lǐ shí sān jiā lǐ yī
◎礼十三（嘉礼一）
shàng zūn hào yí gāo zōng nèi chán yí shàng huáng tài hòu huáng tài fēi cè bǎo yí
○上尊号仪高宗内禅仪上皇太后皇太妃册宝仪
jiù shǐ yǐ yǐn shí hūn guān bīn shè xiǎng yàn shèn fán qìng hè zhī lǐ wèi jiā lǐ yòu yǐ suì shí cháo huì yǎng lǎo xuān shè bài biǎo lín xuān mìng guān fù zhī jīn yī zhèng hé lǐ fēn cháo huì wèi bīn lǐ yú rú qí jiù yún
旧史以饮食、婚冠、宾射、飨宴、脤膰、庆贺之礼为嘉礼，又以岁时朝会、养老、宣赦、拜表、临轩命官附之，今依《政和礼》，分朝会为宾礼，余如其旧云。
zūn hào zhī diǎn táng shǐ zài yú lǐ guān
尊号之典，唐始载于礼官。
sòng měi dà sì qún chén yì dōng shàng gé mén bài biǎo qǐng shàng zūn hào huò sān shàng huò wǔ shàng duō qiān yì fú xǔ
宋每大祀，群臣诣东上阁门，拜表请上尊号，或三上，或五上，多谦抑弗许。
rú yǔn suǒ qǐng jí zòu mìng dà chén zhuàn cè wén jí shū cè bǎo
如允所请，即奏命大臣撰册文及书册宝。
qí shòu cè duō yòng sì lǐ bì rì yù zhèng diàn xíng lǐ lǐ bì yǒu sī yǐ cè bǎo yì gé mén fèng jìn rù nèi
其受册多用祀礼毕日，御正殿行礼，礼毕，有司以册宝诣阁门奉进入内。
jiàn lóng sì nián qún chén sān shàng biǎo shàng zūn hào zhào sì jiāo bì shòu cè
建隆四年，群臣三上表上尊号，诏俟郊毕受册。
qián sān rì qiǎn guān fèng gào tiān dì zōng miào shè jì suì wèi dìng zhì
前三日，遣官奉告天地、宗庙、社稷，遂为定制。
qí yí yǒu sī sù shè chóng yuán diàn zhàng wèi
其仪：有司宿设崇元殿仗卫，
wén wǔ bǎi guān bìng jí cháo táng zhī cì
文武百官并集朝堂之次，
shè tài wèi fèng cè yú àn
摄太尉奉册于案，
lì bù shì láng yī yuán yā
吏部侍郎一员押，
sī tú fèng bǎo yú àn
司徒奉宝于案，
lǐ bù shì láng yī yuán yā
礼部侍郎一员押，
yǐ wǔ pǐn liù pǐn qīng zī guān chōng jǔ cè jǔ bǎo guān
以五品、六品清资官充举册、举宝官，
jiē chéng zhī yǐ xiá
皆承之以匣，
fù zhī yǐ pà
覆之以帕，
jù yì diàn mén wài zhī dōng tài wèi zhī qián
俱诣殿门外之东、太尉之前。
dà lè lìng shuài gōng rén rù jiù wèi zhū shì wèi guān jí zǎi zhí liǎng zhì gòng fèng guān děng lì yú diàn jiē xià xiāng àn qián zuǒ yòu rú cháng rù gé yí
大乐令帅工人入就位，诸侍卫官及宰执、两制、供奉官等立于殿阶下香案前左右，如常入阁仪。
shì zhōng zòu zhōng yán wài bàn suǒ sī chéng zhǐ suǒ shàn shàn shàng huáng dì gǔn miǎn yù yú chū zì xi fáng lè zuò jí yù zuò shàn kāi lè zhǐ
侍中奏中严外办，所司承旨索扇，扇上，皇帝衮冕，御舆出自西房，乐作，即御坐，扇开，乐止。
fú bǎo láng fèng bǎo rú cháng yí lǐ zhí guān tōng shì shè rén fēn yǐn tài wèi yǐ xià wén wǔ qún guān yīng běi miàn wèi zhě gè jiù héng xíng wèi tài cháng qīng yú cè àn qián dǎo zhì dan chi xī jiē shàng shào dōng běi miàn zhì qì
符宝郎奉宝如常仪，礼直官、通事舍人分引太尉以下文武群官应北面位者，各就横行位，太常卿于册案前导至丹墀西阶上少东，北面置讫。
tài wèi sī tú lì bù lǐ bù shì láng gè rù běn bān lì dìng diǎn yí zàn bǎi guān zài bài wǔ dǎo sān chēng wàn suì yòu zài bài qǐ jū qì yòu zài bài fēn bān xù lì
太尉、司徒、吏部礼部侍郎各入本班立定，典仪赞百官再拜舞蹈，三称万岁，又再拜起居讫，又再拜，分班序立。
lǐ zhí guān yǐn tài cháng qīng suí háng lì bù shì láng yā cè àn yǐ cì xù xíng tài wèi cóng zhī lǐ bù shì láng cì yā bǎo àn xíng sī tú cóng zhī yì xī jiē zhì jiě jiàn rù wèi
礼直官引太常卿随行，吏部侍郎押册案以次序行，太尉从之，礼部侍郎次押宝案行，司徒从之，诣西阶，至解剑褥位。
qí dú cè zhōng shū lìng dú bǎo shì zhōng hou cè àn jiāng zhì xiān shēng yú qián yíng jiān dì yī zhù běi duì lì
其读册中书令、读宝侍中，候册案将至，先升于前楹间第一柱北对立。
tài wèi jiě jiàn tuō què qì lì bù shì láng yā cè àn xiān shēng tài wèi cóng shēng dāng yù zuò qián
太尉解剑、脱舄讫，吏部侍郎押册案先升，太尉从升，当御坐前。
tài wèi jìn hù běi miàn fèng cè àn shāo qián guì zhì qì fǔ fú xìng shǎo tuì dōng xiàng lì
太尉搢笏，北面奉册案稍前跪置讫，俯伏，兴，少退，东向立；
zhōng shū lìng jìn dāng cè àn qián dú cè qì fǔ fú xìng yòu jìn hù fèng cè yú rù dōng xiàng cè hán běi xiàng jìn guì zhì yù zuò qián yǔ jǔ cè guān jiàng hái shì lì wèi tài wèi yì jiàng nà què dài jiàn
中书令进当册案前，读册讫，俯伏，兴，又搢笏，奉册于褥，东向册函，北向进跪置御坐前，与举册官降还侍立位，太尉亦降，纳舄、带剑。
lǐ bù shì láng yā bǎo àn shēng sī tú suí shēng běi miàn guì zhì shì zhōng dú bǎo qì zhì cè zhī nán jù fù wèi qí nà què dài jiàn fǔ fú yī rú shàng yí
礼部侍郎押宝案升，司徒随升，北面跪置，侍中读宝讫，置册之南，俱复位，其纳舄、带剑、俯伏，一如上仪。
diǎn yí zàn zài wèi guān jiē zài bài lǐ zhí guān tōng shì shè rén yǐn tài wèi zhì xī jiē xià jiě jiàn què shēng dāng yù zuò qián guì hè qí cí zhōng shū mén xià zhuàn
典仪赞在位官皆再拜，礼直官、通事舍人引太尉至西阶下，解剑、舄升，当御坐前跪贺，（其词中书门下撰。
hè qì fù wèi jiē zài bài rú dú cè bǎo yí
）贺讫复位，皆再拜，如读册宝仪。
shì zhōng shēng zhì yù zuò qián chéng zhǐ tuì lín jiē xī xiàng chēng yǒu zhì diǎn yí zàn zài bài qì xuān yuē zhèn yǐ hóng yí zhāo jǔ bǎo mìng huì chāng pò yú qún qíng zhī yīng xiǎn hào
侍中升至御坐前承旨，退，临阶西向称"有制"，典仪赞再拜讫，宣曰："朕以鸿仪昭举，保命会昌，迫于群情，祗膺显号。
tuì xún guǎ mèi tì jù zēng shēn
退循寡昧，惕惧增深。
suǒ hè zhī
所贺知。
xuān qì fù wèi diǎn yí zàn zài bài wǔ dǎo sān chēng wàn suì yòu zài bài qì
"宣讫复位，典仪赞再拜舞蹈，三称万岁，又再拜讫。
shì zhōng shēng jiē zòu lǐ bì jiàng fù wèi shàn shàng lè zuò dì jiàng zuò yù yú rù zì dōng fáng shàn kāi lè zhǐ
侍中升阶奏礼毕，降复位，扇上，乐作，帝降坐，御舆入自东房，扇开，乐止。
shì zhōng bǎn zòu jiě yán zhōng shū shì láng shuài fèng àn guān shēng diàn guì fèng cè zhì yú àn cì mén xià shì láng fèng bǎo rú fèng cè lǐ tōng shì shè rén zàn yǐn yì dōng shàng gé mén zhuàng jìn suǒ sī chéng zhǐ fàng zhàng bǎi guān zài bài qì tuì rú cháng yí
侍中版奏解严，中书侍郎帅奉案官升殿，跪奉册置于案，次门下侍郎奉宝如奉册礼，通事舍人赞引诣东上阁门状进，所司承旨放仗，百官再拜讫，退如常仪。
zì hòu shòu cè jiē rú zhī
自后受册皆如之。
lǐ bì cì bǎi guān shí yú cháo táng
礼毕，赐百官食于朝堂。
xī níng yuán nián zǎi chén céng gōng liàng děng shàng biǎo qǐng jiā zūn hào zhào bù yǔn
熙宁元年，宰臣曾公亮等上表请加尊号，诏不允。
xiān shì hàn lín xué shì sī mǎ guāng yán zūn hào qǐ táng wǔ hòu zhōng zōng zhī shì suì wèi gù shì
先是，翰林学士司马光言："尊号起唐武后、中宗之世，遂为故事。
xiān dì zhì píng èr nián cí zūn hào bù shòu tiān xià mò bù chēng sòng shèng dé
先帝治平二年，辞尊号不受，天下莫不称颂圣德。
qí hòu nìng chén jiàn yán guó jiā yǔ qì dān cháng yǒu wǎng lái shū bǐ yǒu zūn hào ér zhōng guó dú wú zú wèi shēn chǐ
其后佞臣建言，国家与契丹常有往来书，彼有尊号而中国独无，足为深耻。
yú shì qún chén fù yǐ fēi shí shàng zūn hào lùn zhě shèn wéi cháo tíng xī zhī
于是群臣复以非时上尊号，论者甚为朝廷惜之。
jīn qún chén yǐ gù shì shàng zūn hào chén yú yǐ wéi bì xià cōng míng ruì zhī suī yi xiǎng yǒu hóng míng rán jiàn zuò wèi jiǔ yòu zài liàng yīn zhī zhōng kǎo zhī shì tǐ shì wèi yi shòu
今群臣以故事上尊号，臣愚以为陛下聪明睿知，虽宜享有鸿名，然践祚未久，又在亮阴之中，考之事体，似未宜受。
bì xià chéng néng duàn yǐ shèng yì tuī ér bù jū réng lìng gèng bù dé shàng biǎo qǐng zé sòng tàn zhī shēng jiāng yáng yì sì hǎi yǐ
陛下诚能断以圣意，推而不居，仍令更不得上表请，则颂叹之声将洋溢四海矣。
zhào cì guāng yuē lǎn qīng lái zòu shēn liàng zhōng chéng
"诏赐光曰："览卿来奏，深谅忠诚。
zhèn fāng yǐ pín rì yín yǔ jiǎ shēn dì zhèn tiān wēi zhāng zhe rì yú qīng huò
朕方以频日淫雨，甲申地震，天威彰著，日虞倾祸。
bèi cǐ hóng míng yǒu cán miàn mù kuàng zài liàng yīn yì nán dāng shì shèng diǎn
被此鸿名，有惭面目，况在亮阴，亦难当是盛典。
jīn yǐ pī jiàng zhǐ huī kě shàn wèi dá cí shǐ zhōng wài zhī zhèn zhì chéng cán jù fēi qī zhòng yāo míng
今已批降指挥，可善为答辞，使中外知朕至诚惭惧，非欺众邀名。
qí hòu zǎi chén shù shàng biǎo qǐng zhōng bù yǔn
"其后，宰臣数上表请，终不允。
huī zōng nèi chán qīn zōng shàng zūn hào yuē jiào zhǔ dào jūn tài shàng huáng dì jū lóng dé gōng
徽宗内禅，钦宗上尊号曰教主道君太上皇帝，居龙德宫。
jìng kāng yuán nián zhēng yuè shuò cháo hè bì chē jià yì lóng dé gōng hè bǎi guān bān mén wài zǎi zhí jìn jiàn rú yí
靖康元年正月朔，朝贺毕，车驾诣龙德宫贺，百官班门外，宰执进见如仪。
gāo zōng nèi chán
高宗内禅。
shào xīng sān shí èr nián liù yuè shí rì yù zhá huáng tài zǐ kě jí huáng dì wèi zhèn chēng tài shàng huáng dì tuì chǔ dé shòu gōng huáng hòu chēng tài shàng huáng hòu
绍兴三十二年六月十日御札："皇太子可即皇帝位，朕称太上皇帝，退处德寿宫，皇后称太上皇后。
yīng jūn guó shì bìng tīng sì jūn chǔ fèn
应军国事并听嗣君处分。
shí yī rì xíng nèi chán zhī lǐ
十一日，行内禅之礼。
yǒu sī shè zhàng zǐ chén diàn zǎi chén wén wǔ bǎi liáo lì bān huáng dì chū gōng míng biān jìn wèi zhū bān zhí qīn cóng yí zhàng bìng nèi shì shěng zhí gū duǒ shǐ chén děng bìng yíng jià zì zàn cháng qǐ jū
有司设仗紫宸殿，宰臣、文武百僚立班，皇帝出宫，鸣鞭，禁卫诸班直、亲从仪仗并内侍省执骨朵使臣等并迎驾，自赞常起居。
huáng dì shēng yù zuò
皇帝升御坐，
zhī gé mén guān yǐ xià bìng nèi shì dōu zhī yù dài yǐ xià yī bān qǐ jū
知阁门官以下并内侍都知、御带以下一班起居，
cì guǎn jūn yī bān qǐ jū
次管军一班起居，
cì zǎi zhí yǐ xià cháng qǐ jū qì
次宰执以下常起居讫，
zuǒ pú yè chén kāng bó zhī shū mì yuàn shì yè yì wèn cān zhī zhèng shì wāng chè tóng zhī shū mì yuàn shì huáng zǔ shùn shēng diàn zòu yuē chén děng bù cái
左仆射陈康伯、知枢密院事叶义问、参知政事汪澈、同知枢密院事黄祖舜升殿奏曰："臣等不才，
fǔ zhèng lěi nián
辅政累年，
zuì lì shān jī
罪戾山积，
nǎi méng róng dài
乃蒙容贷，
bù cì zhū zé
不赐诛责。
jīn bì xià chāo rán dú duàn gāo dǎo yáo shùn zhī jǔ chén děng xīn shí qīn yǎng
今陛下超然独断，高蹈尧、舜之举，臣等心实钦仰。
dàn zì cǐ bù huò rì wàng qīng guāng quǎn mǎ zhī qíng bù shèng yī liàn
但自此不获日望清光，犬马之情，不胜依恋。
yīn zài bài cí xiāng yǔ qì xià jī zhì hào tòng
"因再拜辞，相与泣下，几至号恸。
dì yì wèi zhī liú tì yuē zhèn zài wèi sān shí liù nián jīn lǎo qiě bìng jiǔ yù xián tuì cǐ shì duàn zì zhèn xīn fēi yóu chén xià kāi chén qīng děng dāng xī lì yǐ fǔ sì jūn
帝亦为之流涕曰："朕在位三十六年，今老且病，久欲闲退，此事断自朕心，非由臣下开陈，卿等当悉力以辅嗣君。
kāng bó děng fù zòu yuē huáng tài zǐ rén shèng tiān xià suǒ gòng zhī shì wén qiān xùn tài guò wèi kěn biàn yù zhèng diàn
"康伯等复奏曰："皇太子仁圣，天下所共知，似闻谦逊太过，未肯便御正殿。
dì yuē zhèn qián cǐ gù cháng yǔ zhī yán zǎo lái jìn zhōng yòu miàn yù zhī jí bù xíng jìng qū cè diàn mén yù huán dōng gōng yǐ zài sān dūn miǎn yāo liú jīn zài diàn hòu yǐ
"帝曰："朕前此固尝与之言，早来禁中又面谕之，即步行径趋侧殿门，欲还东宫，已再三敦勉邀留，今在殿后矣。
zǎi zhí jiàng jiē huáng dì jiàng zuò míng biān hái nèi
"宰执降阶，皇帝降坐，鸣鞭还内。
zǎi chén wén wǔ bǎi liáo bìng tuì lì bān tīng xuān zhào qì zài bài wǔ dǎo sān chēng wàn suì zài bài qì bān quán tuì fù zhuī bān rù yì diàn xià lì bān
宰臣文武百僚并退，立班，听宣诏讫，再拜舞蹈，三称万岁，再拜讫，班权退，复追班入，诣殿下立班。
shǎo qǐng xīn huáng dì fú lǚ páo tì qì chū gōng
少顷，新皇帝服履袍，涕泣出宫。
jìn wèi zhū bān zhí qīn cóng yí zhàng děng yíng jià qǐ jū míng biān
禁卫诸班直、亲从仪仗等迎驾，起居，鸣鞭。
nèi shì fú yè huáng dì zhì yù tà tì qì zài sān bù zuò nèi shì chuán tài shàng huáng dì shèng zhǐ qǐng huáng dì shēng yù zuò huáng dì shēng yù zuò dōng cè zuò
内侍扶掖皇帝至御榻，涕泣再三，不坐，内侍传太上皇帝圣旨，请皇帝升御坐，皇帝升御坐东侧坐。
zhī gé mén guān yǐ xià yī bān qǐ jū chēng hè cì guǎn jūn guān yī bān qǐ jū chēng hè cì wén wǔ bǎi liáo héng xíng běi xiàng lì shè rén dāng diàn chēng wén wǔ bǎi liáo zǎi chén chén kāng bó yǐ xià qǐ jū chēng hè huáng dì jiàng yù zuò cè shēn xī xiàng bù zuò
知阁门官以下一班起居、称贺，次管军官一班起居、称贺，次文武百僚横行北向立，舍人当殿称文武百僚宰臣陈康伯以下起居、称贺，皇帝降御坐，侧身西向不坐。
sì zǎi chén yǐ xià zài bài wǔ dǎo sān chēng wàn suì qǐ jū chēng hè bì kāng bó děng shēng diàn zòu chén děng yán yuàn bì xià jí yù zuò yǐ zhèng nán miàn shàng fù tài shàng huáng dì chuán shòu zhī yì
俟宰臣以下再拜舞蹈、三称万岁、起居、称贺毕，康伯等升殿奏："臣等言：愿陛下即御坐，以正南面，上副太上皇帝传授之意。
dì qiǎo rán yuē jūn fù zhī mìng chū yú dú duàn cǐ dà wèi jù bù gǎn dāng shàng róng cí bì
"帝愀然曰："君父之命出于独断，此大位，惧不敢当，尚容辞避。
kāng bó děng zài zòu cí zhě fú yù huáng dì bì xià yìng tiān shùn rén lóng fēi bǎo wèi dì yǐ nú xià zhī cái kǒng bù zú yǐ yǎng fǔ xīn zhèng rán yī chéng fēng yún qiān zǎi zhī yù shí yǔ sì hǎi cāng shēng bù shèng xìng qìng
"康伯等再奏："兹者伏遇皇帝陛下应天顺人，龙飞宝位，第以驽下之材，恐不足以仰辅新政，然依乘风云千载之遇，实与四海苍生不胜幸庆。
zài bài hè bì zòu shì ér tuì
"再拜贺毕，奏事而退。
zǎi zhí xià diàn huáng dì hái nèi míng biān
宰执下殿，皇帝还内，鸣鞭。
zǎi zhí wén wǔ bǎi liáo fù xiáng xī diàn hou tài shàng huáng dì dēng niǎn hù cóng zhì dé shòu gōng ér tuì
宰执文武百僚赴祥曦殿，候太上皇帝登辇，扈从至德寿宫而退。
yì rì yì dé shòu gōng cháo jiàn
翌日，诣德寿宫朝见。
qián qī yí luán sī shè dà cì yú dé shòu gōng mén nèi xiǎo cì yú diàn dōng láng xī xiàng
前期，仪鸾司设大次于德寿宫门内，小次于殿东廊西向。
qí rì sì huáng dì chū jí yù zuò cóng jià chén liáo jìn wèi děng qǐ jū rú cháng yí
其日，俟皇帝出即御坐，从驾臣僚、禁卫等起居如常仪。
huáng dì jiàng yù zuò
皇帝降御坐，
chéng niǎn zhì dé shòu gōng
乘辇至德寿宫，
wén wǔ bǎi liáo yì gōng mén wài yíng jià
文武百僚诣宫门外迎驾，
qǐ jū qì
起居讫，
qián dǎo guān tài cháng qīng gé mén guān tài cháng bó shì lǐ zhí guān xiān rù
前导官、太常卿、阁门官、太常博士、礼直官先入，
yì dà cì qián
诣大次前，
fēn zuǒ yòu lì dìng
分左右立定，
sì huáng dì jiàng niǎn rù
俟皇帝降辇入，
cì yù shǐ tái gé mén tài cháng sì bào wén wǔ bǎi liáo rù
次御史台、阁门、太常寺报文武百僚入，
yì diàn tíng běi xiàng lì dìng
诣殿庭北向立定。
qián dǎo guān dǎo huáng dì rù xiǎo cì
前导官导皇帝入小次，
lián jiàng
帘降，
sì tài shàng huáng dì jí yù zuò
俟太上皇帝即御坐，
xiǎo cì lián juǎn
小次帘卷，
qián dǎo guān dǎo huáng dì shēng diàn dōng jiē
前导官导皇帝升殿东阶，
yì diàn shàng shé kǎn qián
诣殿上折槛前，
zòu qǐng bài
奏请拜，
huáng dì zài bài qì
皇帝再拜讫，
qián dǎo guān dǎo huáng dì shāo qián
前导官导皇帝稍前，
gōng zòu shèng gōng wàn fú qì
躬奏圣躬万福讫，
fù wèi
复位，
zài bài qì
再拜讫，
dǎo huáng dì yì tài shàng huáng dì yù zuò zhī dōng
导皇帝诣太上皇帝御坐之东，
xī xiàng lì
西向立。
diàn xià zài wèi guān jiē zài bài jìn hù sān wǔ dǎo sān kòu tóu chū hù jiù bài yòu zài bài bān shǒu bù lí wèi zòu shèng gōng wàn fú yòu zài bài bān tuì qián dǎo guān yǐ cì tuì cóng jià guān guī mù cì yǐ sì cóng jià
殿下在位官皆再拜，搢笏，三舞蹈，三叩头，出笏就拜，又再拜，班首不离位，奏圣躬万福，又再拜，班退，前导官以次退，从驾官归幕次，以俟从驾。
tài shàng huáng dì jià xìng huáng dì cóng rù jiàn tài shàng huáng hòu rú gōng zhōng zhī yí
太上皇帝驾兴，皇帝从，入见太上皇后，如宫中之仪。
huáng dì hái nèi rú lái yí
皇帝还内，如来仪。
měi yù zhēng dàn dōng zhì jí shuò wàng bìng yī shàng yí
每遇正旦、冬至及朔望，并依上仪。
shí èr rì dì yì dé shòu gōng yǐ yǔ bǎi liáo miǎn rù jiàn shàng jiù gōng zhōng xíng lǐ
十二日，帝诣德寿宫，以雨，百僚免入见，上就宫中行礼。
zì hòu yì gōng ruò xíng gōng zhōng lǐ jí bù jí bǎi guān péi wèi
自后诣宫，若行宫中礼，即不集百官陪位。
shí sān rì zhào lìng zǎi chén lǜ bǎi guān yú chū èr rì shí liù rì yì dé shòu gōng qǐ jū
十三日，诏令宰臣率百官于初二日、十六日诣德寿宫起居。
yòu zhào zhèn yù měi rì yī zhāo dé shòu gōng xiū chén hūn zhī lǐ
又诏："朕欲每日一朝德寿宫，修晨昏之礼。
miàn fèng cí xùn kǒng fèi wàn jī láo fán qún xià bù méng cì xǔ
面奉慈训，恐废万机，劳烦群下，不蒙赐许。
lǐ guān yi zhòng dìng qí qī rú qián dài cháo shuò wàng shèn wéi shū kuò zhèn bù gǎn qǔ
礼官宜重定其期，如前代朝朔望，甚为疏阔，朕不敢取。
yú shì lǐ bù tài cháng sì yán hàn shū gāo huáng dì wǔ rì yī zhāo tài shàng huáng qǐ yī cǐ gù shì měi wǔ rì yī cì yì dé shòu gōng cháo jiàn rú gōng zhōng lǐ
"于是礼部、太常寺言："《汉书》高皇帝五日一朝太上皇，乞依此故事，每五日一次诣德寿宫朝见，如宫中礼。
dì shǐ yù hòu diàn zǎi chén chén kāng bó děng zòu chén děng cháo dé shòu gōng tài shàng huáng xuān yù chē jià měi zhì gōng bì yú mén wài jiàng niǎn yǐ zài sān miǎn yù jì háng jiā rén zhī lǐ zì yi zhì diàn shàng jiàng niǎn
帝始御后殿，宰臣陈康伯等奏："臣等朝德寿宫，太上皇宣谕，车驾每至宫，必于门外降辇，已再三勉谕，既行家人之礼，自宜至殿上降辇。
dì yuē tài shàng yǒu zhǐ bù xū wǔ rì yī zhāo zhǐ cháo shuò wàng zhèn xīn wèi ān yi lìng yǒu sī xiáng yì
"帝曰："太上有旨不须五日一朝，只朝朔望，朕心未安，宜令有司详议。
rú gōng mén jiàng niǎn chén zǐ lǐ suǒ dāng rán
如宫门降辇，臣子礼所当然。
yú shì lǐ bù tài cháng yán chú cháo shuò wàng wài qǐ yú měi yuè chū bā èr shí sān rì yì dé shòu gōng qǐ jū rú gōng zhōng yí
"于是礼部、太常言："除朝朔望外，乞于每月初八、二十三日诣德寿宫起居，如宫中仪。
zì hòu jiē zūn cǐ zhì rú zhí yǔ shèng shǔ qí hán lín qī chéng tài shàng tè zhǐ nǎi miǎn
"自后皆遵此制，如值雨、盛暑、祁寒，临期承太上特旨乃免。
shí yī yuè dōng zhì shàng yì dé shòu gōng chēng hè shàng shòu lǐ bì rù jiàn tài hòu rú gōng zhōng lǐ
十一月冬至，上诣德寿宫称贺上寿，礼毕，入见太后，如宫中礼。
zì hòu dōng zhì bìng tóng
自后冬至并同。
lóng xīng yuán nián zhēng yuè shuò dì lǜ bǎi guān yì dé shòu gōng rú dōng zhì yí
隆兴元年正月朔，帝率百官诣德寿宫，如冬至仪。
zì hòu zhēng dàn bìng tóng
自后正旦并同。
qián dào yuán nián èr yuè shuò dì yì dé shòu gōng gōng qǐng tài shàng tài hòu zhì yán xiáng guān shāo xiāng tài shàng yǔ dì chéng mǎ tài hòu yú hòu chéng yú
乾道元年二月朔，帝诣德寿宫，恭请太上、太后至延祥观烧香，太上与帝乘马，太后于后乘舆；
cì xìng jù jǐng yuán cì xìng yù jīn yuán
次幸聚景园，次幸玉津园。
zì hòu dì yì dé shòu gōng gōng qǐng tài shàng tài hòu zhì nán nèi huò xìng yán xiáng guān líng yǐn sì tiān zhú sì gōng jìn tài shàng shèng zhèng cè mìng huáng tài zǐ qǐ jū chēng xiè
自后帝诣德寿宫恭请太上、太后至南内，或幸延祥观灵隐寺天竺寺、恭进太上圣政、册命皇太子，起居称谢。
yù yóu xìng zé zǎi zhí yǐ xià cóng jià zhì yóu xìng suǒ chú guǎn jūn huán wèi guān děng sì jià hái hù cóng hái nèi zǎi zhí yǐ xià bìng miǎn hù cóng xiān tuì
遇游幸，则宰执以下从驾至游幸所，除管军、环卫官等俟驾还护从还内，宰执以下并免护从，先退。
chún xī shí liù nián xiào zōng nèi chán huáng tài zǐ jí huáng dì wèi
淳熙十六年，孝宗内禅，皇太子即皇帝位；
shào xī wǔ nián guāng zōng nèi chán huáng zǐ jiā wáng jí huáng dì wèi bìng rú shào xīng sān shí èr nián gù shì
绍熙五年，光宗内禅，皇子嘉王即皇帝位，并如绍兴三十二年故事。
tài huáng tài hòu huáng tài hòu huáng tài fēi cè lǐ
太皇太后、皇太后、皇太妃册礼。
jiàn lóng yuán nián zhào zūn mǔ nán yáng jùn tài fū rén wèi huáng tài hòu réng lìng suǒ sī zhuī cè sì qīn miào
建隆元年，诏尊母南阳郡太夫人为皇太后，仍令所司追册四亲庙。
hòu bù guǒ xíng
后不果行。
zhì dào sān nián sì yuè zūn tài zōng huáng hòu lǐ shì wèi huáng tài hòu zǎi chén děng yì chóng zhèng diàn mén biǎo hè huáng dì yòu yì nèi dōng mén biǎo hè huáng tài hòu
至道三年四月，尊太宗皇后李氏为皇太后，宰臣等诣崇政殿门表贺皇帝，又诣内东门表贺皇太后。
qián xìng yuán nián zhēn zōng yí zhì zūn huáng hòu liú shì wèi huáng tài hòu shū fēi yáng shì wèi huáng tài fēi yì bù guǒ xíng cè lǐ
干兴元年，真宗遗制尊皇后刘氏为皇太后，淑妃杨氏为皇太妃，亦不果行册礼。
tiān shèng èr nián zǎi chén wáng qīn ruò děng wǔ biǎo qǐng shàng huáng tài hòu zūn hào
天圣二年，宰臣王钦若等五表请上皇太后尊号。
shí yī yuè jiāo sì bì dì yù tiān ān diàn shòu cè bǎi guān chēng hè bì zài xù bān
十一月，郊祀毕，帝御天安殿受册，百官称贺毕，再序班。
shì zhōng zòu zhōng yán wài bàn lǐ yí shǐ zòu fā cè bǎo dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo bǐng guī yǐ chū
侍中奏中严外办，礼仪使奏发册宝，帝服通天冠、绛纱袍，秉珪以出。
lǐ yí shǐ gé mén shǐ dǎo dì suí cè bǎo jiàng zì xī jiē nèi chén fèng zhì diàn tíng zhì héng jiē nán dōng xiàng rù wèi cè zài běi bǎo zài nán dì lì diàn tíng běi xiàng rù wèi fèng cè bǎo guān fèng cè bǎo àn tài cháng qīng lì bù lǐ bù shì láng yǐn zhì dāng zhōng rù wèi
礼仪使、阁门使导帝随册宝降自西阶，内臣奉至殿庭，置横街南东向褥位，册在北，宝在南，帝立殿庭北向褥位，奉册宝官奉册宝案，太常卿、吏部、礼部侍郎引置当中褥位。
lǐ yí shǐ zòu qǐng huáng dì zài bài zài wèi guān jiē zài bài
礼仪使奏请皇帝再拜，在位官皆再拜。
tài wèi sī tú jiù cè bǎo wèi dì jìn guī guì fèng cè shòu tài wèi yòu fèng bǎo shòu sī tú jiē jìn hù dōng xiàng guì shòu xìng fèng cè bǎo àn zhì yú jìn dōng xī xiàng rù wèi
太尉、司徒就册宝位，帝搢珪跪，奉册授太尉，又奉宝授司徒，皆搢笏东向跪受，兴，奉册宝案置于近东西向褥位。
lǐ yí shǐ zòu qǐng huáng dì guī yù wò yì cháng fú shèng yú fù wén dé diàn hòu wò bǎi guān bān tuì fù cháo táng tài wèi sī tú fèng cè bǎo zhì wén dé diàn wài wò tài wèi yǐ xià gè jiù cì yǐ sì
礼仪使奏请皇帝归御幄，易常服，乘舆赴文德殿后幄，百官班退赴朝堂，太尉、司徒奉册宝至文德殿外幄，太尉以下各就次以俟。
shì zhōng zòu zhōng yán wài bàn tài hòu fú yí tiān guān gǔn yī yǐ chū zòu lóng ān zhī lè xíng zhàng bù zhàng fāng tuán shàn shì wèi chuí lián jí yù zuò nán xiàng lè zhǐ
侍中奏中严外办，太后服仪天冠、衮衣以出，奏《隆安》之乐，行障、步障、方团扇，侍卫垂帘，即御坐，南向，乐止。
tài cháng qīng dǎo cè àn zhì diàn xī jiē xià gè guī bān zài wèi zhě jiē zài bài
太常卿导册案至殿西阶下，各归班，在位者皆再拜。
tài wèi yā cè àn sī tú fèng cè zhōng shū lìng dú cè qì shì zhōng yā bǎo àn sī tú fèng bǎo shì zhōng dú bǎo bì tài wèi sī tú yì xiāng àn qián fēn bān dōng xī xù lì
太尉押册案，司徒奉册，中书令读册讫，侍中押宝案，司徒奉宝，侍中读宝毕，太尉、司徒诣香案前，分班东西序立。
shàng gōng zàn yǐn huáng dì yì huáng tài hòu zuò qián dì fú xuē páo lián nèi xíng chēng hè lǐ guì yuē sì huáng dì chén mǒu yán huáng tài hòu bì xià xiǎn chóng huī hào zhāo huàn huán yíng fú wéi yǔ tiān tóng shòu shuài tǔ bù shèng xīn biàn
尚宫赞引皇帝诣皇太后坐前，帝服靴袍，帘内行称贺礼，跪曰："嗣皇帝臣某言：皇太后陛下显崇徽号，昭焕寰瀛，伏惟与天同寿，率土不胜欣抃。
fǔ fú xìng yòu zài bài shàng gōng yì yù zuò chéng zhǐ tuì xī xiàng chēng huáng tài hòu dá yuē huáng dì xiào sī zhì chéng guàn yú tiān dì shòu cí huī hào gǎn wèi liáng shēn
"俯伏，兴，又再拜，尚宫诣御坐承旨，退，西向称："皇太后答曰：皇帝孝思至诚，贯于天地，受兹徽号，感慰良深。
dì zài bài shàng gōng yǐn guī yù wò tài wèi lǜ bǎi guān chēng hè zòu lóng ān zhī lè tài hòu jiàng zuò hái wò lè zhǐ
"帝再拜，尚宫引归御幄，太尉率百官称贺，奏《隆安》之乐，太后降坐还幄，乐止。
shì zhōng zòu jiě yán suǒ sī fàng zhàng bǎi guān zài bài tuì
侍中奏解严，所司放仗，百官再拜退。
tài hòu hái nèi nèi wài mìng fù chēng hè tài hòu huáng dì yú nèi diàn zài wài mìng fù jí liǎng jīng liú sī guān bìng fèng biǎo chēng hè
太后还内，内外命妇称贺太后、皇帝于内殿，在外命妇及两京留司官并奉表称贺。
zì shì shàng huáng tài hòu zūn hào lǐ jiē rú zhī
自是，上皇太后尊号礼皆如之。
xī níng èr nián shén zōng zūn huáng tài hòu cáo shì wèi tài huáng tài hòu yì wén dé diàn guì fèng yù cè shòu shè tài wèi céng gōng liàng jīn bǎo shòu shè sī tú hán jiàng yòu guì fèng huáng tài hòu gāo shì yù cè shòu shè tài wèi wén yàn bó jīn bǎo shòu shè sī tú zhào biàn lǐ bì bǎi guān chēng hè
熙宁二年，神宗尊皇太后曹氏为太皇太后，诣文德殿跪奉玉册授摄太尉曾公亮、金宝授摄司徒韩绛，又跪奉皇太后高氏玉册授摄太尉文彦博、金宝授摄司徒赵抃，礼毕，百官称贺。
zhé zōng jí wèi zhào zūn tài hòu gāo shì wèi tài huáng tài hòu huáng hòu xiàng shì wèi huáng tài hòu dé fēi zhū shì wèi huáng tài fēi
哲宗即位，诏尊太后高氏为太皇太后，皇后向氏为皇太后，德妃朱氏为皇太妃。
lǐ bù yì huáng tài fēi shēng rì jié xù wù sè qí guān fú zhī shǔ rú huáng hòu lì chēng cí zhǐ qìng hè yòng jiān
礼部议："皇太妃生日节序物色，其冠服之属如皇后例，称慈旨，庆贺用笺。
tài huáng tài hòu huáng tài hòu yú huáng tài fēi chēng cì huáng dì chēng fèng bǎi guān bù chēng chén
太皇太后、皇太后于皇太妃称赐，皇帝称奉，百官不称臣。
huáng dì wèn huáng tài fēi qǐ jū yòng jiān huáng tài fēi dá huáng dì yòng shū
皇帝问皇太妃起居用笺，皇太妃答皇帝用书。
zǎi chén qǐng tè jiàn tài huáng tài hòu gōng yuē chóng qìng diàn yuē chóng qìng yuē shòu kāng
"宰臣请特建太皇太后宫曰崇庆，殿曰崇庆、曰寿康；
huáng tài hòu gōng yuē lóng yòu diàn yuē lóng yòu yuē cí huī
皇太后宫曰隆祐，殿曰隆祐、曰慈徽。
yuán yòu èr nián zhào tài huáng tài hòu shòu cè yī zhāng xiàn míng sù huáng hòu gù shì huáng tài hòu shòu cè yī xī níng èr nián gù shì huáng tài fēi yǔ huáng tài hòu tóng rì shòu cè lìng tài cháng lǐ guān xiáng dìng yí zhù
元祐二年，诏太皇太后受册依章献明肃皇后故事，皇太后受册依熙宁二年故事，皇太妃与皇太后同日受册，令太常礼官详定仪注。
yòu jiàn yì dài fū liáng dào qǐng duì wén dé diàn tài huáng tài hòu yuē dà chén yù xíng cǐ lǐ yǔ yì wèi bì nán xíng
右谏议大夫梁焘请对文德殿，太皇太后曰："大臣欲行此礼，予意谓必难行。
dào duì yuē chéng rú shèng lǜ yuàn jiān zhí wù xǔ
"焘对曰："诚如圣虑，愿坚执勿许。
qiě mǔ hòu quán tóng tīng zhèng gài chū yī shí bù dé yǐ zhī shì qǐ sù ba zhī
且母后权同听政，盖出一时不得已之事，乞速罢之。
zhōng shū shè rén céng zhào yì yán tài huáng tài hòu tīng zhèng yǐ lái zhǐ yú yán hé diàn shòu liáo shǐ cháo jiàn yì zhǐ yú yù chóng zhèng diàn wèi cháng jiàn wài cháo
"中书舍人曾肇亦言："太皇太后听政以来，止于延和殿，受辽使朝见，亦止于御崇政殿，未尝践外朝。
jīn huáng dì shù rén zǔ gù shì yǐ jí chóng fèng zhī lǐ tài huáng tài hòu tǎng yǐ cǐ shí tè xià míng zhào fā yáng huáng dì xiào jìng zhī chéng ér gù zhí qiān dé zhǐ yú chóng zhèng diàn shòu cè zé huáng dì zhī xiào yù xiǎn tài huáng tài hòu zhī dé yù zūn liǎng yì jù de gù bù měi yú
今皇帝述仁祖故事，以极崇奉之礼，太皇太后傥以此时特下明诏，发扬皇帝孝敬之诚，而固执谦德，止于崇政殿受册，则皇帝之孝愈显，太皇太后之德愈尊，两义俱得，顾不美欤？
tài huáng tài hòu xīn rán nà zhī nǎi zhào jiāng lái shòu cè zhǐ yú chóng zhèng diàn
"太皇太后欣然纳之，乃诏将来受册止于崇政殿。
xún yǐ tiān hàn quán ba
寻以天旱权罢。
wèi jǐ tài shī wén yàn bó děng yǐ shí yǔ pǔ shù qiū jià yǒu wàng qǐng jǔ xíng cè lǐ fán sān qǐng nǎi cóng
未几，太师文彦博等以时雨溥澍，秋稼有望，请举行册礼，凡三请乃从。
jiǔ yuè liù rì fā tài huáng tài hòu cè bǎo yú dà qìng diàn fā huáng tài hòu tài fēi cè bǎo yú wén dé diàn xíng lǐ rú yí
九月六日，发太皇太后册宝于大庆殿，发皇太后、太妃册宝于文德殿，行礼如仪。
shào shèng yuán nián zhào fèng tài huáng tài hòu zhǐ huáng tài fēi tè yǔ lì gōng diàn míng zuò liù lóng yú zhāng sǎn chū rù yóu xuān dé zhèng mén
绍圣元年，诏："奉太皇太后旨，皇太妃特与立宫殿名，坐六龙舆，张繖，出入由宣德正门。
yǒu sī qǐng yīng gōng zhōng bìng yī chēng chén qiè wài mìng fù rù nèi zhǔn cǐ
"有司请应宫中并依称臣妾，外命妇入内准此；
bǎi guān bài jiān chēng hè chēng diàn xià
百官拜笺称贺，称殿下。
huī zōng jí wèi jiā zhé zōng tài fēi hào yuē shèng ruì jì yòu yù wén dé diàn cè mìng yuán fú huáng hòu liú shì wèi tài hòu bìng yī huáng hòu lǐ zhì
徽宗即位，加哲宗太妃号曰圣瑞，既又御文德殿，册命元符皇后刘氏为太后，并依皇后礼制。
jiàn yán yuán nián wǔ yuè cè yuán yòu huáng hòu wèi lóng yòu tài hòu lìng suǒ sī zé rì fèng shàng cè bǎo shí fāng xún xìng bù kè xíng lǐ
建炎元年五月，册元祐皇后为隆祐太后，令所司择日奉上册宝，时方巡幸，不克行礼；
yáo zūn wéi xián fēi wèi xuān hé huáng hòu
遥尊韦贤妃为宣和皇后。
shào xīng qī nián sān yuè zhào lüè yuē xuān hé huáng hòu sù yōng qìng xiàn shì shēng miǎo chōng nǎi gǔ ròu zhī zhì qīn xié fù xiōng ér shí mài
绍兴七年三月，诏略曰："宣和皇后夙拥庆羡，是生眇冲，乃骨肉之至亲，偕父兄而时迈。
shí nián de zǔ huái zhì hù kǎi fēng zhī sī
十年地阻，怀《陟岵》、《凯风》之思；
wàn lǐ shǐ hái fèng shàng huáng níng dé zhī huì
万里使还，奉上皇、宁德之讳。
yi zūn wèi huáng tài hòu lìng suǒ sī zé rì fèng shàng cè bǎo
宜尊为皇太后，令所司择日奉上册宝。
tài cháng sì yán qǐng yī zǔ zōng gù shì sì sān nián zhī sàng zhōng zhì rán hòu xíng lǐ
"太常寺言："请依祖宗故事，俟三年之丧终制，然后行礼。
shí hàn lín xué shì zhū zhèn yán táng dé zōng jiàn zhōng shàng tài hòu chén shì zūn hào shí chén tài hòu mò zhī suǒ zài yóu gòng zhāng hán yuán diàn jù gǔn miǎn chū zuǒ xù lì dōng fāng zài bài fèng cè
"时翰林学士朱震言："唐德宗建中上太后沈氏尊号时，沈太后莫知所在，犹供张含元殿，具衮冕，出左序，立东方，再拜奉册。
jīn tài hòu shèng tǐ wú yàng xìn shǐ xiāng wàng qǐ kě bù jǔ yáng qián xiàn
今太后圣体无恙，信使相望，岂可不举扬前宪？
chén yòu wén sān nián zhī zhì wéi tiān dì shè jì yuè fú xíng shì
臣又闻，三年之制，惟天地、社稷越绋行事。
dé zōng yǐ dà lì shí sì nián jí wèi míng nián gǎi yuán jiàn zhōng shí xíng yì yuè zhī zhì gù yǐ miǎn fú xíng shì
德宗以大历十四年即位，明年改元建中，时行易月之制，故以冕服行事。
jīn bì xià tuì cháo zhī fú jǐn rú lǐ zhì wèi dāng gòng zhāng bié diàn qiǎn sān gōng fèng cè cáng yú yǒu sī gōng sì lái guī
今陛下退朝之服，尽如礼制，谓当供张别殿，遣三公奉册，藏于有司，恭俟来归。
yuàn xià lǐ guān jiǎng míng
愿下礼官讲明。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
lǐ bù tài cháng yán bǎo wén yù qǐ yǐ huáng tài hòu bǎo sì zì wéi wén hé chà zhuàn cè wén guān yī yuán shū cè wén guān yī yuán shū zhuàn bǎo wén guān yī yuán bìng chà zhí zhèng
礼部、太常言："宝文欲乞以'皇太后宝'四字为文，合差撰册文官一员，书册文官一员，书篆宝文官一员，并差执政。
shí nián yíng jiàn huáng tài hòu gōng yǐ cí níng wèi míng
"十年，营建皇太后宫，以慈宁为名。
shí èr yuè dì zì cháng yù diàn yì cí níng diàn yáo hè huáng tài hòu fèng shàng cè bǎo
十二月，帝自常御殿诣慈宁殿遥贺皇太后，奉上册宝。
shí èr nián bā yuè huáng tài hòu hái cí níng gōng shí yuè shí bā rì fèng jìn cè bǎo
十二年八月，皇太后还慈宁宫，十月十八日，奉进册宝。
qí rì zhāng shè cí níng diàn shè zuò diàn zhōng huáng tài hòu fú yī yī jí yù zuò běn diàn guān shè cè bǎo yú diàn xià cí níng gōng shì wu guān bìng běn diàn guān bìng cháo fú yì diàn xià zài bài jìn hù jǔ cè bǎo fèng jìn
其日张设慈宁殿，设坐殿中，皇太后服祎衣即御坐，本殿官设册宝于殿下，慈宁宫事务官并本殿官并朝服诣殿下，再拜，搢笏，举册宝奉进；
xiān jìn cè cì jìn bǎo jìn bì jiàng zuò yì yī yī fú cháng fú
先进册，次进宝，进毕，降坐，易祎衣，服常服。
huáng dì yì cí níng diàn hè rú gōng zhōng yí cì zǎi chén lǜ bǎi liáo bài biǎo chēng hè
皇帝诣慈宁殿贺，如宫中仪，次宰臣率百僚拜表称贺。
sān shí èr nián liù yuè zhào shàng tài shàng huáng dì tài shàng huáng hòu zūn hào jí yì yǐ wén
三十二年六月，诏上太上皇帝、太上皇后尊号，集议以闻。
zuǒ pú yè chén kāng bó děng yán wǔ dì zhī shòu wéi yáo zuì gāo bǎi wáng zhī shèng wéi yáo dú guān
左仆射陈康伯等言："五帝之寿，惟尧最高，百王之圣，惟尧独冠。
jīn zī gāo shì zhī jǔ shì yáo yǒu guāng gōng qǐng shàng tài shàng huáng dì zūn hào yuē guāng yáo shòu shèng tài shàng huáng dì tài shàng huáng hòu zūn hào yuē shòu shèng tài shàng huáng hòu
今兹高世之举，视尧有光，恭请上太上皇帝尊号曰光尧寿圣太上皇帝，太上皇后尊号曰寿圣太上皇后。
zhào gōng yī réng lìng lǐ bù tài cháng tǎo lùn lǐ yí yǐ wén
"诏恭依，仍令礼部、太常讨论礼仪以闻。
zuǒ pú yè chén kāng bó zhuàn tài shàng huáng dì cè wén jiān lǐ yí shǐ cān zhèng wāng chè shū cè wén bìng zhuàn bǎo zhī shū mì yuàn yè yì wèn zhuàn tài shàng huáng hòu cè wén tóng zhī shū mì yuàn shì huáng zǔ shùn shū cè wén
左仆射陈康伯撰太上皇帝册文，兼礼仪使、参政汪澈书册文并篆宝，知枢密院叶义问撰太上皇后册文，同知枢密院事黄祖舜书册文。
bā yuè shí sì rì fèng shàng cè bǎo
八月十四日，奉上册宝。
shì rì péi wèi wén wǔ bǎi liáo tài fù yǐ xià xíng shì guān bìng cháo fú rù yì dà qìng diàn xià lì bān
是日，陪位文武百僚、太傅以下行事官，并朝服入诣大庆殿下立班。
huáng dì zì nèi fú lǚ páo rù yù wò fú tōng tiān guān jiàng shā páo chū zhì dà qìng diàn yì cè bǎo rù wèi qián zài bài zài wèi guān jiē zài bài qì huáng dì xíng fā cè bǎo shòu tài fù zhī lǐ rú yí
皇帝自内服履袍入御幄，服通天冠、绛纱袍出至大庆殿，诣册宝褥位前再拜，在位官皆再拜讫，皇帝行发册宝授太傅之礼如仪。
lǐ bì huáng dì hái wò fú lǚ páo hái nèi wén wǔ bǎi liáo tuì
礼毕，皇帝还幄，服履袍还内，文武百僚退。
yí zhàng gǔ chuī bèi ér bù zuò
仪仗鼓吹，（备而不作。
hù wèi cè bǎo tài fù yǐ xià xíng shì guān dǎo cóng cè bǎo zhì dé shòu gōng
）护卫册宝，太傅以下行事官导从册宝至德寿宫。
huáng dì zì xiáng xī diàn fú lǚ páo chéng niǎn
皇帝自祥曦殿服履袍乘辇，
zhì dé shòu gōng dà cì jiàng niǎn
至德寿宫大次降辇，
péi wèi wén wǔ guān rù diàn tíng lì bān dìng
陪位文武官入殿庭立班定，
tài fù yǐ xià xíng shì guān cóng cè bǎo rù diàn
太傅以下行事官从册宝入殿，
huáng dì fú tōng tiān guān jiàng shā páo shēng diàn
皇帝服通天冠、绛纱袍升殿，
yì xī xiàng rù wèi lì
诣西向褥位立，
tài shàng huáng dì zì gōng fú lǚ páo jí zuò
太上皇帝自宫服履袍即坐，
huáng dì běi xiàng sì bài qǐ jū qì
皇帝北向四拜起居讫，
cì tài fù yǐ xià jiē sì bài qǐ jū
次太傅以下皆四拜起居。
cì xíng fèng cè zhī lǐ zhōng shū lìng cān zhī zhèng shì shǐ hào dú cè shè shì zhōng yè yì wèn dú bǎo dú qì tuì fù wèi
次行奉册之礼，中书令、参知政事史浩读册，摄侍中叶义问读宝，读讫，退复位。
huáng dì zài bài chēng hè yuē huáng dì chén mǒu qǐ shǒu yán fú wéi guāng yáo shòu shèng tài shàng huáng dì bì xià cè bǎo gào chéng hóng míng zhào zhèng yǔ tiān tóng shòu shuài tǔ jūn huan
皇帝再拜称贺曰："皇帝臣某稽首言：伏惟光尧寿圣太上皇帝陛下册宝告成，鸿名肇正，与天同寿，率土均欢。
huáng dì zài bài cì shì zhōng chéng zhǐ xuān dá yuē huáng dì xiào tōng tiān de lǐ bèi gǔ jīn miǎn shòu hóng míng liáng shēn gǎn wèi
"皇帝再拜，次侍中承旨宣答曰："皇帝孝通天地，礼备古今，勉受鸿名，良深感慰。
huáng dì zài bài qì xī xiàng lì cì tài fù yǐ xià zài bài chēng hè zhì cí yuē shè tài fù shàng shū zuǒ pú yè chén kāng bó děng qǐ shǒu yán fú wéi guāng yáo shòu shèng tài shàng huáng dì bì xià sù lín bǎo wèi dàn shòu pī chēng dú tuī tiān fù zhī zūn pǔ wèi dì chén zhī yuàn
"皇帝再拜讫，西向立，次太傅以下再拜称贺致词曰："摄太傅、尚书左仆射臣康伯等稽首言：伏惟光尧寿圣太上皇帝陛下肃临宝位，诞受丕称，独推天父之尊，普慰帝臣之愿。
zòu qì zài bài wǔ dǎo
"奏讫，再拜舞蹈。
cì shì zhōng chéng zhǐ xuān dá yuē guāng yáo shòu shèng tài shàng huáng dì shèng zhǐ juàn qín zī jiǔ yì lǎo shì tú miǎn shòu jiā míng dàn zēng gǎn wèi
次侍中承旨宣答曰："光尧寿圣太上皇帝圣旨：倦勤滋久，佚老是图，勉受嘉名，但增感慰。
yòu zài bài wǔ dǎo
"又再拜舞蹈。
cì tài shàng huáng dì jiàng zuò rù gōng huáng dì hòu cóng shòu shèng tài shàng huáng hòu cè bǎo rù gōng
次太上皇帝降坐入宫，皇帝后从寿圣太上皇后册宝入宫。
huáng dì yì tài shàng huáng hòu zuò qián běi xiàng lì
皇帝诣太上皇后坐前北向立，
tài shàng huáng hòu shēng zuò
太上皇后升坐，
huáng dì sì bài qǐ jū
皇帝四拜起居，
xíng fèng shàng cè bǎo zhī lǐ
行奉上册宝之礼，
dú cè guān chén zi cháng dú cè
读册官陈子常读册，
dú bǎo guān liáng kāng mín dú bǎo
读宝官梁康民读宝，
dú qì fù wèi
读讫复位，
huáng dì zài bài chēng hè zhì cí yuē huáng dì chén mǒu qǐ shǒu yán fú wéi shòu shèng tài shàng huáng hòu diàn xià dé mào kūn yuán
皇帝再拜称贺致词曰："皇帝臣某稽首言：伏惟寿圣太上皇后殿下德茂坤元，
lǐ chóng dà hào
礼崇大号，
bǎo shū xī shòu
宝书翕受，
huān biàn wú jiāng
欢抃无疆。
huáng dì zài bài cì xuān dá guān chéng zhǐ xuān dá yuē shòu shèng tài shàng huáng hòu jiào zhǐ huáng dì jìn róng zài chǎn xiǎn hào lái yīng chéng xiào tōng tiān dàn shēn gǎn tì
"皇帝再拜，次宣答官承旨宣答曰："寿圣太上皇后教旨：皇帝祲容载蒇，显号来膺，诚孝通天，但深感惕。
huáng dì zài bài qì tài shàng huáng hòu jiàng zuò rù gōng
"皇帝再拜讫，太上皇后降坐入宫。
cì tài fù yǐ xià wén wǔ bǎi liáo jiù dé shòu diàn xià bài jiān chēng hè yǐ sì huáng dì fú lǚ páo chéng niǎn hái nèi
次太傅以下文武百僚就德寿殿下拜笺称贺以俟，皇帝服履袍乘辇还内。
shí liù rì zǎi chén lǜ wén wǔ bǎi liáo yì wén dé diàn bài biǎo chēng hè
十六日，宰臣率文武百僚诣文德殿拜表称贺。