yú fú liù
◎舆服六
bǎo yìn fú quàn gōng shì zhì dù chén shù shì wū zhì dù
○宝印符券宫室制度臣庶室屋制度
bǎo
宝。
qín zhì tiān zǐ yǒu liù xǐ yòu yǒu chuán guó xǐ lì dài yīn zhī
秦制，天子有六玺，又有传国玺，历代因之。
táng gǎi wéi bǎo qí zhì yǒu bā
唐改为宝，其制有八。
wǔ dài luàn lí huò duō wáng shī
五代乱离，或多亡失。
zhōu guǎng shùn zhōng shǐ zào èr bǎo qí yī yuē huáng dì chéng tiān shòu mìng zhī bǎo yī yuē huáng dì shén bǎo
周广顺中，始造二宝：其一曰"皇帝承天受命之宝"，一曰"皇帝神宝"。
tài zǔ shòu shàn chuán cǐ èr bǎo yòu zhì dà sòng shòu mìng zhī bǎo
太祖受禅，传此二宝，又制"大宋受命之宝"。
zhì tài zōng yòu bié zhì chéng tiān shòu mìng zhī bǎo
至太宗，又别制"承天受命之宝"。
shì hòu zhū dì sì fú jiē zì wèi yī bǎo yǐ huáng dì gōng yīng tiān mìng zhī bǎo wéi wén
是后，诸帝嗣服，皆自为一宝，以"皇帝恭膺天命之宝"为文。
fán shàng zūn hào yǒu sī zhì yù bǎo zé yǐ suǒ shàng zūn hào wéi wén
凡上尊号，有司制玉宝，则以所上尊号为文。
bǎo yòng yù zhuàn wén guǎng sì cùn jiǔ fēn hòu yī cùn èr fēn
宝用玉，篆文，广四寸九分，厚一寸二分。
tián yǐ jīn pán lóng niǔ xì yǐ yūn jǐn dà shòu chì xiǎo shòu lián yù huán
填以金盘龙钮，系以晕锦大绶，赤小绶，连玉环；
yù jiǎn gāo qī cùn guǎng èr cùn sì fēn hòu sì fēn
玉检高七寸，广二寸四分，厚四分；
yù dǒu fāng èr cùn sì fēn hòu yī cùn èr fēn jiē shì yǐ hóng jǐn jīn zhuāng guǒ yǐ hóng jǐn jiā hóng luó ní jīn jiā pà nà yú xiǎo lù
玉斗方二寸四分，厚一寸二分：皆饰以红锦，金装，裹以红锦，加红罗泥金夹帊，纳于小盝。
lù yǐ jīn zhuāng nèi shè jīn chuáng yūn jǐn rù shì yǐ zá sè bō li bì diàn shí shān hú jīn jīng shí mǎ nǎo
盝以金装，内设金床，晕锦褥，饰以杂色玻璃、碧钿石、珊瑚、金精石、玛瑙。
yòu lù èr chóng jiē zhuāng yǐ jīn fù yǐ hóng luó xiù pà zài yǐ yāo yú jí xíng mǎ bìng shì yǐ jīn
又盝二重，皆装以金，覆以红罗绣帊，载以腰舆及行马，并饰以金。
yòu yǒu xiāng lú bǎo zǐ xiāng chí huī chí huǒ zhù zhú tái zhú dāo jiē yǐ jīn wèi zhī shì suǒ wèi yuán bǎo fǎ wù yě
又有香炉、宝子、香匙、灰匙、火箸、烛台、烛刀，皆以金为之，是所谓缘宝法物也。
bié yǒu sān yìn yī yuē tiān xià hé tóng zhī yìn zhōng shū zòu fù zhuàng liú nèi quán lì rèn sān dài zhuàng yòng zhī
别有三印：一曰"天下合同之印"，中书奏覆状、流内铨历任三代状用之；
èr yuē yù qián zhī yìn shū mì yuàn xuān mìng jí zhū sī zòu zhuàng nèi yòng zhī
二曰"御前之印"，枢密院宣命及诸司奏状内用之；
sān yuē shū zhào zhī yìn hàn lín zhào chì yòng zhī
三曰"书诏之印"，翰林诏敕用之。
jiē zhù yǐ jīn yòu yǐ tōu shí gè zhù qí yī
皆铸以金，又以𨱎石各铸其一。
yōng xī sān nián běi gǎi wéi bǎo bié zhù yǐ jīn jiù liù yìn jiē huǐ zhī
雍熙三年，北改为宝，别铸以金，旧六印皆毁之。
zhēn zōng jí wèi zuò huáng dì shòu mìng bǎo wén yuē huáng dì gōng yīng tiān mìng zhī bǎo
真宗即位，作皇帝受命宝，文曰"皇帝恭膺天命之宝"。
dà zhōng xiáng fú yuán nián wǔ yuè xiáng dìng suǒ yán àn yù dié yù cè yòng huáng dì shòu mìng bǎo yìn zhī nà yù kuì yú shí shí gǎn yǐ tiān xià tóng wén zhī yìn fēng zhī
大中祥符元年五月，详定所言："按玉牒、玉册，用皇帝受命宝印之，纳玉匮于石〈石感〉，以天下同文之印封之。
jīn fēng shàn tài shān qǐng yī jiù zhì bié zào yù bǎo yī méi fāng cùn èr fēn wén tóng shòu mìng bǎo
今封禅泰山，请依旧制，别造玉宝一枚，方寸二分，文同受命宝。
qí fēng shí shí gǎn yòng tiān xià tóng wén zhī yìn jiù shǐ yuán wú zhì dù jīn qǐng yòng jīn zhù dà xiǎo tóng yù qián zhī bǎo yǐ tiān xià tóng wén zhī bǎo wéi wén
其封石〈石感〉，用天下同文之印，旧史元无制度，今请用金铸，大小同御前之宝，以'天下同文之宝'为文。
suǒ yǒu yuán bǎo fǎ wù yì qǐng yī shì zhì zào
所有缘宝法物，亦请依式制造。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
tiān xǐ yuán nián shí èr yuè zhào fǔ chén yú zī fú diàn guān xīn kè wǔ yuè shèng dì yù bǎo jí huáng dì zhāo shòu qián fú zhī bǎo mìng zé rì yíng dǎo fù huì líng guān fèng ān
天禧元年十二月，召辅臣于滋福殿，观新刻"五岳圣帝玉宝'及"皇帝昭受干符之宝"，命择日迎导赴会灵观奉安。
qí bǎo bìng jīn xiá yù niǔ zhì zuò jīng miào
其宝并金柙玉钮，制作精妙。
zhēn zōng yǐ zòu zhāng shàng dì chéng qián jiē yòng yù qián zhī bǎo yǐ lǐ wèi shùn gù gǎi yòng zhāo shòu qián fú zhī bǎo
真宗以奏章上帝，承前皆用御前之宝，以理未顺，故改用昭受干符之宝。
qián xìng yuán nián rén zōng jí wèi zuò shòu mìng bǎo wén tóng zhēn zōng
干兴元年，仁宗即位，作受命宝，文同真宗。
tiān shèng yuán nián zhào yǐ gōng chéng huǒ chóng zhì shòu mìng bǎo jí zūn hào cè bǎo
天圣元年，诏以宫城火，重制受命宝及尊号册宝。
qìng lì bā nián shí yī yuè zhào kè huáng dì qīn chóng guó sì zhī bǎo
庆历八年十一月，诏刻"皇帝钦崇国祀之宝"。
xiān shì tiān xǐ zhōng zhēn zōng kè zhāo shòu qián fú zhī bǎo ér yú jiào cí biǎo zhāng yòng zhī
先是，天禧中，真宗刻昭受干符之宝，而于醮祠表章用之。
hòu jīng dà nèi huǒ bǎo fén nǎi yòng yù qián zhī bǎo
后经大内火，宝焚，乃用御前之宝。
zhì shì xià xué shì yuàn dìng qí wén mìng zǎi chén chén zhí zhōng shū zhī
至是，下学士院定其文，命宰臣陈执中书之。
huáng yòu wǔ nián qī yuè zhào zuò zhèn guó shén bǎo
皇祐五年七月，诏作"镇国神宝"。
xiān shì fèng chén kù yǒu liáng yù guǎng chǐ hòu bàn zhī
先是，奉宸库有良玉，广尺，厚半之。
rén zōng yǐ wéi xī dài zhī zhēn bù yù wèi fú wán yīn zuò shì bǎo mìng zǎi chén páng jí zhuàn wén
仁宗以为希代之珍，不欲为服玩，因作是宝，命宰臣庞籍篆文。
bǎo chéng tài cháng lǐ yuàn yǐn táng liù diǎn cì xù yuē yī shén bǎo èr shòu mìng bǎo dōng zhì sì nán jiāo dà jià yí zhàng qǐng yǐ zhèn guó shén bǎo xiān shòu mìng bǎo wèi qián dǎo
宝成，太常礼院引《唐六典》次序曰："一神宝，二受命宝，冬至祀南郊，大驾仪仗，请以镇国神宝先受命宝为前导。
zì shì wèi dìng shì
"自是为定式。
zhì hé èr nián chū tài zōng yǐ yù bǎo èr niǔ cì tài zǔ zhī zǐ dé fāng qí wén yuē huáng dì xìn bǎo zhì shì dé fāng sūn zuǒ tún wèi dà jiàng jūn cóng shì shàng zhī
至和二年，初，太宗以玉宝二钮赐太祖之子德芳，其文曰"皇帝信宝"，至是，德芳孙左屯卫大将军从式上之。
jiā yòu bā nián rén zōng bēng yīng zōng lì hàn lín xué shì fàn zhèn yán fú wén dà xíng huáng dì shòu mìng bǎo jí yuán bǎo fǎ wù yǔ píng shēng yì guān qì yòng jiē yù jǔ ér zàng zhī kǒng fēi suǒ yǐ chēng xiān dì gōng jiǎn zhī yì
嘉祐八年，仁宗崩，英宗立，翰林学士范镇言："伏闻大行皇帝受命宝及缘宝法物，与平生衣冠器用，皆欲举而葬之，恐非所以称先帝恭俭之意。
qí shòu mìng bǎo fú qǐ bì xià zì bǎo yòng zhī qiě shì yǒu suǒ chuán fù
其受命宝，伏乞陛下自宝用之，且示有所传付。
ruò yì guān qì wán zé qǐng chén yú líng qǐn jí shén yù diàn suì shí zhǎn shì yǐ wèi sī mù
若衣冠器玩，则请陈于陵寝及神御殿，岁时展视，以慰思慕。
zhào jiǎn tǎo guān kǎo suǒ diǎn gù jí mìng liǎng zhì lǐ guān xiáng yì
"诏检讨官考索典故，及命两制、礼官详议。
hàn lín xué shì wáng guī děng zòu yuē shòu mìng bǎo zhě yóu xī chuán guó xǐ yě yi wèi tiān zǐ chuán qì bù dàng gǎi zuò
翰林学士王珪等奏曰："受命宝者，犹昔传国玺也，宜为天子传器，不当改作。
gǔ zhě cáng xiān wáng yī fú yú miào qǐn zhì yú píng shēng qì wán zé qián shì jì bù jiē nà yú fāng zhōng yì bù jìn chén yú líng qǐn
古者藏先王衣服于庙寝，至于平生器玩，则前世既不皆纳于方中，亦不尽陈于陵寝。
wèi jīn yi cóng shěng yuē yǐ chēng xiān dì gōng jiǎn zhī shí
谓今宜从省约，以称先帝恭俭之实。
dì bù yòng qí yì nǎi bié zào shòu mìng bǎo mìng cān zhī zhèng shì ōu yáng xiū zhuàn wén bā zì
"帝不用其议，乃别造受命宝，命参知政事欧阳修篆文八字。
zhì zhé zōng lì yì zuò yān qí wén bìng tóng
至哲宗立，亦作焉，其文并同。
shào shèng sān nián xián yáng xiàn mín duàn yì de gǔ yù yìn zì yán yú hé nán xiāng liú yín cūn xiū shě jué de de zhī yǒu guāng zhào shì
绍圣三年，咸阳县民段义得古玉印，自言于河南乡刘银村修舍，掘地得之，有光照室。
sì nián shàng zhī zhào lǐ bù yù shǐ tái yǐ xià cān yàn
四年，上之，诏礼部、御史台以下参验。
wú fú yuán nián sān yuè hàn lín xué shì chéng zhǐ cài jīng jí jiǎng yì guān shí sān yuán zòu
无符元年三月，翰林学士承旨蔡京及讲议官十三员奏：
àn suǒ xiàn yù xǐ sè lǜ rú lán wēn rùn ér zé qí wén yuē shòu mìng yú tiān jì shòu yǒng chāng
按所献玉玺，色绿如蓝，温润而泽，其文曰"受命于天，既寿永昌"。
qí bèi chī niǔ wǔ pán niǔ jiān yǒu xiǎo qiào yòng yǐ guàn zǔ
其背螭钮五盘，钮间有小窍，用以贯组。
yòu de yù chī shǒu yī bái rú gāo yì wēn rùn qí bèi yì chī niǔ wǔ pán niǔ jiān yì yǒu guàn zǔ xiǎo qiào qí miàn wú wén yǔ xǐ dà xiǎo xiāng hé
又得玉螭首一，白如膏，亦温润，其背亦螭钮五盘，钮间亦有贯组小窍，其面无文，与玺大小相合。
zhuàn wén gōng zuò jiē fēi jìn shì suǒ wéi
篆文工作，皆非近世所为。
chén děng yǐ lì dài zhèng shǐ kǎo zhī xǐ zhī wén yuē huáng dì shòu chāng zhě jìn xǐ yě
臣等以历代正史考之，玺之文曰"皇帝寿昌"者，晋玺也；
yuē shòu mìng yú tiān zhě hòu wèi xǐ yě
曰"受命于天"者，后魏玺也；
yǒu dé zhě chāng táng xǐ yě
"有德者昌"，唐玺也；
wéi dé yǔn chāng shí jìn xǐ yě
"惟德允昌"，石晋玺也；
zé jì shòu yǒng chāng zhě qín xǐ kě zhī
则"既寿永昌"者，秦玺可知。
jīn de xǐ yú xián yáng qí yù nǎi lán tián zhī sè qí zhuàn yǔ lǐ sī xiǎo zhuàn tǐ hé
今得玺于咸阳，其玉乃蓝田之色，其篆与李斯小篆体合。
shì yǐ lóng fèng niǎo yú nǎi chóng shū niǎo jì zhī fǎ yú jīn suǒ chuán gǔ shū mò kě bǐ nǐ fēi hàn yǐ hòu suǒ zuò míng yǐ
饰以龙凤鸟鱼，乃虫书鸟迹之法，于今所传古书，莫可比拟，非汉以后所作明矣。
jīn bì xià sì shǒu zǔ zōng dà bǎo ér shén xǐ zì chū qí wén yuē shòu mìng yú tiān jì shòu yǒng chāng zé tiān zhī suǒ bì wū kě hū zāi
今陛下嗣守祖宗大宝，而神玺自出，其文曰"受命于天，既寿永昌"，则天之所畀，乌可忽哉？
hàn jìn yǐ lái de bǎo dǐng ruì wù yóu gào miào gǎi yuán sì shěng shàng shòu kuàng chuán guó zhī qì hu
汉、晋以来，得宝鼎瑞物，犹告庙改元，肆眚上寿，况传国之器乎？
qí yuán bǎo fǎ wù lǐ yí qǐ xià suǒ shǔ shī xíng
其缘宝法物礼仪，乞下所属施行。
zhào lǐ bù tài cháng sì àn gù shì xiáng dìng yǐ wén
诏礼部、太常寺按故事详定以闻。
lǐ guān yán wǔ yuè shuò gù shì dāng dà cháo huì yi jiù xíng shòu bǎo zhī lǐ
礼官言：五月朔，故事当大朝会，宜就行受宝之礼。
yī shàng zūn hào bǎo cè yí yǒu sī yù zhì yuán bǎo fǎ wù bìng bǎo jìn rù
依上尊号宝册仪，有司豫制缘宝法物，并宝进入。
sì jiàng chū quán yú bǎo táng ān fèng
俟降出，权于宝堂安奉。
qián sān rì chà guān zòu gào tiān dì zōng miào shè jì
前三日，差官奏告天地、宗庙、社稷。
qián yī rì dì zhāi yú nèi diàn
前一日，帝斋于内殿。
yì rì yù dà qìng diàn jiàng zuò shòu bǎo qún chén shàng shòu chēng hè
翌日，御大庆殿，降坐受宝，群臣上寿称贺。
xiān qī yòu zhào lóng tú tiān zhāng gé jī zhì píng yuán nián yào zhōu suǒ xiàn shòu mìng bǎo yù jiǎn fù dōu táng cān yì
先期，又诏龙图、天章阁赍治平元年耀州所献受命宝玉检，赴都堂参议。
zhào yǐ wǔ yuè shuò shòu chuán guó bǎo mìng zhāng dūn shū yù jiǎn yǐ tiān shòu chuán guó shòu mìng zhī bǎo wéi wén
诏以五月朔受传国宝，命章惇书玉检，以"天授传国受命之宝"为文。
huī zōng chóng níng wǔ nián yǒu yǐ yù yìn xiàn zhě
徽宗崇宁五年，有以玉印献者。
yìn fāng cùn yǐ guī wèi niǔ gōng zuò jīng qiǎo wén yuē chéng tiān fú yán wàn yì yǒng wú jí
印方寸，以龟为钮，工作精巧，文曰"承天福延万亿永无极"。
huī zōng yīn cì qí wén fǎng lǐ sī chóng yú zhuàn zuò bǎo wén
徽宗因次其文，仿李斯虫鱼篆作宝文。
qí fāng sì cùn yǒu jī chī niǔ fāng pán shàng yuán xià fāng míng wéi zhèn guó bǎo
其方四寸有奇，螭钮，方盘，上圆下方，名为镇国宝。
dà guān yuán nián yòu de yù gōng yòng yuán fēng zhōng yù zhuó tiān zǐ huáng dì liù xǐ dié zhuàn
大观元年，又得玉工，用元丰中玉琢天子、皇帝六玺，叠篆。
chū shào shèng jiān de hàn chuán guó xǐ wú jiǎn fú yòu bù quē yí qí yī jiǎo quē zhě nǎi jiǎn yě
初，绍圣间，得汉传国玺，无检，幅又不阙，疑其一角缺者，乃检也。
yǒu jiǎn chuán kǎo yàn shén xiáng chuán yú shì
有《检传》，考验甚详，传于世。
dì yú shì qǔ qí wén ér chù qí xǐ bù yòng zì zuò shòu mìng bǎo qí fāng sì cùn yǒu jī zuó yǐ bái yù zhuàn yǐ chóng yú
帝于是取其文而黜其玺不用，自作受命宝，其方四寸有奇，琢以白玉，篆以虫鱼。
zhèn guó shòu mìng èr bǎo hé tiān zi huáng dì liù xǐ shì wèi bā bǎo
镇国、受命二宝，合天子、皇帝六玺，是为八宝。
zhào yuē zì xī jiē yǒu shàng fú xǐ guān
诏曰："自昔皆有尚符玺官。
jīn suī lì mén xià hòu shěng yù qīn cí zé lín shí jù yuán qì shì fù ba
今虽隶门下后省，遇亲祠，则临时具员，讫事复罢。
bā bǎo jì bèi yi zhòng diǎn sī zhī zhí
八宝既备，宜重典司之职。
kě lìng shàng shū shěng zhì guān rú gǔ zhī zhì
可令尚书省置官，如古之制。
yòu zhào yuē yǒng wéi shòu mìng zhī fú dāng yǒu yī dài zhī zhì ér shàng xún qín jiù liù xǐ zhī yòng dù yuè bǎi nián zhī jiǔ huò wèi dà bèi
"又诏曰："永惟受命之符，当有一代之制，而尚循秦旧，六玺之用，度越百年之久，或未大备。
zì tiān shēn mìng de bù ài bǎo huò quán yù yú yì yù de miào gōng yú biān méng bā bǎo jì chéng xiòng wú qián bǐ dài tiān suǒ shòu fēi rén néng wéi
自天申命，地不爱宝，获全玉于异域，得妙工于编氓，八宝既成，敻无前比，殆天所授，非人能为。
kě yǐ lái nián yuán rì yù dà qìng diàn gōng shòu bā bǎo
可以来年元日，御大庆殿恭受八宝。
shàng shū shěng yán
"尚书省言：
qǐng zhì fú bǎo láng sì yuán lì mén xià shěng èr yuán yǐ zhōng rén chōng zhǎng bǎo yú jìn zhōng
请置符宝郎四员，隶门下省，二员以中人充，掌宝于禁中。
àn táng bā bǎo chē jià lín xìng zé fú bǎo láng fèng bǎo yǐ cóng
按唐八宝，车驾临幸，则符宝郎奉宝以从；
dà cháo huì zé fèng bǎo yǐ jìn
大朝会，则奉宝以进。
jīn zhèn guó bǎo shòu mìng bǎo fēi cháng yòng zhī qì yù lín xìng zé cóng liù bǎo cháo huì zé chén bā bǎo jiē xī nà
今镇国宝、受命宝非常用之器，欲临幸则从六宝，朝会则陈八宝，皆夕纳。
nèi fú bǎo láng fèng bǎo chū yǐ shòu wài fú bǎo láng wài fú bǎo láng cóng bǎo xíng yú jìn wèi zhī nèi cháo zé fēn jìn yú yù zuò zhī qián
内符宝郎奉宝出以授外符宝郎，外符宝郎从宝行于禁卫之内，朝则分进于御坐之前。
zhèn guó bǎo shòu mìng bǎo bù cháng yòng wéi fēng shàn zé yòng zhī
镇国宝、受命宝不常用，唯封禅则用之。
huáng dì zhī bǎo dá lín guó shū zé yòng zhī
皇帝之宝，答邻国书则用之；
huáng dì xíng bǎo jiàng yù zhá zé yòng zhī
皇帝行宝，降御札则用之；
huáng dì xìn bǎo cì lín guó shū jí wù zé yòng zhī
皇帝信宝，赐邻国书及物则用之；
tiān zǐ zhī bǎo dá wài guó shū zé yòng zhī
天子之宝，答外国书则用之；
tiān zǐ xíng bǎo fēng cè zé yòng zhī
天子行宝，封册则用之；
tiān zǐ xìn bǎo jǔ dà bīng zé yòng zhī
天子信宝，举大兵则用之。
yìng hé yòng bǎo wài fú bǎo láng jù zòu qǐng nèi fú bǎo láng yù qián qǐng bǎo yìn qì fù wài fú bǎo láng chéng shòu
应合用宝，外符宝郎具奏，请内符宝郎御前请宝，印讫，付外符宝郎承受。
cóng zhī
从之。
èr nián zhào shòu mìng bǎo zhī shàng jiā zhèn guó èr zì
二年，诏受命宝之上，加"镇国"二字。
zhèng hé qī nián cóng yú tián de dà yù yú èr chǐ sè rú jié fáng
政和七年，从于阗得大玉逾二尺，色如截肪。
huī zōng yòu zhì yī bǎo chì chī niǔ wén yuē fàn wéi tiān èr yōu zàn shén míng bǎo hé tài hé wàn shòu wú jiāng
徽宗又制一宝，赤螭钮，文曰"范围天二，幽赞神明，保合太和，万寿无疆"。
zhuàn yǐ yú chóng zhì zuò zhī gōng jǐ yú qín xǐ
篆以鱼虫，制作之工，几于秦玺。
qí bǎo jiǔ cùn jiǎn yì rú zhī hào yuē dìng mìng bǎo
其宝九寸，检亦如之，号曰"定命宝"。
hé qián bā bǎo wèi jiǔ zhào yǐ jiǔ bǎo wèi chēng yǐ dìng mìng bǎo wéi shǒu
合前八宝为九，诏以九宝为称，以定命宝为首。
qiě yuē bā bǎo zhě guó zhī shén qì
且曰："八宝者，国之神器；
zhì yú dìng mìng bǎo nǎi wǒ suǒ zì zhì yě
至于定命宝，乃我所自制也。
yú shì yìng xíng dǎo pái shè dìng mìng yǔ shòu mìng tiān zǐ bǎo zài zuǒ zhèn guó yǔ huáng dì bǎo zài yòu
"于是，应行导排设，定命与受命、天子宝在左，镇国与皇帝宝在右。
yòu zhào zhèn guó shòu mìng bǎo yǔ tiān zi huáng dì zhī bǎo qí shù yǒu bā gài fēi qián yuán yòng jiǔ zhī shù
又诏："镇国、受命宝与天子、皇帝之宝，其数有八，盖非乾元用九之数。
bǐ de bǎo yù yú yì zāi shòu dìng mìng zhī fú yú shén xiāo nǎi yǐ fàn wéi tiān dì yōu zàn shén míng bǎo hé tài hé wàn shòu wú jiāng wéi wén
比得宝玉于异哉，受定命之符于神霄，乃以'范围天地，幽赞神明，保合太和，万寿无疆'为文。
bo yún qí jí zhuàn yǐ chóng yú zòng guǎng zhī zhì qí cùn yì jiǔ hào yuē dìng mìng bǎo
卜云其吉，篆以虫鱼，纵广之制，其寸亦九，号曰定命宝。
lái nián yuán rì zhī shòu
来年元日祗受。
yòu zhào chà guān zòu gào tiān dì zōng miào zǔ jì
"又诏差官奏告天地、宗庙、祖稷。
bā nián zhēng yuè yī rì yù dà qìng diàn shòu dìng mìng bǎo bǎi liáo chēng hè
八年正月一日，御大庆殿，受定命宝，百僚称贺。
qí hòu jīng chéng zhī nán zhū bǎo jù shī zhī wéi dà sòng shòu mìng zhī bǎo yǔ dìng mìng bǎo dú cún gài tiān yì yě
其后京城之难，诸宝俱失之，惟大宋受命之宝与定命宝独存，盖天意也。
jiàn yán chū shǐ zuò jīn bǎo sān yī yuē huáng dì qīn chóng guó sì zhī bǎo jì sì cí biǎo yòng zhī
建炎初，始作金宝三：一曰"皇帝钦崇国祀之宝"，祭祀祠表用之；
èr yuē tiān xià hé tóng zhī bǎo jiàng fù zhōng shū mén xià shěng yòng zhī
二曰"天下合同之宝"，降付中书门下省用之；
sān yuē shū zhào zhī bǎo fā hào shī lìng yòng zhī
三曰"书诏之宝"，发号施令用之。
shào xīng yuán nián yòu zuò yù bǎo yī wén yuē dà sòng shòu mìng zhōng xīng zhī bǎo
绍兴元年，又作玉宝一，文曰"大宋受命中兴之宝"。
yòu de jiù bǎo èr lì shì bǎo zhī fán shàng tài shàng huáng zūn hào cè hòu tài zǐ jiē yòng yān
又得旧宝二，历世宝之，凡上太上皇尊号、册后太子皆用焉。
shí liù nián yòu zuò bā bǎo yī yuē zhèn guó shén bǎo yǐ chéng tiān fú yán wàn yì yǒng wú jí jiǔ zì wéi wén
十六年，又作八宝：一曰镇国神宝，以"承天福延万亿永无极"九字为文；
èr yuē shòu mìng bǎo yǐ shòu mìng yú tiān jì shòu yǒng chāng wéi wén
二曰受命宝，以"受命于天既寿永昌"为文；
sān yuē tiān zǐ zhī bǎo
三曰天子之宝；
sì yuē tiān zǐ xìn bǎo
四曰天子信宝；
wǔ yuē tiān zǐ xíng bǎo
五曰天子行宝；
liù yuē huáng dì zhī bǎo
六曰皇帝之宝；
qī yuē huáng dì xìn bǎo
七曰皇帝信宝；
bā yuē huáng dì xíng bǎo
八曰皇帝行宝。
cáng zhī yù fǔ dà cháo huì zé chén zhī
藏之御府，大朝会则陈之；
shàng cè bǎo zūn hào cè hòu tài zǐ dà lǐ shè lǔ bù yì rú zhī
上册宝尊号、册后太子、大礼设卤簿，亦如之。
bǎo zhī zhì yòng yù chǐ dù niǔ bí dà xiǎo shòu yù huán
宝之制，用玉尺度，钮鼻，大小绶，玉环。
jiǎn zhì jiù zhì rú pái shàng kè yuē mǒu bǎo
检制，旧制如牌，上刻曰某宝。
jiē guǒ yǐ zhū lǚ jiā fēi luō ní jīn pà nà yú xiǎo lù
皆裹以朱缕，加绯罗泥金帕，纳于小盝。
lù sān chóng jiē shì yǐ jīn nèi shè jīn chuáng jīn bǎo dòu lóng yào jīn suǒ fù yǐ fēi luó xiù pà zài yǐ yāo yú xíng mǎ
盝三重，皆饰以金，内设金床、金宝斗，龙钥金锁，覆以绯罗绣帕，载以腰舆、行马。
xiào zōng jí wèi yì shàng tài shàng huáng dì zūn hào yuē guāng yáo shòu shèng tài shàng huáng dì bǎo yòng huáng yòu zhōng fǎ shǔ chǐ liáng dù
孝宗即位，议上太上皇帝尊号曰光尧寿圣太上皇帝，宝用皇祐中法、黍尺量度。
qián dào liù nián zài jiā shí sì zì zūn hào yǐ bǎo cái yuán xì chī lóng niǔ zhǐ kān gǎi zuò dūn lóng qí niǔ gāo èr cùn sì fēn wǔ lí hòu yī cùn yī fēn wǔ lí qiào jìng yī cùn
乾道六年，再加十四字尊号，以宝材元系螭龙钮，止堪改作蹲龙，其钮高二寸四分五厘，厚一寸一分五厘，窍径一寸。
lǐ zōng bǎo qìng sān nián jiā shàng níng zōng huáng dì huī hào bǎo miàn guǎng sì cùn èr fēn hòu yī cùn èr fēn dūn lóng niǔ tōng gāo sì cùn yī fēn bǎo sì miàn gōu niǎn xíng lóng
理宗宝庆三年，加上宁宗皇帝徽号，宝面广四寸二分，厚一寸二分，蹲龙钮，通高四寸一分，宝四面钩碾行龙。
hòu fēi zhī bǎo
后妃之宝。
zhé zōng yuán yòu yuán nián zhào tiān shèng zhōng zhāng xiàn míng sù huáng hòu yòng yù bǎo fāng sì cùn jiǔ fēn hòu yī cùn èr fēn lóng niǔ
哲宗元祐元年，诏：天圣中，章献明肃皇后用玉宝，方四寸九分，厚一寸二分，龙钮。
jīn tài huáng tài hòu quán tóng chǔ fēn jūn guó shì yi yī zhāng xiàn míng sù huáng hòu gù shì
今太皇太后权同处分军国事，宜依章献明肃皇后故事。
èr nián yòu zhào tài huáng tài hòu yù bǎo yǐ tài huáng tài hòu zhī bǎo wéi wén
二年，又诏：太皇太后玉宝，以"太皇太后之宝"为文；
huáng tài hòu jīn bǎo yǐ huáng tài hòu bǎo wéi wén
皇太后金宝，以"皇太后宝"为文；
huáng tài fēi jīn bǎo yǐ huáng tài fēi bǎo wéi wén
皇太妃金宝，以"皇太妃宝"为文。
zhōng xīng zhī hòu hòu bǎo yòng jīn fāng èr cùn sì fēn gāo xià suí yí bí niǔ yǐ guī
中兴之后，后宝用金，方二寸四分，高下随宜，鼻纽以龟。
dòu jiǎn yǐ yín tu yǐ jīn
斗、检以银，涂以金。
bǎo lù sān chóng sà bǎi huā tú jīn pán fèng
宝盝三重，钑百花，涂金盘凤。
yú àn xíng mǎ pà rù yì rú zhī
舆案、行马、帕褥亦如之。
huáng tài zǐ bǎo
皇太子宝。
zhì dào yuán nián zhì huáng tài zǐ shòu cè jīn bǎo
至道元年，制皇太子受册金宝。
fāng èr cùn hòu wǔ cùn xì yǐ zhū zǔ dà shòu lián yù huán jīn dòu
方二寸，厚五寸，系以朱组大绶，连玉环，金斗。
jīn jiǎn zhǎng wǔ cùn kuò èr cùn hòu èr fēn
金检长五寸，阔二寸，厚二分。
guǒ yǐ hóng mián
裹以红绵。
jiā hóng luó ní jīn pà nà yú xiǎo lù
加红罗泥金帊，纳于小盝。
lù yǐ jīn zhuāng nèi shè jīn chuáng
盝以金装，内设金床。
yòu lù èr chóng jiē fù yǐ hóng luó xiāo jīn pà
又盝二重，皆覆以红罗销金帊。
lù jí yāo yú xíng mǎ jiē yín zhuāng jīn tu
盝及腰舆、行马皆银装金涂。
tā fǎ wù jiē yín wèi zhī sà huā tú jīn
他法物皆银为之，钑花涂金。
zhōng xīng bǎo guī niǔ
中兴，宝，龟钮；
jīn tu yín jiǎn shàng lēi huáng tài zǐ bǎo sì zì jīn tu yín bǎo dòu
金涂银检，上勒"皇太子宝"四字，金涂银宝斗。
yǒu qī lù sān chóng bìng jǐn tuò lǐ wài yǐ jīn tu yín bǎi huā fèng yè zi wǔ míng zhuāng yào yǐ jīn suǒ zài yǐ yǒu qī yāo yú xíng mǎ
黝漆盝三重，并锦拓里，外以金涂银百花凤叶子五明装，钥以金锁，载以黝漆腰舆、行马。
cè zhì
册制。
yòng mín yù jiǎn zhǎng yī chǐ èr cùn kuò yī cùn èr fēn
用珉玉，简长一尺二寸，阔一寸二分；
jiǎn shù cóng zì zhī duō shǎo
简数从字之多少。
lián yǐ jīn shéng shǒu wěi jié dài
联以金绳，首尾结带。
qián hòu biǎo shǒu sì méi èr méi huà shén èr méi kè lóng lòu jīn ruò fèng hù zhī zhuàng
前后褾首四枚，二枚画神，二枚刻龙镂金，若奉护之状。
jiè yǐ jǐn rù fù yǐ fēi luō ní jīn jiā pà
借以锦褥，覆以绯罗泥金夹帊。
cè xiá zhǎng guǎng qǔ róng cè tu yǐ zhū qī jīn lòu bǎi huā tū qǐ xíng lóng jīn suǒ fēn tà
册匣长广取容册，涂以朱漆，金镂百花凸起行龙，金锁、帉錔。
fù yǐ hóng luó xiù pán lóng cù jīn pà chéng yǐ jīn zhuāng zhǎng gān chuáng jīn lóng shǒu jīn yú gōu yòu yǐ hóng sī wèi tāo yíng xiá
覆以红罗绣盘龙蹙金帊，承以金装长竿床，金龙首，金鱼钩，又以红丝为绦萦匣。
cè àn tu zhū qī yǐ xiāo jīn hóng luó fù zhī
册案涂朱漆，以销金红罗覆之。
hòu cè yòng mín huò yǐ xiàng
后册，用珉，或以象。
lǚ wén yǐ fèng chǐ cùn zhì dù bìng tóng dì cè
缕文以凤，尺寸制度并同帝册。
huáng tài zǐ cè yòng mín jiǎn liù shí méi qián dào zhōng yòng qī shí wǔ méi měi méi gāo chǐ èr cùn bó yī cùn èr fēn
皇太子册，用珉简六十枚，乾道中，用七十五枚，每枚高尺二寸，博一寸二分。
qián hòu biǎo shǒu sì méi cháng suí jiǎn bó sì cùn qí èr kè shén qí èr kè lóng wèi fèng hù zhuàng
前后褾首四枚，长随简，博四寸，其二刻神，其二刻龙，为奉护状。
guàn yǐ jīn sī shǒu wěi jié wèi jīn huā shì yǐ fēn tà
贯以金丝，首尾结为金花，饰以帉錔。
chèn yǐ hóng luó ní jīn jiā pà jiè yǐ jǐn rù shèng yǐ yǒu qī xiá jǐn tuò lǐ yǐ jīn tu yín yè duàn wǔ míng zhuāng yǐn qǐ bǎi huā fèng
衬以红罗泥金夹帕，借以锦褥，盛以黝漆匣，锦拓里，以金涂银叶段五明装，隐起百花凤。
fù yǐ fēi luō ní jīn pà luò yǐ hóng sī jié tāo chèn yǐ jǐn rù zài yǐ yǒu qī yāo yú xíng mǎ
覆以绯罗泥金帕，络以红丝结绦，衬以锦褥，载以黝漆腰舆、行马。
wáng jīn guó bǎo
亡金国宝。
lǐ zōng duān píng yuán nián mìng mèng gǒng děng yǐ bīng cóng dà yuán bīng jiā gōng jīn rén yú cài zhōu miè zhī
理宗端平元年，命孟珙等以兵从大元兵夹攻金人于蔡州，灭之。
qí nián sì yuè bǐng xū dà lǐ sì yán
其年四月丙戌，大理寺言：
jīng hú zhì zhì sī yǐ suǒ huò wáng jīn bǎo wù lái shàng lìng jīn chén cān zhī zhèng shì zhāng tiān gāng biàn shí
京湖制置司以所获亡金宝物来上，令金臣参知政事张天纲辨识。
qí yù bǎo yī wén yuē tài zǔ yīng qián xīng yùn zhāo dé dìng gōng ruì shén zhuāng xiào rén míng dà shèng wǔ yuán huáng dì zūn shì bǎo nǎi jīn rén shàng qí zǔ ā gǔ dǎ shì bǎo yě
其玉宝一，文曰"太祖应干兴运昭德定功睿神庄孝仁明大圣武元皇帝尊谥宝"，乃金人上其祖阿骨打谥宝也。
qí fǎ wù yǒu xiāo jīn pán lóng hóng zhù sī páo yī
其法物有销金盘龙红纻丝袍一；
tòu niǎn yún lóng yù dài yī nèi fāng bā kuà jié tóu yī tā wěi yī bìng yù tú jīn jié tóu yī tú jīn xiǎo jié pān yī
透碾云龙玉带一，内方八胯结头一，塌尾一，并玉涂金结头一，涂金小结攀一；
lián zhū huán yù shù dài yī chuí tóu lǐ zhí shàng yǒu jīn lóng dài shàng yù shì jiàn dà xiǎo yī shí bā
连珠环玉束带一，垂头里拓，上有金龙，带上玉事件大小一十八；
yòu yù bǎ tiě cuò yī xiāo jīn yù shì jiàn èr pí jiā dài yī yù shì jiàn sān
又玉靶铁剉一，销金玉事件二，皮茄袋一，玉事件三。
tiān gāng chēng shàng xiàng dài guó yán wèi zhī tù hú jiē qí gù zhǔ guān yán shǒu xù cháng fú zhī wù yě
天纲称：上项带，国言谓之"兔鹘"，皆其故主冠颜守绪常服之物也。
niǎn yù jīn huán yī huà pí lóng shì jiǎo gōng yī jīn lóng huán dāo yī hóng zhù sī kào zhěn yī pèi yù dà huán yī jiē fēi chén shù fú yòng zhī wù
碾玉巾环一，桦皮龙饰角弓一，金龙环刀一，红纻丝靠枕一，佩玉大环一，皆非臣庶服用之物。
zhì zhǐ cè yī běn jiù zuò shèng zhǐ jìn shì jú píng rì zhǎng cǐ yǐ chéng shòu nèi jiàng zhǐ huī
制旨册一本，旧作圣旨，近侍局平日掌此，以承受内降指挥。
rén chén sì yuè gù zhǔ yuán dōng hàn guāng wǔ gù shì lìng shàng shū zhě bù dé yán shèng gù bì shèng zì bù gǎn dāng yīn gǎi zuò zhì zhǐ
壬辰四月，故主援东汉光武故事，令上书者不得言"圣"，故避"圣"字不敢当，因改作"制旨"。
wài yǒu chén xià hǔ tóu jīn pái sān yín pái bā shí sì tú jīn yìn sān jí zhū guān shǔ tóng yìn sān bǎi yī shí èr kē
外有臣下虎头金牌三，银牌八十四，涂金印三，及诸官署铜印三百一十二颗。
fǎ sī yǐ shǒu xù hán gǔ jí fú qiú gù bǎo fǎ wù děng tíng yǐn tiān gāng bìng hù wèi dū wèi wán yán hǎo hǎi jí tiān gāng qī wán yán shì wū gǔ lùn kǎo lǎo xiǎo nǚ qióng qióng yī yī shěn shí jiàn liè yǐ wén
法司以守绪函骨及俘囚故宝、法物等，庭引天纲并护尉都尉完颜好海及天纲妻完颜氏乌古论栲栳、小女琼琼一一审实，件列以闻。
yǒu zhǐ wán yán shǒu xù yí hái bìng gù bǎo fǎ wù děng cáng dà lǐ sì yù kù
有旨"完颜守绪遗骸并故宝、法物等，藏大理寺狱库。
tiān gāng hǎo hǎi wán yán shì wū gǔ lùn qióng qióng jū zhū diàn qián sī hou cháo zhǐ yún
天纲、好海、完颜氏乌古论、琼琼拘诸殿前司，候朝旨"云。
yìn zhì
印制。
liǎng hàn yǐ hòu rén chén yǒu jīn yìn yín yìn tóng yìn
两汉以后，人臣有金印、银印、铜印。
táng zhì zhū sī jiē yòng tóng yìn sòng yīn zhī
唐制，诸司皆用铜印，宋因之。
zhū wáng jí zhōng shū mén xià yìn fāng èr cùn yī fēn shū mì xuān huī sān sī shàng shū shěng zhū sī yìn fāng èr cùn
诸王及中书门下印方二寸一分，枢密、宣徽、三司、尚书省诸司印方二寸。
wéi shàng shū shěng yìn bù tú jīn yú jiē tú jīn
惟尚书省印不涂金，余皆涂金。
jié dù shǐ yìn fāng yī cùn jiǔ fēn tú jīn
节度使印方一寸九分，涂金。
yú yìn bìng fāng yī cùn bā fēn wéi guān chá shǐ tú jīn
余印并方一寸八分，惟观察使涂金。
zhū wáng jié dù guān chá shǐ zhōu fǔ jūn jiān xiàn yìn jiē yǒu tóng pái zhǎng qī cùn wǔ fēn zhū wáng guǎng yī cùn jiǔ fēn yú guǎng yī cùn bā fēn
诸王、节度、观察使、州、府、军、监、县印，皆有铜牌，长七寸五分，诸王广一寸九分，余广一寸八分。
zhū wáng jié dù guān chá shǐ pái tu yǐ jīn kè wén yún pái chū yìn rù yìn chū pái rù
诸王、节度、观察使牌涂以金，刻文云"牌出印入，印出牌入"。
qí fèng shǐ chū rù huò běn jú wú yìn zhě jiē gěi fèng shǐ yìn
其奉使出入，或本局无印者，皆给奉使印。
jǐng dé chū bié zhù liǎng jīng fèng shǐ yìn
景德初，别铸两京奉使印。
yòu yǒu zhū jì yǐ gěi jīng chéng jí wài chù zhí sī jí zhū jūn jiāng xiào děng qí zhì zhǎng yī cùn qī fēn guǎng yī cùn liù fēn
又有朱记，以给京城及外处职司及诸军将校等，其制长一寸七分，广一寸六分。
shì shù jí sì guàn yì yǒu sī jì
士庶及寺观亦有私记。
qián dé sān nián tài zǔ zhào zhòng zhù zhōng shū mén xià shū mì yuàn sān sī shǐ yìn
干德三年，太祖诏重铸中书门下、枢密院、三司使印。
xiān shì jiù yìn wǔ dài suǒ zhù zhuàn kè fēi gōng
先是，旧印五代所铸，篆刻非工。
jí de shǔ zhōng zhù yìn guān zhù wēn róu zì yán qí zǔ sī yán táng lǐ bù zhù yìn guān shì xí miù zhuàn jí hàn shū yì wén zhì suǒ wèi qū qǔ chán rào yǐ mó yìn zhāng zhě yě
及得蜀中铸印官祝温柔，自言其祖思言，唐礼部铸印官，世习缪篆，即《汉书·艺文志》所谓"屈曲缠绕，以模印章"者也。
sī yán suí xī zōng rù shǔ zǐ sūn suì wèi shǔ rén
思言随僖宗入蜀，子孙遂为蜀人。
zì shì tái shěng sì jiān jí kāi fēng fǔ xìng yuán yǐn yìn xī lìng wēn róu zhòng gǎi zhù yān
自是，台、省、寺、监及开封府、兴元尹印，悉令温柔重改铸焉。
tài zōng yōng xī yuán nián zhào xīn chú hàn nán guó wáng qián chù yìn yi yǐ hàn nán guó wéi wén
太宗雍熙元年，诏新除汉南国王钱俶印，宜以"汉南国"为文。
sì nián zhào qián chù xīn shòu nán yáng guó wáng yìn yi yǐ nán yáng guó wáng zhī yìn wéi wén
四年，诏钱俶新授南阳国王印，宜以"南阳国王之印"为文。
zhēn zōng xián píng sān nián cì shān qián hòu bǎi mán wáng nuò qū yìn yǐ dà dù hé nán shān qián hòu dōu guǐ wáng zhī yìn wéi wén
真宗咸平三年，赐山前后百蛮王诺驱印，以"大渡河南山前后都鬼王之印"为文。
jǐng dé sì nián zhù jiāo zhǐ jùn wáng yìn zhì ān nán jīng jié fù guǎng nán zhuǎn yùn sī jiù cì zhī
景德四年，铸交址郡王印，制安南旌节，付广南转运司就赐之。
dà zhōng xiáng fú wǔ nián zhào zhū sì guàn jí shì shù zhī jiā suǒ yòng sī jì jīn hòu bìng fāng yī cùn diāo mù wéi wén bù dé sī zhù
大中祥符五年，诏诸寺观及士庶之家所用私记，今后并方一寸，雕木为文，不得私铸。
shì suì qī yuè dì lǎn hé xī jié dù shǐ zhī xǔ zhōu shí pǔ zòu zhuàng yòng xǔ zhōu guān chá shǐ yìn yǐ wèn zǎi chén wáng dàn
是岁七月，帝览河西节度使、知许州石普奏状，用许州观察使印，以问宰臣王旦。
duì yuē jié dù zhōu yǒu sān yìn jié dù yìn suí běn shǐ shǐ quē zé nà yǒu sī
对曰："节度州有三印：节度印随本使，使缺则纳有司；
guān chá yìn zé zhōu zhǎng lì yòng zhī
观察印，则州长吏用之；
zhōu yìn zhòu zé fù lù shì zhǎng yòng mù nà yú zhǎng lì
州印，昼则付录事掌用，暮纳于长吏。
jié dù shǐ zài běn zhèn bīng zhàng zé jié dù pàn guān zhǎng shū jì tuī guān shū zhuàng yòng jié dù yìn
节度使在本镇，兵仗则节度判官、掌书记、推官书状，用节度印；
tián fù zé guān chá pàn guān zhī shǐ tuī guān shū zhuàng yòng guān chá yìn
田赋则观察判官、支使、推官书状，用观察印；
fú cì shǔ xiàn zé běn shǐ pàn shū yòng zhōu yìn
符刺属县，则本使判书，用州印。
gù mìng shuài bì yuē mǒu jūn jié dù mǒu zhōu guǎn nèi guān chá děng shǐ mǒu zhōu cì shǐ
故命帅必曰某军节度、某州管内观察等使、某州刺史。
yán jūn zé zhuān zhì qí bīng lǚ
言军，则专制其兵旅；
yán guǎn nèi zé zǒng chá qí fēng sú
言管内，则总察其风俗；
yán cì shǐ zé lì qí zhōu shì
言刺史，则涖其州事。
shí pǔ dú shū zòu zhāng dāng yòng hé xī jié dù shǐ yìn
石普独书奏章，当用河西节度使印。
rén zōng jǐng yòu sān nián shào fǔ jiān yán de zhuàn wén guān wáng wén shèng zhuàng zài jīng sān sī liáng liào yuàn pín yǒu rén wěi zào yìn jì yìn chéng páng lì dào qǐng guān wù
仁宗景祐三年，少府监言："得篆文官王文盛状，'在京三司粮料院，频有人伪造印记，印成旁历，盗请官物。
yù qǐ zhù zào yuán yìn sān miàn měi miàn kuò èr cùn wǔ fēn yú wài yī zā xiān zhuàn nián hào jí liáng liào yuàn míng jì shí èr zì
欲乞铸造圆印三面，每面阔二寸五分，于外一匝先篆年号及粮料院名，计十二字；
cì yī zā zhuàn yín yìn shí èr chén yì shí èr zì
次一匝篆寅印十二辰，亦十二字；
zhōng xīn zhuàn zhèng zì shàng lián yìn niǔ zhù chéng zhuǎn guān yǐ jī xué dìng zhī
中心篆正字，上连印钮，铸成转关，以机穴定之。
yòng shí zhú yuè fēn duì nián zhōng zhuǎn dǎi shí èr yuè zì yín zhì chǒu zhōng shǐ shǐ yòng
用时逐月分对，年终转逮十二月，自寅至丑，终始使用。
suǒ yǒu zhuǎn guān zhèng zì cì yuè zhuǎn dìng zhī shí lìng běn yuàn guān fēng yā xuǎn chà rén xíng shǐ qí yìn
所有转关正字，次月转定之时，令本院官封押，选差人行使其印。
yù gǎi nián hào jí lìng bié zhù
遇改年号，即令别铸。
zhào sān sī dìng duó yǐ wén sān sī qǐng rú wén shèng zòu
'诏三司定夺以闻，三司请如文盛奏。
hòu yòu mìng zhī zhì gào shào bì diàn zhōng chéng sū táng qīng xiáng dìng tiān xià yìn wén bì táng qīng jiē tōng zhuàn zhòu rán yì wú suǒ lí gǎi yān
后又命知制诰邵必、殿中丞苏唐卿详定天下印文，必、唐卿皆通篆籀，然亦无所厘改焉。
shén zōng xī níng wǔ nián zhào nèi wài guān jí xī dòng guān hé cì pái yìn bìng lìng shào fǔ jiān zhù zào sòng lǐ bù gěi fù
神宗熙宁五年，诏内外官及溪洞官合赐牌印，并令少府监铸造，送礼部给付。
yuán fēng sān nián guǎng xī jīng lüè sī yán zhī nán dān zhōu mò shì rěn gòng yín xiāng shī zi mǎ
元丰三年，广西经略司言，知南丹州莫世忍贡银、香、狮子、马。
suì cì yǐ yìn yǐ xī nán zhū dào wǔ shèng jūn dé zhèng guān jiā míng tiān guó zhǔ yìn wéi wén bìng yǐ nán dān zhōu cì shǐ yìn cì zhī réng zhào jīng lüè sī huǐ qí jiù yìn
遂赐以印，以"西南诸道武盛军德政官家明天国主印"为文，并以南丹州刺史印赐之，仍诏经略司毁其旧印。
liù nián jiù zhì gòng yuàn zhuān zhǎng gòng jǔ qí yìn yuē lǐ bù gòng jǔ yuàn zhī yìn yǐ fèi gòng yuàn shì guī lǐ bù bié zhù lǐ bù gòng jǔ zhī yìn
六年，旧制贡院专掌贡举，其印曰"礼部贡举院之印"，以废贡院，事归礼部，别铸"礼部贡举之印"。
shì suì shí èr yuè zhào zì jīn chén liáo suǒ shòu yìn wáng mò bìng cì suí zàng bù jí suí zàng yīn ér xíng yòng zhě lùn rú lǜ
是岁十二月，诏自今臣僚所授印，亡殁并赐随葬，不即随葬因而行用者，论如律。
zhōng xīng réng jiù zhì wéi sān xǐng shū mì yuàn yòng yín yìn liù bù yǐ xià yòng tóng yìn zhū lù jiān sī zhōu xiàn yì rú zhī
中兴仍旧制，惟三省、枢密院用银印，六部以下用铜印，诸路监司、州县亦如之。
sì jiān wéi cháng èr gěi yān shǔ zé cóng qí zhǎng
寺监惟长贰给焉，属则从其长。
ruò cāng kù guān shè cái yòng sī cún huò gěi zhī
若仓库关涉财用，司存，或给之。
jiān sī zhōu xiàn zhǎng guān yuē yìn liáo shǔ yuē jì
监司、州县长官曰印，僚属曰记。
yòu xià wú jì zhě zhǐ lìng běn dào gěi yǐ mù zhū jì wén dà fāng cùn
又下无记者，止令本道给以木朱记，文大方寸。
huò xián mìng chū jìng zhě yǐ fèng shǐ yìn gěi zhī fù mìng zé nà yú yǒu sī
或衔命出境者，以奉使印给之，复命则纳于有司。
hòu yǐ cháo mìng chū zhōu xiàn zhě yì rú zhī
后以朝命出州县者，亦如之。
xīn jìn shì zhì tuán sī yì jiǎ fèng shǐ yìn jié jú hái zhī
新进士置团司，亦假奉使印，结局还之。
cǐ cháng zhì yě
此常制也。
nán dù zhī hòu yǒu sī yìn jì duō wáng shī bǐ yí cǐ de gè zì shōu yòng
南渡之后，有司印记多亡失，彼遗此得，各自收用。
shàng fāng zhòng zhù gěi zhī jiā xíng zài èr zì huò guān nián hào yǐ bié xīn jiù rán qī wěi yóu wèi néng gé
尚方重铸给之，加"行在"二字，或冠年号以别新旧，然欺伪犹未能革。
qián dào èr nián lǐ bù qǐng jùn xiàn jiǎ jiè yìn jì zhě xī huǐ ér gèng zhù
乾道二年，礼部请郡县假借印记者，悉毁而更铸。
sì nián bīng bù shì láng chén mí zuò yán liù bù yìn cáng yú guān yǐ pái chū rù ér xū shǐ yòng yú hù wài huò jiè yòng yú tā tīng
四年，兵部侍郎陈弥作言："六部印藏于官，以牌出入，而胥史用于户外，或借用于他厅。
jìn yǒu wěi wéi wén fú dào yìn yǐ zhī qián liáng zhě yǒu wěi zuò zòu chāo dào chāi yù bǎo ér gǎi zhì zhě jiē màn cáng yǒu yǐ huì zhī
近有伪为文符、盗印以支钱粮者，有伪作奏钞、盗拆御宝而改秩者，皆慢藏有以诲之。
zhào sān xǐng shēn yán jiè chì
"诏三省申严戒敕。
shào xī yuán nián lǐ bù shì láng li yǎn yán wén shū yǒu yìn yǐ shì xìn fáng jiān gěi huǐ xī jīng shěng bù jù yǒu tiáo zhì
绍熙元年，礼部侍郎李𪩘言："文书有印，以示信防奸，给毁悉经省部，具有条制。
rán zhōu xiàn yán xún huò yǐ xiàn zuǒ ér yòng dōng nán jiāng yìn yǐ yuàn cáo ér yòng sī kòu jiù zhāng míng jì bù zhèng bì yì nán fáng
然州县沿循，或以县佐而用东南将印，以掾曹而用司寇旧章，名既不正，弊亦难防。
qǐng lìng yǒu sī zhì zhōu xiàn guān hé yòng yìn jì jiù yìn fēi suǒ dāng yòng zhě huǐ zhī
请令有司制州县官合用印记，旧印非所当用者，毁之。
shào xīng shí sì nián chén liáo yòu yán yìn xìn shì zhòng fán yǒu guān sī yìn jì nián shēn zhuàn wén bù míng hé gǎi zhù zhě fēi jìn chéng qǔ zhǐ bù dé gǎi zhù yān
绍兴十四年，臣僚又言："印信事重，凡有官司印记，年深篆文不明，合改铸者，非进呈取旨，不得改铸焉。
shí gèng zhù zhě chéng dū fǔ qián yǐn měi jiè yǐ tóng zhū jì gěi zhī
"时更铸者，成都府钱引，每界以铜朱记给之。
xíng zài dōu chá chǎng huì zǐ kù měi jiè gěi yìn èr shí wǔ guó yòng yìn sān niǔ gè yǐ sān xǐng hù fáng guó yòng sī huì zi yìn wéi wén
行在都茶场会子库，每界给印二十五：国用印三钮，各以"三省户房国用司会子印"为文；
jiǎn chá yìn wǔ niǔ gè yǐ tí lǐng huì zǐ kù jiǎn chá yìn wéi wén
检察印五钮，各以"提领会子库检察印"为文；
kù yìn wǔ niǔ gè yǐ huì zǐ kù yìn zào huì zǐ yìn wéi wén
库印五钮，各以"会子库印造会子印"为文；
hé tóng yìn shí èr niǔ nèi yī guàn wén èr niǔ gè yǐ huì zǐ kù yī guàn wén hé tóng yìn wéi wén
合同印十二钮，内一贯文二钮，各以"会子库一贯文合同印"为文；
wǔ bǎi wén èr bǎi wén zhǔn cǐ
五百文、二百文准此。
fán guó xiào shùn zhě gěi yǐ tóng yìn
蕃国效顺者，给以铜印。
ān nán guó wáng li tiān zuò qǐ yìn yǐ ān nán guó wáng zhī yìn liù zì wéi wén fāng èr cùn gěi pái jiē yǐ tóng zhù jīn tu
安南国王李天祚乞印，以"安南国王之印"六字为文，方二寸，给牌，皆以铜铸，金涂。
xī fān lǒng yòu jùn wáng zhào huái ēn qǐ yìn yǐ lǒng yòu jùn wáng zhī yìn wéi wén gěi zhī
西蕃陇右郡王赵怀恩乞印，以"陇右郡王之印"为文给之。
yí zhōu jiè wài zhū mán qǐ yìn yǐ yí zhōu guǎn xià jī mí mǒu zhōu zhī yìn wéi wén fán liù shí kē gěi zhī
宜州界外诸蛮乞印，以"宜州管下羁縻某州之印"为文，凡六十颗给之。
qí hòu wén wǔ bǎi sī jié cì suǒ zhù bù bèi zài
其后文武百司节次所铸，不备载。
zhū jì tóng jiù zhì
朱记，同旧制。
shào xīng èr nián shǐ zhù qīn xián zhái yì wáng fǔ tóng zhū jì
绍兴二年，始铸亲贤宅、益王府铜朱记。
èr shí qī nián gǎi zhù jiàn kāng hù bù dà jūn kù jì
二十七年，改铸建康户部大军库记。
sān shí nián zhù mǎ jūn sī tǒng zhì tǒng lǐng guān zhū jì
三十年，铸马军司统制、统领官朱记。
sān shí èr nián zhù shān gōng qìng wáng zhí jiǎng zàn dú zhū jì
三十二年，铸邓、恭、庆王直讲、赞读朱记。
lóng xīng yuán nián zhù dū du fǔ qiān tīng jì yòu zhù jì zhuāng kù jì
隆兴元年，铸都督府佥厅记，又铸寄桩库记。
èr nián zhù hù bù dà jūn kù kān hé kù zǐ jì èr niǔ hú guǎng zǒng lǐng suǒ fù yìn huì zǐ jì èr niǔ
二年，铸户部大军库勘合库子记二钮，湖广总领所覆印会子记二钮。
qián dào èr nián zhù chéng dōu qián yǐn wu zhū jì
乾道二年，铸成都钱引务朱记。
chún xī shí liù nián zhù jiàn kāng què huò wu zhōng mén dà mén zhī jì
淳熙十六年，铸建康榷货务中门大门之记。
fán nèi wài guān yǒu qǐng yú cháo zé zhù gěi yān
凡内外官有请于朝，则铸给焉。
yòng mù zhě yì zhī yǐ tóng
用木者，易之以铜。
fú quàn
符券。
táng yǒu yín pái fā yì qiǎn shǐ zé mén xià shěng gěi zhī
唐有银牌，发驿遣使，则门下省给之。
qí zhì kuò yī cùn bàn zhǎng wǔ cùn miàn kè lì zì yuē chì zǒu mǎ yín pái fán wǔ zì
其制，阔一寸半，长五寸，面刻隶字曰"敕走马银牌"，凡五字。
shǒu wèi qiào guàn yǐ wéi dài
首为窍，贯以韦带。
qí hòu ba zhī
其后罢之。
sòng chū lìng shū mì yuàn gěi quàn wèi zhī tóu zi
宋初，令枢密院给券，谓之"头子"。
tài zōng tài píng xīng guó sān nián li fēi xióng zhà chéng yì móu luàn fú zhū
太宗太平兴国三年，李飞雄诈乘驿谋乱，伏诛。
zhào ba shū mì yuàn quàn chéng yì zhě fù zhì yín pái kuò èr cùn bàn zhǎng liù cùn
诏罢枢密院券，乘驿者复制银牌，阔二寸半，长六寸。
yì yǐ bā fēn shū shàng sà èr fēi fèng xià sà èr qí lín liǎng biān nián yuè guàn yǐ hóng sī tāo
易以八分书，上钑二飞凤，下钑二麒麟，两边年月，贯以红丝绦。
duān gǒng zhōng yǐ shǐ chén hù biān bīng duō yí shī yòu ba yín pái fù gěi shū mì yuàn quàn
端拱中，以使臣护边兵多遗失，又罢银牌，复给枢密院券。
rén zōng kāng dìng yuán nián wǔ yuè hàn lín xué shì chéng zhǐ dīng dù hàn lín xué shì wáng yáo chén zhī zhì gào yè qīng chén děng qǐng zhì jūn zhōng chuán xìn pái jí bīng fú shì zhào lìng liǎng zhì yǔ duān míng diàn xué shì li shū xiáng dìng zòu wén
仁宗康定元年五月，翰林学士承旨丁度、翰林学士王尧臣、知制诰叶清臣等请制军中传信牌及兵符事，诏令两制与端明殿学士李淑详定，奏闻：
jūn zhōng fú xìn qiè yào dù jué jiān zhà shēn hé jī yi
军中符信，切要杜绝奸诈，深合机宜。
jīn qǐng xià yǒu sī zào tóng bīng fú gěi zhū lù zǒng guǎn zhǔ jiàng měi fā bīng sān bǎi rén huò quán zhǐ huī yǐ shàng jí yòng
今请下有司造铜兵符，给诸路总管主将，每发兵三百人或全指挥以上即用。
yòu bié zào chuán xìn zhū qī mù pái gěi yīng jūn zhōng wǎng lái zhī chù měi chuán dá hào lìng guān bào huì hé jí fā bīng sān bǎi rén yǐ xià jí yòng
又别造传信朱漆木牌，给应军中往来之处，每传达号令、关报会合及发兵三百人以下即用。
yòu jiǎn dào fú yàn qīng jūn lǜ yǒu zì yàn yì qǐ lìng yú yí dié chuán xìn pái shàng liǎng chù cān yàn shǐ yòng
又检到符彦卿《军律》有字验，亦乞令于移牒、传信牌上，两处参验使用。
yī tóng bīng fú hàn zhì tóng zhù shàng kè hǔ xíng
一、铜兵符：汉制，铜铸，上刻虎形。
jīn wén huáng chéng sī jiàn yǒu mù yú qì qǐ lìng yǒu sī yòng mù qì xíng zhuàng jīng qiǎo zhù zào
今闻皇城司见有木鱼契，乞令有司用木契形状，精巧铸造。
shǎn xī wǔ lù měi lù yī hàn zhì gè gěi yī zhì èr shí jì èr shí miàn gēng huàn gěi yòng réng yǐ gōng dié wèi zhào yàn
陕西五路，每路依汉制各给一至二十，计二十面，更换给用，仍以公牒为照验。
èr chuán xìn mù pái xiān cháo jiù zhì hé yòng jiān mù zhū qī wèi zhī zhǎng liù cùn kuò sān cùn fù bèi kè zì ér zhōng fēn zhī zì yún mǒu lù chuán xìn pái
二、传信木牌：先朝旧制，合用坚木朱漆为之，长六寸，阔三寸，腹背刻字而中分之，字云某路传信牌。
què zhì chí cáo yá fèng xiāng hé
却置池槽，牙缝相合。
yòu záo èr qiào zhì bǐ mò shàng tiè zhǐ shū suǒ chuán dá shì
又凿二窍，置笔墨，上帖纸，书所传达事。
yòng yìn yìn hào shàng yǐ pí xì wǎng lái jūn lì zhī xiàng
用印印号上，以皮系往来军吏之项。
lín zhèn chuán yán yīng yǒu qǔ suǒ bìng yǐ cǐ pái wèi xìn xiě qí shàng
临阵传言，应有取索，并以此牌为信，写其上。
rú yǐ xiǎo huì shī xíng qì fù shū pái shàng qiǎn huí
如已晓会施行讫，复书牌上遣回。
jīn qǐ xià yǒu sī zào pái měi lù gè gěi yī miàn wèi yàng yú lìng běn sī yī cǐ zhì zào fēn gěi zhū chǔ gēng huàn shǐ yòng
今乞下有司造牌，每路各给一面为样，余令本司依此制造，分给诸处，更换使用。
chéng zhài fēn tún jūn mǎ shì xū wǎng lái guān huì zhī chù yì rú shù gěi yǔ
城砦分屯军马，事须往来关会之处，亦如数给与。
sān zì yàn fán jūn xíng jì huì bù miǎn wén dié huò zhǔ sī yí shī jù zuì dān shǐ bèi qín jūn zhōng suǒ móu zì rán xiè lòu
三、字验：凡军行计会，不免文牒，或主司遗失惧罪，单使被擒，军中所谋，自然泄露。
gù měi fēn tún jūn mǎ zhī shí yǔ zhǔ jiàng mì dìng zì hào gè zhǎng yī tòng bù lìng zuǒ yòu rén zhī qí yì lǐ
故每分屯军马之时，与主将密定字号，各掌一通，不令左右人知其义理。
dàn yú xún cháng gōng zhuàng wén yí nèi yǐ cǐ zì sī wéi qì yuē yǒu suǒ shī xíng yī cǐ cān yàn
但于寻常公状文移内，以此字私为契约，有所施行，依此参验。
bù dé zì yǒu chóng dié jí yòng xiōng è xián yí zhī yǔ
不得字有重叠，及用凶恶嫌疑之语。
měi yòng wén dié zhī shàng bié xíng xiě cǐ zì yàn qì yìn qí shàng fā wǎng
每用文牒之上，别行写此字验，讫，印其上发往。
rú suǒ qǐng bào dào xǔ jí yī hào què xiě yìn qiǎn huí
如所请报，到，许，即依号却写印遣回；
rú bù xǔ jí kōng zhī
如不许，即空之。
cǐ wéi zhǔ jiàng zì zhī tā rén jiē bù dé cè
此惟主将自知，他人皆不得测。
fú yàn qīng yuán yòng sì shí tiáo yǐ sì shí zì wèi hào
符彦卿元用四十条，以四十字为号；
jīn jiǎn de zhǐ yǒu sān shí qī tiáo nèi yì yǒu bù jí zhī shì jīn jiǎn zuò èr shí bā zì
今检得只有三十七条，内亦有不急之事，今减作二十八字。
suǒ guì jūn zhōng róng lǚ zhī rén shì jiǎn yì jì
所贵军中戎旅之人，事简易记。
zhào bìng cóng zhī
诏并从之。
jiā yòu sì nián sān sī shǐ zhāng fāng píng biān yì quàn zé lì fán qī shí sì tiáo cì míng jiā yòu yì lìng
嘉祐四年，三司使张方平编驿券则例，凡七十四条，赐名《嘉祐驿令》。
shén zōng xī níng wǔ nián zhào xi zuō fang zhù zào zhū tóng fú sān shí sì fù lìng sān sī gěi zuǒ qì fù zhū mén yòu qì fù dà nèi yào shi kù
神宗熙宁五年，诏西作坊铸造诸铜符三十四副，令三司给左契付诸门，右契付大内钥匙库。
jīn hòu zhū mén lún chāi rén yuán yī shí zhuǎn tóng qì rù fù kù kān tóng
今后诸门轮差人员，依时转铜契入，赴库勘同。
qí tiě pái zhǐ qǐng rén zì zhí zài wài zhàng zhǐ sù
其铁牌只请人自执，在外仗止宿。
běn kù yī lòu kè fā yào shi fù wài zhàng yàn qǐng rén tiě pái gěi fù hou kāi mén qì què zhí tiě pái nà yào shi qǐng chū tóng qì
本库依漏刻发钥匙，付外仗验请人铁牌给付，候开门讫，却执铁牌纳钥匙，请出铜契。
zhì wǎn què yī shàng qǐng nà
至晚却依上请纳。
qí kāi mén cháo pái liù miàn yì suí tóng qì yī jiù fā fàng
其开门朝牌六面，亦随铜契依旧发放。
shí shén zōng yǐ jīng chéng mén jìn bù yán sù wú fú qì mìng shū mì yuàn yuē jiù zhì gēng zào tóng qì zhōng kè yú xíng yǐ mén míng shí zhī fēn zuǒ yòu gěi nà yǐ jiè bù yú ér qǐ bì zhī fǎ mì yú jiù yǐ
时神宗以京城门禁不严，素无符契，命枢密院约旧制，更造铜契，中刻鱼形，以门名识之，分左右给纳，以戒不虞，而启闭之法密于旧矣。
yuán fēng yuán nián xiáng dìng lǐ wén suǒ yán jiù nán jiāo shì chē jià chū rù xuān dé mén tài miào líng xīng mén zhū què mén nán xūn mén jiē kān jiàn
元丰元年，详定礼文所言："旧南郊式，车驾出入宣德门、太庙灵星门、朱雀门、南薰门，皆勘箭。
xī níng zhōng yīn cān zhī zhèng shì wáng guī yì yǐ ba kān jiàn ér kān qì zhī shì shàng cún
熙宁中，因参知政事王珪议，已罢勘箭，而勘契之式尚存。
chūn qiū zhī yì bù gǎn yǐ suǒ bù xìn jiā zhī zūn zhě
《春秋》之义，不敢以所不信加之尊者；
qiě léi dòng tiān xíng wú róng yí èr bì shǐ shuí hé ér hòu guò mén bù yīng diǎn lǐ
且雷动天行，无容疑贰，必使谁何而后过门，不应典礼。
kǎo xiáng shì shǐ bú jiàn yú kāi bǎo lǐ
考详事始，不见于《开宝礼》。
xián píng zhōng chū zǎi yú yí zhù gài dāng shí lǐ guān zhī shī
咸平中，初载于仪注，盖当时礼官之失。
qǐng zì jīn chē jià chū rù ba kān qì
请自今车驾出入，罢勘契。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
gāo zōng jiàn yán sān nián gǎi zhù hǔ fú shū mì yuàn zhǔ zhī
高宗建炎三年，改铸虎符，枢密院主之。
qí zhì yǐ tóng wèi zhī zhǎng liù cùn kuò sān cùn kè zhuàn ér zhōng fēn zhī yǐ zuǒ qì gěi zhū lù yòu qì cáng zhī
其制以铜为之，长六寸，阔三寸，刻篆而中分之，以左契给诸路，右契藏之。
mén fú zhì yǐ zēng guǒ zhǐ bǎn wèi zhī hào huáng chéng sī zhǎng zhī
门符制，以缯裹纸版，谓之"号"，皇城司掌之。
chì rù jìn wèi hào huáng líng bā jiǎo sān qiān dào
敕入禁卫号，黄绫八角，三千道；
rù diàn mén huáng juàn yǐ fāng yī qiān dào
入殿门黄绢以方，一千道；
rù gōng mén huáng juàn yǐ yuán bā qiān dào
入宫门黄绢以圆，八千道；
rù huáng chéng mén huáng juàn yǐ zhǎng sān qiān dào
入皇城门黄绢以长，三千道。
shào xīng èr nián zhēng yuè suǒ dìng yě
绍兴二年正月所定也。
hòu gèng gōng mén hào yǐ fēi hóng juàn fāng huáng chéng mén yǐ fēi hóng juàn yuán suì jiǔ yòng zhī
后更宫门号以绯红绢方，皇城门以绯红绢圆，遂久用之。
hòu fù jǐn yǐ huáng huò fāng huò yuán gè suí qí zhì
后复尽以黄，或方或圆，各随其制。
yòu yǒu xí pái qí zhì yǒu jīn zì pái qīng zì pái hóng zì pái
又有檄牌，其制有金字牌、青字牌、红字牌。
jīn zì pái zhě rì xíng sì bǎi lǐ yóu zhì zhī zuì sù dì yě
金字牌者，日行四百里，邮置之最速递也；
fán shè shū jí jūn jī yào qiē zé yòng zhī yóu nèi shì shěng fā qiǎn yān
凡赦书及军机要切则用之，由内侍省发遣焉。
qián dào mò shū mì yuàn zhì cí huáng qīng zì pái rì xíng sān bǎi wǔ shí lǐ jūn qī jí sù zé yòng zhī
乾道末，枢密院置雌黄青字牌，日行三百五十里，军期急速则用之。
chún xī mò zhào rǔ yú zài shū guǎn nǎi zuò hēi qī hóng zì pái zòu wěi zhū lù tí jǔ guān cuī dū suì xiào chí sù zuì shèn zhě yǐ yì shǎng fá
淳熙末，赵汝愚在枢筦，乃作黑漆红字牌，奏委诸路提举官催督，岁校迟速最甚者，以议赏罚。
qí hòu shàng shū shěng yì zhǒng xíng zhī réng mìng zhú zhōu tōng pàn jù chū rù jiè rì shí zhuàng shēn shěng
其后尚书省亦踵行之，仍命逐州通判具出入界日时状申省。
jiǔ zhī jī huǎn fù rú gù
久之，稽缓复如故。
shào xī mò suì zhì bǎi pù yān
绍熙末，遂置摆铺焉。
gōng shì
宫室。
biàn sòng zhī zhì chǐ ér bù kě yǐ xun
汴宋之制，侈而不可以训。
zhōng xīng fú yù wéi wu jiǎn shěng gōng diàn yóu pǔ
中兴，服御惟务简省，宫殿尤朴。
huáng dì zhī jū yuē diàn zǒng yuē dà nèi yòu yuē nán nèi běn háng zhōu zhì yě
皇帝之居曰殿，总曰大内，又曰南内，本杭州治也。
shào xīng chū chuàng wèi zhī
绍兴初，创为之。
xiū bīng hòu shǐ zuò chóng zhèng chuí gǒng èr diàn
休兵后，始作崇政、垂拱二殿。
jiǔ zhī yòu zuò tiān zhāng děng liù gé
久之，又作天章等六阁。
qǐn diàn yuē fú níng diàn
寝殿曰福宁殿。
chún xī chū xiào zōng shǐ zuò shè diàn wèi zhī xuǎn dé diàn
淳熙初，孝宗始作射殿，谓之选德殿。
bā nián qiū yòu gǎi hòu diàn yōng shè wéi bié diàn qǔ jiù míng wèi zhī yán hé diàn biàn zuò shì shì zé yù zhī
八年秋，又改后殿拥舍为别殿，取旧名，谓之延和殿，便坐视事则御之。
tā rú zǐ chén wén dé jí yīng dà qìng jiǎng wǔ wéi suí shí suǒ yù zé yì qí míng
他如紫宸、文德、集英、大庆、讲武，惟随时所御，则易其名。
zǐ chén diàn yù shuò shòu cháo zé yù yān
紫宸殿，遇朔受朝则御焉；
wén dé diàn jiàng shè zé yù yān
文德殿，降赦则御焉；
jí yīng diàn lín xuān cè shì zé yù yān
集英殿，临轩策士则御焉；
dà qìng diàn xíng cè lǐ zé yù yān
大庆殿，行册礼则御焉；
jiǎng wǔ diàn yuè wǔ zé yù yān
讲武殿，阅武则御焉。
qí shí chuí gǒng chóng zhèng èr diàn quán gèng qí hào ér yǐ
其实垂拱、崇政二殿，权更其号而已。
èr diàn suī yuē dà diàn qí xiū guǎng jǐn rú dà jùn zhī shè tīng
二殿虽曰大殿，其修广仅如大郡之设厅。
chún xī zài xiū zhǐ xún qí jiù
淳熙再修，止循其旧。
měi diàn wèi wū wǔ jiān shí èr jià xiū liù zhàng guǎng bā zhàng sì chǐ
每殿为屋五间，十二架，修六丈，广八丈四尺。
diàn nán yán wū sān jiān xiū yī zhàng wǔ chǐ guǎng yì rú zhī
殿南檐屋三间，修一丈五尺，广亦如之。
liǎng duǒ diàn gè èr jiān dōng xī láng gè èr shí jiān nán láng jiǔ jiān
两朵殿各二间，东西廊各二十间，南廊九间。
qí zhōng wèi diàn mén sān jiān liù jià xiū sān zhàng guǎng sì zhàng liù chǐ
其中为殿门，三间六架，修三丈，广四丈六尺。
diàn hòu yōng shè qī jiān jí wéi yán hé qí zhì yóu bēi bì jiē yī jí xiǎo rú cháng rén suǒ jū ér yǐ
殿后拥舍七间，即为延和，其制尤卑，陛阶一级，小如常人所居而已。
fèng tài shàng zé yǒu dé shòu gōng zhòng huá gōng shòu kāng gōng fèng shèng mǔ zé yǒu cí níng gōng cí fú gōng shòu cí gōng
奉太上则有德寿宫、重华宫、寿康宫，奉圣母则有慈宁宫、慈福宫、寿慈宫。
dé shòu gōng zài dà nèi běi wàng xiān qiáo gù yòu wèi zhī běi nèi shào xīng sān shí èr nián suǒ zào gōng chéng zhào yǐ dé shòu gōng wèi míng gāo zōng wéi shàng huáng yù zhī
德寿宫在大内北望仙桥，故又谓之北内，绍兴三十二年所造，宫成，诏以德寿宫为名，高宗为上皇御之。
zhòng huá gōng jí dé shòu gōng yě xiào zōng xùn wèi yù zhī
重华宫即德寿宫也，孝宗逊位御之。
shòu kāng gōng jí níng fú diàn yě
寿康宫即宁福殿也。
chū chéng xiàng zhào rǔ yú yì yǐ mì shū shěng wèi tài níng gōng yǐ ér bù guǒ xíng yǐ cí yì huáng hòu wài dì wèi zhī
初，丞相赵汝愚议以秘书省为泰宁宫，已而不果行，以慈懿皇后外第为之。
shàng huáng bù yù qiān yīn yǐ jiù níng fú diàn wéi shòu kāng gōng guāng zōng xùn wèi yù zhī
上皇不欲迁，因以旧宁福殿为寿康宫，光宗逊位御之。
dà nèi yuàn zhōng tíng diàn yì wú zēng qí míng chēng kě jiàn zhě jǐn yǒu fù gǔ diàn sǔn zhāi guān táng fú róng gé cuì hán táng qīng huá gé luó mù táng yǐn xiù chéng bì yǐ guì yǐn xiù bì lín táng zhī lèi cǐ nán nèi yě
大内苑中，亭殿亦无增，其名称可见者，仅有复古殿、损斋、观堂、芙蓉阁、翠寒堂、清华阁、椤木堂、隐岫、澄碧、倚桂、隐秀、碧琳堂之类，此南内也。
běi nèi yuàn zhōng zé yǒu dà chí yǐn xī hú shuǐ zhù zhī qí shàng dié shí wéi shān xiàng fēi lái fēng
北内苑中，则有大池，引西湖水注之，其上叠石为山，象飞来峰。
yǒu lóu yuē jù yuǎn jìn yù zhōu huí sì fēn zhī
有楼曰聚远，禁篽周回，四分之。
dōng zé xiāng yuǎn qīng shēn yuè tái méi pō sōng jú sān jìng qīng yán qīng xīn fú róng gāng
东则香远、清深、月台、梅坡、松菊三径、清妍、清新、芙蓉冈，
nán zé zài xīn xīn xīn shè tīng lín fù càn jǐn zhì lè bàn zhàng hóng qīng kuàng xiè bì
南则载忻、欣欣、射厅、临赋、灿锦、至乐、半丈红、清旷、泻碧，
xi zé lěng quán wén xìng guǎn jìng lè huàn xī
西则冷泉、文杏馆、静乐、浣溪，
běi zé jiàng huá hàn chuán fǔ cuì chūn táo pán sōng
北则绛华、旱船、俯翠、春桃、盘松。
huáng tài zǐ gōng yuē dōng gōng
皇太子宫曰东宫。
qí wèi chū gé dàn tīng dú yú zī shàn táng táng zài gōng mén nèi
其未出阁，但听读于资善堂，堂在宫门内。
yǐ shòu cè zé jū dōng gōng gōng zài lì zhèng mén nèi
已受册，则居东宫，宫在丽正门内。
shào xīng sān shí èr nián shǐ zhì xiào zōng jū zhī
绍兴三十二年始置，孝宗居之；
zhuāng wén tài zǐ lì fù jū zhī
庄文太子立，复居之。
guāng zōng wèi tài zǐ xiào zōng wèi fǔ chén yuē jīn hòu dōng gōng bù xū chuàng jiàn zhèn gōng zhōng gōng diàn duō suǒ bù yù kě yí xiū zhī
光宗为太子，孝宗谓辅臣曰："今后东宫不须创建，朕宫中宫殿，多所不御，可移修之。
zì shì jiē bù bié jiàn
"自是皆不别建。
chún xī èr nián shǐ chuàng shè táng yī wèi yóu yì zhī suǒ pǔ zhōng yǒu róng guān yù yuān qīng shǎng děng táng fèng shān lóu jiē yàn xī zhī de yě
淳熙二年，始创射堂一，为游艺之所，圃中有荣观玉渊清赏等堂、凤山楼，皆宴息之地也。
mù diàn jí zhōu guān dà xiǎo cì yě
幕殿，即《周官》大、小次也。
dōng dōu shí jiāo tán dà cì wèi zhī qīng chéng sì qián yī rì sù zhāi yì yān
东都时，郊坛大次谓之青城，祀前一日宿斋诣焉。
qí zhì zhōng yǒu èr diàn wài yǒu liù mén qián yuē tài yīn hòu yuē gǒng jí dōng yuē xiáng xī xi yuē jǐng yào dōng piān yuē chéng hé xī piān yuē yíng xǐ
其制，中有二殿，外有六门：前曰泰禋，后曰拱极，东曰祥曦，西曰景曜，东偏曰承和，西偏曰迎禧。
dà diàn yuē duān chéng biàn diàn yuē xī chéng
大殿曰端诚，便殿曰熙成。
zhōng xīng hòu yǐ shì tiān shàng zhì lǚ zhào jiāo tán bù dé jiàn zhāi gōng wéi shè mù wū ér yǐ
中兴后，以事天尚质，屡诏郊坛不得建斋宫，惟设幕屋而已。
qí zhì jià mù ér yǐ wěi wèi zhàng shàng xià sì páng zhōu yǐ wò yì yǐ xiàng gōng shì wèi zhī mù diàn
其制，架木而以苇为障，上下四旁周以幄帟，以象宫室，谓之幕殿。
jí xíng shì yòu yú tán suǒ shè xiǎo cì
及行事，又于坛所设小次。
dà xiǎo cì zhī wài yòu yǒu wàng jì diàn yù yǔ zé xíng shì yú zhōng
大、小次之外，又有望祭殿，遇雨则行事于中。
dōng dōu shí wéi wǎ wū wǔ jiān zhōu wéi zhòng láng
东都时为瓦屋五间，周围重廊。
zhōng xīng hòu wéi shè wěi wū gài fǎng qīng miào máo wū zhī zhì yě
中兴后，惟设苇屋，盖仿清庙茅屋之制也。
chén shù shì wū zhì dù
臣庶室屋制度。
zǎi xiàng yǐ xià zhì shì zhī suǒ yuē shěng yuē tái yuē bù yuē sì yuē jiān yuē yuàn zài wài jiān sī zhōu jùn yuē yá
宰相以下治事之所曰省、曰台、曰部、曰寺、曰监、曰院，在外监司、州郡曰衙。
zài wài chēng yá ér zài nèi zhī gōng qīng dài fū shì bù chēng zhě àn táng zhì tiān zǐ suǒ jū yuē yá gù chén xià bù dé chēng
在外称衙而在内之公卿、大夫、士不称者，按唐制，天子所居曰衙，故臣下不得称。
hòu zài wài fān zhèn yì tiě yuē yá suì wéi chén xià tōng chēng
后在外藩镇亦僣曰衙，遂为臣下通称。
jīn dì jū suī bù yuē yá ér zài nèi shěng bù sì jiān zhī míng zé réng táng jiù yě
今帝居虽不曰衙，而在内省部、寺监之名，则仍唐旧也。
rán yì zài nèi zhě wèi zūn zhě bì zài wài zhě yuǎn jūn wú xián yú
然亦在内者为尊者避，在外者远君无嫌欤？
sī jū zhí zhèng qīn wáng yuē fǔ yú guān yuē zhái shù mín yuē jiā
私居，执政、亲王曰府，余官曰宅，庶民曰家。
zhū dào fǔ gōng mén de shī jǐ ruò sī mén zé jué wèi qióng xiǎn jīng ēn cì zhě xǔ zhī
诸道府公门得施戟，若私门则爵位穹显经恩赐者，许之。
zài nèi guān bù shè yì bì jūn yě
在内官不设，亦避君也。
fán gōng yǔ dòng shī wǎ shòu mén shè bì hù
凡公宇，栋施瓦兽，门设梐枑。
zhū zhōu zhèng yá mén jí chéng mén bìng shī chī wěi bù dé shī jù que
诸州正牙门及城门，并施鸱尾，不得施拒鹊。
liù pǐn yǐ shàng zhái shè xǔ zuò wū tóu mén
六品以上宅舍，许作乌头门。
fù zǔ shě zhái yǒu zhě zǐ sūn xǔ réng zhī
父祖舍宅有者，子孙许仍之。
fán mín zhù jiā bù dé shī zhòng gǒng zǎo jǐng jí wǔ sè wén cǎi wèi shì réng bù dé sì pù fēi yán
凡民庶家，不得施重栱、藻井及五色文采为饰，仍不得四铺飞檐。
shù rén shě wū xǔ wǔ jià mén yī jiān liǎng shà ér yǐ
庶人舍屋，许五架，门一间两厦而已。