān hòu yòu shù shí rén
先后又数十人，
jù dé zuì
俱得罪。
dì yǐ wéi néng fā jiān chǒng rèn zhī rán yì zhī qí cán kè suǒ zòu yàn bù jìn cóng
帝以为能发奸，宠任之，然亦知其残刻，所奏谳不尽从。
zhōng shū shè rén ruì shàn dì fū fù wèi dào suǒ shā xīn yí qí suǒ qīn sòng yú guān
中书舍人芮善弟夫妇为盗所杀，心疑其所亲，讼于官。
xíng bù yàn fēi dào zòng zhī
刑部验非盗，纵之。
shàn bái dì xíng bù gù chū dào dì mìng yù shǐ jū zhì guǒ fēi dào
善白帝刑部故出盗，帝命御史鞫治，果非盗。
yīng yīn hé shàn wàng zòu dāng xià yù
瑛因劾善妄奏，当下狱。
dì yuē xiōng dì tóng qì de zéi wéi kǒng yì zhī shàn hé zuì qí wù wèn
帝曰：“兄弟同气，得贼惟恐逸之，善何罪，其勿问。
chē lǐ xuān wèi shǐ dāo xiān dá qīn wēi yuǎn zhōu de zhí qí zhī zhōu dāo suàn dǎng yǐ guī
车里宣慰使刀暹答侵威远州地，执其知州刀算党以归。
dì qiǎn shǐ yù zhī dāo xiān dá jù guī de jí suǒ zhí zhī zhōu qiǎn dì dāo xī děng gòng fāng wù xiè zuì
帝遣使谕之，刀暹答惧，归地及所执知州，遣弟刀腊等贡方物谢罪。
yīng qǐng xiān xià dāo xī fǎ sī qiě dǎi zhì dāo xiān dá
瑛请先下刀腊法司，且逮治刀暹答。
dì yuē mán liáo zhī xìng shāo bù xiāng de zé xiāng chóu gǎi zé yǐ
帝曰：“蛮僚之性稍不相得则相仇，改则已。
jīn fú zuì ér fù zhì zhī hé yǐ chù bù fú zhě
今服罪而复治之，何以处不服者。
suì shè fú wèn
”遂赦弗问。
zhī jiā xīng xiàn li jiàn tíng jiàn xiè zuì dì wèn gù
知嘉兴县李鉴廷见谢罪，帝问故。
yīng yán jiàn jí jiān dǎng yáo xuān xuān dì hēng dāng lián zuò ér jiàn shì hēng bù jí yi zuì
瑛言：“鉴籍奸党姚瑄，瑄弟亨当连坐，而鉴释亨不籍，宜罪。
jiàn yán dū chá yuàn wén zhǐ jí xuān wèi yǒu hēng míng
”鉴言：“都察院文止籍瑄，未有亨名。
dì yuē yuàn wén wú míng ér bù jí bù shī wéi shèn zhòng
”帝曰：“院文无名而不籍，不失为慎重。
jiàn de miǎn
”鉴得免。
hù bù rén cái gāo wén yǎ yán shí zhèng yīn jí jiàn wén shì cí yì shuài zhí dì mìng yì xíng zhī
户部人材高文雅言时政，因及建文事，辞意率直，帝命议行之。
yīng hé wén yǎ kuáng wàng qǐng zhì zhī fǎ
瑛劾文雅狂妄，请置之法。
dì yuē cǎo yě zhī rén hé zhī jì huì qí yán yǒu kě cǎi nài hé yǐ zhí ér fèi zhī
帝曰：“草野之人何知忌讳，其言有可采，奈何以直而废之。
yīng kè bó fēi zhù zhèn wéi shàn zhě
瑛刻薄，非助朕为善者。
yǐ wén yǎ fù lì bù liàng cái shòu guān
”以文雅付吏部，量材授官。
hǎi yùn liáng piào méi yīng qǐng zhì guān jūn zuì zé zhī cháng
海运粮漂没，瑛请治官军罪，责之偿。
dì yuē hǎi tāo xiǎn è guān jūn miǎn nì sǐ xìng yǐ
帝曰：“海涛险恶，官军免溺死，幸矣。
xī shì bù wèn
”悉释不问。
yīng zhī jiān xiǎn fù huì yī yì kē kè jiē cǐ lèi yě
瑛之奸险附会，一意苛刻，皆此类也。
dì běi xún huáng tài zǐ jiān guó
帝北巡，皇太子监国。
yīng yán bīng bù zhǔ shì li zhēn shòu zào lì yè zhuǎn děng sì rén jīn qǐng xià zhēn yù
瑛言兵部主事李贞受皂隶叶转等四人金，请下贞狱。
wú hé zhēn qī jī dēng wén gǔ sù yuān
无何，贞妻击登闻鼓诉冤。
huáng tài zǐ mìng liù bù dà chén tíng jū zhī zì chén zhì wǔ zhēn děng bù zhì wéi yè zhuǎn zhì
皇太子命六部大臣廷鞫之，自辰至午，贞等不至，惟叶转至。
xùn zhī yún zhēn bù chéng bù shèng kǎo lüě sǐ sān zào lù jiē chī sǐ sān rì yǐ zhēn shí wèi cháng shòu jīn
讯之，云贞不承，不胜拷掠死，三皂录皆笞死三日矣，贞实未尝受金。
xiān shì yuán gāng tán héng liǎng yù shǐ jù zhì bīng bù suǒ zào lì zhēn cù wú yǐ yīng liǎng yù shǐ xián zhī xìng cǐ yù
先是，袁纲、覃珩两御史俱至兵部索皂隶，贞猝无以应，两御史衔之，兴此狱。
yú shì xíng kē jǐ shì zhōng gěng tōng děng yán yīng jí gāng héng péng jiān méng bì shàn shā wú gū qǐng zuì yīng
于是刑科给事中耿通等言瑛及纲、珩朋奸蒙蔽，擅杀无辜，请罪瑛。
huáng tài zǐ yuē yīng dà chén gài wéi xià suǒ qī bù néng jué chá ěr
皇太子曰：“瑛大臣，盖为下所欺，不能觉察耳。
zhì wù wèn xiè xì gāng héng yǐ qí zuì zhuàng zòu xíng zài
”置勿问，械系纲、珩，以其罪状奏行在。
yòu yǒu xué guān zuò shì zhé chōng tài xué shàn fū zhě huáng tài zǐ lìng fǎ sī yǔ gǎi yì yīng gé bù xíng zhōng yǔn liú zi chūn děng fù hé yīng fāng mìng zì zì
又有学官坐事谪充太学膳夫者，皇太子令法司与改役，瑛格不行，中允刘子春等复劾瑛方命自恣。
huáng tài zǐ wèi yīng yuē qīng yòng xīn kè bó bù míng zhèng tǐ shū fēi dà chén zhī dào
皇太子谓瑛曰：“卿用心刻薄，不明政体，殊非大臣之道。
shí tài zǐ shēn è yīng yǐ dì fāng chǒng rèn wú rú hé
”时太子深恶瑛，以帝方宠任，无如何。
jiǔ zhī dì yì jìn shū yīng
久之，帝亦浸疏瑛。
jiǔ nián chūn yīng dé zuì xià yù sǐ tiān xià kuài zhī
九年春，瑛得罪下狱死，天下快之。
dì yǐ cuàn dé tiān xià yù xià duō yòng zhòng diǎn
帝以篡得天下，御下多用重典。
yīng shǒu chéng fēng zhǐ qīng wū pái xiàn zhě wú suàn
瑛首承风旨，倾诬排陷者无算。
yī shí chén gōng duō xiào qí suǒ wèi rú jì gāng mǎ lín dīng jué qín zhèng xué zhào wěi li fāng jiē yǐ qīng xiǎn wén
一时臣工多效其所为，如纪纲、马麟、丁珏、秦政学、赵纬、李芳，皆以倾险闻。
gāng zài nìng xìng chuán
纲在《佞幸传》。
lín gǒng rén
麟，巩人。
hóng wǔ mò wèi gōng kē jǐ shì zhōng jiàn wén shí zuò zuì zhé yún nán wèi lì
洪武末为工科给事中，建文时坐罪谪云南为吏。
chéng zǔ jí wèi xī fù jiàn wén cháo suǒ bà guān lín de zhào hái
成祖即位，悉复建文朝所罢官，麟得召还。
xún jìn bīng kē dū jǐ shì zhōng
寻进兵科都给事中。
lín wú tā jiàn bái zhuān yǐ jié fā wèi néng
麟无他建白，专以讦发为能。
dì jiǔ yì yàn zhī yù lín děng yuē zòu dú yī zì zhī wù jiē dié dié fán suì shén yǐ
帝久亦厌之，谕麟等曰：“奏牍一字之误皆喋喋，烦碎甚矣。
wěi miù jí gǎi zhèng bù bì yǐ wén
伪谬即改正，不必以闻。
lín děng yán zòu nèi yǒu bù chēng chén zhě bù kě yòu
”麟等言：“奏内有不称臣者，不可宥。
dì yuē bǐ yì ǒu tuō lòu ěr
”帝曰：“彼亦偶脱漏耳。
yán guān dāng chén jūn guó dà wù xì gù kě lüè yě
言官当陈军国大务，细故可略也。
jiǔ zhī zhuó yòu tōng zhèng
”久之，擢右通政。
dì yī rì gù shì chén yuē sì fāng pín zòu shuǐ hàn zhèn shén bù níng
帝一日顾侍臣曰：“四方频奏水旱，朕甚不宁。
lín jù jìn yuē shuǐ hàn tiān shù yáo tāng bù miǎn
”麟遽进曰：“水旱天数，尧、汤不免。
yī èr jùn yǒu zhī wèi hài
一二郡有之，未害。
dì yuē hóng fàn héng yǔ héng yáng jiē běn rén shì kě wěi tiān shù zāi
”帝曰：“《洪范》恒雨恒旸，皆本人事，可委天数哉？
ěr cǐ yán bù xué gù yě
尔此言，不学故也。
lín cán ér tuì
”麟惭而退。
lín jū yán lù jiū dàn zhū sī wú xū rì
麟居言路，纠弹诸司无虚日。
cháng shǔ bīng bù shì fǔ yī rì zhé yǒu guò wéi rén suǒ zòu zì shì shāo jí
尝署兵部事，甫一日，辄有过，为人所奏，自是稍戢。
jū tōng zhèng bā nián zú yú guān
居通政八年，卒于官。
jué shān yáng rén
珏，山阳人。
yǒng lè sì nián lǐ shè sài shén wū yǐ jù zhòng móu bù guǐ zuò sǐ zhě shù shí rén
永乐四年，里社赛神，诬以聚众谋不轨，坐死者数十人。
fǎ sī yīn chēng jué zhōng tè zhuó xíng kē jǐ shì zhōng
法司因称珏忠，特擢刑科给事中。
sì chá bǎi liáo xiǎo guò zhé shàng wén
伺察百僚小过，辄上闻。
jū guān shí nián tān dú bù gù lián chǐ
居官十年，贪黩不顾廉耻。
mǔ sāng wèi qī qǐ fù shì shì zhé suí zhòng dà sì zhāi gōng fù yǔ qìng chéng yàn wèi yù shǐ shù xìn děng suǒ hé lùn dà bù jìng dāng sǐ
母丧未期，起复视事，辄随众大祀斋宫，复与庆成宴，为御史俞信等所劾，论大不敬当死。
dì yuē zhèn sù yí qí jiān xié ruò xī xíng suǒ yán tíng chén qǐ yǒu yī rén miǎn yé
帝曰：“朕素疑其奸邪，若悉行所言，廷臣岂有一人免耶？
suì zhé shù biān
”遂谪戍边。
zhèng xué cí xī rén
政学，慈谿人。
yǒng lè èr nián jìn shì
永乐二年进士。
lì xíng zài lǐ bù láng zhōng wu duó rén guò shī sì wèi jiān tān
历行在礼部郎中，务掇人过失，肆为奸贪。
shí liù nián chūn yǒu zuì fú zhū
十六年春，有罪伏诛。
wěi chū wèi dà xīng jiào yù yàn bīng qǐ yǔ chéng shǒu yǒu láo
纬初为大兴教谕，燕兵起，与城守有劳。
zhuó lǐ kē jǐ shì zhōng zuò zuì zhé sī nán xuān wèi sī jiào shòu
擢礼科给事中，坐罪谪思南宣慰司教授。
yǒng lè qī nián fù yuán guān wu jùn zhí cháo shì guò
永乐七年，复原官，务捃摭朝士过。
jiǔ zhī qiān zhè jiāng fù shǐ
久之，迁浙江副使。
hòu rù cháo rén zōng jiàn qí míng yuē cǐ rén shàng zài yé
后入朝，仁宗见其名曰：“此人尚在耶！
shì wú yì shé xiē
是无异蛇蝎。
suì zhé jiā xīng diǎn shǐ
”遂谪嘉兴典史。
fāng yǐng shàng rén
芳，颍上人。
yǒng lè shí sān nián jìn shì
永乐十三年进士。
lì xíng kē jǐ shì zhōng
历刑科给事中。
xuān zōng shù yù biàn diàn yǔ dà chén yì shì
宣宗数御便殿，与大臣议事。
fāng yán hóng wǔ zhōng dà chén miàn yì shí zhèng bì jǐ shì zhōng èr rén yǔ jù qǐng fù qí jiù
芳言：“洪武中，大臣面议时政，必给事中二人与俱，请复其旧。
dì shì zhī
”帝是之。
fāng zhé zì jīn bǎi sī suǒ wéi shǎo bù rú yì jí yì dì qián zòu zhī rén bǐ zhī jì gāng
芳辄自矜，百司所为，少不如意，即诣帝前奏之，人比之纪纲。
jiǔ zhī dì yì è qí jiān chù wèi hǎi yán chéng qì guān guī
久之，帝亦恶其奸，黜为海盐丞，弃官归。
yán sōng zì wéi zhōng fēn yí rén
严嵩，字惟中，分宜人。
cháng shēn shù xuē shū méi mù dà yīn shēng
长身戍削，疏眉目，大音声。
jǔ hóng zhì shí bā nián jìn shì gǎi shù jí shì shòu biān xiū
举弘治十八年进士，改庶吉士，授编修。
yí jí guī dú shū qián shān shí nián wèi shī gǔ wén cí pō zhe qīng yù
移疾归，读书钤山十年，为诗古文辞，颇著清誉。
hái cháo jiǔ zhī jìn shì jiǎng shǔ nán jīng hàn lín yuàn shì
还朝，久之进侍讲，署南京翰林院事。
zhào wèi guó zi jì jiǔ
召为国子祭酒。
jiā jìng qī nián lì lǐ bù yòu shì láng fèng shì zōng mìng jì gào xiǎn líng hái yán chén gōng shàng bǎo cè jí fèng ān shén chuáng jiē yìng shí yǔ jì
嘉靖七年历礼部右侍郎，奉世宗命祭告显陵，还言：“臣恭上宝册及奉安神床，皆应时雨霁。
yòu shí chǎn zǎo yáng qún guàn jí rào bēi rù hàn jiāng hé liú zhòu zhǎng
又石产枣阳，群鹳集绕，碑入汉江，河流骤涨。
qǐng mìng fǔ chén zhuàn wén kè shí yǐ jì tiān juàn
请命辅臣撰文刻石，以纪天眷。
dì dà yuè cóng zhī
”帝大悦，从之。
qiān lì bù zuǒ shì láng jìn nán jīng lǐ bù shàng shū gǎi lì bù
迁吏部左侍郎，进南京礼部尚书，改吏部。
jū nán jīng wǔ nián yǐ hè wàn shòu jié zhì jīng shī
居南京五年，以贺万寿节至京师。
huì tíng yì gèng xiū sòng shǐ fǔ chén qǐng liú sōng yǐ lǐ bù shàng shū jiān hàn lín xué shì dǒng qí shì
会廷议更修《宋史》，辅臣请留嵩以礼部尚书兼翰林学士董其事。
jí xià yán rù nèi gé mìng sōng hái zhǎng bù shì
及夏言入内阁，命嵩还掌部事。
dì jiāng sì xiàn huáng dì míng táng yǐ pèi shàng dì
帝将祀献皇帝明堂，以配上帝。
yǐ yòu yù chēng zōng rù tài miào
已，又欲称宗入太庙。
sōng yǔ qún chén yì jū zhī dì bú yuè zhe míng táng huò wèn shì tíng chén
嵩与群臣议沮之，帝不悦，著《明堂或问》示廷臣。
sōng huáng kǒng jǐn gǎi qián shuō tiáo huà lǐ yí shèn bèi
嵩惶恐，尽改前说，条画礼仪甚备。
lǐ chéng cì jīn bì
礼成，赐金币。
zì shì yì wu wèi nìng yuè
自是，益务为佞悦。
dì shàng huáng tiān shàng dì zūn hào bǎo cè xún jiā shàng gāo huáng dì zūn shì shèng hào yǐ pèi sōng nǎi zòu qìng yún jiàn qǐng shòu qún chén cháo hè
帝上皇天上帝尊号、宝册，寻加上高皇帝尊谥圣号以配，嵩乃奏庆云见，请受群臣朝贺。
yòu wèi qìng yún fù dà lǐ gào chéng sòng zòu zhī dì yuè mìng fù shǐ guǎn
又为《庆云赋》、《大礼告成颂》奏之，帝悦，命付史馆。
xún jiā tài zǐ tài bǎo cóng xìng chéng tiān shǎng cì yǔ fǔ chén liè
寻加太子太保，从幸承天，赏赐与辅臣埒。
sōng guī rì jiāo
嵩归日骄。
zhū zōng fān qǐng xù qǐ fēng xié qǔ huì lù
诸宗藩请恤乞封，挟取贿赂。
zi shì fán yòu shù guān shuō zhū cáo
子世蕃又数关说诸曹。
nán běi jǐ shì yù shǐ jiāo zhāng lùn tān wū dà chén jiē shǒu sōng
南北给事、御史交章论贪污大臣，皆首嵩。
sōng měi bèi lùn jí guī chéng yú dì shì zhé yǐ
嵩每被论，亟归诚于帝，事辄已。
dì huò yǐ shì zī sōng suǒ tiáo duì píng wú qí dì bì gù chēng shǎng yù yǐ fěng zhǐ yán zhě
帝或以事谘嵩，所条对平无奇，帝必故称赏，欲以讽止言者。
sōng kē dì xiān xià yán ér wèi xià zhī
嵩科第先夏言，而位下之。
shǐ yǐ yán shì zhī jǐn cháng zhì jiǔ yāo yán gōng yì qí dì yán cí bú jiàn
始倚言，事之谨，尝置酒邀言，躬诣其第，言辞不见。
sōng bù xí zhǎn suǒ jù qǐ jì dú
嵩布席，展所具启，跽读。
yán wèi sōng shí xià jǐ bù yí yě
言谓嵩实下己，不疑也。
dì yǐ fèng dào cháng yù xiāng yè guān yīn kè shěn shuǐ xiāng guān wǔ cì yán děng
帝以奉道尝御香叶冠，因刻沈水香冠五，赐言等。
yán bù fèng zhào dì nù shén
言不奉诏，帝怒甚。
sōng yīn zhào duì guān zhī lóng yǐ qīng shā
嵩因召对冠之，笼以轻纱。
dì jiàn yì nèi qīn sōng
帝见，益内亲嵩。
sōng suì qīng yán chì zhī
嵩遂倾言，斥之。
yán qù jiào sì qīng cí fēi sōng wú dàng dì yì zhě
言去，醮祀青词，非嵩无当帝意者。
èr shí yī nián bā yuè bài wǔ yīng diàn dà xué shì rù zhí wén yuān gé réng zhǎng lǐ bù shì
二十一年八月拜武英殿大学士，入直文渊阁，仍掌礼部事。
shí sōng nián liù shí yú yǐ
时嵩年六十余矣。
jīng shuǎng yì fā bù yì shào zhuàng
精爽溢发，不异少壮。
zhāo xī zhí xī yuàn bǎn fáng wèi cháng yī guī xǐ mù dì yì wèi sōng qín
朝夕直西苑板房，未尝一归洗沐，帝益谓嵩勤。
jiǔ zhī qǐng jiě bù shì suì zhuān zhí xī yuàn
久之，请解部事，遂专直西苑。
dì cháng cì sōng yín jì wén yuē zhōng qín mǐn dá
帝尝赐嵩银记，文曰“忠勤敏达。
xún jiā tài zǐ tài fù
”寻加太子太傅。
dí luán zī xù zài sōng shàng dì dài zhī bù rú sōng
翟銮资序在嵩上，帝待之不如嵩。
sōng fěng yán guān lùn zhī luán dé zuì qù
嵩讽言官论之，銮得罪去。
lì bù shàng shū xǔ zàn lǐ bù shàng shū zhāng bì tóng rù gé jiē bù yù wén piào nǐ shì zhèng shì yī guī sōng
吏部尚书许赞、礼部尚书张璧同入阁，皆不预闻票拟事，政事一归嵩。
zàn cháng tàn yuē hé duó wǒ lì bù shǐ wǒ páng nì rén
赞尝叹曰：“何夺我吏部，使我旁睨人。
sōng yù shì hòu tóng liè
”嵩欲示厚同列，
qiě sāi yán zhě yì
且塞言者意，
yīn yǐ xiǎn xià yán duǎn
因以显夏言短，
nǎi qǐng fán yǒu xuān zhào
乃请凡有宣召，
qǐ yǔ chéng guó gōng zhū xī zhōng jīng shān hóu cuī yuán jí zàn bì xié rù
乞与成国公朱希忠、京山侯崔元及赞、璧偕入，
rú zǔ zōng cháo jiǎn xià sān yáng gù shì
如祖宗朝謇、夏、三杨故事，
dì bù tīng
帝不听，
rán xīn yì xǐ sōng
然心益喜嵩，
lěi jìn lì bù shàng shū jǐn shēn diàn dà xué shì shǎo fù jiān tài zǐ tài shī
累进吏部尚书、谨身殿大学士、少傅兼太子太师。
jiǔ zhī dì wēi jué sōng héng
久之，帝微觉嵩横。
shí zàn lǎo bìng ba bì sǐ nǎi fù yòng xià yán dì wèi jiā sōng shǎo shī yǐ wèi zhī
时赞老病罢，璧死，乃复用夏言，帝为加嵩少师以慰之。
yán zhì fù shèng qì líng sōng pō chì zhú qí dǎng sōng bù néng jiù
言至，复盛气陵嵩，颇斥逐其党，嵩不能救。
zi shì fán fāng guān shàng bǎo shǎo qīng héng xíng gōng qīng jiān
子世蕃方官尚宝少卿，横行公卿间。
yán yù fā qí zuì sōng fù zǐ dà jù cháng guì tà xià qì xiè nǎi yǐ
言欲发其罪，嵩父子大惧，长跪榻下泣谢，乃已。
zhī lù bǐng yǔ yán è suì yǔ bǐ ér qīng yán
知陆炳与言恶，遂与比而倾言。
shì fán qiān tài cháng shǎo qīng sōng yóu wèi yán shū qiǎn guī shěng mù
世蕃迁太常少卿，嵩犹畏言，疏遣归省墓。
sōng xún jiā tè jìn zài jiā huá gài diàn dà xué shì
嵩寻加特进，再加华盖殿大学士。
kuī yán shī dì juàn yòng hé tào shì gòu yán jí céng xǐ jù qì shì
窥言失帝眷，用河套事构言及曾铣，俱弃市。
yǐ ér nán jīng lì bù shàng shū zhāng zhì guó zǐ jì jiǔ li běn yǐ shū yuǎn zhuó rù gé yì bù gǎn yù kě fǒu
已而南京吏部尚书张治、国子祭酒李本以疏远擢入阁，益不敢预可否。
sōng jì qīng shā yán yì wěi gōng jǐn
嵩既倾杀言，益伪恭谨。
yán cháng jiā shàng zhù guó dì yì yù jiā sōng sōng nǎi cí yuē zūn wú èr shàng shàng fēi rén chén suǒ yí chēng
言尝加上柱国，帝亦欲加嵩，嵩乃辞曰：“尊无二上，上非人臣所宜称。
guó chū suī shè cǐ guān zuǒ xiāng guó dá gōng chén dì yī yì zhǐ wèi zuǒ zhù guó
国初虽设此官，左相国达，功臣第一，亦止为左柱国。
qǐ bì xià miǎn chén cǐ guān zhe wèi lìng diǎn yǐ zhāo chén jié
乞陛下免臣此官，著为令典，以昭臣节。
dì dà xǐ yǔn qí cí ér yǐ shì fán wèi tài cháng qīng
”帝大喜，允其辞，而以世蕃为太常卿。
sōng wú tā cái lüè wéi yī yì mèi shàng qiè quán wǎng lì
嵩无他才略，惟一意媚上，窃权罔利。
dì yīng chá zì xìn guǒ xíng lù pō hù jǐ duǎn sōng yǐ gù de yīn shì jī dì nù qiāng hài rén yǐ chéng qí sī
帝英察自信，果刑戮，颇护己短，嵩以故得因事激帝怒，戕害人以成其私。
zhāng jīng li tiān chǒng wáng yù zhī sǐ sōng jiē yǒu lì yān
张经、李天宠、王忬之死，嵩皆有力焉。
qián hòu hé sōng shì fán zhě xiè yú yè jīng tóng hàn chén zhào jǐn wáng zōng mào hé wéi bǎi wáng yè chén kǎi lì rǔ jìn shěn liàn xú xué shī yáng jì shèng zhōu fū wú shí lái zhāng chōng dǒng chuán cè jiē bèi qiǎn
前后劾嵩、世蕃者，谢瑜、叶经、童汉臣、赵锦、王宗茂、何维柏、王晔、陈垲、厉汝进、沈练、徐学诗、杨继盛、周𫓧、吴时来、张翀、董传策皆被谴。
jīng liàn yòng tā guò zhì zhī sǐ jì shèng fù zhāng jīng shū wěi shā zhī
经、炼用他过置之死，继盛附张经疏尾杀之。
tā suǒ bú yuè jiǎ qiān chú kǎo chá yǐ chì zhě shén zhòng jiē wèi cháng yǒu jī yě
他所不悦，假迁除考察以斥者甚众，皆未尝有迹也。
ǎn dá báo dū chéng màn shū qiú gòng
俺答薄都城，慢书求贡。
dì zhào sōng yǔ li běn jí lǐ bù shàng shū xú jiē rù duì xī yuàn
帝召嵩与李本及礼部尚书徐阶入对西苑。
sōng wú suǒ guī huà wěi zhī lǐ bù
嵩无所规画，委之礼部。
dì xī yòng jiē yán shāo qīng sōng
帝悉用阶言，稍轻嵩。
sōng fù yǐ jiān jī dì nù zhàng sī yè zhào zhēn jí ér zhé zhī
嵩复以间激帝怒，杖司业赵贞吉而谪之。
bīng bù shàng shū dīng rǔ kuí shòu sōng zhǐ bù gǎn qù zhū jiāng zhàn
兵部尚书丁汝夔受嵩指，不敢趣诸将战。
kòu tuì dì yù shā rǔ kuí
寇退，帝欲杀汝夔。
sōng jù qí yǐn jǐ wèi rǔ kuí yuē wǒ zài wú lǜ yě
嵩惧其引己，谓汝夔曰：“我在，毋虑也。
rǔ kuí lín sǐ shǐ zhī wèi sōng dài
”汝夔临死始知为嵩绐。
dà jiàng jūn chóu luán shǐ wèi céng xǐ suǒ hé yǐ sōng qīng xǐ suì yuē wèi fù zǐ
大将军仇鸾，始为曾铣所劾，倚嵩倾铣，遂约为父子。
yǐ ér luán xié kòu de dì zhòng sōng yóu ér zi xù zhī jìn xiāng è
已而鸾挟寇得帝重，嵩犹儿子蓄之，浸相恶。
sōng mì shū huǐ luán dì bù tīng ér pō nà luán suǒ chén sōng fù zǐ guò shǎo shū zhī
嵩密疏毁鸾，帝不听，而颇纳鸾所陈嵩父子过，少疏之。
sōng dāng rù zhí bù zhào zhě shù yǐ
嵩当入直，不召者数矣。
sōng jiàn xú jiē li běn rù xī nèi jí yǔ jù rù
嵩见徐阶、李本入西内，即与俱入。
zhì xī huá mén mén zhě yǐ fēi zhào zhǐ gé zhī
至西华门，门者以非诏旨格之。
sōng hái dì fù zǐ duì qì
嵩还第，父子对泣。
shí lù bǐng zhǎng jǐn yī yǔ luán zhēng chǒng sōng nǎi jié bǐng gòng tú luán
时陆炳掌锦衣，与鸾争宠，嵩乃结炳共图鸾。
huì luán bìng sǐ bǐng jié luán yīn shì dì zhuī lù zhī
会鸾病死，炳讦鸾阴事，帝追戮之。
yú shì yì xìn rèn sōng qiǎn suǒ chéng lóng zhōu guò hǎi zǐ zhào sōng zài zhí xī nèi rú gù
于是益信任嵩，遣所乘龙舟过海子召嵩，载直西内如故。
shì fán xún qiān gōng bù zuǒ shì láng
世蕃寻迁工部左侍郎。
wō kòu jiāng nán yòng zhào wén huá dū chá jūn qíng dà nà huì lù yǐ qiǎn sōng zhì kòu luàn yì shén
倭寇江南，用赵文华督察军情，大纳贿赂以遣嵩，致寇乱益甚。
jí hú zōng xiàn yòu xiáng wāng zhí xú hǎi wén huá nǎi yán chén yǔ zōng xiàn cè chén shī sōng suǒ shòu yě
及胡宗宪诱降汪直、徐海，文华乃言：“臣与宗宪策，臣师嵩所授也。
suì mìng sōng jiān zhī shàng shū fèng wú xiè zì shì bāo cì jiē bù xiè
”遂命嵩兼支尚书俸无谢，自是褒赐皆不谢。
dì cháng yǐ sōng zhí lú ài chè xiǎo diàn cái wèi yíng shì zhí huā mù qí zhōng zhāo xī cì yù shàn fǎ jiǔ
帝尝以嵩直庐隘，撤小殿材为营室，植花木其中，朝夕赐御膳、法酒。
sōng nián bā shí tīng yǐ jiān yú rù jìn yuàn
嵩年八十，听以肩舆入禁苑。
dì zì shí bā nián zàng zhāng shèng tài hòu hòu jí bù shì cháo zì èr shí nián gōng bì zhī biàn jí yí jū xī yuàn wàn shòu gōng bù rù dà nèi dà chén xī de yè jiàn wéi sōng dú chéng gù wèn yù zhá yī rì huò shù xià suī tóng liè bù huò wén yǐ gù sōng dé chěng zhì
帝自十八年葬章圣太后后，即不视朝，自二十年宫婢之变，即移居西苑万寿宫，不入大内，大臣希得谒见，惟嵩独承顾问，御札一日或数下，虽同列不获闻，以故嵩得逞志。
rán dì suī shén qīn lǐ sōng yì bù jìn xìn qí yán jiān yī qǔ dú duàn huò gù shì yì tóng yù yǐ shā lí qí shì
然帝虽甚亲礼嵩，亦不尽信其言，间一取独断，或故示异同，欲以杀离其势。
sōng fù zǐ dú de dì kuǎn yào yù yǒu suǒ jiù jiě sōng bì shùn dì yì tòng dǐ zhī ér wǎn qū jiě shì yǐ zhōng dì suǒ bù rěn
嵩父子独得帝窾要，欲有所救解，嵩必顺帝意痛诋之，而婉曲解释以中帝所不忍。
jí yù pái xiàn zhě bì xiān chēng qí měi ér yǐ wēi yán zhōng zhī huò chù dì suǒ chǐ yǔ huì
即欲排陷者，必先称其媺，而以微言中之，或触帝所耻与讳。
yǐ shì yí dì xǐ nù wǎng wǎng bù shī
以是移帝喜怒，往往不失。
shì dà fū fú còu fù sōng shí chēng wén xuǎn láng zhōng wàn cǎi zhí fāng láng zhōng fāng xiáng děng wéi sōng wén wǔ guǎn jiā
士大夫辐辏附嵩，时称文选郎中万采、职方郎中方祥等为嵩文武管家。
shàng shū wú péng ōu yáng bì jìn gāo dí xǔ lùn bèi jiē zhuì zhuì shì sōng
尚书吴鹏、欧阳必进、高翟、许论辈，皆惴惴事嵩。
sōng wò quán jiǔ biàn yǐn sī rén jū yào dì
嵩握权久，遍引私人居要地。
dì yì jìn yàn zhī ér jiàn qīn xú jiē
帝亦浸厌之，而渐亲徐阶。
huì jiē suǒ hòu wú shí lái zhāng chōng dǒng chuán cè gè shū lùn sōng sōng yīn mì qǐng jiū zhǔ shǐ zhě xià zhào yù qióng zhì wú suǒ yǐn
会阶所厚吴时来、张翀、董传策各疏论嵩，嵩因密请究主使者，下诏狱，穷治无所引。
dì nǎi bù wèn ér wèi liú sōng rán xīn bù néng wú dòng jiē yīn dé jiàn qīng sōng
帝乃不问，而慰留嵩，然心不能无动，阶因得间倾嵩。
lì bù shàng shū quē sōng lì yuán ōu yáng bì jìn wèi zhī fu sān yuè jí chì qù
吏部尚书缺，嵩力援欧阳必进为之，甫三月即斥去。
zhào wén huá wǔ zhǐ huò qiǎn sōng yì bù néng jiù
赵文华忤旨获谴，嵩亦不能救。
yǒu zhào èr wáng jiù hūn dǐ dì sōng lì qǐng liú nèi
有诏二王就婚邸第，嵩力请留内。
dì bú yuè sōng yì bù néng lì chí
帝不悦，嵩亦不能力持。
sōng suī jǐng mǐn néng xiān yì chuāi dì zhǐ rán dì suǒ xià shǒu zhào yǔ duō bù kě xiǎo wéi shì fán yī lǎn liǎo rán dá yǔ wú bù zhōng
嵩虽警敏，能先意揣帝指，然帝所下手诏，语多不可晓，惟世蕃一览了然，答语无不中。
jí sōng qī ōu yáng shì sǐ shì fán dāng hù sàng guī sōng qǐng liú shì jīng dǐ
及嵩妻欧阳氏死，世蕃当护丧归，嵩请留侍京邸。
dì xǔ zhī rán zì shì bù dé rù zhí suǒ dài sōng piào nǐ ér rì zòng yín lè yú jiā
帝许之，然自是不得入直所代嵩票拟，而日纵淫乐于家。
sōng shòu zhào duō bù néng dá qiǎn shǐ chí wèn shì fán
嵩受诏多不能答，遣使持问世蕃。
zhí qí fāng dān nǚ lè bù yǐ shí dá
值其方耽女乐，不以时答。
zhōng shǐ xiāng jì cù sōng sōng bù dé yǐ zì wèi zhī wǎng wǎng shī zhǐ
中使相继促嵩，嵩不得已自为之，往往失旨。
suǒ jìn qīng cí yòu duō jiǎ shǒu tā rén bù néng gōng jīng cǐ jī shī dì huan
所进青词，又多假手他人不能工，经此积失帝欢。
huì wàn shòu gōng huǒ sōng qǐng zàn xǐ nán chéng lí gōng nán chéng yīng zōng wèi tài shàng huáng shí suǒ jū yě dì bú yuè
会万寿宫火，嵩请暂徙南城离宫，南城，英宗为太上皇时所居也，帝不悦。
ér xú jiē yíng wàn shòu yíng shén chēng zhǐ dì yì qīn jiē gù wèn duō bù jí sōng jí jí sōng cí sì ér yǐ
而徐阶营万寿营甚称旨，帝益亲阶，顾问多不及嵩，即及嵩，祠祀而已。
sōng jù zhì jiǔ yào jiē shǐ jiā rén luó bài jǔ shāng shǔ yuē sōng dàn xī qiě sǐ cǐ cáo wéi gōng rǔ bǔ zhī
嵩惧，置酒要阶，使家人罗拜，举觞属曰：“嵩旦夕且死，此曹惟公乳哺之。
jiē xiè bù gǎn
”阶谢不敢。
wèi jǐ dì rù fāng shì lán dào héng yán yǒu yì qù sōng
未几，帝入方士蓝道行言，有意去嵩。
yù shǐ zōu yìng lóng bì yǔ nèi shì jiā zhī qí shì kàng shū jí lùn sōng fù zǐ bù fǎ yuē chén yán bù shí qǐ zhǎn chén shǒu yǐ xiè sōng shì fán
御史邹应龙避雨内侍家，知其事，抗疏极论嵩父子不法，曰：“臣言不实，乞斩臣首以谢嵩、世蕃。
dì jiàng zhǐ wèi sōng ér yǐ sōng nì ài shì fán fù juàn yǐ lìng zhì shì chí yì guī yǒu sī suì gěi mǐ bǎi shí xià shì fán yú lǐ
”帝降旨慰嵩，而以嵩溺爱世蕃，负眷倚，令致仕，驰驿归，有司岁给米百石，下世蕃于理。
sōng wèi shì fán qǐng zuì qiě qiú jiě dì bù tīng
嵩为世蕃请罪，且求解，帝不听。
fǎ sī zòu lùn shì fán jí qí zi jǐn yī gǔ hóng kè luō lóng wén shù biān yuǎn
法司奏论世蕃及其子锦衣鹄、鸿，客罗龙文，戍边远。
zhào cóng zhī tè yòu hóng wèi mín shǐ shì sōng ér gù qí nú yán nián yú yù zhuó yìng lóng tōng zhèng sī cān yì
诏从之，特宥鸿为民，使侍嵩，而锢其奴严年于狱，擢应龙通政司参议。
shí sì shí yī nián wǔ yuè yě
时四十一年五月也。
lóng wén guān zhōng shū jiāo guān wèi jiān lì ér nián zuì xiá è shì dà fū jìng chēng è shān xiān shēng zhě yě
龙文官中书，交关为奸利，而年最黠恶，士大夫竞称萼山先生者也。
sōng jì qù dì zhuī niàn qí zàn xuán gōng yì hū hū bù lè yù jiē yù suì chuán wèi tuì jū xī nèi zhuān qí cháng shēng
嵩既去，帝追念其赞玄功，意忽忽不乐，谕阶欲遂传位，退居西内，专祈长生。
jiē jí chén hé dì yuē qīng děng bù yù bì jiē fèng jūn mìng tóng fǔ xuán xiū nǎi kě
阶极陈河，帝曰：“卿等不欲，必皆奉君命，同辅玄修乃可。
yán sōng jì tuì qí zi shì fán yǐ fú fǎ gǎn gèng yán zhě bìng yìng lóng jù zhǎn
严嵩既退，其子世蕃已伏法，敢更言者，并应龙俱斩。
sōng zhī dì niàn jǐ nǎi lù dì zuǒ yòu fā dào héng yīn shì xì xíng bù bǐ yǐn jiē
”嵩知帝念己，乃赂帝左右，发道行阴事，系刑部，俾引阶。
dào héng bù chéng zuò lùn sǐ de shì
道行不承，坐论死，得释。
sōng chū guī zhì nán chāng zhí wàn shòu jié shǐ dào shì lán tián yù jiàn jiào tiě zhù gōng
嵩初归至南昌，值万寿节，使道士蓝田玉建醮铁柱宫。
tián yù shàn zhào hè sōng yīn qǔ qí fú lù bìng jǐ qí hè wén shàng zhī dì yōu zhào bāo dá
田玉善召鹤，嵩因取其符箓，并己祈鹤文上之，帝优诏褒答。
sōng yīn yán chén nián bā shí yǒu sì wéi yī zi shì fán jí sūn gǔ jiē yuǎn shù qǐ yí biàn dì jiù yǎng zhōng chén yú nián
嵩因言：“臣年八十有四，惟一子世蕃及孙鹄皆远戍，乞移便地就养，终臣余年。
bù xǔ
”没有答应。
qí míng nián nán jīng yù shǐ lín rùn zòu jiāng yáng jù dào duō rù táo jūn luō lóng wén yán shì fán jiā
其明年，南京御史林润奏：“江洋巨盗多入逃军罗龙文、严世蕃家。
lóng wén jū shēn shān chéng xuān yī mǎng yǒu fù xiǎn bù chén zhī zhì
龙文居深山，乘轩衣蟒，有负险不臣之志。
shì fán dé zuì hòu yǔ lóng wén rì fěi bàng shí zhèng
世蕃得罪后，与龙文日诽谤时政。
qí zhì dì yì zhòng sì qiān dào lù jiē yán liǎng rén tōng wēi biàn qiě bù cè
其治第役众四千，道路皆言两人通倭，变且不测。
zhào xià rùn dài bǔ xià fǎ sī lùn zhǎn jiē fú zhū chù sōng jí zhū sūn jiē wèi mín
”诏下润逮捕，下法司论斩，皆伏诛，黜嵩及诸孙皆为民。
sōng qiè zhèng èr shí nián ruò xìn è zǐ liú dú tiān xià rén xián zhǐ mù wèi jiān chén
嵩窃政二十年，溺信恶子，流毒天下，人咸指目为奸臣。
qí zuò shì fán dà nì zé xú jiē yì yě
其坐世蕃大逆，则徐阶意也。
yòu èr nián sōng lǎo bìng jì shí mù shè yǐ sǐ
又二年，嵩老病，寄食墓舍以死。
shì fán duǎn xiàng féi tǐ miǎo yī mù yóu fù rèn rù shì
世蕃，短项肥体，眇一目，由父任入仕。
yǐ zhù jīng shī wài chéng láo yóu tài cháng qīng jìn gōng bù zuǒ shì láng réng zhǎng shàng bǎo sī shì
以筑京师外城劳，由太常卿进工部左侍郎，仍掌尚宝司事。
piāo hàn yīn zéi xí fù chǒng zhāo quán lì wú yàn
剽悍阴贼，席父宠，招权利无厌。
rán pō tōng guó diǎn xiǎo chàng shí wù
然颇通国典，晓畅时务。
cháng wèi tiān xià cái wéi jǐ yǔ lù bǐng yáng bó wèi sān
尝谓天下才，惟己与陆炳、杨博为三。
bǐng sǐ yì zì fù
炳死，益自负。
sōng mào hūn qiě dàn xī zhí xī nèi zhū sī bái shì zhé yuē yǐ zhì dōng lóu
嵩耄昏，且旦夕直西内，诸司白事，辄曰：“以质东楼。
dōng lóu shì fán bié hào yě
”东楼，世蕃别号也。
cháo shì yī wěi shì fán jiǔ qīng yǐ xià jiā rì bù dé jiàn huò tíng zhì mù ér qiǎn zhī
朝事一委世蕃，九卿以下浃日不得见，或停至暮而遣之。
shì dà fū cè mù bǐng xī bù xiào zhě bēn zǒu qí mén kuāng fěi xiāng wàng yú dào
士大夫侧目屏息，不肖者奔走其门，筐篚相望于道。
shì fán shú ān zhōng wài guān ráo jí xiǎn yì zé huì duō guǎ háo fà bù néng nì
世蕃熟谙中外官饶瘠险易，责贿多寡，毫发不能匿。
qí zhì dì jīng shī lián sān sì fang yàn shuǐ wèi táng shù shí mǔ luō zhēn qín qí shù qí zhōng rì yōng bīn kè zòng chàng lè suī dà liáo huò fù zhí nüè zhī jiǔ bù kùn bù yǐ
其治第京师，连三四坊，堰水为塘数十亩，罗珍禽奇树其中，日拥宾客纵倡乐，虽大僚或父执，虐之酒，不困不已。
jū mǔ sāng yì rán
居母丧亦然。
hào gǔ zūn yí qí qì shū huà zhào wén huá yān mào qīng hú zōng xiàn zhī shǔ suǒ dào zhé niǎn zhì zhī huò suǒ zhī fù rén bì děi rán hòu yǐ
好古尊彝、奇器、书画，赵文华、鄢懋卿、胡宗宪之属，所到辄辇致之，或索之富人，必得然后已。
bèi yìng lóng hé shù léi zhōu wèi zhì ér fǎn yì dà zhì yuán tíng
被应龙劾戍雷州，未至而返，益大治园亭。
qí jiān gōng nú jiàn yuán zhōu tuī guān guō jiàn chén bù wéi qǐ
其监工奴见袁州推官郭谏臣，不为起。
yù shǐ lín rùn cháng hé mào qīng jù xiāng bào yīn yǔ jiàn chén móu fā qí zuì qiě jí yuān shā yáng jì shèng shěn liàn zhuàng
御史林润尝劾懋卿，惧相报，因与谏臣谋发其罪，且及冤杀杨继盛、沈练状。
shì fán xǐ wèi qí dǎng yuē wú kǒng yù qiě jiě
世蕃喜，谓其党曰：“无恐，狱且解。
fǎ sī huáng guāng shēng děng yǐ yàn cí bái xú jiē jiē yuē zhū gōng yù shēng zhī hu
”法司黄光升等以谳词白徐阶，阶曰：“诸公欲生之乎？
qiān yuē bì yù sǐ zhī
”佥曰：必欲死之。
yuē ruò shì shì suǒ yǐ shēng zhī yě
”曰：“若是，适所以生之也。
fu yáng chén zhī yù sōng jiē qiǎo qǔ shàng zhǐ
夫杨、沈之狱，嵩皆巧取上旨。
jīn xiǎn jí zhī shì zhāng shàng guò yě
今显及之，是彰上过也。
bì rú shì zhū jūn qiě bù cè yán gōng zi qí kuǎn duàn chū dōu mén yǐ
必如是，诸君且不测，严公子骑款段出都门矣。
wèi shǒu xuē qí cǎo dú àn lóng wén yǔ wāng zhí yīn jiù wèi jiāo tōng huì shì fán qǐ guān
”为手削其草，独按龙文与汪直姻旧，为交通贿世蕃乞官。
shì fán yòng péng kǒng yán yǐ nán chāng cāng de yǒu wáng qì qǔ yǐ zhì dì zhì nǐ wáng zhě
世蕃用彭孔言，以南昌仓地有王气，取以治第，制拟王者。
yòu jié zōng rén diǎn yǎng yīn cì fēi cháng duō jù wáng mìng
又结宗人典楧阴伺非常，多聚亡命。
lóng wén yòu zhāo zhí yú dǎng wǔ bǎi rén móu wèi shì fán wài tóu rì běn xiān suǒ fā qiǎn shì fán bān tóu niú xìn yì zì shān hǎi wèi qì wu běi zǒu yòu zhì wài bīng gòng xiāng xiǎng yìng
龙文又招直余党五百人，谋为世蕃外投日本，先所发遣世蕃班头牛信，亦自山海卫弃伍北走，诱致外兵，共相响应。
jí rì lìng guāng shēng děng jí shū zòu zhī
即日令光升等疾书奏之。
shì fán wén chà yuē sǐ yǐ
世蕃闻，诧曰：“死矣。
suì zhǎn yú shì
”遂斩于市。
jí qí jiā huáng jīn kě sān wàn yú liǎng bái jīn èr bǎi wàn yú liǎng tā zhēn bǎo fú wán suǒ zhí yòu shù bǎi wàn
籍其家，黄金可三万余两，白金二百万余两，他珍宝服玩所直又数百万。
zhào wén huá cí xī rén
赵文华，慈谿人。
jiā jìng bā nián jìn shì
嘉靖八年进士。
shòu xíng bù zhǔ shì
授刑部主事。
yǐ kǎo chá zhé dōng píng zhōu tóng zhī
以考察谪东平州同知。
jiǔ zhī lèi guān zhì tōng zhèng shǐ
久之，累官至通政使。
xìng qīng jiǎo wèi dì shí zài guó xué yán sōng wèi jì jiǔ cái zhī
性倾狡，未第时在国学，严嵩为祭酒，才之。
hòu shì yú cháo ér sōng rì guì xìng suì xiāng yǔ jié wèi fù zǐ
后仕于朝，而嵩日贵幸，遂相与结为父子。
sōng niàn jǐ guò è duō de sī rén zài tōng zhèng hé shū zhì kě yù wèi jì gù yǐ wén huá rèn zhī
嵩念己过恶多，得私人在通政，劾疏至，可预为计，故以文华任之。
wén huá yù zì jié yú dì jìn bǎi huá xian jiǔ guǐ yuē chén shī sōng fú zhī ér shòu
文华欲自结于帝，进百华仙酒，诡曰：“臣师嵩服之而寿。
dì yǐn gān zhī shǒu chì wèn sōng
”帝饮甘之，手敕问嵩。
sōng jīng yuē
嵩惊曰；
wén huá ān dé wèi cǐ
“文华安得为此！
nǎi wǎn zhuǎn zòu yuē chén shēng píng bù jìn yào ěr quǎn mǎ zhī shòu chéng bù zhī hé yǐ rán
”乃宛转奏曰：“臣生平不近药饵，犬马之寿诚不知何以然。
sōng hèn wén huá bù xiān bái jǐ zhào zhì zhí suǒ lì zé zhī
”嵩恨文华不先白己，召至直所詈责之。
wén huá guì qì jiǔ bù gǎn qǐ
文华跪泣，久不敢起。
xú jiē li běn jiàn zhī wèi jiě nǎi lìng qù
徐阶、李本见之为解，乃令去。
sōng xiū mù guī jiǔ qīng jìn yè sōng yóu nù wén huá lìng cóng lì fú chū zhī
嵩休沐归，九卿进谒，嵩犹怒文华，令从吏扶出之。
wén huá dà jiǒng hòu lù sōng qī
文华大窘，厚赂嵩妻。
sōng qī jiào wén huá cì sōng guī nì yú bié shì jiǔ hān sōng qī wèi zhī jiě wén huá jí chū bài sōng nǎi dài zhī rú chū
嵩妻教文华伺嵩归，匿于别室，酒酣，嵩妻为之解，文华即出拜，嵩乃待之如初。
yǐ jiàn yì zhù jīng shī wài chéng jiā gōng bù yòu shì láng
以建议筑京师外城，加工部右侍郎。
dōng nán wēi huàn jí wén huá xiàn qī shì
东南倭患棘，文华献七事。
shǒu yǐ jì hǎi shén wéi yán qǐng qiǎn guān wàng jì yú jiāng yīn cháng shú
首以祭海神为言，请遣官望祭于江阴、常熟。
cì sòng yǒu sī yǎn gé qīng yáo
次讼有司掩骼轻徭。
cì zēng mù shuǐ jūn
次增募水军。
cì sū sōng cháng zhèn mín tián yī fū guò bǎi mǔ zhě zhòng kē qí fù qiě yù zhēng guān tián shuì sān nián
次苏、松、常、镇民田，一夫过百亩者，重科其赋，且预征官田税三年。
cì mù fù rén shū cái lì zì xiào shì níng lùn gōng
次募富人输财力自效，事宁论功。
cì qiǎn zhòng chén dū shī
次遣重臣督师。
cì zhāo tōng fān jiù dǎng bìng hǎi yán tú yì yǐ zhōng yì zhī míng lìng zhēn sì zéi qíng yīn yǐ wéi jiān
次招通番旧党并海盐徒，易以忠义之名，令侦伺贼情，因以为间。
bīng bù shàng shū niè bào yì xíng qí wǔ shì wéi zēng tián fù qiǎn zhòng chén èr shì bù xíng
兵部尚书聂豹议行其五事，惟增田赋、遣重臣二事不行。
dì nù duó bào guān ér yòng sōng yán jí qiǎn wén huá jì gào hǎi shén yīn chá zéi qíng
帝怒，夺豹官，而用嵩言即遣文华祭告海神，因察贼情。
dàng shì shí zǒng dū shàng shū zhāng jīng fāng zhēng sì fāng jí láng shì bīng yì dà jǔ zì yǐ wèi wén huá shàng xīn qīng zhī
当是时，总督尚书张经方征四方及狼士兵，议大举，自以位文华上，心轻之。
wén huá bú yuè
文华不悦。
láng bīng shāo yǒu zhǎn huò gōng wén huá hòu kào zhī shǐ jìn jiǎo zhì cáo jīng zhàn bài wáng tóu mù shí sì rén
狼兵稍有斩获功，文华厚犒之，使进剿，至漕泾战败，亡头目十四人。
wén huá huì shù qù jīng jìn bīng
文华恚，数趣经进兵。
jīng lǜ wén huá qīng qiǎn xiè shī qī bù yǐ gào
经虑文华轻浅泄师期，不以告。
wén huá yì nù hé jīng yǎng kòu shī jī shū fāng shàng jīng dà jié wáng jiāng jīng
文华益怒，劾经养寇失机，疏方上，经大捷王江泾。
wén huá ràng qí gōng wèi jǐ yǔ xún àn hú zōng xiàn dū shī suǒ zhì jīng jìng lùn sǐ
文华攘其功，谓己与巡按胡宗宪督师所致，经竟论死。
yòu hé zhè jiāng xún fǔ li tiān chǒng zuì jiàn zōng xiàn dài tiān chǒng yì lùn sǐ
又劾浙江巡抚李天宠罪，荐宗宪代，天宠亦论死。
dì yì yǐ wén huá wèi xián mìng zhù dū chá jūn wù guān fáng jí jūn zhōng cì zhī
帝益以文华为贤，命铸督察军务关防，即军中赐之。
wén huá zì cǐ chū zǒng dū shàng yì zì xíng wú jì
文华自此出总督上，益恣行无忌。
yù fēn sū sōng xún fǔ cáo bāng fǔ xǔ shù guān pò zéi gōng bù dé zé yǐ táo zhái zhī bài zhòng hé bāng fǔ
欲分苏松巡抚曹邦辅浒墅关破贼功，不得，则以陶宅之败，重劾邦辅。
táo zhái zhī zhàn shí wén huá zōng xiàn bīng xiān kuì yě
陶宅之战，实文华、宗宪兵先溃也。
bīng kē jǐ shì zhōng xià shì de qí qíng hé wén huá qī dàn
兵科给事中夏栻得其情，劾文华欺诞。
lì kē jǐ shì zhōng sūn jùn yì bái bāng fǔ yuān zhuàng
吏科给事中孙浚亦白邦辅冤状。
dì zhōng xìn wén huá yán bāng fǔ zuò qiǎn shù
帝终信文华言，邦辅坐遣戍。
wén huá jì shā jīng tiān chǒng fù xiān hòu lùn ba zǒng dū zhōu liú yáng yi zhì shì yòu qīng bāng fǔ shì yì zhāng
文华既杀经、天宠，复先后论罢总督周琉、杨宜，至是又倾邦辅，势益张。
wén wǔ jiāng lì zhēng shū huò qí mén diān dǎo gōng zuì qiān zhì bīng jī jì lǜ dà guāi jiāng lì rén rén jiě tǐ zhēng bīng bàn tiān xià zéi kòu yù chì
文武将吏争输货其门，颠倒功罪，牵制兵机，纪律大乖，将吏人人解体，征兵半天下，贼寇愈炽。
wén huá yòu chén fáng shǒu shì yí qǐng jí xián tián bǎi wàn mǔ gěi bīng wèi tún shǒu jì ér lìng lǐ jū jìn shēn fēn dū jùn yì bīng shì
文华又陈防守事宜，请籍闲田百万亩给兵，为屯守计，而令里居缙绅，分督郡邑兵事。
wèi bīng bù suǒ bó ér qǐn
为兵部所驳而寝。
guān jūn jì lǚ bài wén huá zhī zéi wèi yì píng yù wěi zé qù
官军既屡败，文华知贼未易平，欲委责去。
huì chuān bīng pò zéi zhōu pǔ shù dà yóu pò zéi hǎi yáng wén huá suì yán shuǐ lù chéng gōng jiāng nán qīng yàn qǐng hái cháo
会川兵破贼周浦，俞大猷破贼海洋，文华遂言水陆成功，江南清晏，请还朝。
dì yuè xǔ zhī
帝悦，许之。
bǐ hái bài bào zhǒng zhì dì yí qí wàng shù jí sōng sōng qū wèi jiě dì yì zhōng bù shì
比还，败报踵至，帝疑其妄，数诘嵩，嵩曲为解，帝意终不释。
huì lì bù shàng shū li mò fā cè shì xuǎn rén zhōng yán hàn wǔ zhēng sì yí ér hǎi nèi xū hào
会吏部尚书李默发策试选人，中言“汉武征四夷，而海内虚耗。
táng xiàn fù huái cài ér wǎn yè bù zhōng
唐宪复淮、蔡，而晚业不终。
wén huá hé qí bàng shàn mò zuò sǐ
”文华劾其谤讪，默坐死。
dì yǐ shì wèi wén huá zhōng jìn gōng bù shàng shū qiě jiā tài zǐ tài bǎo
帝以是谓文华忠，进工部尚书，且加太子太保。
shì shí sōng nián lǎo lǜ yī dàn sǐ yǒu hòu huàn yīn jiàn wén huá wén xué yi gòng fèng qīng cí zhí nèi gé
是时，嵩年老，虑一旦死，有后患，因荐文华文学，宜供奉青词，直内阁。
dì bù xǔ
帝不许。
ér dōng nán jǐng tà zhì bù yì zài qiǎn dà chén dū shī yǐ mìng bīng bù shì láng chén liáng cái yǐ sōng lìng wén huá zì qǐng xíng wèi dì yán jiāng nán rén jiǎo shǒu wàng wén huá
而东南警遝至，部议再遣大臣督师，已命兵部侍郎沈良材矣，嵩令文华自请行，为帝言江南人矫首望文华。
dì yǐ wéi rán mìng jiān yòu fù dōu yù shǐ zǒng dū jiāng nán zhè jiāng zhū jūn shì
帝以为然，命兼右副都御史，总督江南、浙江诸军事。
shí zōng xiàn xiān yǐ wén huá jiàn dài yáng yi wèi zǒng dū jí wén huá zài chū zōng xiàn yù jiè wén huá yǐ tōng yú sōng chǎn fèng wú bù zhì
时宗宪先以文华荐代杨宜为总督，及文华再出，宗宪欲藉文华以通于嵩，谄奉无不至。
wén huá sù bù zhī bīng yì yǐ zōng xiàn liǎng rén jiāo shén huan
文华素不知兵，亦倚宗宪，两人交甚欢。
yǐ ér zōng xiàn píng xú hǎi fú chén dōng wén huá yǐ dà jié wén guī gōng shàng xuán
已而宗宪平徐海，俘陈东，文华以大捷闻，归功上玄。
dì dà xǐ jì gào jiāo miào shè jì jiā wén huá shǎo bǎo yìn zǐ jǐn yī qiān hù
帝大喜，祭告郊庙社稷，加文华少保，荫子锦衣千户。
zhào hái cháo wén huá nǎi tuī gōng yuán fǔ sōng cí shēng yīn dì yōu zhào bù yǔn
召还朝，文华乃推功元辅嵩，辞升荫，帝优诏不允。
wén huá jì chǒng guì zhì rì jiāo shì zhōng guì jí shì fán jiàn bù rú chū zhū rén hàn zhī
文华既宠贵，志日骄，事中贵及世蕃，渐不如初，诸人憾之。
dì cháng qiǎn shǐ cì wén huá zhí qí zuì bài guì bù rú lǐ dì wén è qí bù jìng
帝尝遣使赐文华，值其醉，拜跪不如礼，帝闻恶其不敬。
yòu cháng jìn fāng shì yào dì fú zhī jǐn shǐ xiǎo dāng zài suǒ zhī bù yīng
又尝进方士药，帝服之尽，使小珰再索之，不应。
xī yuàn zào xīn gé bù yǐ shí gào chéng
西苑造新阁，不以时告成。
dì yī rì dēng gāo jiàn xi cháng ān jiē yǒu gāo méng wèn shuí zhái
帝一日登高，见西长安街有高甍，问谁宅。
zuǒ yòu yuē zhào shàng shū xīn zhái yě
左右曰：“赵尚书新宅也。
páng yī rén yuē gōng bù dà mù bàn wéi wén huá zuò zhái hé xiá yíng xīn gé
”旁一人曰：“工部大木，半为文华作宅，何暇营新阁。
dì yì yùn
”帝益愠。
huì sān diàn zāi dì yù jiàn zhèng yáng mén lóu zé chéng shén jí wén huá cù bù néng bàn
会三殿灾，帝欲建正阳门楼，责成甚亟，文华猝不能办。
dì jī nù qiě wén qí lián suì shì shī dú huò yāo gōng zhuàng sī zhú zhī nǎi yù sōng yuē mén lóu pǐ cái chí wén huá shì bù rú xī
帝积怒，且闻其连岁视师黩货要功状，思逐之，乃谕嵩曰：“门楼庀材迟，文华似不如昔。
sōng yóu wèi zhī dì yì lì wèi yǎn fù qiě yán wén huá chù rè nán zhēng yīn zhì jí yi zēng shì láng yī rén zhuān dū dà gōng
”嵩犹未知帝意，力为掩覆，且言：“文华触热南征，因致疾，宜增侍郎一人专督大工。
dì cóng zhī
”帝从之。
wén huá yīn shàng zhāng chēng jí qǐng cì jiǎ jìng shè xún yuè
文华因上章称疾，请赐假静摄旬月。
dì shǒu pī yuē dà gōng fāng xìng sī kōng shì zhí
帝手批曰：“大工方兴，司空是职。
wén huá jì yǒu jí kě huí jí xiū yǎng
文华既有疾，可回籍休养。
zhì xià jǔ cháo xiāng hè
”制下，举朝相贺。
dì suī zhú wén huá yóu yǐ wéi wèi jǐn qí zuì ér yán guān wú gōng zhě dì nù wú suǒ xiè
帝虽逐文华犹以为未尽其罪，而言官无攻者，帝怒无所泄。
huì qí zi jǐn yī qiān hù yì sī yǐ zhāi sì tíng fēng zhāng rì qǐng jià sòng fù dì dà nù chù wén huá wèi mín shù qí zi biān wèi
会其子锦衣千户怿思以斋祀停封章日请假送父，帝大怒，黜文华为民，戍其子边卫。
yǐ lǐ kē shī jiū hé lìng duì zhuàng
以礼科失纠劾，令对状。
yú shì dū jǐ shì zhōng xiè jiāng yǐ xià liù rén bìng tíng zhàng xuē jí
于是都给事中谢江以下六人，并廷杖削籍。
wén huá gù bìng gǔ jí zāo qiǎn wò zhōu zhōng yì yì yì bù zì liáo yī xī shǒu mén qí fù fù liè zàng fǔ chū suì sǐ
文华故病蛊，及遭谴卧舟中，意邑邑不自聊，一夕手扪其腹，腹裂，脏腑出，遂死。
hòu jǐ shì zhōng luō jiā bīn děng hé jūn xiǎng wén huá suǒ qīn dào yǐ shí wàn sì qiān jì
后给事中罗嘉宾等核军饷，文华所侵盗以十万四千计。
yǒu zhào zhēng zhū qí jiā zhì wàn lì shí yī nián zhēng yóu wèi jí bàn yǒu sī yuán ēn zhào qí miǎn
有诏征诸其家，至万历十一年征犹未及半，有司援恩诏祈免。
shén zōng bù xǔ shù qí zi shèn sī yú yān zhàng de
神宗不许，戍其子慎思于烟瘴地。
yān mào qīng fēng chéng rén
鄢懋卿，丰城人。
yóu xíng rén zhuó yù shǐ lǚ qiān dà lǐ shǎo qīng
由行人擢御史，屡迁大理少卿。
sān shí wǔ nián zhuǎn zuǒ qiān dū yù shǐ
三十五年，转左佥都御史。
xún jìn zuǒ fù dōu yù shǐ
寻进左副都御史。
mào qīng yǐ cái zì fù jiàn yán sōng bǐng zhèng shēn fù zhī wèi sōng fù zǐ suǒ nì
懋卿以才自负，见严嵩柄政，深附之，为嵩父子所暱。
huì hù bù yǐ liǎng zhè liǎng huái zhǎng lú hé dōng yán zhèng bù jǔ qǐng qiǎn dà chén yī rén zǒng lǐ sōng suì yòng mào qīng
会户部以两浙、两淮、长芦、河东盐政不举，请遣大臣一人总理，嵩遂用懋卿。
jiù zhì dà chén lǐ yán zhèng wú zǒng sì yùn sī zhě
旧制，大臣理盐政，无总四运司者。
zhì shì mào qīng jǐn wò tiān xià lì bǐng yǐ yán shì fù zǐ suǒ zhì shì quán nà huì jiān sī jùn yì lì xī xíng pú fú
至是懋卿尽握天下利柄，倚严氏父子，所至市权纳贿，监司郡邑吏膝行蒲伏。
mào qīng xìng shē chǐ zhì yǐ wén jǐn bèi cè chuáng bái jīn shì ruò qì
懋卿性奢侈，至以文锦被厕床，白金饰溺器。
shèng shí yí yán shì jí zhū quán guì bù kě shèng jì
嵊时遗严氏及诸权贵，不可胜纪。
qí àn bù cháng yǔ qī xié xíng zhì wǔ cǎi yú lìng shí èr nǚ zi yú zhī dào lù qīng hài
其按部，常与妻偕行，制五彩舆，令十二女子舁之，道路倾骇。
chún ān zhī xiàn hǎi ruì cí xī zhī xiàn huò yǔ xiá yǐ kàng wǔ bà qù
淳安知县海瑞、慈谿知县霍与瑕，以抗忤罢去。
yù shǐ lín rùn cháng hé mào qīng yào suǒ shǔ lì kuì yí jù wàn làn shòu mín sòng lēi fù rén huì zhì jiǔ gāo huì rì fèi qiān jīn nüè shā bù gū yuàn zī zài lù kē liǎn huái shāng jī zhì jī biàn wǔ dà zuì
御史林润尝劾懋卿要索属吏，馈遗巨万，滥受民讼，勒富人贿，置酒高会，日费千金，虐杀不辜，怨咨载路，苛敛淮商，几至激变，五大罪。
dì zhì bù wèn
帝置不问。
sì shí nián zhào wèi xíng bù yòu shì láng
四十年召为刑部右侍郎。
liǎng huái yú yán suì zhēng yín liù shí wàn liǎng jí mào qīng zēng zhì yī bǎi wàn
两淮余盐，岁征银六十万两，及懋卿增至一百万。
mào qīng qù xún yán yù shǐ xú kuàng jí yán qí hài nǎi fù liù shí wàn zhī jiù
懋卿去，巡盐御史徐爌极言其害，乃复六十万之旧。
sōng bài yù shǐ zhèng luò hé mào qīng jí dà lǐ qīng wàn cǎi péng jiān dú huò liǎng rén jiē luò zhí
嵩败，御史郑洛劾懋卿及大理卿万采朋奸黩货，两人皆落职。
jì ér cǎi nì yán shì yín bā wàn liǎng mào qīng dài de qí èr wàn shì jiē lù liǎng rén xiān hòu shù biān
既而采匿严氏银八万两，懋卿绐得其二万，事皆露，两人先后戍边。
shí zuò yán shì dǎng bèi lùn zhě
时坐严氏党被论者，
qián bīng bù yòu shì láng bǎi xiāng wèi qiān jí gōng bù zuǒ shì láng nán chāng liú bó yuè nán jīng xíng bù yòu shì láng dé ān hé qiān yòu fù dōu yù shǐ xìn yáng dǒng wēi qiān dū yù shǐ wàn ān zhāng yǔ yìng tiān fǔ yǐn xiáng fú mèng huái nán jīng guāng lù qīng nán chāng hú zhí nán jīng guāng lù shǎo qīng wǔ jìn bái qǐ cháng yòu yù dé lán xī táng rǔ jí nán jīng tài cháng qīng zhǎng guó zǐ jiàn shì xīn chéng wáng cái tài pú chéng xīn yù zhāng chūn jí sōng xù guǎng xī fù shǐ yuán yīng shū děng shù shí rén
前兵部右侍郎柏乡魏谦吉、工部左侍郎南昌刘伯跃、南京刑部右侍郎德安何迁、右副都御史信阳董威、佥都御史万安张雨、应天府尹祥符孟淮、南京光禄卿南昌胡植、南京光禄少卿武进白启常、右谕德兰谿唐汝楫、南京太常卿掌国子监事新城王材、太仆丞新喻张春及嵩婿广西副使袁应枢等数十人，
chù zhé yǒu chà
黜谪有差。
zhí yǔ sōng xiāng lǐ cháng quàn sōng shā yáng jì shèng
植与嵩乡里，尝劝嵩杀杨继盛。
qǐ cháng guān lǐ bù láng nì sàng qiān guāng lù yǔ cái rǔ jí jù wèi shì fán xiá kè
启常官礼部郎，匿丧迁光禄，与材、汝楫俱为世蕃狎客。
qǐ cháng zhì yǐ fěn mò tú miàn gōng huān xiào
启常至以粉墨涂面供欢笑。
ér cái rǔ jí jù chū rù sōng wò nèi guān tōng qǐng shǔ yóu wéi rén suǒ è yún
而材、汝楫俱出入嵩卧内，关通请属，尤为人所恶云。
zhōu yán rú zì yù shéng yí xīng rén
周延儒，字玉绳，宜兴人。
wàn lì sì shí yī nián huì shì diàn shì jiē dì yī
万历四十一年会试、殿试皆第一。
shòu xiū zhuàn nián fu èr shí yú
授修撰，年甫二十余。
měi lì zì xǐ yǔ tóng nián shēng féng quán yǒu shàn
美丽自喜，与同年生冯铨友善。
tiān qǐ zhōng qiān yòu zhōng yǔn zhǎng sī jīng jú shì
天启中，迁右中允，掌司经局事。
xún yǐ shǎo zhān shì zhǎng nán jīng hàn lín yuàn shì
寻以少詹事掌南京翰林院事。
zhuāng liè dì jí wèi zhào wèi lǐ bù yòu shì láng
庄烈帝即位，召为礼部右侍郎。
yán rú xìng jǐng mǐn shàn cì yì zhǐ
延儒性警敏，善伺意指。
chóng zhēn yuán nián dōng jǐn zhōu bīng huá dū shī yuán chóng huàn qǐng gěi xiǎng
崇祯元年冬，锦州兵哗，督师袁崇焕请给饷。
dì yù wén huá diàn zhào wèn zhū dà chén jiē qǐng fā nèi tǎng
帝御文华殿，召问诸大臣，皆请发内帑。
yán rú chuāi dì yì dú jìn yuē guān mén xī fáng dí jīn qiě fáng bīng
延儒揣帝意，独进曰：“关门昔防敌，今且防兵。
níng yuǎn huā xiǎng zhī jǐn zhōu huā fù xiǎng zhī gè biān qiě xiào yóu
宁远哗，饷之，锦州哗，复饷之，各边且效尤。
dì yuē qīng wèi hé rú
”帝曰：“卿谓何如？
yán rú yuē shì pò bù dé bù fā
”延儒曰：“事迫，不得不发。
dàn dāng qiú jīng jiǔ zhī cè
但当求经久之策。
dì hàn zhī jiàng zhǐ zé qún chén
”帝颔之，降旨责群臣。
jū shù rì fù zhào wèn yán rú yuē xiǎng mò rú sù shān hǎi sù bù quē quē yín ěr
居数日，复召问，延儒曰：“饷莫如粟，山海粟不缺，缺银耳。
hé gù huā
何故哗？
huā bì yǒu yǐn qíng ān zhī fēi jiāo biàn gòu shān yǐ xié chóng huàn yá
哗必有隐情，安知非骄弁构煽以胁崇焕邪？
dì fāng yí biān jiāng yāo xié wén yán rú yán dà yuè yóu cǐ zhǔ yì yán rú
”帝方疑边将要挟，闻延儒言，大说，由此属意延儒。
shí yī yuè dà xué shì liú hóng xun ba mìng huì tuī tíng chén yǐ yán rú wàng qīng zhì zhī liè chéng jī mìng qián qiān yì zhèng yǐ wěi li téng fāng sūn shèn xíng hé rú chǒng xuē sān xǐng shèng yǐ hóng luō yù yì wáng yǒng guāng cáo yú biàn shí yī rén míng shàng
十一月，大学士刘鸿训罢，命会推，廷臣以延儒望轻置之，列成基命、钱谦益、郑以伟、李腾芳、孙慎行、何如宠、薛三省、盛以弘、罗喻义、王永光、曹于汴十一人名上。
dì yǐ yán rú bù yù dà yí
帝以延儒不预，大疑。
jí wēn tǐ rén jié qiān yì yán rú zhù zhī
及温体仁讦谦益，延儒助之。
dì suì fā nù chù qiān yì jǐn ba huì tuī zhě bù yòng
帝遂发怒，黜谦益，尽罢会推者不用。
èr nián sān yuè zhào duì yán rú yú wén huá diàn lòu xià shù shí kè nǎi chū yǔ mì bù dé wén
二年三月召对延儒于文华殿，漏下数十刻乃出，语秘不得闻。
yù shǐ huáng zōng chāng hé qí shēng píng huì xíng yù shǐ lǐ cháng chūn lùn dú duì zhī fēi
御史黄宗昌劾其生平秽行，御史李长春论独对之非。
yán rú qǐ ba bù yǔn
延儒乞罢，不允。
nán jīng jǐ shì zhōng qián yǔn jīng yán yán rú yǔ féng quán mì qì yán rú bǐng zhèng bì wèi nì dǎng fān jú
南京给事中钱允鲸言：“延儒与冯铨密契，延儒柄政，必为逆党翻局。
yán rú shū biàn dì yōu zhào bāo dá
”延儒疏辨，帝优诏褒答。
qí nián shí èr yuè jīng shī yǒu jǐng tè zhǐ bài yán rú lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì cān jī wù
其年十二月，京师有警，特旨拜延儒礼部尚书兼东阁大学士，参机务。
míng nián èr yuè jiā tài zǐ tài bǎo gǎi wén yuān gé
明年二月加太子太保，改文渊阁。
liù yuè tǐ rén yì rù
六月，体仁亦入。
jiǔ yuè chéng jī mìng zhì shì yán rú suì wéi shǒu fǔ
九月，成基命致仕，延儒遂为首辅。
xún jiā shǎo bǎo gǎi wǔ yīng diàn
寻加少保，改武英殿。
tǐ rén jì bìng xiāng wu wèi róu nìng dì yì jiàn xiǎng zhī
体仁既并相，务为柔佞，帝意渐响之。
ér tǐ rén yáng qǔ jǐn mèi yán rú yīn yù duó qí wèi yán rú bù zhī yě
而体仁阳曲谨媚延儒，阴欲夺其位，延儒不知也。
tǐ rén yǔ lì bù shàng shū wáng yǒng guāng móu qǐ nì àn wáng zhī chén lǚ chún rú děng
体仁与吏部尚书王永光谋起逆案王之臣、吕纯如等。
huò wèi yán rú yuē bǐ jiāng fān nì àn ér wài guī jiù yú gōng
或谓延儒曰：“彼将翻逆案，而外归咎于公。
yán rú è rán
”延儒愕然。
huì dì yǐ zhī chén wèn yán rú yuē yòng zhī chén yì kě xuě cuī chéng xiù yǐ
会帝以之臣问，延儒曰：“用之臣，亦可雪崔呈秀矣。
dì wù ér zhǐ
”帝悟而止。
tǐ rén yì yù qīng yán rú
体仁益欲倾延儒。
sì nián chūn
四年春。
yán rú yīn yà chén yú tài tíng duì dì yī jí suǒ yòng dà tóng xún fǔ zhāng tíng gǒng dēng lái xún fǔ sūn yuán huà jiē yǒu sī shí lùn jí jí
延儒姻娅陈于泰廷对第一，及所用大同巡抚张廷拱、登莱巡抚孙元化皆有私，时论籍籍。
qí zǐ dì jiā rén bào yì zhōng yì zhōng mín rè qí lú fā qí xiān lǒng wéi yán guān suǒ jiū
其子弟家人暴邑中，邑中民热其庐，发其先垄，为言官所纠。
xiōng sù rú mào jǐn yī jí shòu qiān hù yòu yòng jiā rén zhōu wén yù wèi fù zǒng bīng yì wéi yán zhě suǒ dǐ
兄素儒冒锦衣籍，授千户，又用家人周文郁为副总兵，益为言者所诋。
wǔ nián zhēng yuè pàn jiāng li jiǔ chéng děng xiàn dēng zhōu qiú yuán huà
五年正月，叛将李九成等陷登州，囚元化。
shì láng liú yǔ liè shì shī wú gōng yán lù xián zhǐ yán rú bì yǔ liè
侍郎刘宇烈视师无功，言路咸指延儒庇宇烈。
yú shì jǐ shì zhōng sūn sān jié féng yuán biāo yù shǐ yú yīng guì wèi jǐng yuàn yǐn míng yì lù zhèn fēi wú zhí yù wáng dào chún wáng xiàng yún děng lǚ hé yán rú
于是给事中孙三杰、冯元飚，御史余应桂、卫景瑗、尹明翼、路振飞、吴执御、王道纯、王象云等，屡劾延儒。
yīng guì bìng wèi yán rú nà jù dào shén yī kuí huì
应桂并谓延儒纳巨盗神一魁贿。
ér jiān shì zhōng guān shān xī zhào yǔ zǒng dū cáo wén héng xiāng jié zòu yǔ qīn yán rú
而监视中官邓希诏与总督曹文衡相讦奏，语侵延儒。
jǐ shì zhōng li chūn wàng yì lùn yán rú dāng qù
给事中李春旺亦论延儒当去。
yán rú shù shàng shū biàn dì suī wèi liú xīn bù néng wú dòng
延儒数上疏辩，帝虽慰留，心不能无动。
yǐ ér yán rú lìng yú tài chén shí zhèng sì shì xuān fǔ tài jiàn wáng kūn chéng tǐ rén zhǐ zhí hé yán rú bì yú tài
已而延儒令于泰陈时政四事，宣府太监王坤承体仁指，直劾延儒庇于泰。
jǐ shì zhōng fu cháo yòu yán zhōng guān bù dàng hé shǒu kuí qīng cháo tíng yí yǒu xié rén jiāo gòu fù dōu yù shǐ wáng zhì dào yì yán zhī
给事中傅朝佑言中官不当劾首揆，轻朝廷，疑有邪人交构，副都御史王志道亦言之。
dì nù xuē zhì dào jí yán rú bù néng jiù
帝怒，削志道籍，延儒不能救。
tǐ rén gè chù sǒu jǐ shì zhōng chén zàn huà hé yán rú nì wǔ biàn li yuán gōng děng zhāo yáo wǎng lì
体仁各处嗾给事中陈赞化劾延儒“昵武弁李元功等，招摇罔利。
bì xià tè ēn tíng xíng yuán gōng yǐ wéi yán rú gōng suǒ yù qiú qiú xiè
陛下特恩停刑，元功以为延儒功，索狱囚赇谢。
ér yán rú zhì mù bì xià wèi xī huáng shàng rén yǔ bèi nì
而延儒至目陛下为羲皇上人，语誖逆。
dì nù xià yuán gōng zhào yù qiě qióng jié zàn huà yǔ suǒ zì de
”帝怒，下元功诏狱，且穷诘赞化语所自得。
zàn huà yán de zhī shàng lín diǎn bù yáo sūn qú jǐ shì zhōng li shì qí ér fù shǐ zhāng fèng yì yì jù shù yán rú yǔ
赞化言得之上林典簿姚孙渠、给事中李世祺，而副使张凤翼亦具述延儒语。
dì yì nù
帝益怒。
jǐn yī wèi shuài wáng shì shèng kǎo lüě yuán gōng wú suǒ chéng
锦衣卫帅王世盛拷掠元功无所承。
yù shàng juān shì shèng wǔ jí lìng qióng zhì qí shì
狱上，镌世盛五级，令穷治其事。
yán rú jì tǐ rén wèi yuán tǐ rén zú bù yīng qiě yīn chù yǔ yán rú shàn zhě yán rú dà kùn
延儒觊体仁为援，体仁卒不应，且阴黜与延儒善者，延儒大困。
liù nián liù yuè yǐn jí qǐ guī cì bái jīn cǎi duàn qiǎn xíng rén hù xíng
六年六月引疾乞归，赐白金、彩缎，遣行人护行。
tǐ rén suì wéi shǒu fǔ yǐ
体仁遂为首辅矣。
shǐ yán rú lǐ jū pō cóng dōng lín yóu shàn yáo xī mèng luō yù yì
始延儒里居，颇从东林游，善姚希孟、罗喻义。
jì xiàn qián qiān yì suì chóu dōng lín
既陷钱谦益，遂仇东林。
jí zhǔ huì shì suǒ qǔ shì zhāng pǔ mǎ shì qí děng yòu jiē dōng lín yě
及主会试，所取士张溥、马世奇等，又皆东林也。
zhì shì guī shī shì xīn nèi cán
至是归，失势，心内惭。
ér tǐ rén yì héng yuè wǔ nián shǐ qù
而体仁益横，越五年始去。
qù ér zhāng zhì fā xuē guó guān xiāng jì dāng guó yǔ yáng sì chāng děng bìng yǐ chāng jí chēng
去而张至发、薛国观相继当国，与杨嗣昌等并以娼嫉称。
yī shí zhèng rén zhèng sān jùn liú zōng zhōu huáng dào zhōu děng jiē dé zuì
一时正人郑三俊、刘宗周、黄道周等，皆得罪。
pǔ děng yōu zhī shuō yán rú yuē gōng ruò zài xiāng yì qián zhé kě zhòng de xián shēng
溥等忧之，说延儒曰：“公若再相，易前辙，可重得贤声。
yán rú yǐ wéi rán
”延儒以为然。
pǔ you wú chāng shí wèi jiāo guān jìn shì féng quán fù zhù wèi móu
溥友吴昌时为交关近侍，冯铨复助为谋。
huì dì yì pō sī yán rú ér guó guān shì bài
会帝亦颇思延儒，而国观适败。
shí sì nián èr yuè zhào qǐ yán rú
十四年二月诏起延儒。
jiǔ yuè zhì jīng fù wéi shǒu fǔ
九月至京，复为首辅。
xún jiā shǎo shī jiān tài zǐ tài shī jìn lì bù shàng shū zhōng jí diàn dà xué shì
寻加少师兼太子太师，进吏部尚书、中极殿大学士。
yán rú bèi zhào pǔ děng yǐ shù shì yào zhī
延儒被召，溥等以数事要之。
yán rú kǎi rán yuē wú dāng ruì yì xíng zhī yǐ xiè zhū gōng
延儒慨然曰：“吾当锐意行之，以谢诸公。
jì rù cháo xī fǎn tǐ rén bèi bì zhèng
”既入朝，悉反体仁辈弊政。
shǒu qǐng shì cáo liáng bái liáng qiàn hù juān mín jiān jī bū fán bīng cán suì huāng dì jiǎn xiàn nián liǎng shuì
首请释漕粮白粮欠户，蠲民间积逋，凡兵残岁荒地，减见年两税。
sū sōng cháng jiā hú zhū fǔ dà shuǐ xǔ yǐ míng nián xià mài dài cáo liáng
苏、松、常、嘉、湖诸府大水，许以明年夏麦代漕粮。
yòu shù zuì yǐ xià jiē de huán jiā
宥戍罪以下，皆得还家。
fù zhù wù jǔ rén guǎng qǔ shì é jí zhào hái yán shì qiān zhé zhū chén li qīng děng
复注误举人，广取士额及召还言事迁谪诸臣李清等。
dì jiē xīn rán cóng zhī
帝皆忻然从之。
yán rú yòu yán lǎo chéng míng dé bù kě qīng qì
延儒又言：“老成名德，不可轻弃。
yú shì zhèng sān jùn zhǎng lì bù liú zōng zhōu zhǎng dū chá yuàn fàn jǐng wén cháng gōng bù ní yuán lù zuǒ bīng bù jiē qǐ zì fèi jí
”于是郑三俊长吏部，刘宗周掌都察院，范景文长工部，倪元璐佐兵部，皆起自废籍。
qí tā li bāng huá zhāng guó wéi xú shí qí zhāng wěi jīn guāng chén děng bù mǎn jiǔ liè
其他李邦华、张国维、徐石麒、张玮、金光辰等，布满九列。
shì zài yù fu zōng lóng děng zèng yǐ gù wén zhèn mèng yáo xī mèng děng guān
释在狱傅宗龙等，赠已故文震孟、姚希孟等官。
zhōng wài xī rán chēng xián
中外翕然称贤。
cháng yàn shì dì yǔ jí huáng dào zhōu shí dào zhōu fāng zhé shù chén zhōu
尝燕侍，帝语及黄道周，时道周方谪戍辰州。
yán rú yuē dào zhōu qì zhì shǎo piān rán xué yǔ shǒu jiē kě yòng
延儒曰：“道周气质少偏，然学与守皆可用。
jiǎng dé jǐng qǐng yí dào zhōu shù jìn dì
”蒋德璟请移道周戍近地。
yán rú yuē shàng yù yòng jí yòng zhī ěr hé bì yí shù
延儒曰：“上欲用即用之耳，何必移戍。
dì jí rì fù dào zhōu guān
”帝即日复道周官。
qí yīn shì kāi shì rú cǐ
其因事开释如此。
dì zūn lǐ yán rú tè zhòng cháng yú suì shǒu rì dōng xiàng yī zhī yuē zhèn yǐ tiān xià tīng xiān shēng
帝尊礼延儒特重，尝于岁首日东向揖之，曰：“朕以天下听先生。
yīn biàn jí zhū gé chén
”因遍及诸阁臣。
rán yán rú shí yōng nú wú cái lüè qiě xìng tān
然延儒实庸驽无材略，且性贪。
dāng biān jìng sàng shī lǐ zì chéng cán lüě hé nán zhāng xiàn zhōng pò chu shǔ tiān xià dà luàn yán rú yī wú suǒ móu huà
当边境丧师，李自成残掠河南，张献忠破楚、蜀，天下大乱，延儒一无所谋画。
yòng hóu xún fàn zhì wán dū shī jiē fèn shì yán rú wú yōu sè
用侯恂、范志完督师，皆偾事，延儒无忧色。
ér mén xià kè shèng shùn dǒng tíng xiàn yīn yuán wèi jiān lì
而门下客盛顺、董廷献因缘为奸利。
yòu xìn yòng wén xuǎn láng wú chāng shí jí jǐ shì zhōng cáo liáng zhí liáo guó lìn yáng zhī qǐ céng yīng lìn bèi
又信用文选郎吴昌时及给事中曹良直、廖国遴、杨枝起、曾应遴辈。
chāng shí jiā xīng rén
昌时，嘉兴人。
yǒu gàn cái pō wéi dōng lín xiào bēn zǒu
有干材，颇为东林效奔走。
rán wéi rén mò ér ào tōng chǎng wèi bǎ chí cháo guān tóng cháo xián jí zhī
然为人墨而傲，通厂卫，把持朝官，同朝咸嫉之。
xíng rén sī fù xióng kāi yuán tíng hé yán rú nà huì zhuàng chù dì nù yǔ jǐ shì zhōng jiāng cǎi jù tíng zhàng xià zhào yù
行人司副熊开元廷劾延儒纳贿状，触帝怒，与给事中姜采俱廷杖，下诏狱。
zuǒ dōu yù shǐ zōng zhōu qiān dū yù shǐ guāng chén yǐ jiù kāi yuán cǎi ba shàng shū shí qí yòu yǐ jiù zōng zhōu děng ba yán rú jiē fú jiù cháo yì jiē yǐ jiù yán rú
左都御史宗周、佥都御史光辰以救开元、采罢，尚书石麒又以救宗周等罢，延儒皆弗救，朝议皆以咎延儒。
huì chāng shí yǐ nián lì chū yán lù shí rén yú wài yán lù dà huá
会昌时以年例出言路十人于外，言路大哗。
zhǎng kē jǐ shì zhōng wú lín zhēng zhǎng dào yù shǐ qí biāo jiā hé chāng shí xié shì nòng quán yán rú pō bù zì ān
掌科给事中吴麟、掌道御史祁彪佳弹劾吴昌时挟势弄权，延儒很不安。
chū yán rú zòu ba chǎng wèi jī shì dōu rén dà yuè
初，延儒奏罢厂卫缉事，都人大悦。
cháo shì bù xiào zhě yīn tōng lù yí ér chǎng wèi yǐ shī quán xū yuàn yán rú
朝士不肖者因通赂遗，而厂卫以失权，胥怨延儒。
yòu ào tóng guān chén yǎn yǎn xián cì gǔ
又傲同官陈演，演衔刺骨。
zhǎng jǐn yī zhě luò yǎng xìng yán rú suǒ jiàn yě yǎng xìng jiǎo hěn bèi yán rú yǔ zhōng guān jié cì yán rú yīn shì
掌锦衣者骆养性，延儒所荐也，养性狡狠背延儒，与中官结，刺延儒阴事。
shí liù nián sì yuè dà qīng bīng lüè shān dōng hái zhì jìn jī dì yōu shén
十六年四月，大清兵略山东，还至近畿，帝忧甚。
dà xué shì wú shēn fāng fèng mìng bàn liú kòu yán rú bù dé yǐ zì qǐng shì shī
大学士吴甡方奉命办流寇，延儒不得已自请视师。
dì dà xǐ jiàng shǒu chì jiǎng yǐ zhào hǔ péi dù cì zhāng fú bái jīn wén qǐ shàng sì gěi jīn bó shǎng jūn
帝大喜，降手敕，奖以召虎、裴度，赐章服、白金、文绮、上驷，给金帛赏军。
yán rú zhù tōng zhōu bù gǎn zhàn wéi yǔ mù xià kè yǐn jiǔ yú lè ér rì téng zhāng zòu jié dì zhé cì xǐ shū bāo lì
延儒驻通州不敢战，惟与幕下客饮酒娱乐，而日腾章奏捷，帝辄赐玺书褒励。
zhēn dà qīng bīng qù nǎi yán dí tuì qǐng xià bīng bù yì jiāng lì gōng zuì
侦大清兵去，乃言敌退，请下兵部议将吏功罪。
jì guī cháo jiǎo chì yù dì jí lìng cáng zhù yǐ shi xūn láo
既归朝，缴敕谕，帝即令藏贮，以识勋劳。
lùn gōng jiā tài shī yìn zǐ zhōng shū shè rén cì yín bì mǎng fú
论功，加太师，荫子中书舍人，赐银币、蟒服。
yán rú cí tài shī xǔ zhī
延儒辞太师，许之。
jū shù rì yǎng xìng jí zhōng guān jǐn fā suǒ cì jūn zhōng shì
居数日，养性及中官尽发所刺军中事。
dì nǎi dà nù yù fǔ bù zhū chén zé yán rú méng bì tuī wěi shì duō bù rěn yán lìng cóng gōng chá yì
帝乃大怒，谕府部诸臣责延儒蒙蔽推诿，事多不忍言，令从公察议。
chén yǎn děng gōng jiē jiù zhī yán rú xí gǎo dài zuì zì qǐng shù biān
陈演等公揭救之，延儒席藁待罪，自请戍边。
dì yóu jiàng wēn zhǐ yán qīng bào guó jǐn chén zhōng shǐ wù tì xǔ chí yì guī cì lù fèi bǎi jīn yǐ zhāng bǎo quán yōu lǐ zhī yì
帝犹降温旨，言“卿报国尽忱，终始勿替，”许驰驿归，赐路费百金，以彰保全优礼之意。
jí tíng chén yì shàng dì fù yù yán rú gōng duō zuì guǎ lìng miǎn yì
及廷臣议上，帝复谕延儒功多罪寡，令免议。
yán rú suì guī
延儒遂归。
jì qù jǐ shì zhōng hǎo jiōng shū qǐng chú jiān yǐ zhǐ yán rú
既去，给事中郝䌹疏请除奸，以指延儒。
dì bù tīng
帝不听。
shān dōng qiān shì léi yǎn zuò jiū fàn zhì wán yì jí yán rú
山东佥事雷𬙂祚纠范志完，亦及延儒。
yǐ ér yù shǐ jiǎng gǒng chén hé wú chāng shí zāng sī jù wàn dà dǐ qiān lián yán rú ér zhōng yán chāng shí tōng zhōng guān li duān wáng yù mín xiè lòu jī mì zhòng huì rù shǒu zhé yù chuāi wēn zhǐ gào rén
已而御史蒋拱宸劾吴昌时赃私巨万，大抵牵连延儒，而中言昌时通中官李端、王裕民，泄漏机密，重贿入手，辄预揣温旨告人。
jǐ shì zhōng cáo liáng zhí yì hé yán rú shí dà zuì
给事中曹良直亦劾延儒十大罪。
dì nù shén yù zhōng zuǒ mén qīn jū chāng shí zhé qí jìng wú suǒ chéng nù bù jiě gǒng chén miàn jié qí tōng nèi dì chá zhī yǒu jī nǎi xià yù lùn sǐ shǐ yǒu yì zhū yán rú
帝怒甚，御中左门，亲鞫昌时，折其胫，无所承，怒不解，拱宸面讦其通内，帝察之有迹，乃下狱论死，始有意诛延儒。
chū xuē guó guān cì sǐ wèi chāng shí zhì zhī
初，薛国观赐死，谓昌时致之。
qí mén rén wèi zǎo dé xīn rù gé yǒu chǒng hèn chāng shí shén yīn yǔ chén yǎn gòng pái yán rú yǎng xìng fù téng fēi yǔ
其门人魏藻德新入阁有宠，恨昌时甚，因与陈演共排延儒，养性复腾蜚语。
dì suì mìng jǐn xuē yán rú zhí qiǎn tí qí dǎi rù jīng shī
帝遂命尽削延儒职，遣缇骑逮入京师。
shí jiù fǔ wáng yīng xióng bèi zhào yán rú zhī dì nù shén sù liú dào zhōng sì yīng xióng xiān rù jì wèi qǐng
时旧辅王应熊被召，延儒知帝怒甚，宿留道中，俟应熊先入，冀为请。
dì zhī zhī yīng xióng jì dǐ jīng mìng zhī guī
帝知之，应熊既抵京，命之归。
yán rú zhì ān zhì zhèng yáng mén wài gǔ miào shàng shū qǐ āi bù xǔ
延儒至，安置正阳门外古庙，上疏乞哀，不许。
fǎ sī yǐ shù qǐng tóng guān shēn jiù jiē bù xǔ
法司以戍请，同官申救，皆不许。
dōng shí èr yuè chāng shí qì shì mìng lēi yán rú zì jìn jí qí jiā
冬十二月，昌时弃市，命勒延儒自尽，籍其家。
wēn tǐ rén zì zhǎng qīng wū chéng rén
温体仁，字长卿，乌程人。
wàn lì èr shí liù nián jìn shì
万历二十六年进士。
gǎi shù jí shì shòu biān xiū lèi guān lǐ bù shì láng
改庶吉士，授编修，累官礼部侍郎。
chóng zhēn chū qiān shàng shū xié lǐ zhān shì fǔ shì
崇祯初迁尚书，协理詹事府事。
wéi rén wài jǐn ér zhōng měng zhì jī shēn cì gǔ
为人外谨而中猛鸷，机深刺骨。
chóng zhēn yuán nián dōng zhào huì tuī gé chén tǐ rén wàng qīng bù yǔ yě
崇祯元年冬，诏会推阁臣，体仁望轻，不与也。
shì láng zhōu yán rú fāng yǐ zhào duì chēng zhǐ yì fú jí
侍郎周延儒方以召对称旨，亦弗及。
tǐ rén chuāi dì yì bì yí suì shàng shū jié qiān yì guān jié shòu huì shén jiān jié dǎng bù dàng yǔ gé chén xuǎn
体仁揣帝意必疑，遂上疏讦谦益关节受贿，神奸结党，不当与阁臣选。
xiān shì tiān qǐ èr nián qiān yì zhǔ shì zhè jiāng suǒ qǔ shì qián qiān qiū zhě shǒu chǎng wén yòng lǐ sú shī yī jù fēn zhì qī yì jié wěi gài jiān rén dài wèi zhī
先是，天启二年，谦益主试浙江，所取士钱千秋者，首场文用俚俗诗一句，分置七义结尾，盖奸人绐为之。
wèi jǐ shì zhōng gù qí rén suǒ zhāi qiān yì yì zì fā qí shì
为给事中顾其仁所摘，谦益亦自发其事。
fǎ sī shù qiān qiū jí jiān rén duó qiān yì fèng àn jiǔ dìng yǐ
法司戍千秋及奸人，夺谦益俸，案久定矣。
zhì shì tǐ rén fù lǐ qí shì dì xīn dòng
至是体仁复理其事，帝心动。
cì rì zhào duì gé bù kē dào zhū chén yú wén huá diàn mìng tǐ rén qiān yì jiē zhì
次日，召对阁部科道诸臣于文华殿，命体仁、谦益皆至。
qiān yì bù yú tǐ rén zhī hé jǐ yě cí pō qū ér tǐ rén shèng qì dǐ qiān yì yán rú yǒng quán yīn jìn yuē chén zhí fēi yán guān bù kě yán huì tuī bù yǔ yi bì xián bù yán dàn méi bǔ dà diǎn zōng shè ān wēi suǒ xì
谦益不虞体仁之劾己也，辞颇屈，而体仁盛气诋谦益，言如涌泉，因进曰：“臣职非言官不可言，会推不与，宜避嫌不言，但枚卜大典，宗社安危所系。
qiān yì jié dǎng shòu huì jǔ cháo wú yī rén gǎn yán zhě chén bù rěn jiàn huáng shàng gū lì yú shàng shì yǐ bù dé bù yán
谦益结党受贿，举朝无一人敢言者，臣不忍见皇上孤立于上，是以不得不言。
dì jiǔ yí tíng chén zhí dǎng wén tǐ rén yán zhé chēng shàn
”帝久疑廷臣植党，闻体仁言，辄称善。
ér zhí zhèng jiē yán qiān yì wú zuì lì kē dū jǐ shì zhōng zhāng yǔn rú zhēng yóu lì qiě yán tǐ rén rè zhōng jué wàng rú qiān yì dāng jiū hé sì jīn rì
而执政皆言谦益无罪，吏科都给事中章允儒争尤力，且言：“体仁热中觖望，如谦益当纠，何俟今日。
tǐ rén yuē qián cǐ qiān yì jiē xián cáo jīn zhě jiū zhī zhèng wèi cháo tíng shèn yòng rén ěr
”体仁曰：“前此，谦益皆闲曹，今者纠之，正为朝廷慎用人耳。
rú yǔn rú yán nǎi zhēn dǎng yě
如允儒言，乃真党也。
dì nù mìng lǐ bù jìn qiān qiū juǎn yuè yì zé qiān yì qiān yì yǐn zuì
”帝怒，命礼部进千秋卷，阅意，责谦益，谦益引罪。
tàn yuē wēi tǐ rén zhèn jǐ wù
叹曰：“微体仁，朕几误！
suì huà yǔn rú xià zhào yù bìng qiè zé zhū dà chén
”遂叱允儒下诏狱，并切责诸大臣。
shí dà chén wú zhù tǐ rén zhě dú yán rú zòu yuē huì tuī míng suī gōng zhǔ chí zhě zhǐ yī èr rén yú jiē bù gǎn yán jí yán tú qǔ huò ěr
时大臣无助体仁者，独延儒奏曰：“会推名虽公，主持者止一二人，余皆不敢言，即言，徒取祸耳。
qiě qiān qiū shì yǒu chéng àn bù bì fù wèn zhū chén
且千秋事有成案，不必复问诸臣。
dì nǎi jí rì ba qiān yì guān mìng yì zuì
”帝乃即日罢谦益官，命议罪。
yǔn rú jí jǐ shì zhōng jù shì sì yù shǐ fáng kě zhuàng děng jiē zuò qiān yì dǎng jiàng zhé yǒu chà
允儒及给事中瞿式耜、御史房可壮等，皆坐谦益党，降谪有差。
wáng hé yù shǐ máo jiǔ huá hé tǐ rén jū jiā shí yǐ yì mǎi shāng rén mù wèi shāng rén suǒ su lù cuī chéng xiù yǐ miǎn
亡何，御史毛九华劾体仁居家时，以抑买商人木，为商人所诉，赂崔呈秀以免。
yòu kùn háng zhōu jiàn nì cí zuò shī sòng wèi zhōng xián
又困杭州建逆祠，作诗颂魏忠贤。
dì xià zhè jiāng xún fǔ hé shí
帝下浙江巡抚核实。
míng nián chūn yù shǐ rèn zàn huà yì hé tǐ rén qǔ chāng shòu jīn duó rén chǎn zhū bù fǎ shì
明年春，御史任赞化亦劾体仁娶娼、受金，夺人产诸不法事。
dì nù qí yǔ xiè biǎn yī zhì diào wài
帝怒其语亵，贬一秩调外。
tǐ rén qǐ ba yīn yán bǐ wéi qiān yì gù pái jī chén zhě bǎi chū
体仁乞罢，因言：“比为谦益故，排击臣者百出。
ér wú yī rén zuǒ tǎn chén chén gū lì kě jiàn
而无一人左袒臣，臣孤立可见。
dì zài zhào nèi gé jiǔ qīng zhì zhī tǐ rén yǔ jiǔ huá zàn huà jié biàn liáng jiǔ yán èr rén jiē qiān yì sǐ dǎng
”帝再召内阁九卿质之，体仁与九华、赞化诘辩良久，言二人皆谦益死党。
dì xīn yǐ wéi rán dú zhào dà xué shì hán kuàng děng yú nèi diàn yù zhū chén bù yōu guó wéi xié sī xiāng gōng dāng zhòng shéng yǐ fǎ
帝心以为然，独召大学士韩爌等于内殿，谕诸臣不忧国，惟挟私相攻，当重绳以法。
tǐ rén fù lì qiú qù yǐ yào dì dì yōu zhào wèi dá yān
体仁复力求去以要帝，帝优诏慰答焉。
yǐ jǐ shì zhōng zǔ zhòng yè nán jīng jǐ shì zhōng qián yǔn jīng nán jīng yù shǐ chén xī zhào xiāng jì lùn tǐ rén rè zhōng huì tuī jié yán zhě yǐ dǎng dì jiē bù tīng
已，给事中祖重晔、南京给事中钱允鲸、南京御史沈希诏相继论体仁热中会推，劫言者以党，帝皆不听。
fǎ sī shàng qiān qiū yù yán qiān yì zì fā zài qián bù yí zuò
法司上千秋狱，言谦益自发在前，不宜坐。
zhào lìng zài kān
诏令再勘。
tǐ rén fù shū yán yù cí jiē chū qiān yì shǒu
体仁复疏言狱词皆出谦益手。
yú shì xíng bù shàng shū qiáo yǔn shēng
于是刑部尚书乔允升，
zuǒ dōu yù shǐ cáo yú biàn
左都御史曹于汴，
dà lǐ sì qīng kāng xīn mín
大理寺卿康新民，
tài pú sì qīng jiǎng yǔn yí
太仆寺卿蒋允仪，
fǔ chéng wèi guāng xù
府丞魏光绪，
jǐ shì zhōng táo chóng dào
给事中陶崇道，
yù shǐ wú shēn fán shàng jǐng liú tíng zuǒ
御史吴甡、樊尚璟、刘廷佐，
gè shū yán chén děng zá zhì qiān qiū
各疏言：“臣等杂治千秋，
guān tīng zhě shù qiān rén
观听者数千人，
fēi yī shǒu yī kǒu suǒ néng yǎn
非一手一口所能掩。
tǐ rén gù qī gāng qiú shèng
体仁顾欺冈求胜。
tǐ rén jiàn yú biàn děng cí zhí nǎi bù fù shēn lùn qiān qiū shì wéi dǐ yú biàn děng dǎng hù ér yǐ
”体仁见于汴等词直，乃不复深论千秋事，惟诋于汴等党护而已。
qiān yì zuò zhàng lùn shú ér jiǔ huá suǒ lùn tǐ rén mèi dāng shī yì zú wú zuǒ yàn
谦益坐杖论赎，而九华所论体仁媚珰诗，亦卒无左验。
dàng shì shí tǐ rén yǐ sī hàn chēng jù zhū dà chén zhǎn zhuǎn bù kěn qū
当是时，体仁以私憾撑拒诸大臣，展转不肯诎。
dì wèi tǐ rén gū lì yì xiǎng zhī
帝谓体仁孤立，益响之。
wèi jǐ yán rú rù gé
未几，延儒入阁。
qí míng nián liù yuè suì mìng tǐ rén yǐ lǐ bù shàng shū jiān dōng gé dà xué shì
其明年六月，遂命体仁以礼部尚书兼东阁大学士。
tǐ rén jì jiè yán rú lì de fǔ zhèng shì yì zhāng
体仁既藉延儒力得辅政，势益张。
yú nián lì bù shàng shū wáng yǒng guāng qù yòng qí xiāng rén mǐn hóng xué dài zhī fán yì jǐ zhě lǜ yǐ bù yì lùn ba ér tǐ rén yīn hù qí shì
逾年，吏部尚书王永光去，用其乡人闵洪学代之，凡异己者，率以部议论罢，而体仁阴护其事。
yòu yòng yù shǐ shǐ shī gāo jié jí shì láng táng shì jì fù dōu yù shǐ zhāng jié děng wéi fù xīn jì yán rú jū jǐ shàng bìng sī qīng zhī
又用御史史褷、高捷及侍郎唐世济、副都御史张捷等为腹心，忌延儒居己上，并思倾之。
chū dì shā yuán chóng huàn shì qiān qián lóng xī lùn sǐ
初，帝杀袁崇焕，事牵钱龙锡，论死。
tǐ rén yǔ yán rú yǒng guāng zhǔ zhī jiāng xìng dà yù liáng tíng dòng bù gǎn rèn ér zhǐ shì xiáng lóng xī chuán
体仁与延儒、永光主之，将兴大狱，梁廷栋不敢任而止，事详龙锡传。
bǐ lóng xī jiǎn sǐ chū yù yán rú yán dì shèng nù jiě jiù shū nán tǐ rén zé yáng yuē dì gù bù shèn nù yě
比龙锡减死出狱，延儒言帝盛怒解救殊难，体仁则佯曰：“帝固不甚怒也。
shàn lóng xī zhě yīn báo yán rú
”善龙锡者，因薄延儒。
qí hòu tài jiàn wáng kūn jǐ shì zhōng chén zàn huà xiān hòu hé yán rú tǐ rén mò wèi zhù yán rú suì miǎn guī
其后太监王坤、给事中陈赞化先后劾延儒，体仁默为助，延儒遂免归。
shǐ yǔ yán rú tóng rù gé zhě hé rú chǒng qián xiàng kūn yú suì zhì zhèng qù wú hé rú chǒng yì qù
始与延儒同入阁者何如宠，钱象坤逾岁致政去，无何，如宠亦去。
yán rú jì ba tíng chén è tǐ rén dāng guó quàn dì fù zhào rú chǒng
延儒既罢，廷臣恶体仁当国，劝帝复召如宠。
rú chǒng lǚ cí jǐ shì zhōng huáng shào jié yán jūn zǐ xiǎo rén bù bìng lì rú chǒng zhān gù bù qián zé tǐ rén yi sī zì chǔ
如宠屡辞，给事中黄绍杰言：“君子小人不并立，如宠瞻顾不前，则体仁宜思自处。
dì wèi zhé shào jié yú wài rú chǒng zú cí bù rù tǐ rén suì wéi shǒu fǔ
”帝为谪绍杰于外，如宠卒辞不入，体仁遂为首辅。
tǐ rén hé dì shū chǒng yì zhì héng ér zhōng zǔ shēn
体仁荷帝殊宠，益忮横，而中阻深。
suǒ yù tuī jiàn yīn lìng rén fā duān jǐ chéng qí hòu
所欲推荐，阴令人发端，己承其后。
yù pái xiàn gù wèi kuān jiǎ zhōng shàng suǒ jì jī shǐ zì nù
欲排陷，故为宽假，中上所忌，激使自怒。
dì wǎng wǎng wèi zhī yí chū wèi cháng yǒu jī
帝往往为之移，初未尝有迹。
yáo xī mèng wèi jiǎng guān yǐ cái wàng qiān zhān shì
姚希孟为讲官，以才望迁詹事。
tǐ rén è qí bī nǎi yǐ mào jí wǔ shēng shì duó xī mèng yī guān shǐ zhǎng nán yuàn qù
体仁恶其逼，乃以冒籍武生事，夺希孟一官，使掌南院去。
lǐ bù shì láng luō yù yì gù cháng yǔ jī mìng qiān yì tóng tuī gé chén yǒu wù wàng
礼部侍郎罗喻义，故尝与基命、谦益同推阁臣，有物望。
huì jìn jiǎng zhāng zhōng yǒu zuǒ yòu wèi dé rén yǔ tǐ rén yù qù zhī yù yì zhí bù kě
会进讲章中有“左右未得人”语，体仁欲去之，喻义执不可。
tǐ rén yīn zì hé rì jiǎng jìn guī lì cóng jiǎn yù yì bó gǎi bù cóng yóu chén bù néng biǎo shuài
体仁因自劾：“日讲进规例从简，喻义驳改不从，由臣不能表率。
dì mìng lì bù yì hóng xué děng yīn wèi shèng cōng tiān dǎn hé sì yù yì duō yán
”帝命吏部议，洪学等因谓：“圣聪天亶，何俟喻义多言。
yù yì suì bà guī
”喻义遂罢归。
shí wèi zhōng xián yí dǎng rì wàng tǐ rén fān nì àn gōng dōng lín
时魏忠贤遗党日望体仁翻逆案，攻东林。
huì lì bù shàng shū zuǒ dōu yù shǐ quē tǐ rén yīn shǐ shì láng zhāng jié jǔ nì àn lǚ chún rú yǐ cháng dì
会吏部尚书、左都御史缺，体仁阴使侍郎张捷举逆案吕纯如以尝帝。
yán zhě dà huá dì yì shén è zhī
言者大哗，帝亦甚恶之。
jié qì jǔ tǐ rén bù gǎn yán nǎi jiàn xiè shēng táng shì jì wèi zhī
捷气沮，体仁不敢言，乃荐谢升、唐世济为之。
shì jì xún yǐ jiàn nì àn huò wéi huá dé zuì qù
世济寻以荐逆案霍维华得罪去。
wéi huá zhī jiàn yì tǐ rén zhǔ zhī yě tǐ rén zì shì bù gǎn sòng yán yòng nì dǎng ér yù cè mù zhū bù fù jǐ zhě
推荐霍维华，也是体仁做主的。体仁从此不敢上言要用逆党，但他更恨那些不依附他的人。
wén zhèn mèng yǐ jiǎng chūn qiū chēng zhǐ mìng rù gé
文震孟以讲《春秋》称旨，命入阁。
tǐ rén bù néng jū jiàn qí dǎng zhāng zhì fā yǐ jiān zhī ér rì cì zhèn mèng duǎn suì yòng jǐ shì zhōng xǔ yù qīng shì zhú zhī qù
体仁不能沮，荐其党张至发以间之，而日伺震孟短，遂用给事中许誉卿事，逐之去。
xiān shì qín chu dào qǐ yì shè wǔ shěng zǒng dū bīng bù shì láng péng rǔ nán wāng qìng bǎi dāng háng dàn bù gǎn wǎng tǐ rén bì èr rén ba qí yì
先是，秦、楚盗起，议设五省总督，兵部侍郎彭汝楠、汪庆百当行，惮不敢往，体仁庇二人，罢其议。
zéi fàn fèng yáng nán jīng bīng bù shàng shū lǚ wéi qí děng yì lìng huái fǔ cāo jiāng yí zhèn tǐ rén yòu què bù yòng
贼犯凤阳，南京兵部尚书吕维祺等议，令淮抚、操江移镇，体仁又却不用。
jì ér zéi dà zhì fén huáng líng
既而贼大至，焚皇陵。
yù qīng yán tǐ rén nà huì bì sī yí yōu yào dì yǐ huáng líng wèi gū zhù shǐ yuán miào zhèn jīng wù guó shú dà yān
誉卿言：“体仁纳贿庇私，贻忧要地，以皇陵为孤注，使原庙震惊，误国孰大焉。
tǐ rén sù jì yù qīng jiàn shū yì hàn
”体仁素忌誉卿，见疏益憾。
huì xiè shēng yǐ yíng qiú běi quē hé yù qīng tǐ rén nǐ zhǐ jiàng diào ér gù zhòng qí cí
正值谢升为营求北京官缺而弹劾许誉卿，体仁起草圣旨要将他降调，但故意加重其词。
dì guǒ mìng xuē jí zhèn mèng lì zhēng zhī dà xué shì hé wú zōu zhù wéi yán
帝果命削籍，震孟力争之，大学士何吾驺助为言。
tǐ rén jié zòu zhèn mèng yǔ wèi yán guān bà chì wèi zhì róng gài yǐ cháo tíng shǎng fá wèi bù zú chéng quàn bèi lǐ miè fǎ
体仁讦奏震孟语，谓言官罢斥为至荣，盖以朝廷赏罚为不足惩劝，悖理蔑法。
dì suì zhú zhèn mèng bìng ba wú zōu
帝遂逐震孟并罢吾驺。
zhèn mèng jì qù tǐ rén hàn wèi shì
震孟既去，体仁憾未释。
shù jí shì zhèng màn yǔ zhèn mèng tóng jiàn yán xiāng yǒu shàn yě qí cóng mǔ jiù dà xué shì wú zōng dá xiè zhèng guī
庶吉士郑鄤与震孟同建言，相友善也，其从母舅大学士吴宗达谢政归。
tǐ rén hé màn jiǎ jī xiān pàn cí bī fù zhèn xiān zhàng mǔ yán chū zōng dá
体仁劾鄤假乩仙判词，逼父振先杖母，言出宗达。
dì zhèn nù xià màn yù
帝震怒，下鄤狱。
qí hòu tǐ rén yǐ qù ér dì nù màn shén bù sì zuǒ zhèng zhé sǐ
其后体仁已去，而帝怒鄤甚，不俟左证，磔死。
zī yáng zhī xiàn chéng dé zhèn mèng mén rén yǐ qiáng zhí wǔ xún àn yù shǐ yǔ hào shàn bèi wū hé zhèn mèng wèi bù píng
滋阳知县成德，震孟门人，以强直忤巡按御史禹好善，被诬劾，震孟为不平。
tǐ rén hé dé zhàng shù zhī
体仁劾德，杖戍之。
tǐ rén fǔ zhèng shù nián niàn cháo shì duō yǔ wèi yuàn bù gǎn zì sì yòng lián jǐn zì jié yú shàng bāo jū bù rù mén
体仁辅政数年，念朝士多与为怨，不敢恣肆，用廉谨自结于上，苞苴不入门。
rán dàng shì shí liú kòu lìn jī fǔ rǎo zhōng yuán biān jǐng zá tà mín shēng rì kùn wèi cháng jiàn yī cè wéi rì yǔ shàn lèi wèi chóu
然当是时，流寇躏畿辅，扰中原，边警杂沓，民生日困，未尝建一策，惟日与善类为仇。
chéng yì bó liú kǒng zhāo hé ní yuán lù jǐ shì zhōng chén qǐ xīn hé huáng jǐng fǎng jiē fèng tǐ rén zhǐ
诚意伯刘孔昭劾倪元璐，给事中陈启新劾黄景昉，皆奉体仁指。
lǐ bù shì láng chén zi zhuàng cháng miàn zé tǐ rén xún yǐ yì zōng fān shì wǔ dì zhǐ jìng xià yù xuē jí
礼部侍郎陈子壮尝面责体仁，寻以议宗藩事忤帝指，竟下狱削籍。
qí suǒ yǐn yǔ tóng liè zhě jiē yōng cái gǒu yǐ chōng wèi qiě jiè xíng jǐ zhǎng gù shàng chǒng
其所引与同列者，皆庸材，苟以充位，且藉形己长，固上宠。
dì měi fǎng bīng xiǎng shì zhé xùn xiè yuē chén sù yǐ wén zhāng dài zuì jìn lín shàng bù zhī qí nú xià zhuó zhì cǐ wèi
帝每访兵饷事，辄逊谢曰：“臣夙以文章待罪禁林，上不知其驽下，擢至此位。
dào zéi rì yì zhòng chéng wàn sǐ bù zú sè zé
盗贼日益众，诚万死不足塞责。
gù chén yú wú zhī dàn piào nǐ wù qī ěr
顾臣愚无知，但票拟勿欺耳。
bīng shí zhī shì wéi shèng míng cái jué
兵食之事，惟圣明裁决。
yǒu dǐ qí kuī dì yì zhǐ zhě tǐ rén yán chén piào nǐ duō wèi zhōng kuǎn yào měi jīng yù bǐ pī gǎi sòng fú jiāng shùn bù xiá jù néng kuī shàng zhǐ
”有诋其窥帝意旨者，体仁言：“臣票拟多未中窾要，每经御笔批改，颂服将顺不暇，讵能窥上旨。
dì yǐ wéi pò zhōng yù qīn xìn zhī
”帝以为朴忠，愈亲信之。
zì tǐ rén fǔ zhèng hòu tóng guān fēi bìng miǎn wù gù jí yǐ tā shì qù
自体仁辅政后，同官非病免物故，即以他事去。
dú tǐ rén jū wèi bā nián guān zhì shǎo shī jiān tài zǐ tài shī jìn lì bù shàng shū zhōng jí diàn dà xué shì jiē zuǒ zhù guó jiān zhī shàng shū fèng ēn lǐ yōu wò wú yǔ bǐ
独体仁居位八年，官至少师兼太子太师，进吏部尚书、中极殿大学士，阶左柱国，兼支尚书俸，恩礼优渥无与比。
ér tǐ rén zhuān wù kè hé yíng hé dì yì
而体仁专务刻核，迎合帝意。
dì yǐ huáng líng zhī biàn cóng zǐ zhuàng yán xià zhào kuān xù zài yù zhū chén lì bù yǐ bǎi yú rén míng shàng
帝以皇陵之变，从子壮言，下诏宽恤在狱诸臣，吏部以百余人名上。
tǐ rén jìn zhī yán yú dì jǐn shì shí yú rén
体仁靳之，言于帝，仅释十余人。
qiū jué lùn qiú dì zài sān zī wèn tǐ rén lüè wú píng fǎn
秋决论囚，帝再三谘问，体仁略无平反。
shǎn xī huá tíng zhī xiàn xú zhào lín lì rèn fu qī rì yǐ chéng xiàn lùn sǐ dì pō yí zhī
陕西华亭知县徐兆麟涖任甫七日，以城陷论死，帝颇疑之。
tǐ rén bù wéi jiù jìng qì shì
体仁不为救，竟弃市。
dì yōu bīng xiǎng jí tǐ rén wéi chàng zhòng juān fèng zhù mǎ xiū chéng ér yǐ
帝忧兵饷急，体仁惟倡众捐俸助马修城而已。
suǒ shàng mì jiē dì lǜ bào kě
所上密揭，帝率报可。
tǐ rén zì niàn pái jǐ zhě zhòng kǒng yuàn guī jǐ chàng yán mì wù zhī de bù yí xuān xiè fán gé jiē jiē bù fā bìng bù cún lù gé zhōng jì yǐ miè jì yǐ gù suǒ zhòng shāng rén tíng chén bù néng jǐn zhī
体仁自念排挤者众，恐怨归己，倡言密勿之地，不宜宣泄，凡阁揭皆不发，并不存录阁中，冀以灭迹，以故所中伤人，廷臣不能尽知。
dāng guó jì jiǔ hé zhě zhāng bù shèng jì ér liú zōng zhōu hé qí shí èr zuì liù jiān jiē yǒu zhǐ shí
当国既久，劾者章不胜计，而刘宗周劾其十二罪、六奸，皆有指实。
zōng fān rú táng wáng yù jiàn xūn chén rú fǔ níng hóu zhū guó bì bù yī rú hé rú xiǎn yáng guāng xiān děng yì jiē lùn zhī guāng xiān zhì yú chèn dài mìng
宗藩如唐王聿键，勋臣如抚宁侯朱国弼，布衣如何儒显、杨光先等，亦皆论之，光先至舆榇待命。
dì jiē bù xǐng yù yǐ wéi gū lì měi chì zé yán zhě yǐ wèi zhī zhì yǒu zhàng sǐ zhě
帝皆不省，愈以为孤立，每斥责言者以慰之，至有杖死者。
shù jí shì zhāng pǔ zhī xiàn zhāng cǎi děng chàng wéi fù shè yǔ dōng lín xiāng yìng hé
庶吉士张溥、知县张采等倡为复社，与东林相应和。
tǐ rén yīn tuī guān zhōu zhī kuí jí jiān rén lù wén shēng jié zòu jiāng xìng dà yù
体仁因推官周之夔及奸人陆文声讦奏，将兴大狱。
yán zhǐ chá zhì yǐ tí xué yù shǐ ní yuán gǒng hǎi dào fù shǐ féng yuán yáng bù chéng fēng zhǐ jiē jiàng zhé zhī
严旨察治，以提学御史倪元珙、海道副使冯元飏不承风指，皆降谪之。
zuì hòu fù yǒu zhāng hàn rú jié qián qiān yì jù shì sì jū xiāng bù fǎ shì
最后复有张汉儒讦钱谦益、瞿式耜居乡不法事。
tǐ rén gù chóu qiān yì nǐ zhǐ dǎi èr rén xià zhào yù yán xùn
体仁故仇谦益，拟旨逮二人下诏狱严讯。
qiān yì děng wēi shén qiú jiě yú sī lǐ tài jiàn cáo huà chún
谦益等危甚，求解于司礼太监曹化淳。
hàn rú zhēn zhī zhī gào tǐ rén
汉儒侦知之，告体仁。
tǐ rén mì zòu dì qǐng bìng zuò huà chún zuì
体仁密奏帝，请并坐化淳罪。
dì yǐ shì huà chún huà chún jù zì qǐng àn zhì nǎi jǐn de hàn rú děng jiān zhuàng jí tǐ rén mì móu
帝以示化淳，化淳惧，自请案治，乃尽得汉儒等奸状及体仁密谋。
yù shàng dì shǐ wù tǐ rén yǒu dǎng
狱上，帝始悟体仁有党。
huì guó bì zài hé tǐ rén dì mìng hàn rú děng lì jiā sǐ
会国弼再劾体仁，帝命汉儒等立枷死。
tǐ rén nǎi yáng yǐn jí yì dì bì wèi liú
体仁乃佯引疾，意帝必慰留。
jí de zhǐ jìng fàng guī tǐ rén fāng shí shī bǐ zhù shí shí nián liù yuè yě
及得旨竟放归，体仁方食，失匕箸，时十年六月也。
yú nián zú dì yóu xī zhī zèng tài fù shì wén zhōng
逾年卒，帝犹惜之，赠太傅，谥文忠。
chóng zhēn mò fú wáng lì yú nán jīng yǐ shàng shū gù xī chóu yì xuē qí zèng shì tiān xià kuài yān
崇祯末，福王立于南京，以尚书顾锡畴议，削其赠谥，天下快焉。
xún yòng jǐ shì zhōng dài yīng yán fù rú chū
寻用给事中戴英言，复如初。
tǐ rén suī qián sǐ qí suǒ tuī jiàn zhāng zhì fā xuē guó guān zhī tú jiē xiào fǎ tǐ rén bì xián zhí dǎng guó shì rì huài yǐ zhì yú wáng
体仁虽前死，其所推荐张至发、薛国观之徒，皆效法体仁，蔽贤植党，国事日坏，以至于亡。
mǎ shì yīng guì yáng rén
马士英，贵阳人。
wàn lì sì shí sì nián yǔ huái níng yuán dà chéng tóng zhōng huì shì
万历四十四年，与怀宁阮大铖同中会试。
yòu sān nián shì yīng chéng jìn shì shòu nán jīng hù bù zhǔ shì
又三年，士英成进士，授南京户部主事。
tiān qǐ shí qiān láng zhōng lì zhī yán zhōu hé nán dà tóng sān fǔ
天启时，迁郎中，历知严州、河南、大同三府。
chóng zhēn sān nián qiān shān xī yáng hé dào fù shǐ
崇祯三年，迁山西阳和道副使。
wǔ nián zhuó yòu qiān dū yù shǐ xún fǔ xuān fǔ
五年，擢右佥都御史，巡抚宣府。
dào guān fǔ yī yuè xí qǔ gōng tǎng shù qiān jīn kuì yí cháo guì wèi zhèn shǒu tài jiàn wáng kūn suǒ fā zuò qiǎn shù
到官甫一月，檄取公帑数千金，馈遗朝贵，为镇守太监王坤所发，坐遣戍。
xún liú yù nán jīng
寻流寓南京。
shí dà chéng míng guà nì àn shī zhí jiǔ fèi yǐ bì liú zéi zhì yǔ shì yīng xiāng jié shén huan
时大铖名挂逆案，失职久废，以避流贼至，与士英相结甚欢。
dà chéng jī mǐn huá zéi yǒu cái zǎo
大铖机敏猾贼，有才藻。
tiān qǐ chū yóu xíng rén zhuó jǐ shì zhōng yǐ yōu guī
天启初，由行人擢给事中，以忧归。
tóng yì zuǒ guāng dòu wèi yù shǐ yǒu shēng dà chéng yǐ wéi zhòng
同邑左光斗为御史有声，大铖倚为重。
sì nián chūn lì kē dū jǐ shì zhōng quē dà chéng cì dāng qiān guāng dòu zhāo zhī
四年春，吏科都给事中缺，大铖次当迁，光斗招之。
ér zhào nán xīng gāo pān lóng yáng lián děng yǐ chá diǎn jìn dà chéng qīng zào bù kě rèn yù yòng wèi dà zhōng
而赵南星、高攀龙、杨涟等以察典近，大铖轻躁不可任，欲用魏大中。
dà chéng zhì shǐ bǔ gōng kē
大铖至，使补工科。
dà chéng xīn hèn yīn jié zhōng dāng qǐn tuī dà zhōng shū
大铖心恨，阴结中珰寝推大中疏。
lì bù bù dé yǐ gèng shàng dà chéng míng jí de qǐng
吏部不得已，更上大铖名，即得请。
dà chéng zì shì fù wèi zhōng xián yǔ huò wéi huá yáng wéi yuán ní wén huàn wèi sǐ yǒu zào bǎi guān tú yīn wén huàn dá zhū zhōng xián
大铖自是附魏忠贤，与霍维华、杨维垣、倪文焕为死友，造《百官图》，因文焕达诸忠贤。
rán wèi dōng lín gōng jǐ wèi yī yuè jù qǐng jí guī
然畏东林攻己，未一月遽请急归。
ér dà zhōng zhǎng lì kē dà chéng fèn shén sī wèi suǒ qīn yuē wǒ yóu shàn guī wèi zhī zuǒ shì hé rú ěr
而大中掌吏科，大铖愤甚，私谓所亲曰：“我犹善归，未知左氏何如耳。
yǐ ér yáng zuǒ zhū rén yù sǐ dà chéng duì kè xǔ xǔ zì jīn
”已而杨、左诸人狱死，大铖对客诩诩自矜。
xún zhào wèi tài cháng shǎo qīng zhì dōu shì zhōng xián jí jǐn ér yīn lǜ qí bù zú shì měi jìn yè zhé hòu huì zhōng xián hūn rén hái qí cì
寻召为太常少卿，至都，事忠贤极谨，而阴虑其不足恃，每进谒，辄厚贿忠贤阍人，还其刺。
jū shù yuè fù qǐ guī
居数月，复乞归。
zhōng xián jì zhū dà chéng hán liǎng shū chí shì wéi yuán
忠贤既诛，大铖函两疏驰示维垣。
qí yī zhuān hé cuī wèi
其一专劾崔、魏。
qí yī yǐ qī nián hé suàn wéi yán wèi tiān qǐ sì nián yǐ hòu luàn zhèng zhě zhōng xián ér yì yǐ chéng xiù sì nián yǐ qián luàn zhèng zhě wáng ān ér yì yǐ dōng lín
其一以七年合算为言，谓天启四年以后，乱政者忠贤，而翼以呈秀，四年以前，乱政者王安，而翼以东林。
chuán yǔ wéi yuán ruò shí jú dà biàn shàng hé cuī wèi shū tuō wèi dìng zé shàng suàn shū
传语维垣，若时局大变，上劾崔、魏疏，脱未定，则上算疏。
huì wéi yuán fāng bìng zhǐ dōng lín cuī wèi wèi xié dǎng yǔ biān xiū ní yuán lù xiāng dǐ de dà chéng shū dà xǐ wèi tóu hé suàn shū yǐ zì zhù
会维垣方并指东林、崔、魏为邪党，与编修倪元璐相诋，得大铖疏，大喜，为投合算疏以自助。
chóng zhēn yuán nián qǐ guāng lù qīng
崇祯元年，起光禄卿。
yù shǐ máo yǔ jiàn hé qí dǎng yá bà qù
御史毛羽健劾其党邪，罢去。
míng nián dìng nì àn lùn shú tú wèi mín zhōng zhuāng liè dì shì fèi chì shí qī nián yù yù bù dé zhì
明年定逆案，论赎徒为民，终庄烈帝世，废斥十七年，郁郁不得志。
liú kòu bī huàn dà chéng bì jū nán jīng pō zhāo nà yóu xiá wèi tán bīng shuō jiàn jì yǐ biān cái zhào
流寇逼皖，大铖避居南京，颇招纳游侠为谈兵说剑，觊以边才召。
wú xī gù gǎo wú xiàn yáng tíng shū wú hú chén shì zhù yú yáo huáng zōng xī yín xiàn wàn tài děng jiē fù shè zhōng míng shì fāng jù jiǎng nán jīng è dà chéng shén zuò liú dū fáng luàn jiē zhú zhī
无锡顾杲、吴县杨廷枢、芜湖沈士柱、馀姚黄宗羲、鄞县万泰等，皆复社中名士，方聚讲南京，恶大铖甚，作《留都防乱揭》逐之。
dà chéng jù nǎi bì mén xiè kè dú yǔ shì yīng shēn xiāng jié
大铖惧，乃闭门谢客，独与士英深相结。
zhōu yán rú nèi zhào dà chéng niǎn jīn qián yào zhī wéi yáng qiú jiān zhuó
周延儒内召，大铖辇金钱要之维扬，求湔濯。
yán rú yuē wú cǐ xíng miù wéi dōng lín suǒ tuī
延儒曰：“吾此行，谬为东林所推。
zi míng zài nì àn kě hu
子名在逆案，可乎？
dà chéng chén yín jiǔ zhī yuē yáo cǎo hé rú
”大铖沉吟久之，曰：“瑶草何如？
yáo cǎo shì yīng bié zì yě yán rú xǔ zhī
”瑶草，士英别字也，延儒许之。
shí wǔ nián liù yuè fèng yáng zǒng dū gāo dòu guāng yǐ shī wǔ chéng dǎi zhì
十五年六月，凤阳总督高斗光以失五城逮治。
lǐ bù shì láng wáng xī yǎn jiàn shì yīng cái yán rú cóng zhōng zhǔ zhī suì qǐ bīng bù yòu shì láng jiān yòu qiān dū yù shǐ zǒng dū lú fèng děng chù jūn wù
礼部侍郎王锡兖荐士英才，延儒从中主之，遂起兵部右侍郎兼右佥都御史，总督庐、凤等处军务。
yǒng chéng rén liú chāo zhě tiān qǐ zhōng yǐ zhēng ān bāng yàn gōng jī guān zhì sì chuān zūn yì zǒng bīng guān zuò zuì miǎn shù yíng fù guān bù dé
永城人刘超者，天启中以征安邦彦功，积官至四川遵义总兵官，坐罪免，数营复官不得。
lǐ zì chéng wéi kāi fēng chāo qǐng mù shì guān xié jī nǎi yòng wèi bǎo dìng zǒng bīng guān lìng lǜ bīng fù jiù
李自成围开封，超请募士冠协击，乃用为保定总兵官，令率兵赴救。
chāo dàn bù gǎn xíng sù liú jiā zhōng yǐ sī yuàn shā yù shǐ wèi jǐng qí děng sān jiā suì jù chéng fǎn
超惮不敢行，宿留家中，以私怨杀御史魏景琦等三家，遂据城反。
xún fǔ wáng hàn tǎo zhī bèi shā
巡抚王汉讨之，被杀。
dì nǎi mìng shì yīng xié tài jiàn lú jiǔ dé hé nán zǒng bīng guān chén yǒng fú jìn tǎo
帝乃命士英偕太监卢九德、河南总兵官陈永福进讨。
míng nián sì yuè wéi qí chéng lián zhàn zéi lǚ cuò zhù cháng wéi kùn zhī
明年四月，围其城，连战，贼屡挫，筑长围困之。
chāo guān guì zhōu shí yǔ shì yīng xiāng shí yuán jiù hǎo qǐ xiáng
超官贵州时，与士英相识，缘旧好乞降。
shì yīng yáng xǔ zhī chāo chū jiàn bù kěn qù pèi dāo
士英佯许之，超出见，不肯去佩刀。
shì yīng xiào yuē ruò jì guī cháo ān yòng cǐ
士英笑曰：“若既归朝，安用此？
shǒu jiě qí dāo
”手解其刀。
yǐ qián qù qí qīn xìn suì jiù fù
已，潜去其亲信，遂就缚。
xiàn fú yú cháo zhé sǐ
献俘于朝，磔死。
shí liú kòu chōng chì shì yīng hàn yù shù yǒu gōng
时流寇充斥，士英捍御数有功。
shí qī nián sān yuè jīng shī xiàn dì bēng nán jīng zhū dà chén wén biàn cāng cù yì lì jūn
十七年三月，京师陷，帝崩，南京诸大臣闻变，仓卒议立君。
ér fú wáng yóu sōng lù wáng cháng fāng jù bì zéi zhì huái ān lún xù dāng shǔ fú wáng
而福王由崧、潞王常淓俱避贼至淮安，伦序当属福王。
zhū dà chén lǜ fú wáng lì huò zhuī yuàn yāo shū jí tǐng jī yí gōng děng àn
诸大臣虑福王立，或追怨“妖书”及“挺击”、“移宫”等案；
lù wáng lì zé wú hòu huàn qiě kě yāo gōng
潞王立，则无后患，且可邀功。
yīn zhǔ zhī zhě fèi jí lǐ bù shì láng qián qiān yì lì chí qí yì zhě bīng bù shì láng lǚ dà qì ér yòu dū yù shǐ zhāng shèn yán zhān shì jiāng yuē guǎng jiē rán zhī
阴主之者，废籍礼部侍郎钱谦益，力持其议者兵部侍郎吕大器，而右都御史张慎言、詹事姜曰广皆然之。
qián shān dōng àn chá shǐ qiān shì léi yǎn zuò lǐ bù yuán wài láng zhōu biāo wǎng lái yóu shuì
前山东按察使佥事雷𬙂祚、礼部员外郎周镳往来游说。
shí shì yīng dū shī lú fèng dú yǐ wéi bù kě mì yǔ cāo jiāng chéng yì bó liú kǒng zhāo zǒng bīng gāo jié liú zé qīng huáng de gōng liú liáng zuǒ děng jié ér gōng zhì shū yú cān zàn jī wù bīng bù shàng shū shǐ kě fǎ yán lún xù qīn xián wú rú fú wáng
时士英督师庐、凤，独以为不可，密与操江诚意伯刘孔昭，总兵高杰、刘泽清、黄得功、刘良佐等结，而公致书于参赞机务兵部尚书史可法，言伦序亲贤，无如福王。
kě fǎ yì wèi jué
可法意未决。
jí tíng chén jí yì lì kē jǐ shì zhōng li zhān tàn shì yīng zhǐ miàn shé dà qì
及廷臣集议，吏科给事中李沾探士英指，面折大器。
shì yīng yì zì lú fèng yōng bīng yíng fú wáng zhì jiāng shàng zhū dà chén nǎi bù gǎn yán
士英亦自庐、凤拥兵迎福王至江上，诸大臣乃不敢言。
wáng zhī lì shì yīng lì yě
王之立，士英力也。
dāng wáng jiān guó shí tíng tuī gé chén liú kǒng zhāo rǎng bì yù de zhī kě fǎ zhé yǐ xūn chén wú rù gé lì
当王监国时，廷推阁臣，刘孔昭攘臂欲得之，可法折以勋臣无入阁例。
kǒng zhāo nǎi sòng yán wǒ bù kě shì yīng hé bù kě
孔昭乃讼言：“我不可，士英何不可？
yú shì jìn shì yīng dōng gé dà xué shì jiān bīng bù shàng shū dū chá yuàn yòu fù dōu yù shǐ yǔ kě fǎ jí hù bù shàng shū gāo hóng tú bìng mìng shì yīng réng dū shī fèng yáng
”于是进士英东阁大学士兼兵部尚书、都察院右副都御史，与可法及户部尚书高弘图并命，士英仍督师凤阳。
shì yīng dà yùn lìng gāo jié liú zé qīng děng shū qù kě fǎ dū shī huái yáng ér shì yīng liú fǔ zhèng réng zhǎng bīng bù quán zhèn zhōng wài
士英大愠，令高杰、刘泽清等疏趣可法督师淮、扬，而士英留辅政，仍掌兵部，权震中外。
xún lùn dìng cè gōng jiā tài zǐ tài shī yīn jǐn yī wèi zhǐ huī qiān shì
寻论定策功，加太子太师，荫锦衣卫指挥佥事。
jiǔ yuè xù jiāng běi lì nián zhàn gōng jiā shǎo fù jiān tài zǐ tài shī jiàn jí diàn dà xué shì yìn zǐ rú qián
九月，叙江北历年战功，加少傅兼太子太师、建极殿大学士，荫子如前。
shí èr yuè jìn shǎo shī
十二月，进少师。
míng nián jìn tài bǎo
明年，进太保。
dàng shì shí zhōng yuán jùn xiàn jǐn shī gāo jié sǐ huī zhōu zhū zhèn quán móu wú tǒng
当是时，中原郡县尽失，高杰死睢州，诸镇权侔无统。
zuǒ liáng yù yōng bīng shàng liú bá hù yǒu yì zhì
左良玉拥兵上流，跋扈有异志。
ér shì yīng wéi rén tān bǐ wú yuǎn lüè fù yǐn yòng dà chéng rì shì bào fù zhāo quán wǎng lì yǐ qì yú wáng
而士英为人贪鄙无远略，复引用大铖，日事报复，招权罔利，以迄于亡。
chū kě fǎ hóng tú jí jiāng yuē guǎng zhāng shèn yán děng jiē sù dé zài wèi jiāng yǐ cì yǐn hǎi nèi rén wàng ér shì yīng bì yù qǐ dà chéng
初，可法、弘图及姜曰广、张慎言等皆宿德在位，将以次引海内人望，而士英必欲起大铖。
yǒu zhào guǎng sōu rén cái dú lì nì àn bù kě qīng yì
有诏广搜人材，独立逆案不可轻议。
shì yīng lìng kǒng zhāo jí hóu tāng guó zuò bó zhào zhī lóng děng gōng shèn yán qù zhī ér jiàn dà chéng zhī bīng
士英令孔昭及侯汤国祚、伯赵之龙等攻慎言去之，而荐大铖知兵。
chū dà chéng zài nán jīng yǔ shǒu bèi tài jiàn hán zàn zhōu nì
初，大铖在南京，与守备太监韩赞周暱。
jīng shī xiàn zhōng guì rén xī nán bēn dà chéng yīn zàn zhōu biàn jié zhī wèi qún yǎn yán dōng lín dāng rì suǒ yǐ wēi guì fēi fú wáng zhě bǐ bèi yán yú wáng yǐ qián qīng kě fǎ děng
京师陷，中贵人悉南奔，大铖因赞周遍结之，为群奄言东林当日所以危贵妃、福王者，俾备言于王，以潜倾可法等。
qún yǎn gèng jí kǒu chēng dà chéng cái shì yīng yì yán dà chéng cóng shān zhōng zhì shū yǔ dìng cè móu wèi bái qí fù dāng zàn dǎo wú shí jī
群奄更极口称大铖才，士英亦言大铖从山中致书与定策谋，为白其附珰赞导无实迹。
suì mìng dà chéng guàn dài bì jiàn
遂命大铖冠带陛见。
dà chéng nǎi shàng shǒu jiāng cè chén sān yào liǎng hé shí sì xì shū bìng zì bái gū zhōng bèi xiàn tòng dǐ sūn shèn xíng wèi dà zhōng zuǒ guāng dòu qiě zhǐ dà zhōng wèi dà nì
大铖乃上守江策，陈三要、两合、十四隙疏，并自白孤忠被陷，痛诋孙慎行、魏大中、左光斗，且指大中为大逆。
yú shì dà xué shì jiāng yuē guǎng shì láng lǚ dà qì huái yuǎn hóu cháng yán líng děng bìng yán dà chéng nì àn jù kuí bù kě zhào
于是大学士姜曰广、侍郎吕大器、怀远侯常延龄等并言大铖逆案巨魁，不可召。
shì yīng wèi dà chéng zòu biàn lì gōng yuē guǎng dà qì yì mù zōng shì tǒng jīn lèi jiàn ān wáng tǒng lòu bèi lián shū jiāo gōng
士英为大铖奏辨，力攻曰广、大器，益募宗室统钅类、建安王统镂辈，连疏交攻。
ér yǐ dà xué shì gāo hóng tú wèi yù shǐ shí cháng dǐ dōng lín bì dāng yòu jǐ nǎi yán hóng tú sù zhī chén zhě
而以大学士高弘图为御史时尝诋东林，必当右己，乃言“弘图素知臣者。
hóng tú zé yán xiān dì qīn dìng nì àn yī shū bù kě shàn gǎi
”弘图则言先帝钦定逆案一书，不可擅改。
shì yīng yǔ zhēng hóng tú yīn qǐ ba
士英与争，弘图因乞罢。
shì yīng yì shāo zhé chí huí yuè yú yòng ān yuǎn hóu liǔ zuò chāng jiàn zhōng zhǐ qǐ dà chéng bīng bù tiān zhù yòu shì láng
士英意稍折，迟回月余，用安远侯柳祚昌荐，中旨起大铖兵部添注右侍郎。
zuǒ dōu yù shǐ liú zōng zhōu yán shā dà zhōng zhě wèi dāng dà chéng qí zhǔ shǐ yě
左都御史刘宗周言：“杀大中者魏珰，大铖其主使也。
jí cái guǒ zú yòng chén lǜ dǎng yá hài zhèng zhī cái zhōng bìng shì dào
即才果足用，臣虑党邪害正之才，终病世道。
dà chéng jìn tuì shí xì jiāng zuǒ xīng wáng qǐ qǐn chéng mìng
大铖进退，实系江左兴亡，乞寝成命。
yǒu zhǐ qiè zé
”有旨切责。
wèi jǐ dà chéng jiān yòu qiān dū yù shǐ xún yuè jiāng fáng
未几，大铖兼右佥都御史，巡阅江防。
xún zhuǎn zuǒ shì láng
寻转左侍郎。
míng nián èr yuè jìn běn bù shàng shū jiān yòu fù dōu yù shǐ réng yuè jiāng fáng
明年二月进本部尚书兼右副都御史，仍阅江防。
lǚ dà qì jiāng yuē guǎng liú zōng zhōu gāo hóng tú xú shí qí jiē yǔ shì yīng jǔ yǔ xiān hòu bà guī
吕大器、姜曰广、刘宗周、高弘图、徐石麒皆与士英龃龉，先后罢归。
shì yīng dú wò dà bǐng nèi yǐ zhōng guān tián chéng bèi wài jié xūn chén liú kǒng zhāo zhū guó bì liǔ zuò chāng zhèn jiāng liú zé qīng liú liáng zuǒ děng ér yī tīng dà chéng jì
士英独握大柄，内倚中官田成辈，外结勋臣刘孔昭、朱国弼、柳祚昌，镇将刘泽清、刘良佐等，而一听大铖计。
jǐn qǐ nì àn zhōng yáng wéi yuán yú tíng bì guō rú àn zhōu chāng jìn yú dà fù xú fù yáng chén yǐ ruì wú kǒng jiā
尽起逆案中杨维垣、虞廷陛、郭如暗、周昌晋、虞大复、徐复阳、陈以瑞、吴孔嘉；
qí sǐ zhě xī yǔ zèng xù ér yǔ zhāng jié táng shì jì děng bǐ
其死者悉予赠恤，而与张捷、唐世济等比；
ruò zhāng sūn zhèn yuán hóng xūn liú guāng dòu jiē dé zuì xiān cháo fù zhì yán lù wèi zhǎo yá
若张孙振、袁弘勋、刘光斗皆得罪先朝，复置言路为爪牙。
cháo zhèng zhuó luàn huì lù gōng xíng
朝政浊乱，贿赂公行。
sì fāng jǐng bào xiá zhì shì yīng shēn zhǎng zhōng shū yī wú chóu huà rì yǐ chú zhèng rén yǐn xiōng dǎng wèi wu
四方警报狎至，士英身掌中枢，一无筹画，日以锄正人引凶党为务。
chū jǔ cháo yǐ nì àn gōng dà chéng dà chéng hàn shén
初，举朝以逆案攻大铖，大铖憾甚。
jí jiàn běi dōu cóng nì zhū chén yǒu fù huì qīng liú zhě yīn chàng yán yuē bǐ gōng nì àn wú zuò shùn àn yǔ zhī duì
及见北都从逆诸臣有附会清流者，因倡言曰：“彼攻逆案，吾作顺案与之对。
yǐ lǐ zì chéng wěi guó hào yuē shùn yě
”以李自成伪国号曰顺也。
shì yīng yīn shū jiū cóng nì guāng shí hēng děng
士英随即上疏弹劾从逆的光时亨等人。
shí hēng míng fù dōng lín gù zhòng hé zhī
时亨名附东林，故重劾之。
dà chéng yòu wū dǎi gù gǎo jí zuǒ guāng dòu dì guāng xiān xià yù hé zhōu biāo léi yǎn zuò shā zhī
大铖又诬逮顾杲及左光斗弟光先下狱，劾周镳、雷𬙂祚杀之。
shí yǒu kuáng sēng dà bēi chū yǔ bù lèi wèi zǒng dū jīng yíng róng zhèng zhào zhī lóng suǒ bǔ
时有狂僧大悲出语不类，为总督京营戎政赵之龙所捕。
dà chéng yù jiǎ yǐ zhū dōng lín jí sù suǒ bù hé zhě yīn zào shí bā luó hàn wǔ shí sān cān zhī mù shū shǐ kě fǎ gāo hóng tú jiāng yuē guǎng děng xìng míng nèi dà bēi xiù zhōng hǎi nèi rén wàng wú bù bèi liè
大铖欲假以诛东林及素所不合者，因造十八罗汉、五十三参之目，书史可法、高弘图、姜曰广等姓名，内大悲袖中，海内人望，无不备列。
qián qiān yì xiān yǐ shàng shū sòng shì yīng qiě wèi dà chéng sòng yuān xiū hǎo yǐ dà chéng hàn bù shì yì liè yān jiāng qióng zhì qí shì
钱谦益先已上疏颂士英，且为大铖讼冤修好矣，大铖憾不释，亦列焉，将穷治其事。
yù cí guǐ mì cháo shì jiē zì wēi ér shì yīng bù yù xìng dà yù nǎi dāng dà bēi yāo yán lǜ zhǎn ér zhǐ
狱词诡秘，朝士皆自危，而士英不欲兴大狱，乃当大悲妖言律斩而止。
zhāng jìn yàn yǐ běn bīng shǒu cóng zéi zéi bài jìn yàn cuàn guī hé nán zì yán jí yì yǒng shōu fù liè chéng jí shòu yuán guān zǒng dū hé běi shān xī hé nán jūn wù biàn yì xíng shì
张缙彦以本兵首从贼，贼败，缙彦窜归河南，自言集义勇收复列城，即授原官，总督河北、山西、河南军务，便宜行事。
qí tā dà liáo jiàng zéi zhě huì rù zhé fù qí guān
其他大僚降贼者，贿入，辄复其官。
zhū bái dīng lù yì shū zhòng lù lì jī dà shuài
诸白丁、录役输重赂，立跻大帅。
dōu rén wèi yǔ yuē zhí fāng jiàn rú gǒu dū du mǎn jiē zǒu
都人为语曰：“职方贱如狗，都督满街走。
qí xíng shǎng dǎo luàn rú cǐ
”其刑赏倒乱如此。
dà qīng bīng dǐ sù qiān pī zhōu wèi jǐ yǐn hái
大清兵抵宿迁、邳州，未几引还。
shǐ kě fǎ yǐ wén shì yīng dà xiào bù zhǐ zuò kè yáng shì cōng wèn gù
史可法以闻，士英大笑不止，坐客杨士聪问故。
shì yīng yuē jūn yǐ wéi chéng yǒu shì shì yé
士英曰：“君以为诚有是事耶？
nǎi shǐ gōng miào yòng yě
”乃史公妙用也。
suì jiāng mù fáng hé jiāng lì yīng xù gōng hào fèi jūn zī yīng jī suàn cǐ tè wèi xù gōng jī suàn dì ěr
岁将暮，防河将吏应叙功，耗费军资应稽算，此特为序功、稽算地耳。
shì jiǎng wèi yìn wén jiān jǐ shì zhōng jiān gāo jié jūn
”侍讲卫胤文兼给事中，监高杰军。
jié sǐ yìn wén kuī shì yīng zhǐ lùn kě fǎ dū shī wèi zhuì
杰死，胤文窥士英指，论可法督师为赘。
shì yīng jí zhuó yìn wén bīng bù yòu shì láng zǒng dū jié yíng jiāng shì yǐ fēn qí quán kě fǎ yì bù dé zhǎn bù
士英即擢胤文兵部右侍郎，总督杰营将士以分其权，可法益不得展布。
xiān shì zuǒ liáng yù jiē jiān guó zhào shū bù kěn bài yuán jì xián qiáng zhī nǎi kāi dú rú lǐ
先是，左良玉接监国诏书，不肯拜，袁继咸强之，乃开读如礼。
ér shǔ chéng tiān shǒu bèi hé zhì kǒng xún àn yù shǐ huáng shù rù hè yīn cì cháo tíng dòng jìng
而属承天守备何志孔、巡按御史黄澍入贺，阴伺朝廷动静。
shù xié liáng yù shì dāng bì jiàn miàn shù shì yīng jiān tān bù fǎ qiě yán cháng shòu zhāng xiàn zhōng wěi bīng bù shàng shū zhōu wén jiāng zhòng huì wèi tí shòu cān jiāng zuì dāng zhǎn
澍挟良玉势，当陛见，面数士英奸贪不法，且言尝受张献忠伪兵部尚书周文江重贿，为题授参将，罪当斩。
zhì kǒng yì lùn shì yīng gāng shàng xíng sī zhū zuì
志孔亦论士英冈上行私诸罪。
sī lǐ tài jiàn hán zàn zhōu huà zhì kǒng tuì shì yīng guì qǐ chǔ fèn shù jǔ hù zhí jī qí bèi yuē yuàn yǔ jiān chén tóng sǐ
司礼太监韩赞周叱志孔退，士英跪乞处分，澍举笏直击其背曰：“愿与奸臣同死。
shì yīng dà hào hū wáng yáo shǒu bù yán zhě jiǔ zhī zàn zhōu jí zhí zhì kǒng hòu mìng
”士英大号呼，王摇首不言者久之，赞周即执志孔候命。
wáng yīn shù yán yì pō dòng yè yù zàn zhōu yù lìng shì yīng bì wèi
王因澍言意颇动，夜谕赞周，欲令士英避位。
shì yīng yáng yǐn jí ér lù fú dǐ jiù yǎn tián chéng děng xiàng wáng qì yuē shàng fēi mǎ gōng bù dé lì zhú mǎ gōng tiān xià jiāng yì shàng bèi ēn yǐ
士英佯引疾，而赂福邸旧奄田成等向王泣曰：“上非马公不得立，逐马公，天下将议上背恩矣。
qiě mǎ gōng qù shuí niàn shàng zhě
且马公去，谁念上者？
wáng mò rán jí wèi liú shì yīng
”王默然，即慰留士英。
shì yīng yì wèi liáng yù qǐng shì zhì kǒng ér mìng shù sù hái hú guǎng
士英亦畏良玉，请释志孔，而命澍速还湖广。
gù dū dū zhǎng jǐn yī wèi liú qiáo zhě cháng qiǎn shù yóu zhōu wén jiāng huì zhāng xiàn zhōng shòu wěi mìng wèi jǐn yī zhǐ huī shǐ
故都督掌锦衣卫刘侨者，尝遣戍，由周文江贿张献忠，受伪命，为锦衣指挥使。
jí liáng yù fù qí huáng qiáo xuē fà táo qù shù chí zhī jí
及良玉复蕲、黄，侨削发逃去，澍持之急。
ér shì yīng nà qiáo huì lìng jié shù suì fù qiáo guān xuē shù zhí
而士英纳侨贿，令讦澍，遂复侨官，削澍职。
xún yǐ chu fǔ zhōng wèi yán dǎi shù
寻以楚府中尉言，逮澍。
liáng yù lìng bù jiàng qún huā yù xià nán jīng suǒ xiǎng yīn bǎo jiù shù
良玉令部将群哗，欲下南京索饷，因保救澍。
yuán jì xián wéi shàng shū dài shù shēn lǐ shì yīng bù dé yǐ nǎi miǎn dǎi
袁继咸为上疏代澍申理，士英不得已，乃免逮。
shù suì nì liáng yù jūn zhōng liáng yù yǔ shì yīng yóu cǐ yǒu xì
澍遂匿良玉军中，良玉与士英由此有隙。
jí wěi tài zǐ yù qǐ liáng yù suì jiǎ wèi bīng duān
及伪太子狱起，良玉遂假为兵端。
tài zǐ zhī lái yě shí zhě zhǐ qí wěi ér dū xià shì mín huá rán shì zhī
太子之来也，识者指其伪，而都下士民哗然是之。
shí yòu yǒu tóng shì zhě zì chēng wáng fēi yì xià yù
时又有童氏者，自称王妃，亦下狱。
dū fǔ zhèn jiāng jiāo zhāng zhēng tài zǐ jí tóng fēi shì
督抚、镇将交章争太子及童妃事。
wáng jí chū yù cí biàn shì zhōng wài zhòng lùn yì jí jí wèi shì yīng děng péng jiān dǎo wáng miè jué lún lǐ
王亟出狱词，遍示中外，众论益籍籍，谓士英等朋奸，导王灭绝伦理。
shù zài liáng yù jūn zhōng rì yè yán tài zǐ yuān zhuàng qǐng yǐn bīng chú jūn cè è
澍在良玉军中，日夜言太子冤状，请引兵除君侧恶。
liáng yù yì shàng shū qǐng quán tài zǐ chì shì yīng děng wéi jiān chén
良玉亦上疏请全太子，斥士英等为奸臣。
yòu yǐ shì yīng cái qí xiǎng dà hàn yí xí yuǎn jìn shēng shì yīng zuì
又以士英裁其饷，大憾，移檄远近，声士英罪。
fù shàng shū yán zì xiān dì zhī biàn shì yīng lì zāi shàn quán shì shì wéi nán
复上疏言：“自先帝之变，士英利灾擅权，事事为难。
nì àn xiān dì shǒu dìng shì yīng shǒu fān zhī
逆案先帝手定，士英首翻之。
yào diǎn xiān dì shǒu fén shì yīng fù xiū zhī
《要典》先帝手焚，士英复修之。
yuè qí jié tān fén qiǎn shù làn shòu jié yuè
越其杰贪焚遣戍滥授节钺。
zhāng sūn zhèn zāng wū jiǎo fàn zhòu bì jīng qīng
张孙振赃污绞犯，骤畀京卿。
tā rú yuán hóng xūn yáng wén liú mì wáng suì huáng dǐng děng huò xíng tóng gǒu zhì huò zuì děng pàn nì jiē yòng zhī dāng lù
他如袁弘勋、杨文、刘泌、王燧、黄鼎等，或行同狗彘，或罪等叛逆，皆用之当路。
jǐ wéi shǒu fǔ yòng fù xīn yuán dà chéng wèi tiān zhù shàng shū
己为首辅，用腹心阮大铖为添注尚书。
yòu mù sǐ shì fú huáng chéng guǐ míng jìn jūn dòng yuē fèi lì yóu wǒ
又募死士伏皇城，诡名禁军，动曰废立由我。
bì xià jí wèi zhī chū gōng jiǎn míng rén shì yīng bǎi jì kuáng huò jìn yōu tóng yàn nǚ shāng sǔn shèng dé
陛下即位之初，恭俭明仁，士英百计诳惑，进优童艳女，伤损盛德。
fù yǐn yòng dà chéng yá zì shā rén rú léi yǎn zuò zhōu biāo děng duàn liàn zhōu nà zhū lián màn yǐn
复引用大铖，睚眦杀人，如雷𬙂祚、周镳等，锻炼周内，株连蔓引。
yóu qí shèn zhě jiè sān àn wèi tí fán shēng píng bù kuài yì zhī rén yī wǎng dǎ jìn
尤其甚者，借三案为题，凡生平不快意之人，一网打尽。
lìng tiān xià shì mín zhòng zú jiě tǐ
令天下士民，重足解体。
mù jīn huáng tài zǐ zhì shòu shòu fēn míng
目今皇太子至，授受分明。
dà chéng yī shǒu wò dìng mǒ shā shí rèn zhī fāng gǒng qián ér xìn péng móu zhī liú zhèng zōng rěn yǐ shí qī nián sì jūn fù zhū yōu qiú
大铖一手握定抹杀识认之方拱干，而信朋谋之刘正宗，忍以十七年嗣君，付诸幽囚。
fán yǒu xuè qì jiē yù cùn zhé shì yīng dà chéng děng yǐ xiè xiān dì
凡有血气，皆欲寸磔士英、大铖等，以谢先帝。
qǐ lì sì shì cháo chuán shǒu shū fèn
乞立肆市朝，传首抒愤。
shū shàng suì yǐn bīng ér dōng
”疏上，遂引兵而东。
shì yīng jù nǎi qiǎn yuán dà chéng zhū dài huáng huáng de gōng liú kǒng zhāo děng yù liáng yù ér chè jiāng běi liú liáng zuǒ děng bīng cóng zhī xi
士英惧，乃遣阮大铖、朱大黄、黄得功、刘孔昭等御良玉，而撤江北刘良佐等兵，从之西。
shí dà qīng bīng rì nán xià dà lǐ shǎo qīng yáo sī xiào yù shǐ qiáo kě pìn chéng you qiān qǐng wú chè jiāng běi bīng jí shǒu huái yáng
时大清兵日南下，大理少卿姚思孝，御史乔可聘、成友谦请无撤江北兵，亟守淮、扬。
shì yīng lì shēng huà yuē ruò bèi dōng lín yóu jiè kǒu fáng jiāng yù zòng zuǒ nì rù fàn yé
士英厉声叱曰：“若辈东林，犹借口防江，欲纵左逆入犯耶？
běi bīng zhì yóu kě yì kuǎn
北兵至，犹可议款。
zuǒ nì zhì zé ruò bèi gāo guān wǒ jūn chén dú sǐ ěr
左逆至，则若辈高官，我君臣独死耳！
lì pái sī xiào děng yì huái yáng bèi yù yì ruò
”力排思孝等议，淮、扬备御益弱。
huì liáng yù sǐ qí zi mèng gēng lián xiàn jùn xiàn lǜ bīng zhì cǎi shí
会良玉死，其子梦庚连陷郡县，率兵至采石。
de gōng děng yǔ xiāng chí dà chéng kǒng zhāo fāng xū zhāng jié yīn yǐ yāo jué shǎng ér dà qīng bīng yǐ pò yáng zhōu bī jīng chéng
得功等与相持，大铖、孔昭方虚张捷音，以邀爵赏，而大清兵已破扬州，逼京城。
wǔ yuè sān rì wáng chū zǒu tài píng bēn de gōng jūn
五月三日，王出走太平，奔得功军。
kǒng zhāo zhǎn guān dùn
孔昭斩关遁。
míng rì shì yīng fèng wáng mǔ fēi yǐ qián bīng sì bǎi rén wèi wèi zǒu zhè jiāng
明日，士英奉王母妃，以黔兵四百人为卫，走浙江。
jīng guǎng dé zhōu zhī zhōu zhào jǐng hé yí qí zhà bì mén jù shǒu
经广德州，知州赵景和疑其诈，闭门拒守。
shì yīng gōng pò zhí jǐng hé shā zhī dà lüè ér qù
士英攻破，执景和杀之，大掠而去。
zǒu háng zhōu shǒu chén yǐ zǒng bīng fǔ wèi mǔ fēi xíng gōng
走杭州，守臣以总兵府为母妃行宫。
bù shù rì dà chéng dà diǎn fāng guó ān jù cāng huáng zhì zé de gōng yǐ bīng bài sǐ wáng bèi qín cì rì qǐng lù wáng jiān guó bù shòu
不数日，大铖、大典、方国安俱仓皇至，则得功已兵败死，王被擒，次日，请潞王监国，不受。
wèi jǐ dà bīng zhì wáng lǜ zhòng jiàng xún tóng mǔ fēi běi qù
未几，大兵至，王率众降，寻同母妃北去。
cǐ jí dà qì děng zhī suǒ yì yù lì zhě yě
此即大器等之所议欲立者也。
háng zhōu jì jiàng shì yīng yù yè jiān guó lǔ wáng lǔ wáng zhū chén lì jù zhī
杭州既降，士英欲谒监国鲁王，鲁王诸臣力拒之。
dà chéng tóu zhū dà diǎn yú jīn huá yì wèi shì mín suǒ zhú dà diǎn nǎi sòng zhī yán zhōu zǒng bīng fāng guó ān jūn
大铖投朱大典于金华，亦为士民所逐，大典乃送之严州总兵方国安军。
shì yīng guó ān tóng xiāng yě xiān zài qí jūn zhōng
士英，国安同乡也，先在其军中。
dà chéng xiān rán zhǐ zhǎng rì tán bīng guó ān shén xǐ
大铖掀髯指掌，日谈兵，国安甚喜。
ér shì yīng yǐ nán dù zhī huài bàn yóu dà chéng ér jǐ jū è míng pō yǐ wéi hèn
而士英以南渡之坏，半由大铖，而己居恶名，颇以为恨。
yǐ wǒ bīng jī bài shì yīng guó ān
已，我兵击败士英、国安。
wú hé shì yīng guó ān lǜ zhòng dù qián táng kuī háng zhōu dà bīng jī bài zhī ruò jiāng sǐ zhě wú suàn
无何，士英、国安率众渡钱塘，窥杭州，大兵击败之，溺江死者无算。
shì yīng yōng cán bīng yù rù mǐn táng wáng yǐ zuì dà bù xǔ
士英拥残兵欲入闽，唐王以罪大不许。
míng nián dà bīng cháo hú zéi shì yīng yǔ cháng xīng bó wú rì shēng jù qín huò zhào jù zhǎn zhī
明年，大兵巢湖贼，士英与长兴伯吴日生俱擒获，诏俱斩之。
shì jù guó shǐ
事具国史。
dà chéng xié xiè sān bīn sòng zhī jìn sū zhuàng děng fù jiāng gān qǐ xiáng cóng dà bīng gōng xiān xiá guān jiāng pū shí shàng sǐ
大铖偕谢三宾、宋之晋、苏壮等赴江干乞降，从大兵攻仙霞关，僵仆石上死。
ér yě chéng zài shì yīng dùn zhì tāi zhōu shān sì wèi sēng wèi wǒ bīng sōu huò dà chéng guó ān xiān hòu jiàng
而野乘载士英遁至台州山寺为僧，为我兵搜获，大铖、国安先后降。
xún táng wáng zǒu shùn chāng
寻唐王走顺昌。
wǒ dà bīng zhì sōu lóng káng de shì yīng dà chéng guó ān fù zǐ qǐng wáng chū guān wèi nèi yìng shū suì pián zhǎn shì yīng guó ān yú yán píng chéng xià
我大兵至，搜龙扛，得士英、大铖、国安父子请王出关为内应疏，遂骈斩士英、国安于延平城下。
dà chéng fāng yóu shān zì chù shí sǐ réng lù shī yún
大铖方游山，自触石死，仍戮尸云。