zhòng jǐng yuē rén tǐ píng hé wéi xū hǎo jiāng yǎng wù wàng fú yào
仲景曰∶人体平和，唯须好将养，勿妄服药。
yào shì piān yǒu suǒ zhù lìng rén zàng qì bù píng yì shòu wài huàn
药势偏有所助，令人脏气不平，易受外患。
fu hán qì zhī lèi wèi yǒu bù zī shí yǐ cún shēng ér bù zhī shí zhī yǒu chéng bài bǎi xìng rì yòng ér bù zhī shuǐ huǒ zhì jìn ér nán shi yú hé dōng wèi xùn jì yuē biǎn què yún
夫含气之类，未有不资食以存生，而不知食之有成败，百姓日用而不知，水火至近而难识，余《河东卫汛记》曰∶扁鹊云；
rén zhī suǒ gēn jù zhě xíng yě
人之所根据者，形也。
luàn yú hé qì zhě bìng yě
乱于和气者，病也。
lǐ yú fán dú zhě yào yě
理于烦毒者，药也。
jì mìng fǔ wēi zhě yī yě
济命抚危者，医也。
ān shēn zhī běn bì zī yú shí
安身之本，必资于食。
jiù jí zhī sù bì píng yú yào
救疾之速，必凭于药。
bù zhī shí yi zhě bù zú yǐ cún shēng yě
不知食宜者，不足以存生也。
bù míng yào jì zhě bù néng yǐ chú bìng yě
不明药忌者，不能以除病也。
shì gù shí néng pái yá ér ān zàng fǔ yuè shén shuǎng zhì yǐ zī xuè qì
是故食能排邪而安脏腑，悦神爽志以资血气。
ruò néng yòng shí píng shì qíng qiǎn jí zhě kě wèi liáng gōng
若能用食平释情遣疾者，可谓良工。
cháng nián ěr lǎo zhī qí fǎ jí yǎng shēng zhī shù yě
长年饵老之奇法，极养生之术也。
fu wèi yī zhě dāng xū xiān dòng xiǎo bìng yuán zhī qí suǒ fàn yǐ shí zhì zhī
夫为医者，当须先洞晓病源，知其所犯，以食治之。
shí liáo bù yù rán hòu mìng yào
食疗不愈，然后命药。
yào xìng gāng liè yóu ruò yù bīng
药性刚烈，犹若御兵。
bīng zhī měng bào qǐ róng wàng fā fā yòng guāi yí sǔn shāng chù zhòng
兵之猛暴，岂容妄发，发用乖宜，损伤处众。
yào zhī tóu jí yāng làn yì rán
药之投疾，殃滥亦然。
gāo píng wáng xī chēng shí bù yù zá zá zé huò yǒu suǒ fàn yǒu suǒ fàn zhě huò yǒu suǒ shāng huò dāng shí suī wú zāi kǔ jī jiǔ wéi rén zuò huàn
高平王熙称∶食不欲杂，杂则或有所犯，有所犯者，或有所伤，或当时虽无灾苦，积久为人作患。
yòu shí dàn yáo wu lìng jiǎn shǎo
又食啖肴，务令简少。
yú ròu guǒ shí qǔ yì rén zhě ér shí zhī
鱼肉果实取益人者，而食之。
fán cháng yǐn shí měi lìng jié jiǎn
凡常饮食，每令节俭。
ruò tān wèi duō cān lín pán dà bǎo shí qì jué fù zhōng péng zhàng duǎn qì huò zhì bào jí réng wèi huò luàn
若贪味多餐，临盘大饱，食讫觉腹中膨胀短气，或至暴疾，仍为霍乱。
yòu xià zhì yǐ hòu qì zhì qiū fēn bì xū shèn féi nì bǐng sū yóu zhī shǔ cǐ wù yǔ jiǔ jiāng guā guǒ lǐ jí xiāng fáng
又夏至以后迄至秋分，必须慎肥腻饼酥油之属，此物与酒浆、瓜果理极相妨。
fu zài shēn suǒ yǐ duō jí zhě jiē yīn chūn xià qǔ lěng tài guò yǐn shí bù jié gù yě
夫在身所以多疾者，皆因春夏取冷太过，饮食不节故也。
yòu yú zhū xīng lěng zhī wù duō sǔn yú rén duàn zhī yì shàn
又鱼诸腥冷之物，多损于人，断之益善。
rǔ lào sū děng cháng shí zhī lìng rén yǒu jīn lì dǎn gàn jī tǐ rùn zé
乳酪酥等常食之，令人有筋力胆干，肌体润泽。
zú duō shí zhī yì lìng lú zhàng xiè lì jiàn jiàn zì yǐ
卒多食之，亦令胪胀泄利，渐渐自已。
huáng dì yuē wǔ wèi rù yú kǒu gè yǒu suǒ zǒu gè yǒu suǒ bìng
黄帝曰∶五味入于口，各有所走，各有所病。
suān zǒu jīn duō shí suān lìng rén lóng bù zhī hé yǐ rán
酸走筋，多食酸令人癃，不知何以然？
shǎo shù yuē suān rù wèi yě qí qì sè yǐ shōu yě
少俞曰∶酸入胃也，其气涩以收也。
shàng zǒu liǎng jiāo liǎng jiāo zhī qì sè bù néng chū rù bù chū jí liú yú wèi zhōng wèi zhōng hé wēn jí xià zhù páng guāng páng guāng zǒu bāo bāo báo yǐ ruǎn de suān zé suō juǎn yuē ér bù tōng shuǐ dào bù lì gù lóng yě
上走两焦，两焦之气涩，不能出入，不出即流于胃中，胃中和温，即下注膀胱，膀胱走胞，胞薄以软，得酸则缩卷，约而不通，水道不利，故癃也。
yīn zhě jī yī xián zǒu xuè duō shí xián lìng rén kě hé yě
阴者积（一咸走血，多食咸令人渴，何也？
dá yuē xián rù wèi yě qí qì zǒu zhōng jiāo zhù yú zhū mài
答曰∶咸入胃也，其气走中焦，注于诸脉。
mài zhě xuè zhī suǒ zǒu yě yǔ xián xiāng de jí xuè níng níng zé wèi zhōng zhī qì zhī qì zé wèi zhōng gān kě
脉者血之所走也，与咸相得即血凝，凝则胃中汁泣，汁泣则胃中干渴。
jiǎ yǐ yún níng zé wèi zhōng zhī zhù zhī zhù zhī zé wèi zhōng jié
（《甲乙》云∶凝则胃中汁注之，注之则胃中竭。
kě zé yàn lù jiāo jiāo gù shé gàn xǐ kě
）渴则咽路焦，焦故舌干喜渴。
xuè mài zhě zhōng jiāo zhī dào yě
血脉者中焦之道也。
gù xián rù wèi zǒu yú xuè
故咸入胃走于血。
huáng fǔ shì ān yún shèn hé sān jiāo zhī mài suī shǔ gān xīn ér wèi zhōng jiāo zhī dào gù xián rù ér zǒu xuè yě
（皇甫士安云∶肾合三焦之脉，虽属肝心，而为中焦之道，故咸入而走血也。
xīn zǒu qì duō shí xīn lìng rén yùn xīn hé yě
辛走气，多食辛令人愠心，何也？
dá yuē xīn rù wèi yě
答曰∶辛入胃也。
qí qì zǒu yú shàng jiāo shàng jiāo zhě shòu shǐ zhū qì ér róng zhū yáng zhě yě
其气走于上焦，上焦者受使诸气，而荣诸阳者也。
jiāng jiǔ zhī qì xūn zhì róng wèi bù shí shòu zhī què liū yú xīn xià gù yùn yùn tòng yě
姜韭之气熏至荣卫，不时受之，却溜于心下，故愠愠痛也。
xīn wèi yǔ qì jù xíng gù xīn rù wèi ér zǒu qì yǔ qì jù chū gù qì shèng yě
辛味与气俱行，故辛入胃而走气，与气俱出，故气盛也。
kǔ zǒu gǔ duō shí kǔ lìng rén biàn ǒu hé yě
苦走骨，多食苦令人变呕，何也？
dá yuē kǔ rù wèi yě qí qì zào ér yǒng xiè wǔ gǔ zhī qì jiē bù shèng kǔ
答曰∶苦入胃也，其气燥而涌泄，五谷之气皆不胜苦。
kǔ rù xià wǎn xià wǎn zhě sān jiāo zhī dào jiē bì zé bù tōng bù tōng gù qì biàn ǒu yě
苦入下脘，下脘者三焦之道，皆闭则不通，不通故气变呕也。
chǐ zhě gǔ zhī suǒ zhōng yě gù kǔ rù wèi ér zǒu gǔ rù ér fù chū
齿者骨之所终也，故苦入胃而走骨，入而复出。
chǐ bì lí shū
齿必黧疏。
huáng fǔ shì ān yún shuǐ huǒ xiāng jì gù gǔ qì tōng yú xīn
（皇甫士安云∶水火相济，故骨气通于心。
gān zǒu ròu duō shí gān lìng rén ě xīn hé yě
甘走肉，多食甘令人恶心，何也？
dá yuē gān rù wèi yě gān qì ruò liè bù néng shàng jìn yú shàng jiāo ér yǔ gǔ jù liú yú wèi zhōng gān rù zé róu huǎn róu huǎn zé huí dòng huí dòng zé lìng rén ě xīn
答曰∶甘入胃也，甘气弱劣，不能上进于上焦，而与谷俱留于胃中，甘入则柔缓，柔缓则蛔动，蛔动则令人恶心。
gān qì wài tōng yú ròu gù gān zǒu ròu zé ròu duō sù qǐ ér zhī
甘气外通于肉，故甘走肉，则肉多粟起而胝。
huáng fǔ shì ān yún qí qì wài tōng yú pí gù yuē gān rù zǒu pí yǐ
（皇甫士安云∶其气外通于皮，故曰甘入走皮矣。
pí zhě ròu zhī gài pí suī shǔ fèi yǔ ròu lián tǐ gù gān rùn jī ròu bìng yú pí yě
皮者肉之盖，皮虽属肺，与肉连体，故甘润肌肉并于皮也。
huáng dì wèn yuē gǔ zhī wǔ wèi suǒ zhǔ kě de wén hu
黄帝问曰∶谷之五味所主，可得闻乎？
bó gāo duì yuē fu shí fēng zhě zé yǒu líng ér qīng jǔ shí qì zhě zé hé jìng ér yán shòu shí gǔ zhě zé yǒu zhì ér láo shén shí cǎo zhě zé yú chī ér duō lì shí ròu zhě zé yǒng měng ér duō tián
伯高对曰∶夫食风者则有灵而轻举，食气者则和静而延寿，食谷者则有智而劳神，食草者则愚痴而多力，食肉者则勇猛而多嗔。
shì yǐ gān mù qīng sè yi suān xīn huǒ chì sè yi kǔ pí tǔ huáng sè yi gān fèi jīn bái sè yi xīn shèn shuǐ hēi sè yi xián
是以肝木青色宜酸，心火赤色宜苦，脾土黄色宜甘，肺金白色宜辛，肾水黑色宜咸。
nèi wèi wǔ zàng wài zhǔ wǔ xíng sè pèi wǔ fāng
内为五脏，外主五行，色配五方。
wǔ zàng suǒ hé fǎ gān hé jīn qí róng zhǎo
五脏所合法∶肝合筋，其荣爪。
xīn hé mài qí róng sè
心合脉，其荣色。
pí hé ròu qí róng chún
脾合肉，其荣唇。
fèi hé pí qí róng máo
肺合皮，其荣毛。
shèn hé gǔ qí róng fā
肾合骨，其荣发。
wǔ zàng bù kě shí jì fǎ duō shí suān zé pí gǎo ér máo yāo duō shí kǔ zé jīn suō ér zhǎo kū duō shí gān zé gǔ tòng yě fā luò duō shí xīn zé ròu zhī ér chún hán duō shí xián zé mài níng qì ér sè biàn
五脏不可食忌法∶多食酸则皮槁而毛夭，多食苦则筋缩而爪枯，多食甘则骨痛也发落，多食辛则肉胝而唇寒，多食咸则脉凝泣而色变。
wǔ zàng suǒ yí shí fǎ gān bìng zé shí má quǎn ròu li jiǔ
五脏所宜食法∶肝病则食麻、犬肉、李、韭。
xīn bìng yi shí mài yáng ròu xìng xiè
心病宜食麦、羊肉、杏、薤。
pí bìng yi shí bài mǐ wèn yún gān sè qīng yi shí gān jīng mǐ niú ròu zǎo kuí jiē gān
脾病宜食稗米、问》云∶肝色青宜食甘，粳米，牛肉、枣、葵皆甘。
xīn sè chì yi shí suān xiǎo dòu quǎn ròu li jiǔ jiē suān
心色赤宜食酸，小豆，犬肉、李、韭皆酸。
fèi sè bái yi shí kǔ mài yáng ròu xìng xiè jiē kǔ
肺色白宜食苦，麦、羊肉、杏、薤皆苦。
pí sè huáng yi shí xián dà dòu shǐ ròu lì huò jiē xián
脾色黄宜食咸，大豆、豕肉、栗、藿皆咸。
shèn sè hēi yi shí xīn huáng shǔ jī ròu táo cōng jiē xīn
肾色黑宜食辛，黄黍、鸡肉、桃、葱皆辛。
wǔ wèi dòng bìng fǎ suān zǒu jīn jīn bìng wù duō shí suān
五味动病法∶酸走筋，筋病勿多食酸。
kǔ zǒu gǔ gǔ bìng wù duō shí kǔ
苦走骨，骨病勿多食苦。
gān zǒu ròu ròu bìng wù duō shí gān
甘走肉，肉病勿多食甘。
xīn zǒu qì qì bìng wù duō shí xīn
辛走气，气病勿多食辛。
xián zǒu xuè xuè bìng wù duō shí xián
咸走血，血病勿多食咸。
wǔ wèi suǒ pèi fāng
五味所配方∶
mǐ fàn gān sù wèn yún jīng mǐ gān má suān sù wèn yún xiǎo dòu suān dà dòu xián mài kǔ táo xīn zǎo gān li suān lì xián xìng kǔ huáng shǔ xīn kuí gān jiǔ suān huò xián xiè kǔ cōng xīn niú gān quǎn suān shǐ xián yáng kǔ jī xīn
米饭甘（《素问》云∶粳米甘） 麻酸（《素问》云∶小豆酸） 大豆咸麦苦桃辛枣甘李酸栗咸杏苦黄黍辛葵甘韭酸藿咸薤苦葱辛牛甘犬酸豕咸羊苦鸡辛。
wǔ zàng bìng wǔ wèi duì zhì fǎ gān kǔ jí jí shí gān yǐ huǎn zhī
五脏病五味对治法∶肝苦急，急食甘以缓之。
gān yù sàn jí shí xīn yǐ sàn zhī yòng suān xiè zhī jìn dāng fēng
肝欲散，急食辛以散之，用酸泻之，禁当风。
xīn kǔ huǎn jí shí suān yǐ shōu zhī
心苦缓，急食酸以收之。
xīn yù ruǎn jí shí xián yǐ ruǎn zhī yòng gān xiè zhī jìn wēn shí nóng yī
心欲软，急食咸以软之，用甘泻之，禁温食、浓衣。
pí kǔ shī jí shí kǔ yǐ zào zhī
脾苦湿，急食苦以燥之。
pí yù huǎn jí shí gān yǐ huǎn zhī yòng kǔ xiè zhī jìn wēn shí bǎo shí shī dì rú yī
脾欲缓，急食甘以缓之，用苦泻之，禁温食饱食，湿地濡衣。
fèi kǔ qì shàng nì xi zhě jí shí kǔ yǐ xiè zhī
肺苦气上逆息者，急食苦以泻之。
fèi yù shōu jí shí suān yǐ shōu zhī yòng xīn xiè zhī jìn wú hán yǐn shí hán yī
肺欲收，急食酸以收之，用辛泻之，禁无寒饮食、寒衣。
shèn kǔ zào jí shí xīn yǐ rùn zhī kāi còu lǐ rùn zhì jīn yè tōng qì yě
肾苦燥，急食辛以润之，开腠理，润致津液通气也。
shèn yù jiān jí shí kǔ yǐ jié zhī yòng xián xiè zhī wú fàn wú rè yī wēn shí
肾欲坚，急食苦以结之，用咸泻之，无犯 HT，无热衣、温食。
shì yǐ dú yào gōng yá wǔ gǔ wèi yǎng wǔ ròu wèi yì wǔ guǒ wèi zhù wǔ cài wèi chōng
是以毒药攻邪，五谷为养，五肉为益，五果为助，五菜为充。
jīng yǐ shí qì qì yǎng jīng yǐ róng sè
精以食气，气养精以荣色。
xíng yǐ shí wèi wèi yǎng xíng yǐ shēng lì
形以食味，味养形以生力。
cǐ zhī wèi yě
说的就是这个道理。
shén cáng yǒu wǔ wǔ wǔ èr shí wǔ zhǒng
神藏有五，五五二十五种。
xíng cáng yǒu sì fāng sì shí sì jì sì zhī
形藏有四方、四时、四季、四肢。
gòng wèi wǔ jiǔ sì shí wǔ yǐ cǐ fǔ shén kě cháng shēng jiǔ shì yě
共为五九四十五，以此辅神，可长生、久视也。
jīng shùn wǔ qì yǐ wéi líng yě ruò shí qì xiāng è zé shāng jīng yě
精顺五气以为灵也，若食气相恶，则伤精也。
xíng shòu wèi yǐ chéng yě ruò shí wèi bù tiáo zé sǔn xíng yě
形受味以成也，若食味不调，则损形也。
shì yǐ shèng rén xiān yòng shí jìn yǐ cún xìng hòu zhì yào yǐ fáng mìng yě
是以圣人先用食禁以存性，后制药以防命也。
gù xíng bù zú zhě wēn zhī yǐ qì jīng bù zú zhě bǔ zhī yǐ wèi qì wèi wēn bǔ yǐ cún xíng jīng
故形不足者温之以气，精不足者补之以味，气味温补以存形精。
qí bó yuē
岐伯曰∶
yáng wéi qì yīn wèi wèi wèi guī xíng xíng guī qì qì guī jīng jīng guī huà jīng shí qì xíng shí wèi huà shēng jīng qì shēng xíng
阳为气，阴为味，味归形，形归气，气归精，精归化，精食气，形食味，化生精，气生形。
wèi shāng xíng qì shāng jīng
味伤形，气伤精。
jīng huà wéi qì qì shāng yú wèi
精化为气，气伤于味。
yīn wèi chū xià qiào yáng qì chū shàng qiào
阴味出下窍，阳气出上窍。
wèi nóng zhě wèi yīn wèi báo zhě wèi yīn zhī yáng
味浓者为阴，味薄者为阴之阳。
qì nóng zhě wèi yáng qì báo zhě wèi yáng zhī yīn
气浓者为阳，气薄者为阳之阴。
wèi nóng zé xiè báo zé tōng liú
味浓则泄，薄则通流。
qì báo zé fā xiè nóng zé bì sè
气薄则发泄，浓则闭塞。
zhuàng huǒ zhī qì shuāi shǎo huǒ zhī qì zhuàng
壮火之气衰，少火之气壮。
zhuàng huǒ shí qì qì shí shǎo huǒ
壮火食气，气食少火。
zhuàng huǒ sàn qì shǎo huǒ shēng qì
壮火散气，少火生气。
wèi xīn gān fā sàn wèi yáng suān kǔ yǒng xiè wèi yīn
味辛甘发散为阳，酸苦涌泄为阴。
yīn shèng zé yáng bìng yáng shèng zé yīn bìng
阴胜则阳病，阳盛则阴病。
yīn yáng tiáo hé zé píng ān
阴阳调和，则平安。
chūn qī shí èr rì xǐng suān zēng gān yǐ yǎng pí qì xià qī shí èr rì xǐng kǔ zēng xīn yǐ yǎng fèi qì qiū qī shí èr rì xǐng xīn zēng suān yǐ yǎng gān qì dōng qī shí èr rì xǐng xián zēng kǔ yǐ yǎng xīn qì jì yuè gè shí bā rì xǐng gān zēng xián yǐ yǎng shèn qì
春七十二日省酸增甘以养脾气，夏七十二日省苦增辛以养肺气，秋七十二日省辛增酸以养肝气，冬七十二日省咸增苦以养心气，季月各十八日省甘增咸以养肾气。