lùn èr shǒu zhèng sì tiáo
(论二首证四条)
lùn yuē yuán huò luàn zhī wèi bìng yě jiē yīn yǐn shí fēi guān guǐ shén
论曰∶原霍乱之为病也,皆因饮食,非关鬼神。
fu bǎo shí zhūn kuài fù cān nǎi lào
夫饱食肫脍,复餐奶酪;
hǎi lù bǎi pǐn wú suǒ bù dàn
海陆百品,无所不啖;
mián wò lěng xí duō yǐn hán jiāng
眠卧冷席,多饮寒浆;
wèi zhōng zhū shí jié ér bù xiāo yīn yáng èr qì yōng ér fǎn lì
胃中诸食结而不消,阴阳二气,壅而反戾。
yáng qì yù shēng yīn qì yù jiàng yīn yáng guāi gé biàn chéng tǔ lì
阳气欲升,阴气欲降,阴阳乖隔,变成吐痢。
tóu tòng shì pò bǎi jié rú jiě biàn tǐ zhū jīn jiē wèi huí zhuǎn
头痛似破,百节如解,遍体诸筋,皆为回转。
lùn zhèng suī xiǎo ér zú bìng zhī zhōng zuì wéi kě wèi suī lín shēn lǚ wēi bù zú yǐ yù zhī
论证虽小而卒病之中最为可畏,虽临深履危,不足以喻之。
yǎng shēng zhě yi dá qí zhǐ zhù kě miǎn yú yāo héng yǐ
养生者,宜达其旨,庶可免于夭横矣。
fán huò luàn wu zài wēn hé jiāng xī ruò lěng jí biàn tǐ zhuàn jīn
凡霍乱务在温和将息,若冷即遍体转筋。
fán cǐ bìng dìng yī rì bù shí wèi jiā xū sān rì shǎo shǎo zhōu shí sān rì yǐ hòu kě zì yì shí xī qī rì wù zá shí wèi jiā suǒ yǐ yǎng pí qì yě
凡此病定一日不食为佳,须三日少少粥食,三日以后可恣意食息,七日勿杂食为佳,所以养脾气也。
dà fán huò luàn jiē zhōng shí kuài lào jí bǎo shí zá wù guò dù bù néng zì cái yè wò shī fù bù shàn jiāng xī suǒ zhì yǐ cǐ yǔn mìng zhě zhòng
大凡霍乱,皆中食脍酪及饱食杂物过度不能自裁,夜卧失覆不善将息所致,以此殒命者众。
rén shēng bǐng mìng yǐ wǔ zàng wéi zhǔ
人生禀命,以五脏为主。
fu wǔ zàng zhě jí shì wǔ xíng
夫五脏者,即是五行。
nèi wèi wǔ xíng wài wèi wǔ wèi
内为五行,外为五味。
wǔ xíng wǔ wèi gèng yi fú yì
五行五味,更宜扶抑。
suǒ yǐ chūn xià qiū dōng nì tiáo lǐ zhī shí dàn bù kě guò dù
所以春夏秋冬,逆调理之,食啖不可过度。
fán yǐn shí yú wǔ zàng xiāng kè zhě wèi bìng xiāng shēng wú tā
凡饮食于五脏相克者,为病相生无他。
jīng yuē chūn bù shí xīn xià bù shí xián jì xià wú shí suān qiū wú shí kǔ dōng wú shí gān
经曰∶春不食辛,夏不食咸,季夏无食酸,秋无食苦,冬无食甘。
cǐ bù bì quán bù shí dàn shèn qí tài shèn ěr
此不必全不食,但慎其太甚耳。
yàn yuē bǎi bìng cóng kǒu shēng gài bù xū yě
谚曰,百病从口生,盖不虚也。
sì shí hūn shí bù dé tài bǎo jiē néng shēng bìng cóng xià zhì qiū fēn jì shí féi nóng rán rè yuè rén hǎo lěng shí gèng yǔ féi nóng jiān shí guǒ cài wú jié jí suì zhú lěng mián wò lěng shuǐ xǐ yù wǔ wèi gēng xiāng kè zéi suī yù wú bìng bù kě de yě
四时昏食不得太饱,皆能生病,从夏至秋分,忌食肥浓,然热月人好冷食,更与肥浓,兼食果菜无节,极遂逐冷眠卧,冷水洗浴,五味更相克贼,虽欲无病不可得也。
suǒ yǐ bìng kǔ rén zì zuò zhī fēi guān yùn yě
所以病苦,人自作之,非关运也。
shū yuē fēi tiān yāo rén rén zhōng zì jué mìng cǐ zhī wèi yě
书曰∶非天夭人,人中自绝命,此之谓也。
fán zhū huò luàn jì yǔ mǐ yǐn wèi zhōng de mǐ jí tǔ bù zhǐ dàn yǔ nóng pǔ gé gēn yǐn
凡诸霍乱,忌与米饮,胃中得米即吐不止,但与浓朴、葛根饮。
ruò dōng guā yè yǐn zhān zì yān hóu ér bù kě duō yǔ
若冬瓜叶饮,沾渍咽喉而不可多与。
ruò fú tāng shí suí fú tǔ zhě hou tǔ dìng nǎi zhǐ zhěn mài jué bù tōng yǐ guì hé gé gēn wèi yǐn tǔ xià xīn fán
若服汤时随服吐者,候吐定乃止,诊脉绝不通,以桂合葛根为饮,吐下心烦。
nèi rè hàn bù chū bù zhuàn jīn mài jí shù zhě kě xī jiǎo hé gé gēn wèi yǐn
内热汗不出,不转筋脉急数者,可犀角合葛根为饮。
tǔ xià bù zhǐ fā rè xīn fán yù yǐn shuǐ kě shǎo yǐn mǐ fěn zhī wèi jiā
吐下不止,发热心烦欲饮水,可少饮米粉汁为佳。
ruò bù zhǐ kě yǔ gé gēn jì yǐn fú zhī
若不止,可与葛根、荠饮服之。
wèn yuē bìng yǒu huò luàn zhě hé
问曰∶病有霍乱者何?
shī yuē ǒu tù ér lì cǐ wèi huò luàn
师曰∶呕吐而利,此谓霍乱。
wèn yuē bìng zhě fā rè tóu tòng shēn tǐ téng wù hán ér fù tǔ lì dāng shǔ hé bìng
问曰∶病者发热头痛,身体疼,恶寒而复吐利,当属何病?
shī yuē dāng wèi huò luàn
师曰∶当为霍乱。
huò luàn tǔ lì zhǐ ér fù fā rè yě
霍乱吐利止而复发热也。
shāng hán qí mài wēi sè běn shì huò luàn jīn shì shāng hán què sì wǔ rì zhì yīn jīng shàng zhuǎn rù yīn bì lì
伤寒,其脉微涩,本是霍乱,今是伤寒却四五日,至阴经上转入阴必利。
běn ǒu xià lì zhě bù kě zhì yě
本呕下利者,不可治也。
huò luàn tǔ duō zhě bì zhuàn jīn bù kě jí qí shàng zhù
霍乱吐多者,必转筋不渴,即脐上筑。
huò luàn ér qí shàng zhù zhě wèi shèn qì dòng dāng xiān zhì qí zhù zhì zhōng tāng zhǔ zhī qù shù jiā guì xīn
霍乱而脐上筑者,为肾气动,当先治其筑,治中汤主之,去术加桂心。
qù shù zhě yǐ shù yōng gù yě
去术者,以术壅故也。
jiā guì zhě kǒng zuò bēn tún yě
加桂者,恐作奔豚也。
huò luàn ér qí shàng zhù tǔ duō zhě jí xià duō zhě huò luàn ér jīng huò luàn ér kě huò luàn ér fù zhōng tòng ǒu ér tǔ lì
霍乱而脐上筑吐多者,及下多者,霍乱而惊,霍乱而渴,霍乱而腹中痛,呕而吐利。
ǒu ér lì yù de shuǐ zhě jiē yòng zhì zhōng tāng zhǔ zhī
呕而利欲得水者,皆用治中汤主之。
zhì zhōng tāng
治中汤
zhì huò luàn tǔ xià zhàng mǎn shí bù xiāo huà xīn fù tòng fāng
治霍乱吐下胀满,食不消化,心腹痛方。
rén shēn gān jiāng bái zhú gān cǎo gè sān liǎng
人参干姜白术甘草(各三两)
shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上四味咀,以水八升,煮取三升,分三服。
bù chài dùn fú sān jì
不瘥,顿服三剂。
yuǎn xíng fáng huò luàn gēn jù qián zuò wán rú wú zǐ dà fú sān shí wán
远行防霍乱,根据前作丸如梧子大,服三十丸。
rú zuò sàn fú fāng cùn bǐ
如作散,服方寸匕。
jiǔ fú yì de
酒服亦得。
ruò zhuàn jīn zhě jiā shí gāo sān liǎng
若转筋者,加石膏三两。
zhòng jǐng yún ruò qí shàng zhù zhě shèn qì dòng yě qù shù jiā guì xīn sì liǎng
(仲景云∶若脐上筑者,肾气动也,去术加桂心四两。
tǔ duō zhě qù shù jiā shēng jiāng sān liǎng
吐多者,去术加生姜三两。
xià duō zhě fù yòng shù
下多者,复用术。
jì zhě jiā fú líng sān liǎng
悸者加茯苓三两。
kě yù de shuǐ zhě jiā shù hé qián gòng sì liǎng bàn
渴欲得水者,加术合前共四两半。
fù zhōng tòng zhě jiā rén cān hé qián gòng sì liǎng bàn
腹中痛者,加人参合前共四两半。
ruò hán zhě jiā gān jiāng hé qián chéng sì liǎng bàn
若寒者,加干姜合前成四两半。
fù mǎn zhě qù shù jiā fù zǐ yī méi fú tāng hòu yī shí qǐng fú rè zhōu yī shēng wēi zì wēn wù fā jiē yì pī yě
腹满者,去术加附子一枚,服汤后一食顷,服热粥一升,微自温,勿发揭衣被也)。
guì zhī tāng
桂枝汤
zhì tǔ lì zhǐ ér shēn tòng bù xiū zhě dāng xiāo xī hé jiě qí wài yǐ cǐ tāng xiǎo hé zhī jiàn shí yī juǎn piān zhōng
治吐利止而身痛不休者,当消息和解,其外以此汤小和之(见十一卷篇中。
dāng guī sì nì jiā wú zhū yú shēng jiāng tāng
当归四逆加吴茱萸生姜汤
zhì duō hán shǒu zú jué lěng mài xì yù jué fāng
治多寒,手足厥冷,脉细欲绝方。
shēng jiāng wǔ liǎng dāng guī sháo yào xì xīn guì xīn gè sān liǎng gān cǎo tōng cǎo gè èr liǎng wú zhū yú èr shēng dà
生姜(五两) 当归芍药细辛桂心(各三两) 甘草通草(各二两) 吴茱萸(二升)大?
shàng jiǔ wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng jiǔ liù shēng hé zhǔ qǔ wǔ shēng fēn wǔ fú
上九味咀,以水六升,酒六升合煮,取五升,分五服。
jiù fāng yòng zǎo sān shí méi jīn yǐ huò luàn bìng fǎ duō pǐ gù chú zhī rú tuì zǎo rù gé gēn èr liǎng jiā
旧方用枣三十枚,今以霍乱病法多痞,故除之,如退枣入葛根二两佳。
huò luàn sì nì jiā bàn xià yī hé fù zǐ xiǎo zhě yī méi
霍乱,四逆加半夏一合,附子小者一枚。
ruò wù hán nǎi yǔ dà fù zǐ
若恶寒乃与大附子。
sì nì tāng
四逆汤
zhì tǔ xià ér hàn chū xiǎo biàn fù lì huò xià lì qīng gǔ lǐ hán wài rè mài wēi yù jué huò fā rè wù hán sì zhī jū jí shǒu zú jué lěng fāng
治吐下而汗出,小便复利,或下利清谷,里寒外热,脉微欲绝,或发热恶寒,四肢拘急,手足厥冷方。
gān cǎo yī liǎng gān jiāng yī liǎng bàn fù zǐ yī méi
甘草(一两) 干姜(一两半) 附子(一枚)
shàng sān wèi jǔ yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng èr hé wēn fēn zài fú
上三味咀,以水三升,煮取一升二合,温分再服。
qiáng zhě kě yǔ dà fù zǐ yī méi gān jiāng zhì sān liǎng
强者可与大附子一枚,干姜至三两。
guǎng jì fāng yún ruò tǔ hòu xī xī shǎo qì jí xià ér fù mǎn zhě jiā rén cān yī liǎng
(《广济方》云∶若吐后吸吸少气及下而腹满者,加人参一两。
tōng mài sì nì tāng
通脉四逆汤
zhì tǔ lì yǐ duàn hàn chū ér jué sì zhī jū jí bù jiě mài wēi yù jué fāng
治吐利已断,汗出而厥,四肢拘急不解,脉微欲绝方。
dà fù zǐ yī méi gān cǎo yī liǎng bàn gān jiāng sān liǎng qiáng zhě sì liǎng
大附子(一枚) 甘草(一两半) 干姜(三两,强者四两)
shàng sān wèi jǔ yǐ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng èr hé fēn èr fú mài chū jí yù
上三味咀,以水三升,煮取一升二合,分二服,脉出即愈。
ruò miàn sè chì zhě jiā cōng bái jiǔ jīng
若面色赤者,加葱白九茎。
fù zhōng tòng zhě qù cōng jiā sháo yào èr liǎng
腹中痛者,去葱加芍药二两。
ǒu nì jiā shēng jiāng sān liǎng
呕逆,加生姜三两。
yàn tòng qù sháo yào jiā jié gěng yī liǎng
咽痛,去芍药加桔梗一两。
lì zhǐ mài bù chū zhě qù jié gěng jiā rén cān èr liǎng
利止脉不出者,去桔梗加人参二两。
jiē yǔ fāng xiāng yīng nǎi fú zhī
皆与方相应,乃服之。
zhòng jǐng yòng tōng mài sì nì jiā zhū dǎn zhī tāng
(仲景用通脉四逆加猪胆汁汤。
sì shùn tāng
四顺汤
zhì huò luàn zhuàn jīn ròu lěng hàn chū ǒu zhě fāng
治霍乱转筋肉冷汗出呕者方。
fù zǐ yī méi rén shēn gān jiāng gān cǎo gè sān liǎng
附子(一枚) 人参干姜甘草(各三两)
shàng sì wèi jǔ yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn sān fú
上四味咀,以水六升,煮取二升,分三服。
zhú yè tāng
竹叶汤
zhì huò luàn tǔ lì yǐ fú lǐ zhōng sì shùn děng tāng rè bù jiě zhě fāng
治霍乱吐利,已服理中、四顺等汤,热不解者方。
zhú yè yī zuǒ xiǎo mài yī shēng shēng jiāng shí lèi gān cǎo rén shēn fù zǐ sháo yào gè yī liǎng jú pí guì xīn dāng guī gè èr liǎng bái zhú sān liǎng
竹叶(一撮) 小麦(一升) 生姜(十累) 甘草人参附子芍药(各一两) 橘皮桂心当归(各二两) 白术(三两)
shàng shí yī wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu bàn xiān zhǔ zhú yè xiǎo mài qǔ bā shēng qù zǐ xià yào zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上十一味咀,以水一斗半,先煮竹叶、小麦,取八升,去滓,下药,煮取三升,分三服。
shàng qì zhě jiā wú zhū yú bàn shēng jí chài
上气者加吴茱萸半升即瘥。
lǐ zhōng sì shùn děng jiē dà rè ruò yǒu rè yi cǐ tāng gǔ jīn lù yàn wú sháo yào
理中、四顺等皆大热,若有热,宜此汤(《古今录验》无芍药)。
gān cǎo xiè xīn tāng
甘草泻心汤
zhì fù rén huò luàn ǒu nì tǔ xián mò yī fǎn xià zhī xīn xià jí pǐ dāng xiān zhì qí xián mò kě fú xiǎo qīng lóng tāng
治妇人霍乱,呕逆吐涎沫,医反下之,心下即痞,当先治其涎沫,可服小青龙汤。
xián mò zhǐ cì zhì qí pǐ kě yǔ cǐ fāng
涎沫止,次治其痞可与此方。
gān cǎo sì liǎng gān jiāng huáng qín gè sān liǎng huáng lián yī liǎng bàn xià bàn jīn dà zǎo shí èr méi
甘草(四两) 干姜黄芩(各三两) 黄连(一两) 半夏(半斤) 大枣(十二枚)
shàng liù wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ liù shēng fēn liù fù
上六味咀,以水一斗,煮取六升,分六服。
xiǎo qīng lóng tāng
小青龙汤
zhì huò luàn ǒu tù fāng jiàn jiǔ juǎn shāng hán shàng
治霍乱呕吐方(见九卷伤寒上)。
fù zǐ jīng mǐ tāng
附子粳米汤
zhì huò luàn sì nì tǔ shǎo ǒu duō zhě fāng
治霍乱四逆,吐少呕多者方。
zhōng fù zǐ yī méi jīng mǐ bàn xià gè bàn shēng gān jiāng zhòng jǐng fāng wú gān cǎo gè yī liǎng dà zǎo shí méi
中附子(一枚) 粳米半夏(各半升) 干姜(仲景方无) 甘草(各一两) 大枣(十枚)
shàng liù wèi jǔ yǐ shuǐ bā shēng zhǔ qǔ mǐ shú qù zǐ fēn sān fú
上六味咀,以水八升,煮取米熟,去滓分三服。
lǐ zhōng sàn
理中散
zhì lǎo nián léi liè lěng qì ě xīn shí yǐn bù huà xīn fù xū mǎn jū jí duǎn qì huò luàn ǒu nì sì zhī jué lěng xīn fán qì mèn liú hàn fú lǎo fāng
治老年羸劣,冷气恶心,食饮不化,心腹虚满,拘急短气,霍乱呕逆,四肢厥冷,心烦气闷流汗,扶老方。
mài mén dōng gān jiāng gè liù liǎng rén shēn bái zhú gān cǎo gè wǔ liǎng fù zǐ fú líng gè sān liǎng
麦门冬干姜(各六两) 人参白术甘草(各五两) 附子茯苓(各三两)
shàng qī wèi zhì xià shāi yǐ bái tāng sān hé fú fāng cùn bǐ
上七味治下筛,以白汤三合服方寸匕。
cháng fú jiāng mì wán rú wú zǐ dà jiǔ fú èr shí wán
常服将蜜丸如梧子大,酒服二十丸。
rén shēn tāng
人参汤
zhì dú lěng huò luàn tǔ lì fán ǒu zhuàn jīn ròu lěng hàn chū shǒu zú zhǐ jiē zhǒng chuǎn xī chuí sǐ jué yǔ yīn bù chū bǎi fāng bù xiào mài bù tōng zhě fú cǐ tāng qǔ chài nǎi zhǐ
治毒冷霍乱吐利,烦呕,转筋肉冷汗出,手足指皆肿,喘息垂死,绝语音不出,百方不效,脉不通者,服此汤取瘥乃止。
suí tǔ xù fú wù zhǐ bìng jiǔ zhī fāng
随吐续服勿止,并灸之方。
rén shēn fù zǐ nóng pǔ fú líng gān cǎo jú pí dāng guī gé gēn gān jiāng guì xīn gè èr liǎng
人参附子浓朴茯苓甘草橘皮当归葛根干姜桂心(各二两)
shàng shí wèi jǔ yǐ shuǐ qī shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn sān fú
上十味咀,以水七升,煮取二升半,分三服。
zhì huò luàn gǔ dú sù shí bù xiāo jī lěng xīn fù fán mǎn guǐ qì fāng
治霍乱蛊毒,宿食不消,积冷心腹,烦满鬼气方∶
yòng jí xián yán tāng sān shēng rè yǐn yī shēng cì kǒu lìng tǔ sù shí shǐ jìn
用极咸盐汤三升,热饮一升,刺口令吐宿食使尽。
bù tǔ gèng fú tǔ qì fù yǐn sān tǔ nǎi zhù jìng zhǐ cǐ fǎ dà shèng zhū zhì sú rén yǐ wéi tián shè qiǎn jìn zhī fǎ bǐ ér bù yòng shǒu sǐ ér yǐ fán yǒu cǐ zhèng jí xū xiān yòng zhī
不吐更服,吐讫复饮,三吐乃住静止,此法大胜诸治,俗人以为田舍浅近之法,鄙而不用,守死而已,凡有此证即须先用之。
zhì huò luàn fāng
治霍乱方∶
biǎn dòu xiāng rú gè yī shēng
扁豆香薷(各一升)
shàng èr wèi yǐ shuǐ liù shēng zhǔ qǔ èr shēng fēn fú
上二味以水六升,煮取二升,分服。
dān yòng yì de
单用亦得。
zhì huò luàn dòng xià bù zhǐ zhě fāng
治霍乱洞下不止者方∶
ài yī bǎ shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú zhī liáng
艾一把,水三升,煮取一升,顿服之良。
yòu fāng xiāng yī bǎ shuǐ sì shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú zhī
又方香一把,水四升,煮取一升,顿服之。
qīng mù xiāng yì jiā
青木香亦佳。
zhì huò luàn tǔ xià fù tòng fāng
治霍乱吐下腹痛方∶
táo yè jiān zhī fú yī shēng lì zhǐ dōng yòng pí
桃叶煎汁,服一升立止,冬用皮。
zhì huò luàn yǐn yǐn zhé gān ǒu fāng
治霍乱引饮辄干呕方∶
shēng jiāng wǔ liǎng qiè yǐ shuǐ wǔ shēng zhǔ qǔ èr shēng bàn fēn èr fú gāo liáng jiāng yì jiā
生姜五两切,以水五升,煮取二升半,分二服,高良姜亦佳。
dù ruò wán
杜若丸
zhì huò luàn rén jiāng yuǎn xíng yù bèi fāng
治霍乱人将远行预备方。
dù ruò huò xiāng bái zhú jú pí wú zhū yú gān jiāng rén shēn nóng pǔ mù xiāng jī shé xiāng qú mài guì xīn bò hé nǚ wèi huí xiāng shàng shí wǔ wèi děng fēn wèi mò mì wán rú wú zǐ jiǔ xià èr shí wán
杜若藿香白术橘皮吴茱萸干姜人参浓朴木香鸡舌香瞿麦桂心薄荷女萎茴香上十五味等分为末,蜜丸如梧子,酒下二十丸。
zhì huò luàn yǒng bù fā wán fāng
治霍乱永不发丸方∶
hǔ zhǎng wēi xián gè èr liǎng zhǐ shí fù zǐ rén shēn bīng láng gān jiāng gè sān liǎng nóng pǔ liù liǎng bái zhú wǔ liǎng zào jiá sān cùn
虎掌薇衔(各二两) 枳实附子人参槟榔干姜(各三两) 浓朴(六两) 白术(五两) 皂荚(三寸)
shàng shí wèi wèi mò mì wán rú wú zǐ dà měi fú jiǔ xià èr shí wán rì sān
上十味为末,蜜丸如梧子大,每服酒下二十丸,日三。
wǔ dé zhōng yǒu dé xíng ní míng jìng míng huàn cǐ yǐ jiǔ huò yī yuè yī fà huò yī yuè zài fā fā jí zhì sǐ shí zài cháo tài yī jiǎng xǔ gān cháo zhī tú yì bù néng shi yú yǐ huò luàn zhì zhī chù
武德中有德行尼名净明,患此已久,或一月一发,或一月再发,发即至死,时在朝太医蒋许甘巢之徒亦不能识,余以霍乱治之,处?
fán xiān fú shí yào rén
凡先服石药人,
yīn huò luàn tǔ xià fú zhū rè yào tǔ xià de zhǐ
因霍乱吐下服诸热药吐下得止,
yīn jí biàn xū
因即变虚,
xīn fán
心烦,
shǒu zú rè
手足热,
kǒu gān zào yù de shuǐ
口干燥欲得水,
ǒu nì mí mèn
呕逆迷闷,
mài jí shù zhě
脉急数者,
jí shí xíng rè bìng hòu
及时行热病后,
dú wèi jǐn
毒未尽,
yīn huò luàn tǔ xià réng fā rè
因霍乱吐下仍发热,
xīn xiōng yù liè zhě
心胸欲裂者,
yǐ cǐ jiě zhī fāng
以此解之方∶
jì rén shēn nóng pǔ zhī mǔ guā lóu gēn fú líng xī jiǎo lán zi zhǐ shí jié gěng jú pí gé gēn huáng qín gān cǎo gè yī liǎng
荠人参浓朴知母栝蒌根茯苓犀角蓝子枳实桔梗橘皮葛根黄芩甘草(各一两)
shàng shí sì wèi jǔ yǐ shuǐ yī dòu zhǔ qǔ sān shēng fēn sān fú
上十四味咀,以水一斗,煮取三升,分三服。
zhì zhōng rè huò luàn bào lì xīn fán mài shù yù de lěng shuǐ zhě fāng
治中热霍乱暴利,心烦脉数,欲得冷水者方∶
xīn jí jǐng shuǐ dùn fú yī shēng lì yù
新汲井水,顿服一升立愈。
xiān huàn wèi kǒu lěng zhě wù fú zhī
先患胃口冷者,勿服之。
zhì huò luàn yī suǒ bù zhì mì fāng
治霍乱医所不治秘方∶
yǐ tóng nǚ yuè jīng yī hé xuè shāo mò jiǔ fú fāng cùn bǐ bǎi fāng bù chài zhě yòng zhī
以童女月经衣合血烧末,酒服方寸匕,百方不瘥者用之。
zhì huò luàn zhuàn jīn fāng
治霍乱转筋方∶
yòng liǎo yī bǎ qù liǎng tóu shuǐ sān shēng zhǔ qǔ yī shēng dùn fú zhī
用蓼一把去两头,水三升,煮取一升,顿服之。
yī zuò lí yè
(一作梨叶)。
yòu fāng shāo jiù mù shū huī wèi mò jiǔ fú yī méi
又方烧旧木梳灰为末,酒服一枚。
xiǎo zhě yǒng chài
小者永瘥。
yòu fāng chē gū zhōng zhī tu zú xīn xià chài
又方车毂中脂,涂足心下,瘥。
zhì huò luàn zhuàn jīn rù fù wú nài hé zhě fāng
治霍乱转筋入腹无奈何者方∶
zuò jí xián yán tāng yú cáo zhōng nuǎn zì zhī
作极咸盐汤,于槽中暖渍之。
yòu fāng yǐ cù zhǔ qīng bù zhí zhī lěng jí yì
又方以醋煮青布拓之,冷即易。
zhì zhuàn jīn bù zhǐ zhě fāng
治转筋不止者方∶
nán zǐ zé yǐ shǒu wǎn qí yīn qiān zhī
男子则以手挽其阴牵之。
nǚ zǐ zé wǎn qí rǔ jìn zuǒ yòu biān
女子则挽其乳近左右边。
jiǔ fǎ
灸法
lùn yuē fán huò luàn jiǔ zhī huò suī wèi néng lì chài zhōng wú sǐ yōu bù kě nì jiǔ
论曰∶凡霍乱,灸之或虽未能立瘥,终无死忧,不可逆灸。
huò dàn xiān fù tòng huò xiān xià tǔ hòu dāng suí bìng zhuàng jiǔ zhī
或但先腹痛或先下吐后,当随病状灸之。
ruò xiān xīn tòng jí xiān tǔ zhě jiǔ jù quē qī zhuàng zài xīn xià yī cùn
若先心痛及先吐者,灸巨阙七壮,在心下一寸。
bù xiào gèng jiǔ rú qián shù
不效,更灸如前数。
ruò xiān fù tòng zhě jiǔ tài cāng èr qī zhuàng xué zài xīn yàn xià sì cùn qí shàng yī fū bù zhǐ gèng jiǔ rú qián shù
若先腹痛者,灸太仓二七壮,穴在心厌下四寸,脐上一夫,不止,更灸如前数。
ruò tǔ xià bù jīn liǎng shǒu yīn yáng mài jù jí shù zhě jiǔ xīn bì gǔ xià sān cùn yòu qí xià sān cùn gè liù qī shí zhuàng
若吐下不禁,两手阴阳脉俱疾数者,灸心蔽骨下三寸,又脐下三寸,各六七十壮。
ruò gān ǒu zhě jiǔ jiàn shǐ gè qī zhuàng zài shǒu wàn hòu sān cùn liǎng zhǐ gèng jiǔ rú qián shù
若干呕者,灸间使各七壮,在手腕后三寸,两止,更灸如前数。
ruò shǒu zú nì lěng jiǔ sān yīn jiāo gè qī zhuàng zài zú nèi huái zhí shàng sān cùn lián gǔ jì mò chài gèng jiǔ rú qián shù
若手足逆冷,灸三阴交各七壮,在足内踝直上三寸,廉骨际,末瘥,更灸如前数。
ruò xiān xià lì zhě jiǔ gǔ mén èr qī zhuàng zài qí páng èr cùn nán zuǒ nǚ yòu yī míng dà cháng mù
若先下利者,灸谷门二七壮,在脐旁二寸,男左女右,一名大肠募。
bù chài gèng jiǔ rú qián shù
不瘥,更灸如前数。
ruò xià bù zhǐ zhě jiǔ dà dū qī zhuàng zú dà zhǐ běn jié hòu nèi cè bái ròu jì
若下不止者,灸大都七壮,足大趾本节后内侧白肉际。
ruò xiè lì suǒ shāng
若泄利所伤,
fán yù sǐ zhě
烦欲死者,
jiǔ cí gōng èr shí qī zhuàng
灸慈宫二十七壮,
zài héng gǔ liǎng biān gè èr cùn bàn
在横骨两边各二寸半,
héng gǔ zài qí xià
横骨在脐下,
héng mén gǔ shì
横门骨是,
zhuàn jīn zài liǎng bì jí xiōng zhōng zhě
转筋在两臂及胸中者,
jiǔ shǒu zhǎng bái ròu jì qī zhuàng
灸手掌白肉际七壮,
yòu jiǔ dàn zhōng zhōng fǔ jù quē wèi wǎn chǐ zé
又灸膻中、中府、巨阙、胃脘、尺泽,
bìng zhì jīn jū tóu jí zú jiē yù
并治筋拘头及足皆愈。
zǒu bǔ zhuàn jīn jiǔ zhǒng huái bái ròu jì gè sān qī zhuàng
走哺转筋,灸踵踝白肉际各三七壮。
yòu jiǔ xiǎo fù xià héng gǔ zhōng yāng suí nián zhuàng
又灸小腹下横骨中央,随年壮。
zhuàn jīn sì jué jiǔ liǎng rǔ gēn hēi bái jì gè yī zhuàng
转筋四厥,灸两乳根黑白际各一壮。
zhuàn jīn jiǔ yǒng quán liù qī zhuàng zài zú xīn xià dāng zhǐ dà jīn shàng
转筋,灸涌泉六七壮,在足心下当KT 趾大筋上。
yòu dà
又大?
shǒu zú jiǔ qí shàng yī cùn shí sì zhuàng zì bù dòng wù fù chí zhī
手足,灸脐上一寸十四壮,自不动,勿复持之。
yòu jiǔ gǔ lǐ dà jīn qù yīn yī cùn
又灸股里大筋,去阴一寸。
huò luàn zhuàn jīn lìng bìng rén hé miàn zhèng wò shēn liǎng shǒu zhe shēn yǐ shéng héng liàng liǎng zhǒu jiān tóu gēn jù shéng xià xié jǐ gǔ liǎng biān xiāng qù gè yī cùn bàn jiǔ yī bǎi zhuàng wú bù chài cǐ huà tuó fǎ
霍乱转筋,令病人合面正卧,伸两手着身,以绳横量两肘尖,头根据绳下,挟脊骨两边相去各一寸半,灸一百壮,无不瘥此华佗法。
huò luàn yǐ sǐ yǒu nuǎn qì zhě jiǔ chéng jīn qī zhuàng
霍乱已死有暖气者,灸承筋七壮。
qǐ sǐ rén qǔ shéng liàng wéi zú cóng zhǐ zhì gēn niǎn qǔ děng zhé yī bàn yǐ dù lìng yī tóu zhì gēn tà dì chù yǐn shàng zhì dù tóu jí shì xué
起死人,取绳量围足从趾至跟,捻取等折一半以度,令一头至跟踏地处,引上至度,头即是穴。
yòu yǐ yán nà qí zhōng jiǔ èr qī zhuàng
又以盐纳脐中,灸二七壮。