卷五·论古人立印食官财名义 — 三命通会 — 万民英

xú zǐ píng lùn gé jú dú yǐ yìn shí guān cái sì zhě wèi gāng

徐子平论格局，独以印、食、官、财四者为纲。

qí lì míng zhī yì yún hé

其立名之义云何？

gài zào huà liú xíng tiān de jiān bù guò yīn yáng wǔ xíng ér yǐ

盖造化流行天地间，不过阴阳五行而已。

yīn yáng wǔ xíng jiāo xiāng wèi yòng bù guò shēng kè zhì huà ér yǐ

阴阳五行，交相为用，不过生克制化而已。

jīn zhǐ jia yǐ wéi lì yǐ rì gàn lùn jiǎ yǐ zài wǔ xíng shǔ mù jiǎ yáng ér yǐ yīn yě

今指甲乙为例，以日干论甲乙，在五行属木，甲阳而乙阴也。

rú rén mìng de jiǎ yǐ shēng wèi zhī rì zhǔ shǔ wǒ shēng wǒ zhě rén guǐ shuǐ wǒ shēng zhě bǐng dīng huǒ kè wǒ zhě gēng xīn jīn wǒ kè zhě wù jǐ tǔ ér shí gàn jǐn zhī yǐ

如人命得甲乙，生谓之日主属我，生我者壬癸水，我生者丙丁火，克我者庚辛金，我克者戊己土，而十干尽之矣。

shēng wǒ zhě yǒu fù mǔ zhī yì gù lì míng yìn shòu

生我者，有父母之义，故立名印绶。

yìn yīn yě

印，荫也。

shòu shòu yě

绶，受也。

pì fù mǔ yǒu ēn dé yìn bì zǐ sūn zǐ sūn de shòu qí fú

譬父母有恩德荫庇子孙，子孙得受其福。

cháo tíng shè guān fēn zhí bì yǐ yìn shòu shǐ zhī zhǎng guǎn

朝廷设官分职，畀以印绶，使之掌管。

guān ér wú yìn hé suǒ píng jù

官而无印，何所凭据？

rén wú fù mǔ hé suǒ hù shì

人无父母，何所怙恃？

qí lǐ tōng yī wú èr gù yuē yìn shòu

其理通一无二，故曰印绶。

wǒ shēng zhě yǒu zǐ sūn zhī yì gù lì míng shí shén

我生者，有子孙之义，故立名食神。

shí zhě rú chóng zhī shí wù gài shāng zhī yě

食者，如虫之食物，盖伤之也。

chóng de shí wù zé bǎo rén de shí zé yì bèi shí zé sǔn zào huà

虫得食物则饱，人得食则益，被食则损造化。

yǐ zi chéng ér zhì yǎng jí rén zǐ zhì yǎng fù mǔ zhī dào yě

以子成而致养，即人子致养父母之道也。

gù yuē shí shén

故曰食神。

kè wǒ zhě wǒ shòu zhì yù rén zhī yì gù lì míng guān shā

克我者，我受制于人之义，故立名官煞。

guān zhě guān yě

官者，官也。

shā zhě hài yě

煞者，害也。

cháo tíng yǐ guān yú rén yǐ shēn shǔ zhī gōng jiā rèn qí qū shǐ fù tāng dǎo huǒ bù gǎn yǒu wéi zhì yú gài guān ér hòu yǐ shì guān hài zhī yě

朝廷以官与人，以身属之公家，任其驱使，赴汤蹈火，不敢有违，至于盖棺而后已，是官害之也。

fán rén mèng guān ér de guān yì shì cǐ yì gù yuē guān shā

凡人梦棺而得官，亦是此义，故曰官煞。

wǒ kè zhě shì rén shòu zhì yú wǒ zhī yì gù lì míng qī cái rú rén chéng jiā lì chǎn xū de qī shì nèi zhù gù yuē qī cái

我克者，是人受制于我之义，故立名妻财，如人成家立产，须得妻室内助，故曰妻财。

shì sì zhě shù jiā lì míng zhī dà yì

是四者，术家立名之大义。

rán shēng jìn hū shēn kè gé hu wèi zào huà xǐ shēng è shà nǎi zì rán zhī lǐ yě

然生近乎身，克隔乎位，造化喜生恶煞，乃自然之理也。

zhōng jiān yīn yáng cóng lèi yīn yáng pèi hé gè yǒu zhì lǐ cún yān

中间阴阳从类，阴阳配合，各有至理存焉。

shēng wǒ wǒ shēng rú rén shēng jiǎ guǐ shēng yǐ jiǎ shí bǐng yǐ shí dīng shì yīn shēng yīn yáng shēng yáng yīn shí yīn yáng shí yáng wèi yīn yáng gè cóng qí lèi gù jiǎ xǐ rén shēng sǐ mù zī sǐ shuǐ zhōng zé duō nián bù huài

生我，我生，如壬生甲、癸生乙，甲食丙、乙食丁，是阴生阴，阳生阳，阴食阴，阳食阳，为阴阳各从其类，故甲喜壬生死，木滋死水中则多年不坏；

bù xǐ guǐ shēng sǐ mù bèi yǔ shuǐ lín lí bù yú suǒ zé xiǔ

不喜癸生死，木被雨水淋漓不逾所则朽。

jiǎ xǐ shí bǐng yǐ bǐng néng zhì gēng shā ér jiǎ shǐ de ān qí shēn

甲喜食丙，以丙能制庚煞，而甲始得安其身；

bù xǐ shí dīng yǐ dīng néng shāng guān ér jiǎ bù dé chéng qí cái

不喜食丁，以丁能伤官，而甲不得成其材。

yǐ qí yì yě

以其义也。

kè wǒ wǒ kè rú xīn kè jiǎ gēng kè yǐ jiǎ kè jǐ yǐ kè wù shì yīn kè yáng yáng kè yīn yīn pǐ yáng yáng pǐ yīn nǎi yīn yáng pèi hé zhī lǐ

克我、我克，如辛克甲，庚克乙，甲克己，乙克戊，是阴克阳，阳克阴，阴匹阳，阳匹阴，乃阴阳配合之理。

gù jiǎ jiàn xīn wèi zhèng guān jiàn gēng wèi piān guān

故甲见辛为正官，见庚为偏官。

guān xǐ zhèng bù xǐ piān zhǎng yìn zuǒ èr zhí yǒu bù tóng

官喜正，不喜偏，掌印佐贰，职有不同。

jiǎ jiàn jǐ wèi zhèng qī jiàn wù wèi piān qī

甲见己为正妻，见戊为偏妻。

qī guì zhèng bù guì piān dí tǐ shì lì fēn zé yǒu bié cǐ qí lǐ yě

妻贵正，不贵偏，敌体侍立，分则有别，此其理也。

zhì ruò guān pà shāng bèi shāng zé huò cái pà jié bèi jié zé fēn

至若官怕伤，被伤则祸，财怕劫，被劫则分；

yìn pà cái tān cái zé huài

印怕财，贪财则坏；

shí pà xiāo féng xiāo zé duó

食怕枭，逢枭则夺。

qí lǐ yú rén shì wú èr xué zhě míng yú rén shì sī kě yǐ yán zào huà yǐ

其理与人事无二，学者明于人事，斯可以言造化矣。

fu wǔ xíng zhǎn zhuǎn shēng kè jiē zi wèi fù mǔ fù chóu zhī yì

夫五行展转生克，皆子为父母复仇之义。

gù jiǎ yǐ shēng bǐng dīng wèi zi jiǎ yǐ wèi gēng xīn lài bǐng dīng kè zhì zhī

故甲乙生丙丁为子，甲乙畏庚辛，赖丙丁克制之。

bǐng dīng shēng wù jǐ wèi zi bǐng dìng wèi rén guǐ lài wù jǐ kè zhì zhī

丙丁生戊己为子，丙定畏壬癸，赖戊己克制之。

wù jǐ shēng gēng xīn wèi zi wù jǐ wèi jiǎ yǐ lài gēng xīn kè zhì zhī

戊己生庚辛为子，戊己畏甲乙，赖庚辛克制之。

gēng xīn shēng rén guǐ wèi zi gēng xīn wèi bǐng dīng lài rén guǐ kè zhì zhī

庚辛生壬癸为子，庚辛畏丙丁，赖壬癸克制之。

rén guǐ shēng jiǎ yǐ wèi zi rén guǐ wèi wù jǐ lài jiǎ yǐ kè zhì zhī

壬癸生甲乙为子，壬癸畏戊己，赖甲乙克制之。

dì zhī shí èr qí lǐ yì tóng suī dòng jìng bù tóng fāng yuán yǒu yì ér shēng kè yī yě

地支十二，其理亦同，虽动静不同，方圆有异，而生克一也。

shì yán zhī běi fāng hài zi shuǐ shēng dōng fāng yín mǎo mù dōng fāng yín mǎo mù shēng nán fāng sì wǔ huǒ tǔ jì wàng yú huǒ shēng xī fāng shēn yǒu jīn xī fāng shēn yǒu jīn shēng běi fāng hài zi shuǐ

试言之：北方亥子水，生东方寅卯木，东方寅卯木，生南方巳午火，土寄旺于火，生西方申酉金，西方申酉金，生北方亥子水。

rán hài zi jiān chǒu yī wèi ér hòu jiē yín mǎo yín mǎo jiān chén yī wèi ér hòu jiē sì wǔ sì wǔ jiān wèi yī wèi ér hòu jiē shēn yǒu shēn yǒu jiān xū yī wèi ér hòu jiē hài zi

然亥子间丑一位而后接寅卯，寅卯间辰一位而后接巳午，巳午间未一位而后接申酉，申酉间戌一位而后接亥子。

tǔ lì sì wéi wǔ xíng jūn lài

土立四维，五行均赖。

gù sì yǒu hé chǒu wèi jīn jú shēn zi hé chén wèi shuǐ jú hài mǎo hé wèi wèi mù jú yín wǔ hé xū wèi huǒ jú

故巳酉合丑为金局，申子合辰为水局，亥卯合未为木局，寅午合戌为火局。

jīn shēng shuǐ shuǐ shēng mù mù shēng huǒ huǒ shēng tǔ tǔ shēng jīn xiāng shēng ér wú jiàn yě

金生水，水生木，木生火，火生土，土生金，相生而无间也。

chǒu wèi jīn kù shēng hài zi ér kè yín mǎo

丑为金库，生亥子而克寅卯；

chén wèi shuǐ kù shēng yín mǎo ér kè sì wǔ

辰为水库，生寅卯而克巳午；

wèi wèi mù kù shēng sì wǔ ér shòu jīn kè

未为木库，生巳午而受金克；

xū wèi huǒ kù kè shēn yǒu ér shòu shuǐ zhì

戌为火库，克申酉而受水制。

dōng nán zhǔ shēng xī běi zhǔ shā cǐ tiān dì zhī dà jī yě

东南主生，西北主杀，此天地之大机也。

qiě chén xū chǒu wèi diàn ān sì wéi jīn mù shuǐ huǒ xián lài zhī yǐ shēng cáng

且辰戌丑未，奠安四维，金木水火，咸赖之以生藏。

yì yuē chéng yán hu gèn zhōng yán hu kūn

《易》曰：“成言乎艮，终言乎坤。

cǐ tǔ zhī gōng yòng zài wǔ xíng wèi yóu dà yě

”此土之功用在五行为尤大也。

shě gān zhī ér zǒng yán zhī jiǎ shēng hài sǐ wǔ yǐ shēng wǔ sǐ hài jiù lù yú yín mǎo shì jiǎ yǐ yín mǎo tóng yě

舍干支而总言之，甲生亥死午，乙生午死亥，就禄于寅卯，是甲乙、寅卯同也。

bǐng shēng yín sǐ yǒu dīng shēng yǒu sǐ yín jiù lù yú sì wǔ shì bǐng dīng sì wǔ tóng yě

丙生寅死酉，丁生酉死寅，就禄于巳午，是丙丁、巳午同也。

gēng shēng sì sǐ zǐ xīn shēng zǐ sǐ sì jiù lù yú shēn yǒu shì gēng xīn shēn yǒu tóng yě

庚生巳死子，辛生子死巳，就禄于申酉，是庚辛、申酉同也。

rén shēng shēn sǐ mǎo guǐ shēng mǎo sǐ shēn jiù lù yú hài zi shì rén guǐ hài zi tóng yě

壬生申死卯，癸生卯死申，就禄于亥子，是壬癸、亥子同也。

wù shēng yín sǐ yǒu jǐ shēng yǒu sǐ yín jiù lù yú sì wǔ yǔ huǒ tóng wèi zi suí mǔ wàng zhī yì ér chén xū chǒu wèi nǎi qí zhèng wèi yě

戊生寅死酉，己生酉死寅，就禄于巳午，与火同位，子随母旺之义，而辰戌丑未，乃其正位也。

yóu shì tiān gān dì zhī xiāng hé pèi ǒu shēng kè zhì huà wàng xiāng xiū qiú qí míng wéi yìn wèi xiāo wèi shí wèi shāng wèi guān wèi shā wèi cái wèi jié xíng chōng pò hài xū yāo àn hé ér biàn huà wú qióng yǐ

由是天干地支，相合配偶，生克制化，旺相休囚，其名为印、为枭、为食、为伤、为官、为煞、为财、为劫，刑冲破害，虚邀暗合，而变化无穷矣。

xú zǐ píng shí pò cǐ lǐ gù zhǐ lùn cái guān yìn shí fēn wéi liù gé ér rén mìng zhī fù guì pín jiàn shòu yāo qióng tōng jǔ bù wài shì qí yú gé jú bù guò zì cǐ ér tuī zhī ěr

徐子平识破此理，故只论财、官、印、食，分为六格，而人命之富贵、贫贱、寿夭，穷通举不外是其余格局，不过自此而推之耳。