xuǎn jǔ sān xué xiào shì lǜ xué děng shì fù
◎选举三（学校试律学等试附）
fán xué jiē lì guó zǐ jiàn
凡学皆隶国子监。
guó zǐ shēng yǐ jīng cháo qī pǐn yǐ shàng zǐ sūn wèi zhī chū wú dìng yuán hòu yǐ èr bǎi rén wèi é
国子生，以京朝七品以上子孙为之，初无定员，后以二百人为额。
tài xué shēng yǐ bā pǐn yǐ xià zǐ dì ruò shù rén zhī jùn yì zhě wèi zhī
太学生，以八品以下子弟若庶人之俊异者为之。
jí sān shè fǎ xíng zé tài xué shǐ dìng zhì wài shè shēng èr qiān rén nèi shè shēng sān bǎi rén shàng shè shēng bǎi rén
及三舍法行，则太学始定置外舍生二千人，内舍生三百人，上舍生百人。
shǐ rù xué yàn suǒ lì zhōu gōng jù shì bǔ wài shè zhāi cháng yù yuè shū qí xíng yì yú jí
始入学，验所隶州公据，试补外舍，斋长、谕月书其行艺于籍。
xíng wèi lǜ jiào bù lì guī ju yì wèi zhì jīng chéng wén
行谓率教不戾规矩，艺谓治经程文。
jì zhōng kǎo yú xué yù cì xué lù cì zhèng cì bó shì hòu kǎo yú cháng èr
季终考于学谕，次学录，次正，次博士，后考于长贰。
suì zhōng huì qí gāo xià shū yú jí yǐ sì fù shì cān yàn ér xù jìn zhī
岁终会其高下，书于籍，以俟复试，参验而序进之。
fán sī shì mèng yuè jīng yì zhòng yuè lùn jì yuè cè
凡私试，孟月经义，仲月论，季月策。
fán gōng shì chū chǎng jīng yì cì chǎng lùn cè
凡公试，初场经义，次场论策。
shì shàng shè rú shěng shì fǎ
试上舍，如省试法。
fán nèi shè xíng yì yǔ suǒ shì zhī yè jù yōu wéi shàng shě shàng děng qǔ zhǐ shòu guān
凡内舍，行艺与所试之业俱优，为上舍上等，取旨授官；
yī yōu yī píng wèi zhōng děng yǐ sì diàn shì
一优一平为中等，以俟殿试；
jù píng ruò yī yōu yī fǒu wéi xià děng yǐ sì shěng shì
俱平若一优一否为下等，以俟省试。
yuán yòu jiān zhì guǎng wén guǎn shēng èr qiān sì bǎi rén yǐ dài sì fāng yóu shì shì jīng shī zhě
元祐间，置广文馆生二千四百人，以待四方游士试京师者。
lǜ xué shēng wú dìng yuán tā zá xué fèi zhì wú cháng
律学生无定员，他杂学废置无常。
chóng níng jiàn pì yōng yú jiāo yǐ chù gòng shì ér sān shè kǎo xuǎn fǎ nǎi biàn tiān xià
崇宁建辟雍于郊，以处贡士，而三舍考选法乃遍天下。
yú shì yóu zhōu jùn gòng zhī pì yōng yóu pì yōng shēng zhī tài xué ér xué xiào zhī zhì yì xiáng
于是由州郡贡之辟雍，由辟雍升之太学，而学校之制益详。
fán guó zǐ yǐ zòu yīn ēn guǎng gù xué xiào bù yù kǎo xuǎn qí de rù guān cì chū shēn zhě duō yóu quán shì
凡国子以奏荫恩广，故学校不预考选，其得入官赐出身者，多由铨试。
chū guó zǐ jiàn yīn zhōu jiù zhì pō zēng xué shè yǐ yīng yìn zǐ sūn lì xué shòu yè
初，国子监因周旧制，颇增学舍，以应荫子孙隶学受业。
kāi bǎo bā nián guó zǐ jiàn shàng yán shēng tú jiù shù qī shí rén fèng zhào fēn xí wǔ jīng rán xì jí zhě huò jiǔ bù zhì ér zài jīng jìn shì zhū kē cháng fù jiǎng xí yì yè qǐng yǐ bǔ jiàn shēng zhī quē
开宝八年，国子监上言："生徒旧数七十人，奉诏分习《五经》，然系籍者或久不至，而在京进士、诸科，常赴讲席肄业，请以补监生之阙。
zhào cóng zhī
皇帝下诏同意了他的建议。
jǐng dé jiān xǔ wén wǔ shēng cháo guān dí qīn fù guó xué qǔ jiě ér yuǎn xiāng jiǔ yù jīng shī qí wén yì kě chēng yǒu běn xiāng mìng guān bǎo rèn jiān guān yàn zhī yì tīng fù xué chōng gòng
景德间，许文武升朝官嫡亲附国学取解，而远乡久寓京师，其文艺可称，有本乡命官保任，监官验之，亦听附学充贡。
rén zōng shí shì zhī fú rú shù zhě bù kě shèng shǔ
仁宗时，士之服儒术者不可胜数。
jí wèi chū cì yǎn zhōu xué tián yǐ ér mìng fān fǔ jiē de lì xué
即位初，赐兖州学田，已而命藩辅皆得立学。
qìng lì sì nián zhào yuē rú zhě tōng tiān de rén zhī lǐ míng gǔ jīn zhì luàn zhī yuán kě wèi bó yǐ
庆历四年，诏曰："儒者通天、地、人之理，明古今治乱之原，可谓博矣。
rán xué zhě bù dé chěng qí shuō ér yǒu sī wu xiān shēng bìng zhāng jù yǐ jū qiān zhī zé wú háo jùn qí wěi zhī shì hé yǐ fèn yān
然学者不得骋其说，而有司务先声病章句以拘牵之，则吾豪隽奇伟之士，何以奋焉？
shì yǒu chún míng pǔ mào zhī měi ér wú xiào xué yǎng chéng zhī fǎ shǐ yǔ bù xiào bìng jìn zé fu yì dé mǐn xíng hé yǐ jiàn yān
士有纯明朴茂之美，而无𢽾学养成之法，使与不肖并进，则夫懿德敏行，何以见焉？
cǐ qǔ shì zhī shén bì ér xué zhě zì yǐ wéi huàn
此取士之甚敝，而学者自以为患。
fu yù rén yǐ bù zhě bù kě zé qí hòu yě
夫遇人以簿者，不可责其厚也。
jīn zhèn jiàn xué xìng shàn yǐ zūn zǐ dài fū zhī xíng
今朕建学兴善，以尊子大夫之行；
gēng zhì gé bì yǐ jǐn xué zhě zhī cái
更制革敝，以尽学者之才。
yǒu sī qí wu yán xùn dǎo jīng chá jǔ yǐ chēng zhèn yì
有司其务严训导、精察举，以称朕意。
xué zhě qí jìn dé xiū yè wú shī qí shí
学者其进德修业，无失其时。
qí lìng zhōu ruò xiàn jiē lì xué běn dào shǐ zhě xuǎn bù shǔ guān wèi jiào shòu yuán bù zú qǔ yú xiāng lǐ sù xué yǒu dào yè zhě
其令州若县皆立学，本道使者选部属官为教授，员不足，取于乡里宿学有道业者。
yóu shì zhōu jùn fèng zhào xīng xué ér shì yǒu suǒ quàn yǐ
"由是州郡奉诏兴学，而士有所劝矣。
tiān zhāng gé shì jiǎng wáng zhū yán guó zǐ jiàn měi kē chǎng zhào xià xǔ pǐn guān zi tóu zhuàng shì yì gěi dié chōng guǎng wén tài xué lǜ xué sān guǎn xué shēng duō zhì qiān yú
天章阁侍讲王洙言："国子监每科场诏下，许品官子投状试艺，给牒充广文、太学、律学三馆学生，多致千余。
jiù shì shì yǐ zé shēng tú sàn guī jiǎng guān yǐ xí dàn wèi yóu yù zhī suǒ shū wú yì xí zhī fǎ
就试试已，则生徒散归，讲官倚席，但为游寓之所，殊无肄习之法。
jū cháng tīng jiǎng zhě yī èr shí rén ěr
居常听讲者，一二十人尔。
nǎi xiàn zài xué mǎn wǔ bǎi rì jiù yǐ cháng chōng gòng zhě zhǐ bǎi rì
"乃限在学满五百日，旧已尝充贡者止百日。
běn shòu guān huì qí shí jīng cháo guān bǎo rèn shǐ yù qiū shì měi shí rén yǔ jiě sān rén
本授官会其实，京朝官保任，始预秋试，每十人与解三人。
fán rù xué shòu yè yuè dàn jí qīn shū dào lì
凡入学授业，月旦即亲书到历。
rú yù sī gù huò jí gào guī níng jiē gěi jiǎ wéi chéng jí qī yuè bù lái cān zhě qù qí jí
如遇私故或疾告、归宁，皆给假，违程及期月不来参者，去其籍。
hòu jiàn guān yú jìng jí yán fēi biàn suì ba tīng dú rì xiàn
后谏官余靖极言非便，遂罢听读日限。
chū lì sì mén xué zì bā pǐn zhì shù rén zǐ dì chōng xué shēng suì yī shì bǔ
初立四门学，自八品至庶人子弟充学生，岁一试补。
chà xué guān suǒ sù mí fēng xiào qí yì shū míng shàng wén ér hòu gěi dié bù zhōng shì zhě réng tīng dú ruò sān shì bù zhōng zé chū zhī
差学官锁宿、弥封校其艺，疏名上闻而后给牒，不中式者仍听读，若三试不中，则出之。
wèi jǐ xué fèi
未几，学废。
shí tài xué zhī fǎ kuān jiǎn ér shàng zhī rén bì qiú tiān xià xián shì shǐ zhuān jiào dǎo guī ju zhī shì
时太学之法宽简，而上之人必求天下贤士，使专教导规矩之事。
ān dìng hú yuàn shè jiào sū hú jiān èr shí yú nián shì fāng shàng cí fù hú xué dú lì jīng yì zhì shì zhāi yǐ dūn shí xué
安定胡瑗设教苏、湖间二十余年，世方尚词赋，湖学独立经义治事斋，以敦实学。
huáng yòu mò zhào yuàn wèi guó zi jiān zhí jiǎng shù nián jìn tiān zhāng gé shì jiǎng yóu jiān xué zhèng
皇祐末，召瑗为国子监直讲，数年，进天章阁侍讲，犹兼学正。
qí chū rén wèi xìn fú bàng yì fēng qǐ yuàn qiáng lì bù juàn zú yǐ yǒu lì
其初人未信服，谤议蜂起，瑗强力不倦，卒以有立。
měi gōng sī shì ba zhǎng yí lǜ zhū shēng huì yú shǒu shàn yǎ yuè gē shī yǐ yè nǎi sàn
每公私试罢，掌仪率诸生会于首善，雅乐歌诗，乙夜乃散。
shì huò bù yuǎn shù qiān lǐ lái jiù shī zhī jiē zhōng xīn yuè fú
士或不远数千里来就师之，皆中心悦服。
yǒu sī qǐng xià hú xué qǔ qí fǎ yǐ jiào tài xué
有司请下湖学，取其法以教太学。
shén zōng yóu chuí yì rú xué zì jīng shī zhì jùn xiàn jì jiē yǒu xué
神宗尤垂意儒学，自京师至郡县，既皆有学。
suì shí yuè gè yǒu shì chéng qí yì néng yǐ chà cì shēng shě qí zuì yōu zhě wéi shàng shě miǎn fā jiè jí lǐ bù shì ér tè cì zhī dì
岁时月各有试，程其艺能，以差次升舍，其最优者为上舍，免发解及礼部试而特赐之第。
suì zhuān yǐ cǐ qǔ shì
遂专以此取士。
tài xué shēng yuán qìng lì cháng zhì nèi shè shēng èr bǎi rén
太学生员，庆历尝置内舍生二百人。
xī níng chū yòu zēng bǎi rén xún zhào tōng é wèi jiǔ bǎi rén
熙宁初，又增百人，寻诏通额为九百人。
sì nián jǐn yǐ xī qìng yuàn jí cháo jí yuàn xi wǔ jiàn jiǎng shū táng sì zhū shēng zhāi shè zhǎng shì zhě zhí lú shǐ jǐn zú yòng
四年，尽以锡庆院及朝集院西庑建讲书堂四，诸生斋舍、掌事者直庐始仅足用。
zì zhǔ pàn guān wài zēng zhì zhí jiǎng wèi shí yuán lǜ èr yuán gòng jiǎng yī jīng lìng zhōng shū lín xuǎn huò zhǔ pàn guān zòu jǔ
自主判官外，增置直讲为十员，率二员共讲一经，令中书遴选，或主判官奏举。
shēng yuán lí wèi sān děng shǐ rù xué wèi wài shè chū bù xiàn yuán hòu dìng é qī bǎi rén
生员厘为三等：始入学为外舍，初不限员，后定额七百人；
wài shè shēng nèi shè yuán èr bǎi
外舍升内舍，员二百；
nèi shè shēng shàng shě yuán bǎi
内舍升上舍，员百。
gè zhí yī jīng cóng suǒ jiǎng guān shòu xué yuè kǎo shì qí yè yōu děng shàng zhī zhōng shū
各执一经，从所讲官受学，月考试其业，优等上之中书。
qí zhèng lù xué yù yǐ shàng shě shēng wèi zhī jīng gè èr yuán
其正、录、学谕，以上舍生为之，经各二员；
xué xíng zhuó yì zhě zhǔ pàn zhí jiǎng fù jiàn zhī zhōng shū zòu chú guān
学行卓异者，主判、直讲复荐之中书，奏除官。
shǐ mìng zhū zhōu zhì xué guān lǜ gěi tián shí qǐng shàn shì
始命诸州置学官，率给田十顷赡士。
chū zhì xiǎo xué jiào shòu
初置小学教授。
dì cháng wèi wáng ān shí yuē jīn tán jīng zhě rén rén shū hé yǐ yī dào dé
帝尝谓王安石曰："今谈经者人人殊，何以一道德？
qīng suǒ zhe jīng qí yǐ bān xíng shǐ xué zhě guī yī
卿所著经，其以颁行，使学者归一。
bā nián bān wáng ān shí shū shī zhōu lǐ yì yú xué guān shì míng sān jīng xīn yì
"八年，颁王安石《书》、《诗》、《周礼义》于学官，是名《三经新义》。
yuán fēng èr nián bān xué lìng tài xué zhì bā shí zhāi zhāi gè wǔ yíng róng sān shí rén
元丰二年，颁《学令》：太学置八十斋，斋各五楹，容三十人。
wài shè shēng èr qiān rén nèi shè shēng sān bǎi rén shàng shè shēng bǎi rén
外舍生二千人，内舍生三百人，上舍生百人。
yuè yī sī shì suì yī gōng shì bǔ nèi shè shēng
月一私试，岁一公试，补内舍生；
jiān suì yī shè shì bǔ shàng shè shēng mí fēng téng lù rú gòng jǔ fǎ
间岁一舍试，补上舍生，弥封、誊录如贡举法；
ér shàng shě shì zé xué guān bù yù kǎo xiào
而上舍试则学官不预考校。
gōng shì wài shè shēng rù dì yī dì èr děng shēng nèi shè
公试，外舍生入第一、第二等，升内舍；
nèi shè shēng shì rù yōu píng èr děng shēng shàng shě jiē cān kǎo suǒ shū xíng yì nǎi shēng
内舍生试入优、平二等，升上舍：皆参考所书行艺乃升。
shàng shè fēn sān děng
上舍分三等。
xué zhèng zēng wèi wǔ rén xué lù zēng wèi shí rén xué lù cān yǐ xué shēng wèi zhī
学正增为五人，学录增为十人，学录参以学生为之。
suì cì mín qián zhì èr wàn wǔ qiān yòu qǔ jùn xiàn tián zū wū kè xī qián zhī lèi zēng wéi xué fèi
岁赐缗钱至二万五千，又取郡县田租、屋课、息钱之类，增为学费。
chū yǐ guó zǐ míng jiān ér shí wèi cháng jiào yǎng guó zǐ
初，以国子名监，而实未尝教养国子。
zhào xǔ qīng yào guān qīn qi rù jiān tīng dú é èr bǎi rén réng jǐn yǐ kāi fēng fǔ jiě é guī tài xué qí guó zǐ shēng jiě é yǐ tài xué fēn shù qǔ zhī wú guò sì shí rén
诏许清要官亲戚入监听读，额二百人，仍尽以开封府解额归太学，其国子生解额，以太学分数取之，毋过四十人。
zhé zōng shí chū zhì zài jīng xiǎo xué yuē jiù fù chū shì fán liǎng zhāi
哲宗时，初置在京小学，曰："就傅"、"初筮"，凡两斋。
fù qǔ tài xué é bǎi rén hái kāi fēng fǔ
复取太学额百人还开封府。
xiān shì kāi fēng jiě é shāo yōu sì fāng shì zǐ duō mào jī xiàn hù yòu lì tài xué bù jí yī nián bù gāi jiě shì zhě yì wǎng wǎng mào hù
先是，开封解额稍优，四方士子多冒畿县户，又隶太学不及一年不该解试者，亦往往冒户。
lǐ bù àn jiù zhì fán shì guó zǐ jiàn zhě xiān bǔ zhōng guǎng wén guǎn shēng nǎi tóu dié qiú shì
礼部按旧制，凡试国子监者，先补中广文馆生，乃投牒求试。
yuán yòu qī nián suì yī fǎng qí fǎ lì guǎng wén guǎn shēng
元祐七年，遂依仿其法，立广文馆生。
wéi kāi fēng fǔ yuán jiě bǎi rén xǔ zì shì qí cháng qǔ zhū kē èr bǎi guó zǐ é sì shí zhě jiē yǐ wéi běn guǎn jiě é
惟开封府元解百人许自试，其尝取诸科二百、国子额四十者，皆以为本馆解额。
yù gòng jǔ nián shì bǔ guǎn shēng zhōng zhě zhí dié yì guó zǐ jiàn yàn shì fán shì zhě shí rén qǔ yī kāi fēng kǎo qǔ yì rú zhī
遇贡举年试补馆生，中者执牒诣国子监验试，凡试者十人取一，开封考取亦如之。
shào xīng yuán nián ba guǎng wén guǎn qí é xī fù huán zhī kāi fēng fǔ guó zǐ jiàn
绍兴元年，罢广文馆，其额悉复还之开封府、国子监。
yuán yòu xīn lìng ba tuī ēn zhī zhì
元祐新令，罢推恩之制。
shào shèng chū jiān chá yù shǐ guō zhī zhāng yán xiān dì lì sān shè fǎ yǐ suì yuè jī qí xíng shí gù rù shàng shè ér zhōng shàng děng zhě dé bù jīng lǐ bù shì tè mìng yǐ guān
绍圣初，监察御史郭知章言："先帝立三舍法，以岁月稽其行实，故入上舍而中上等者，得不经礼部试，特命以官。
zé bèi ér chí jiǔ gù qí de yě nán yòu yè jī quàn mò shàn yú cǐ
责备而持久，故其得也难，诱掖激劝，莫善于此。
yi fù yuán fēng fǎ yǐ guǎng yuè yù zhī dé
宜复元丰法，以广乐育之德。
yòu qǐng sān xué bǔ wài shè shēng yī yuán fēng lìng yī suì sì shì
"又请三学补外舍生，依元丰令一岁四试。
yú shì zhào tài xué shēng xī yòng yuán fēng zhì tuī ēn shàng děng jí zhù guān zhě suì wú guò èr rén
于是诏："太学生悉用元丰制推恩，上等即注官者，岁毋过二人；
miǎn lǐ bù shì zhě měi jǔ wǔ rén ér zhǐ
免礼部试者，每举五人而止；
miǎn jiě shì zhě èr shí rén ér zhǐ
免解试者二十人而止。
réng jì shù duì chú shěng shì fā jiè é qí yuán yòu fǎ wù yòng
仍计数对除省试发解额，其元祐法勿用。
zhū sān shè shēng bǔ děng fǎ xī tuī xíng jiù zhì
诸三舍升补等法，悉推行旧制。
sān nián sān xǐng yán yuán yòu shì bǔ tài xué shēng bù yán gǒu wu duō qǔ hòu shì zhě wú quē kě bō yi zūn yuán fēng chū zhì suī zài jí shēng yì chóng shì
三年，三省言："元祐试补太学生不严，苟务多取，后试者无阙可拨，宜遵元丰初制，虽在籍生亦重试。
nǎi zhào zài jí shēng zài shì xǔ qǔ sān fēn chuàng qiú bǔ zhě bàn zhī
"乃诏在籍生再试，许取三分，创求补者半之；
wéi shàng shè shēng jí shì nián chōng gòng yuán nèi shè wài shè xiān zì yuán fēng bǔ rù zhě miǎn zài shì yú fēi zài shì ér zhōng zhě jiē jiàng shě
惟上舍生及是年充贡员内舍、外舍先自元丰补入者免再试，余非再试而中者皆降舍。
cài jīng shàng suǒ xiū nèi wài xué zhì shǐ bān zhū tiān xià
蔡京上所修《内外学制》，始颁诸天下。
yuán fú yuán nián zhào xǔ mìng guān bǔ guó zǐ shēng wú guò sì shí rén
元符元年，诏许命官补国子生，毋过四十人。
fán tài xué shì lìng yōu qǔ èr lǐ xǔ zhàn quán é zhī bàn ér yǐ qí bàn jí tā jīng
凡太学试，令优取《二礼》，许占全额之半，而以其半及他经。
fù zhì chūn qiū bó shì
复置《春秋》博士。
èr nián chū lìng zhū zhōu xíng sān shè fǎ kǎo xuǎn shēng bǔ xī rú tài xué
二年，初令诸州行三舍法，考选、升补，悉如太学。
zhōu xǔ bǔ shàng shè yī rén nèi shè èr rén suì gòng zhī
州许补上舍一人，内舍二人，岁贡之。
qí shàng shè fù tài xué wài shè shì zhōng bǔ nèi shè shēng sān shì bù shēng shě qiǎn hái qí zhōu
其上舍附太学外舍，试中补内舍生，三试不升舍，遣还其州。
qí nèi shě miǎn shì zhì zé bǔ wèi wài shè shēng
其内舍免试，至则补为外舍生。
zhū lù xuǎn jiān sī yī yuán tí jǔ xué xiào shǒu èr dǒng gàn qí shì
诸路选监司一员提举学校，守贰董干其事。
yù bǔ shì shàng nèi shè shēng xuǎn yǒu chū shēn guān yī rén tóng jiào shòu kǎo xuǎn xū mí fēng téng lù
遇补试上、内舍生，选有出身官一人，同教授考选，须弥封、誊录。
sān nián tài xué shì bǔ wài shè gǎi yòng sì jì xué guān zì kǎo bù téng lù réng tiān shì lùn yī chǎng
三年，太学试补外舍改用四季，学官自考，不誊录，仍添试论一场。
chóng níng yuán nián zǎi chén qǐng tiān xià zhōu xiàn bìng zhì xué zhōu zhì jiào shòu èr yuán xiàn yì zhì xiǎo xué
崇宁元年，宰臣请："天下州县并置学，州置教授二员，县亦置小学。
xiàn xué shēng xuǎn kǎo shēng zhū zhōu xué zhōu xué shēng měi sān nián gòng tài xué
县学生选考升诸州学，州学生每三年贡太学。
zhì zé fù shì bié lì hào
至则附试，别立号。
kǎo fēn sān děng rù shàng děng bǔ shàng shè rù zhōng děng bǔ xià děng shàng shè rù xià děng bǔ nèi shè yú jū wài shè
考分三等：入上等补上舍，入中等补下等上舍，入下等补内舍，余居外舍。
zhū zhōu jūn jiě é gè yǐ sān fēn zhī yī chōng gòng shì
诸州军解额，各以三分之一充贡士。
kāi fēng fǔ liú wǔ shí wǔ é jiě shì rén zhī bù rù xué zhě yú jǐn jūn gěi zhū zhōu yǐ wéi gòng é
开封府留五十五额，解士人之不入学者，余尽均给诸州，以为贡额。
wài guān zǐ dì qīn qī xǔ rù xué yī nián gěi dié zhì tài xué yòng guó zǐ shēng é jiě shì
外官子弟亲戚，许入学一年，给牒至太学，用国子生额解试。
zhōu gěi cháng píng huò xì shěng tián zhái chōng yǎng shì fèi xiàn yòng dì lì suǒ chū jí fēi xì shěng qián
州给常平或系省田宅充养士费，县用地利所出及非系省钱。
sān nián shǐ dìng zhū lù zēng yǎng xiàn xué dì zǐ yuán dà xiàn wǔ shí rén zhōng xiàn sì shí rén xiǎo xiàn sān shí rén
"三年，始定诸路增养县学弟子员，大县五十人，中县四十人，小县三十人。
fán zhōu xiàn xué shēng céng jīng gōng sī shì zhě fù qí shēn nèi shè miǎn hù yì shàng shè réng miǎn jiè jiè rú guān hù fǎ
凡州县学生曾经公、私试者复其身，内舍免户役，上舍仍免借借如官户法。
mìng jiāng zuò shǎo jiān li jiè jí chéng nán mén wài xiāng de yíng jiàn wài xué shì wèi pì yōng
命将作少监李诫，即城南门外相地营建外学，是为辟雍。
cài jīng yòu zòu gǔ zhě guó nèi wài jiē yǒu xué zhōu chéng jūn gài zài bāng zhōng ér dǎng xiáng suì xù zé zài guó wài
蔡京又奏："古者国内外皆有学，周成均盖在邦中，而党庠、遂序则在国外。
chén qīn chéng shèng zhào tiān xià jiē xīng xué gòng shì jí guó nán jiāo jiàn wài xué yǐ shòu zhī sì qí xíng yì zhōng lǜ rán hòu shēng zhū tài xué
臣亲承圣诏，天下皆兴学贡士，即国南郊建外学以受之，俟其行艺中率，然后升诸太学。
fán cǐ shèng yì xī yǔ gǔ hé
凡此圣意，悉与古合。
jīn shàng qí suǒ dāng háng zhě tài xué zhuān chù shàng shè nèi shè shēng ér wài xué zé chù wài shè shēng
今上其所当行者：太学专处上舍、内舍生，而外学则处外舍生。
jīn gòng shì shèng jí yù zēng tài xué shàng shè zhì sān bǎi rén nèi shè liù bǎi rén wài shè sān qiān rén
今贡士盛集，欲增太学上舍至三百人，内舍六百人，外舍三千人。
wài xué wèi sì jiǎng táng bǎi zhāi zhāi liè wǔ yíng yī zhāi kě róng sān shí rén
外学为四讲堂、百斋，斋列五楹，一斋可容三十人。
shì chū gòng zhì jiē rù wài xué jīng shì bǔ rù shàng shè nèi shè shǐ de jìn chù tài xué
士初贡至，皆入外学，经试补入上舍、内舍，始得进处太学。
tài xué wài shè yì lìng chū jū wài xué
太学外舍，亦令出居外学。
qí chì lìng gé shì xī yòng tài xué jiàn zhì
其敕、令、格、式，悉用太学见制。
guó zǐ jì jiǔ zǒng zhì xué shì wài xué guān shǔ sī yè chéng gè yī rén shāo jiǎn tài xué bó shì zhèng lù yuán guī wài xué réng zēng bó shì wèi shí yuán zhèng lù wèi wǔ yuán xué shēng chōng xué yù zhě shí rén zhí xué èr rén
国子祭酒总治学事，外学官属，司业、丞各一人，稍减太学博士、正、录员归外学，仍增博士为十员，正、录为五员，学生充学谕者十人，直学二人。
sān shě shēng jiē yóu shēng gòng suì bà guó zi jiān bǔ shì
"三舍生皆由升贡，遂罢国子监补试。
yòu zhì zhū wáng gōng dà xiǎo xué jiào shòu lì kǎo xuǎn fǎ fán fèng cí jí shì ér jiě guān huò xū cì zhě xī xǔ rù nèi wài xué
又置诸王宫大、小学教授，立考选法，凡奉祠及仕而解官或需次者，悉许入内、外学。
rèn zǐ bù xì zhōu tǔ suí suǒ yù rù xué réng bié zhāi jū chù bié hào shì kǎo
任子不系州土，随所寓入学，仍别斋居处，别号试考。
céng shēng bǔ sān shě shēng hòu cóng xiàn zhù de guān qí rù xué shì rèn zǐ fǎ
曾升补三舍生，后从献助得官，其入学视任子法。
fán rèn zǐ bù wèn wén wǔ xū lì xué mǎn yī nián shǐ de qiú shì
凡任子，不问文武，须隶学满一年，始得求试。
nǎi zhào qǔ shì xī yóu xué xiào shēng gòng qí zhōu jùn fā jiè jí shì lǐ bù bìng ba
乃诏取士悉由学校升贡，其州郡发解及试礼部并罢。
zì shì suì shì shàng shè xī chà zhī jǔ rú lǐ bù shì
自是，岁试上舍，悉差知举，如礼部试。
wǔ nián zhuó lìng
五年，著令：
fán xiàn xué shēng lì xué yǐ jí sān yuè bù fàn shàng èr děng fá tīng cì nián shì bǔ zhōu xué wài shè shì míng suì shēng
凡县学生隶学已及三月，不犯上二等罚，听次年试补州学外舍，是名"岁升"。
kāi fēng xiáng fú shēng yuán jí pì yōng bié wèi zhāi jiào yǎng shēng jìn rú xiàn xué fǎ
开封祥符生员，即辟雍别为斋，教养、升进如县学法。
yuàn rù lín xiàn xué zhě tīng
愿入邻县学者听。
wéi chì xiàn xiào shì zhǔ yǐ bó shì
惟赤县校试，主以博士。
měi suì zhēng yuè zhōu yǐ gōng shì shàng shè jí suì shēng yuán yī yuàn suǒ sù fēn wéi sān shì
每岁正月，州以公试上舍及岁升员，一院锁宿，分为三试。
qí gōng shì shàng shè lǜ shí qǔ qí liù wèi zhōng gé
其公试，上舍率十取其六为中格；
zhōng gé yǐ yǐ qí míng dì zì shàng ér xià cān kǎo chá zhī jí
中格已，以其名第自上而下参考察之籍；
jì zài jí yòu zhòng xuǎn jí liù rén zhī zhōng qǔ qí sì yǐ chà shēng shě
既在籍，又中选，即六人之中取其四，以差升舍。
qí suì shēng zhōng xuǎn zhě de bǔ wài shè shēng
其岁升中选者，得补外舍生。
kāi fēng shǔ xiàn fù pì yōng bié shì zhōng zhě rù pì yōng chōng wài shè
开封属县附辟雍别试，中者入辟雍充外舍。
lì xué sān nián jīng liǎng shì bù yù shēng gòng jí chú qí jí fǎ shè tài yán
隶学三年，经两试不预升贡，即除其籍，法涉太严。
jīn lìng sān nián nèi sān jīng gōng shì bù yù xuǎn liǎng jīng bǔ nèi shè gòng shàng shè bù jí gé qiě céng fàn sān děng yǐ shàng fá ruò wài shè jí chú jí bà guī xiàn nèi shè jiàng wài shè yǐ cháng jiàng ér sī shì bù rù děng ruò céng fàn fá yì chú jí zài fù suì shēng shì
今令三年内三经公试不预选，两经补内舍、贡上舍不及格，且曾犯三等以上罚，若外舍，即除籍罢归县，内舍降外舍，已尝降而私试不入等，若曾犯罚，亦除籍，再赴岁升试。
fán zhōu xué shàng shè shēng shēng shě yǐ qí qiū jí gòng rù pì yōng zhǎng lì jí hé jùn guān jí tí xué guān jù yàn shè yǐ lǐ dūn qiǎn xiàn suì zhōng xī jí què xià
凡州学上舍生升舍，以其秋即贡入辟雍，长吏集阖郡官及提学官，具宴设以礼敦遣，限岁终悉集阙下。
zì chuān guǎng fú jiàn rù gòng zhě gěi jiè zhí quàn guò èr qiān lǐ gěi dà jiàng quàn xù qí lù shí jiē yǐ xué qián gěi zhī
自川、广、福建入贡者，给借职券，过二千里给大将券，续其路食，皆以学钱给之。
rú yǒu xiào dì mù yīn rèn xù zhōng hé ruò xíng néng yóu yì wèi xiāng lǐ suǒ tuī xiàn shàng zhī zhōu miǎn shì rù xué
如有孝弟、睦姻、任恤、忠和，若行能尤异为乡里所推，县上之州，免试入学。
zhōu shǒu èr ruò jiào shòu xún shěn wú miù jí bǎo rèn rù gòng jù shí yǐ wén bù shí zhě zuò zuì yǒu chà
州守贰若教授询审无谬，即保任入贡，具实以闻，不实者坐罪有差。
tài xué shì shàng shè shēng běn lǜ yǔ kē jǔ xiāng bìng shì yǐ jiān suì
太学试上舍生，本虑与科举相并，试以间岁。
jīn jì ba kē jǔ yòu zhū zhōu suì gòng shì qí gǎi yòng suì shì
今既罢科举，又诸州岁贡士，其改用岁试。
měi chūn jì tài xué pì yōng shēng xī gōng shì tóng yuàn hùn qǔ zǒng sān bǎi qī shí sì rén
每春季，太学、辟雍生悉公试，同院混取，总三百七十四人。
yǐ sì shí qī rén wéi shàng děng jí tuī ēn shì hè
以四十七人为上等，即推恩释褐；
yī bǎi sì shí rén wéi zhōng děng yù qīn cè shì xǔ rù shì
一百四十人为中等，遇亲策士许入试；
yī bǎi bā shí qī rén wéi xià děng bǔ nèi shè shēng
一百八十七人为下等，补内舍生。
fán shàng děng shàng shè shēng jì tè jǔ xiào dì xíng néng zhī shì bù dài tíng shì tuī ēn zhě xǔ jí yǐn jiàn shì hè
凡上等上舍生暨特举孝弟行能之士，不待廷试推恩者，许即引见释褐。
shàng shè réng xiān yǐ shì wén juǎn jìn rù de kě nǎi yǐn cì
上舍仍先以试文卷进入，得可乃引赐。
ruò shàng shè yǐ gāi shì hè ēn ér gòng rù zài tíng shì qián yī nián zhě xū zài xué yòu jí bàn nián bù fàn shàng èr děng fá nǎi de zhù guān
若上舍已该释褐恩，而贡入在廷试前一年者，须在学又及半年，不犯上二等罚，乃得注官。
fán gòng shì rù pì yōng wài shè sān jīng shì bù yǔ shēng bǔ liǎng jīng shì bù rù děng réng fàn shàng sān děng fá zhě xuē jí zài fù běn zhōu suì shēng shì shì míng tuì sòng
凡贡士入辟雍外舍，三经试不与升补，两经试不入等，仍犯上三等罚者，削籍再赴本州岁升试，是名"退送"。
jí nèi shè yǐ xiáng shě ér yòu yī shì bù yǔ huò liǎng fàn shàng sì děng fá zhě yì rú wài shè fǎ tuì sòng
即内舍已降舍，而又一试不与，或两犯上四等罚者，亦如外舍法退送。
tài xué wài shè shēng sì yù kǎo chá zhě xǔ zài jīng yī shì yǐ zhōng fǒu wèi liú qiǎn yú shēng jiàng tuì sòng xī rú pì yōng fǎ
太学外舍生巳预考察者，许再经一试，以中否为留遣，馀升降、退送悉如辟雍法。
fán yǒu guān rén bù rù xué ér yuàn shì gòng shì zhě bù yǐ wén wǔ zá chū shēn xī xǔ zhī wéi zāng sī zuì fèi rén zé fǒu
凡有官人不入学而愿试贡士者，不以文、武、杂出身，悉许之，惟赃私罪废人则否。
yìng shì zhě suí nèi wài fù gòng shì gōng shì jiē bié kǎo lǜ yǐ qī rén qǔ yī rén
应试者，随内外附贡士公试，皆别考，率以七人取一人。
jí yù gòng zhě yǔ pì yōng chūn shì gòng shì tōng kǎo
即预贡者，与辟雍春试贡士通考。
zhòng xuǎn rù shàng děng zhě shēng chà qiǎn liǎng děng cì shàng shè chū shēn
中选入上等者，升差遣两等，赐上舍出身；
wén xíng yōu zhě zòu wén ér shū zhuó zhī
文行优者，奏闻而殊擢之。
zhōng děng sì diàn shì xià děng bǔ nèi shè bù lì xué xū zài shì
中等俟殿试，下等补内舍，不隶学，需再试。
yǐ shì zài guān ér yuàn shì zhě xī zhǔn cǐ zhì
已仕在官而愿试者，悉准此制。
fán zài wài guān tóng jū xiǎo gōng yǐ shàng qīn jí qí qīn zǐ mèi nǚ zhī fu jiē de wèi suí háng qīn miǎn shì rù suǒ rèn lín zhōu jùn xué
凡在外官同居小功以上亲，及其亲姊妹女之夫，皆得为随行亲，免试入所任邻州郡学。
qí yǒu guān rén yuàn xué yú běn zhōu zhě yì miǎn shì shēng bǔ xī rú zhū shēng fǎ hùn shì tóng kǎo wéi shēng shě bù qīn zhū shēng é zì yòng qī rén qǔ yī
其有官人愿学于本州者，亦免试，升补悉如诸生法，混试同考，惟升舍不侵诸生额，自用七人取一。
ruò zhōng zhě duō jí yǐ yì é míng cì lǐ wèi kǎo chá
若中者多，即以溢额名次理为考察。
ruò suǒ qīn yí tì yuàn gǎi jí tā zhōu xué zhě tīng
若所亲移替，愿改籍他州学者听。
tài xué shàng nèi shè jì yóu pì yōng shēng rù yòu yǐ ba kē jǔ zé guó zǐ jiàn jiě é wú suǒ yòng jǐn jūn bō zhū fǔ zhū zhōu jiě é sān fēn zhī yǐ wéi sān suì gòng é bìng lìng yǒu sī jūn dìng yǐ wén
太学上、内舍既由辟雍升入，又已罢科举，则国子监解额无所用，尽均拨诸府、诸州解额，三分之，以为三岁贡额，并令有司均定以闻。
tài xué jiù zhì zhǐ fēn lì yōu píng èr děng zì jīn yù lìng pì yōng tài xué shì shàng shè zhōng chéng zhě jiē cān yòng chá kǎo yǐ chà shēng bǔ
太学旧制，止分立优、平二等，自今欲令辟雍、太学试上舍中程者，皆参用察考，以差升补。
qí kǎo chá shì gé xī fēn shàng zhōng xià sān děng
其考察试格，悉分上、中、下三等。
gòng shì zé yǐ běn zhōu shēng gòng děng dì tài xué nèi shè zé yǐ xiào dìng děng dì
贡士则以本州升贡等第，太学内舍则以校定等第。
měi shàng shè shì kǎo yǐ dìng zhī jǔ jí xué guān yǐ zhōng shì zhī děng cān yàn yú jí tōng dìng shēng chù gāo xià liǎng shàng wéi shàng yī shàng yī zhōng jí liǎng zhōng wèi zhōng yī shàng yī xià jí yī zhōng xià liǎng xià wéi xià
每上舍试考已定，知举及学官以中试之等参验于籍，通定升绌高下，两上为上，一上一中及两中为中，一上一下及一中下、两下为下。
ruò liǎng gé míng cì děng dì shì jiē qí tóng jí yǐ shì děng yā kǎo chá zhī gé yú lǜ yǐ shì wèi chà réng tuī qí fǎ dá zhī zhū zhōu
若两格名次等第适皆齐同，即以试等压考察之格，余率以是为差，仍推其法达之诸州。
fán nèi wài sī shì shǐ gǎi yòng zhòng yuè bìng shì sān chǎng shì lùn rì réng tiān lǜ yì
凡内外私试，始改用仲月，并试三场，试论日仍添律义。
fán kǎo chá xī zhǔn zài xué rén shù měi nèi shè shí rén qǔ wǔ wài shè shí rén qǔ liù zì shàng ér xià fēn wéi sān děng jí yǐ sì shàng shè kǎo dìng ér cān yòng zhī
凡考察悉准在学人数，每内舍十人取五，外舍十人取六，自上而下分为三等籍，以俟上舍考定而参用之。
shì suì gòng shì zhì pì yōng bù rú lìng zhě fán sān shí yǒu bā rén jiē bà guī ér tí xué guān jiē fá jīn
是岁，贡士至辟雍不如令者，凡三十有八人，皆罢归，而提学官皆罚金。
jiàn zhōu pǔ chéng xiàn xué shēng lì jí zhě zhì qiān yú rén wèi yí lù zuì xiàn chéng xú bǐng zhé tè qiān yī guān
建州浦城县学生，隶籍者至千余人，为一路最，县丞徐秉哲特迁一官。
chū lì bā háng kē zhào yuē xué yǐ shàn fēng sú míng rén lún ér rén cái suǒ zì chū yě
初立八行科，诏曰："学以善风俗，明人伦，而人材所自出也。
jīn fǎ zhì wèi lì dài wú yǐ lì tiān xià
今法制未立，殆无以厉天下。
chéng zhōu yǐ liù háng bīn xīng wàn mín fǒu zé wēi zhī yǐ bù xiào bù dì zhī xíng
成周以六行宾兴万民，否则威之以不孝、不弟之刑。
jìn yīn jī zhōu fǎ lì bā háng bā xíng bān zhī xué xiào jiān xíng chéng quàn shù jī yú gǔ
近因稽周法，立八行、八刑，颁之学校，兼行惩劝，庶几于古。
shì yǒu shàn fù mǔ wèi xiào shàn xiōng dì wèi tì shàn nèi qīn wèi mù shàn wài qīn wèi yīn xìn yú péng yǒu wèi rèn rén yú zhōu lǐ wèi xù zhī jūn chén zhī yì wèi zhōng dá yì lì zhī fēn wéi hé
士有善父母为孝，善兄弟为悌，善内亲为睦，善外亲为姻，信于朋友为任，仁于州里为恤，知君臣之义为忠，达义利之分为和。
fán yǒu bā háng shí zhuàng xiāng shàng zhī xiàn xiàn yán rù xué shěn kǎo wú wěi shàng qí míng yú zhōu
凡有八行实状，乡上之县，县延入学，审考无伪，上其名于州。
zhōu dì qí děng xiào tì zhōng hé wéi shàng mù yīn wèi zhōng rèn xù wéi xià
州第其等，孝、悌、忠、和为上，睦、姻为中，任、恤为下。
gǒu bèi bā háng bù sì zhōng suì jí zòu gòng rù tài xué miǎn shì bǔ wéi shàng shě
苟备八行，不俟终岁，即奏贡入太学，免试补为上舍。
sī chéng yǐ xià shěn kǎo bù wū shēn shěng shì hè yōu mìng zhī guān
司成以下审考不诬，申省释褐，优命之官；
bù néng quán bèi zhě wèi zhōu xué shàng děng shàng shè yú yǒu chà
不能全备者，为州学上等上舍，余有差。
bā xíng zé fǎn bā háng ér lì yú zuì gè yǐ qí zuì míng zhī
"八刑则反八行而丽于罪，各以其罪名之。
xiàn shàng qí míng yú zhōu zhōu jī yú xué wú de bǔ dì zǐ yuán
县上其名于州，州稽于学，毋得补弟子员。
rán pǐn mù jì lì yǒu sī bì qiú qí jī yǐ yìng lìng suì yǒu qiān hé suǒ xì zhě
然品目既立，有司必求其迹以应令，遂有牵合琐细者。
zì yuán yòu chuàng jīng míng xíng xiū kē zhǔ dé xíng ér lüè cí yì jiān qǔ lǐ bù shì chù zhī shì fù tián ēn kē dāng shí gù yǐ jiù qí wú suǒ zhēn bié
自元祐创经明行修科，主德行而略辞艺，间取礼部试黜之士，附寘恩科，当时固已咎其无所甄别。
jí bā háng kē lì zé sān shè jiē bù shì ér bǔ wǎng wǎng shè wèi xíng jì qiú yǔ míng gé xiāng yìng
及八行科立，则三舍皆不试而补，往往设为形迹，求与名格相应。
yú shì liǎng kē xiāng wàng jǐ shù shí nián nǎi wú yī rén zhuó rán néng zì zhe jiàn zhě ér bā háng yòu yǒu shèn bì
于是两科相望几数十年，乃无一人卓然能自著见者，而八行又有甚敝。
gài hòu shì yù zhuī gǔ zhì ér bù zhī fēng sú jiào huà zhī suǒ cóng chū qí nán gù rú cǐ fu
盖后世欲追古制，而不知风俗教化之所从出，其难固如此夫。
kāi fēng shǐ jiàn fǔ xué lì gòng shì é fán wǔ shí ér shì zǐ bù jí sān bǎi jǐn é ér qǔ zé shè tài yōu yù shāo cái zhī
开封始建府学，立贡士额凡五十，而士子不及三百，尽额而取，则涉太优，欲稍裁之。
zhào wáng jī lì xué ruò bù yōu yòu shǐ jìn hé yǐ shǒu shàn
诏："王畿立学，若不优诱使进，何以首善？
qí cháng jiě wǔ shí wù quē
其常解五十勿阙。
dà guān yuán nián zhào yuàn jiān tā jīng zhě liàng lì shēng jìn zhī fǎ
大观元年，诏愿兼他经者，量立升进之法。
dà dǐ yòng běn jīng jué qù qǔ ér jiān jīng suǒ zhōng děng dì tè wèi shēng gòng
大抵用本经决去取，而兼经所中等第特为升贡。
měi suì fù gōng shì yuàn ér bié yì qí hào měi shí wǔ rén qǔ yī rén fēn shàng zhōng xià děng bié bǎng shì zhī chàng míng rì zhēn bié zòu wén yǔ shēng jiǎ jiē yōu yú zhuān jīng zhě
每岁附公试院而别异其号，每十五人取一人，分上、中、下等，别榜示之，唱名日，甄别奏闻，与升甲，皆优于专经者。
yì shí nèi wài xué guān quē jiē de zài xuǎn
异时内外学官阙，皆得在选。
xiàn xué shēng sān bù fù suì shēng shì jí sān fù suì shēng shì ér bù néng shēng zhōu xué zhě jiē chú qí jí
县学生三不赴岁升试及三赴岁升试而不能升州学者，皆除其籍。
zhū lù bīn xīng huì shì pì yōng dú cháng zhōu zhòng xuǎn zhě duō zhōu shǒu ruò jiào shòu jù qiān yī guān
诸路宾兴会试辟雍，独常州中选者多，州守若教授俱迁一官。
zhèng hé sì nián xiǎo xué shēng jìn yī qiān rén fēn shí zhāi yǐ chù zhī zì bā suì zhì shí èr suì lǜ yǐ sòng jīng shū zì duō shǎo chà cì bǔ nèi shè
政和四年，小学生近一千人，分十斋以处之，自八岁至十二岁，率以诵经书字多少差次补内舍。
ruò néng wén cóng bó shì shì běn jīng xiǎo jīng yì gè yī dào shāo tōng bǔ nèi shè yōu bǔ shàng shè
若能文，从博士试本经、小经义各一道，稍通补内舍，优补上舍。
yòu zhào xué xiào jiào yǎng é shǎo zé yě yǒu yí shì yīng zhū lù xué xiào jí bǎi rén yǐ shàng zhě sān fēn zēng yī
又诏："学校教养额少，则野有遗士，应诸路学校及百人以上者，三分增一。
qī nián shì gāo lí jìn shì quán shì děng sì rén jiē cì shàng shè jí dì qiǎn guī qí guó
"七年，试高丽进士权适等四人，皆赐上舍及第，遣归其国。
shí zǎi chén liú yì xué xiào yīn shì jiū bì yǒu sī kǎo yuè fáng xián yì mì
时宰臣留意学校，因事究敝，有司考阅防闲益密。
xiān shì lǐ bù shàng zá xiū yù shì gòng shì chì lìng gé shì yòu qǔ jiù zhì fán guān xué zhèng zhě fēn chì lìng gé shì chéng shū yǐ shàng
先是，礼部上《杂修御试贡士敕令格式》，又取旧制凡关学政者，分敕、令、格、式，成书以上。
yòng jǐ shì zhōng máo you yán chū shì bǔ rù xiàn xué shēng bìng lián shì yǐ bié wěi mào
用给事中毛友言，初试补入县学生，并帘试以别伪冒。
huī zōng chóng shàng lǎo shì zhī xué zhī yǎn zhōu wáng chún qǐ yú yù zhù dào dé jīng zhù zhōng chū lùn tí fàn zhì xū yì qǐ yòng shèng jì jīng chū tí
徽宗崇尚老氏之学，知兖州王纯乞于《御注道德经》注中出论题，范致虚亦乞用《圣济经》出题。
xuān hé yuán nián dì qīn qǔ gòng shì juǎn kǎo dìng néng shēn tōng nèi jīng zhě shēng zhī yǐ wéi dì yī
宣和元年，帝亲取贡士卷考定，能深通《内经》者，升之以为第一。
sān nián zhào ba tiān xià zhōu xiàn xué sān shè fǎ wéi tài xué yòng zhī kè shì
三年，诏："罢天下州县学三舍法，惟太学用之课试。
kāi fēng fǔ jí zhū lù bìng yǐ kē jǔ qǔ shì
开封府及诸路，并以科举取士。
tài xué guān lì jí zhōu xiàn cháng zhì xué guān fán yuán fēng jiù zhì suǒ yǒu zhě jiē rú gù qí pì yōng guān shǔ jí zōng xué bìng zhū lù tí jǔ xué shì guān shǔ bìng ba nèi wài xué xī zūn yuán fēng chéng xiàn
太学官吏及州县尝置学官，凡元丰旧制所有者皆如故，其辟雍官属及宗学并诸路提举学事官属并罢，内外学悉遵元丰成宪。
qī nián zhào zhèng hé zhōng cháng mìng xué xiào fēn zhì huáng lǎo zhuāng liè zhī shū shí shī zhuān jīng zhī zhǐ qí nèi jīng děng shū bìng ba zhì
"七年，诏："政和中尝命学校分治黄、老、庄、列之书，实失专经之旨，其《内经》等书并罢治。
chóng níng yǐ lái shì zǐ gè xùn qí dǎng xí jīng yì zé dǐ yuán yòu zhī fēi shàng cí fù zé qiào xīn jīng zhī shī hù xiāng pái chì qún lùn fēn fēn
崇宁以来，士子各徇其党，习经义则诋元祐之非，尚词赋则诮新经之失，互相排斥，群论纷纷。
qīn zōng jí wèi chén liáo yán kē jǔ qǔ shì yào dāng zhì yǐ shǐ xué xún yǐ shí zhèng
钦宗即位，臣僚言："科举取士，要当质以史学，询以时政。
jīn zhī cè wèn xū wú bù gēn gǔ jīn zhì luàn xī suǒ bù xiǎo
今之策问，虚无不根，古今治乱，悉所不晓。
shī fù shè kē suǒ de míng chén bù kě shèng jì zhuān shì jīng yì yì yǐ wǔ jì
诗赋设科，所得名臣，不可胜纪，专试经义亦已五纪。
jiù zhī zhī shù mò ruò zūn yòng zǔ zōng chéng xiàn
救之之术，莫若遵用祖宗成宪。
wáng ān shí jiě jīng yǒu bù bèi shèng rén zhǐ yì yì xǔ cǎi yòng
王安石解经，有不背圣人旨意，亦许采用。
zhì yú lǎo zhuāng zhī shū jí zì shuō bìng yīng jìn zhǐ
至于老、庄之书及《字说》，并应禁止。
zhào lǐ bù xiáng yì
"诏礼部详议。
jiàn yì dài fū jiān jì jiǔ yáng shí yán wáng ān shí zhe wèi xié shuō yǐ tu xué zhě ěr mù shǐ cài jīng zhī tú dé yǐ qīng fèi wàng yòng jí chǐ mí yǐ fèng shàng jǐ wēi shè jì
谏议大夫兼祭酒杨时言："王安石著为邪说，以涂学者耳目，使蔡京之徒，得以轻费妄用，极侈靡以奉上，几危社稷。
qǐ duó ān shí pèi xiǎng shǐ xié shuō bù néng wéi xué zhě huò
乞夺安石配飨，使邪说不能为学者惑。
yù shǐ zhōng chéng chén guò tíng yán wǔ jīng yì wēi zhū jiā yì jiàn yǐ suǒ shì zhě wèi zhèng suǒ fǒu zhě wèi yá cǐ yī piān zhī dà shī yě
"御史中丞陈过庭言："《五经》义微，诸家异见，以所是者为正，所否者为邪，此一偏之大失也。
qīng zhě zhǐ sū shì wèi xié xué ér jiā jìn shén qiè
顷者指苏轼为邪学，而加禁甚切；
jīn yǐ chí qí jìn xǔ cǎi qí zhǎng shí wèi tōng lùn
今已弛其禁，许采其长，实为通论。
ér jì jiǔ yáng shí jiǎo wǎng tài guò fù dǐ wáng shì yǐ wéi xié shuō cǐ yòu fēi yě
而祭酒杨时矫枉太过，复诋王氏以为邪说，此又非也。
zhū shēng xí yòng wáng xué wén shí zhī yán qún qǐ ér dǐ lì zhī shí yǐn bì bù chū zhāi shēng shǐ sàn
"诸生习用王学，闻时之言，群起而诋詈之，时引避不出，斋生始散。
zhào ba shí jì jiǔ
诏罢时祭酒。
ér jiàn yì dài fū féng xiè cuī yǎn děng fù gēng xiāng biàn lùn huì guó shì wēi ér gòng jǔ bù jí xíng yǐ
而谏议大夫冯澥、崔𬸘等复更相辨论，会国事危，而贡举不及行矣。
jiàn yán chū jí xíng zài zhì guó zǐ jiàn lì bó shì èr yuán yǐ suí xìng zhī shì sān shí liù rén wéi jiàn shēng
建炎初，即行在置国子监，立博士二员，以随幸之士三十六人为监生。
shào xīng bā nián yè chēn shàng shū qǐng jiàn xué ér tíng chén jiē yǐ bīng xìng shí guì yùn wéi cí
绍兴八年，叶𬘭上书请建学，而廷臣皆以兵兴饣贵运为辞。
shí sān nián bīng shì shāo níng shǐ jiàn tài xué zhì jì jiǔ sī yè gè yī yuán bó shì sān yuán zhèng lù gè yī yuán yǎng shì qī bǎi rén shàng shè shēng sān shí yuán nèi shè shēng bǎi yuán wài shè shēng wǔ bǎi qī shí yuán
十三年，兵事稍宁，始建太学，置祭酒、司业各一员，博士三员，正、录各一员，养士七百人：上舍生三十员，内舍生百员，外舍生五百七十员。
fán zhū dào zhù běn zhōu xué mǎn yī nián sān shì zhōng xuǎn bù fàn dì sān děng yǐ shàng fá huò bú zhù xué ér céng liǎng yù shì diàn jí chǐ yú xiāng yǐn jiǔ zhě tīng chōng dì zǐ yuán
凡诸道住本州学满一年，三试中选，不犯第三等以上罚，或不住学而曾两预释奠及齿于乡饮酒者，听充弟子员。
měi suì chūn qiū liǎng shì zhī xuán mìng yī suì yī bǔ yú shì duō shì yún jí zhì fēn chǎng shì zhī
每岁春秋两试之，旋命一岁一补，于是多士云集，至分场试之。
é yòu zhào sān nián yī shì zēng zhì qiān yuán zhòng xuǎn zhě jiē gěi líng zhǐ zàn cí yǐ chǒng zhī
俄又诏三年一试，增至千员，中选者皆给绫纸赞词以宠之。
měi kē chǎng sì qǔ qí yī
每科场四取其一。
zì wài shě yǒu yuè xiào ér gōng shì rù děng yuē nèi shè
自外舍有月校，而公试入等曰内舍；
zì nèi shè yǒu yuè xiào ér shě shì rù děng yuē shàng shè
自内舍有月校，而舍试入等曰上舍；
fán shēng shàng shě zhě jiē zhí fù tíng duì
凡升上舍者，皆直赴廷对。
èr shí qī nián lì dìng zhì chūn jì fàng bǔ yù shěng shì nián gǎi yòng mèng xià
二十七年，立定制：春季放补，遇省试年改用孟夏。
jiù tài xué yù tán ēn wú miǎn jiě fǎ xiào zōng shǐ chuàng xíng zhī
旧，太学遇覃恩无免解法，孝宗始创行之。
zài cháo qīng yào guān xǔ dié qī qīn zǐ dì zuò dài bǔ guó zǐ bié hào kǎo xiào
在朝清要官，许牒期亲子弟作待补国子，别号考校。
rú tài xué shēng yù yǒu qī qīn rèn qīng yào guān gèng wéi guó zǐ shēng bù yù xiào dìng shēng bǔ jí chà zhí shì wéi de fù gōng sī shì kē jǔ zé hùn shì yān
如太学生遇有期亲任清要官，更为国子生，不预校定、升补及差职事，惟得赴公、私试，科举则混试焉。
chún xī zhōng mìng zhū shēng xiá rì xí shè yǐ dòu lì wèi děng chà bǐ lèi gōng sī shì bié lǐ fēn shù
淳熙中，命诸生暇日习射，以斗力为等差，比类公、私试，别理分数。
zì zhōng xīng yǐ lái sì lì zhī shì yǒu běn guàn zài xué gōng jù jiē de jiù bǔ
自中兴以来，四力之士，有本贯在学公据，皆得就补。
dì shǐ jiā xiàn jié mìng zhū lù zhōu jūn yǐ jiě shì zhōng chǎng rén shù wéi zhǔn qí jiàn gòng bù jìn zhě lìng bǎi qǔ liù rén fù tài xué wèi zhī dài bǔ shēng
帝始加限节，命诸路州军以解试终场人数为准，其荐贡不尽者，令百取六人赴太学，谓之"待补生"；
qí zhù běn xué jí yóu xué zhī lèi yī qiè jìn zhǐ
其住本学及游学之类，一切禁止。
yuán fēng jiù zhì nèi shè shēng xiào dìng fēn yōu píng èr děng
元丰旧制，内舍生校定，分优、平二等。
yōu děng zài fù shě shì yòu rù yōu zé wèi zhī liǎng yōu shì hè zhòng xuǎn zhě jí mìng yǐ jīng zhì chú xué guān
优等再赴舍试，又入优，则谓之两优释褐，中选者即命以京秩，除学官。
zhì shì shǐ lìng xiān zhù zhí guān dài hái zhù zhí shì guān ēn lì shì jìn shì dì èr rén
至是，始令先注职官，代还，注职事官，恩例视进士第二人。
jiù xiào dìng suì é wǔ liù fēn wèi yōu xuǎn zhě zēng wèi shí fēn yǐ
旧校定岁额五六分为优选者，增为十分矣。
guāng zōng chū gōng shì shǐ lìng fù shěng chǎng bié yuàn
光宗初，公试始令附省场别院。
shào xī sān nián lǐ bù shì láng ní sī qǐng fù hùn bǔ fǎ mìng liǎng shěng tái jiàn zá yì kě fǒu
绍熙三年，礼部侍郎倪思请复混补法，命两省、台谏杂议可否。
yú shì lì bù shàng shū zhào rǔ yú děng hé zòu yuē guó jiā huī rú yòu wén jīng shī jùn xiàn jiē yǒu xué qìng lì yǐ hòu wén wù bīn bīn
于是吏部尚书赵汝愚等合奏曰："国家恢儒右文，京师、郡县皆有学，庆历以后，文物彬彬。
zhōng xīng yǐ lái jiàn tài xué yú xíng dū xíng gòng jǔ yú zhū jùn rán bēn jìng zhī fēng shèng ér zhōng xìn zhī sú wēi
中兴以来，建太学于行都，行贡举于诸郡，然奔竟之风胜，而忠信之俗微。
yì wéi róng rǔ shēng chén bù yóu xué xiào
亦惟荣辱升沉，不由学校；
dé xíng dào yì qǔ jué hú míng
德行道艺，取决糊名；
gōng diāo zhuàn zhī wén wú jìn xiū zhī zhì
工雕篆之文，无进修之志；
shì xiáng xù rú chuán shè mù shī rú rú lù rén
视庠序如传舍，目师儒如路人；
jì kǎo yuè shū jǐn chéng wén jù
季考月书，尽成文具。
jīn qǐng zhòng jiào guān zhī xuǎn jiǎ shǒu èr zhī quán
今请重教官之选，假守贰之权；
fǎng shě fǎ yǐ yù cái yīn dà bǐ yǐ qǔ shì
仿舍法以育材，因大比以取士；
kǎo zhōng chǎng zhī shù dìng suǒ gòng zhī yuán
考终场之数，定所贡之员；
qī yǐ cì nián shì yú tài xué
期以次年，试于太学。
qí zhū zhōu jiào yǎng kè shì shēng gòng zhī fǎ xià yǒu sī tiáo shàng
其诸州教养、课试、升贡之法，下有司条上。
sī yì suì qǐn
"思议遂寝。
sì nián zhào guó zǐ jiàn shì zhōng shàng děng xiǎo xué shēng bǐ lèi zhū zhōu dài bǔ zhòng xuǎn zhī é fàng bǔ yī cì
四年，诏国子监试中、上等小学生，比类诸州待补中选之额，放补一次。
níng zōng qìng yuán jiā dìng zhōng shǐ liǎng xíng hùn bǔ
宁宗庆元、嘉定中，始两行混补。
yú shì zēng wài shè shēng wèi qiān sì bǎi yuán nèi shè xiào dìng bù xì shàng shè shì nián fēn yǐ bā fēn wèi yōu děng
于是增外舍生为千四百员，内舍校定，不系上舍试年分，以八分为优等。
yòu yǐ guó zǐ shēng yuán duō wěi làn mìng xíng zài zhí shì guān qī qīn lí wù guān zǐ sūn nǎi de shì bǔ
又以国子生员多伪滥，命行在职事官期亲、厘务官子孙乃得试补。
jiā dìng shí sì nián zhào zì jīn dài bǔ bǎi rén qǔ sān rén
嘉定十四年，诏自今待补百人取三人。
jiù fǎ zì wài shě shēng nèi shè suī yǒu xiào shì bì gōng shì hé gé nǎi xǔ shēng bǔ
旧法，自外舍升内舍，虽有校试，必公试合格，乃许升补。
gài sī shì jiē xué guān zì kǎo ér gōng shì zé jiàng chì chà guān
盖私试皆学官自考，而公试则降敕差官。
zhì shì suì zhōng xǔ qǔ wài shè shēng xiào zuì yōu zhě yī rén shēng nèi shè
至是，岁终许取外舍生校最优者一人升内舍。
lǐ zōng fù bǎi qǔ liù rén zhī zhì
理宗复百取六人之制。
shào dìng èr nián yǐ dài bǔ shēng zì wài fāng lái cān zhāi zhě jiān yǒu zhōu tiè wěi mào zhī bì
绍定二年，以待补生自外方来参斋者，间有鬻帖伪冒之弊。
suì mìng zhòng xuǎn zhī rén zhào shēng cháo bǎo guān èr yuán pī shū yìn zhǐ réng mìng zhōu jùn shǒu cuì jié zuì bǎo míng bǐ zhào zì jì wú wěi fāng xǔ lián yǐn zhù jí
遂命中选之人，召升朝保官二员批书印纸，仍命州郡守倅结罪保明，比照字迹无伪，方许帘引注籍；
fàn zhě zhì zuì fá jí bǎo guān
犯者治罪，罚及保官。
wǔ nián yǐ shěng shì xià dì jí dài bǔ shēng zhī qún shì yú yǒu sī zhě yǒu qǐng tuō huì qiú zhī bì xué guān kǎo wén yǒu qīn gù jiāo tōng zhī sī mìng jīn hòu liǎng xué bǔ shì bìng cóng miào táng lín shí xuǎn chà jí lìng rù yuàn
五年，以省试下第及待补生之群试于有司者，有请托贿求之弊，学官考文，有亲故交通之私，命今后两学补试，并从庙堂临时选差，即令入院；
fán yòng dù zé yòng guó zǐ jiàn gōng jǐ xué guān shì lì
凡用度，则用国子监供给学官事例。
wèi jǐ jiān chá yù shǐ hé chǔ jiǔ yòu yán yi zūn jiù zhì yǐ wǔ xué zōng xué bǔ shì bìng jiù liǎng xué yú dà yuàn pái rì yǐn shì yǒu qīn xián rén yī bì fáng fǎ
未几，监察御史何处久又言："宜遵旧制，以武学、宗学补试，并就两学于大院排日引试，有亲嫌人依避房法。
qiě shì zǐ shì juàn pō duō kǎo guān pō shǎo qī rì jì pò fèi yòng bù fū
且士子试卷颇多，考官颇少，期日既迫，费用不敷。
nǎi zēng gěi yòng dù réng tiān chà kǎo guān wǔ yuán
"乃增给用度，仍添差考官五员。
bǎo yòu yuán nián fù mìng fēn lù qǔ fàng bǔ shì yuán shù yǐ miǎn yuǎn fāng shì zǐ dào lù wǎng lái zhī fèi jí dū chéng yōng bìng zhī huàn
宝祐元年，复命分路取放补试员数，以免远方士子道路往来之费及都城壅并之患。
sān nián fù shì yú jīng shī
三年，复试于京师。
dù zōng xián chún èr nián zhēng yuè xìng tài xué yè xiān shèng lǐ chéng tuī ēn sān xué qián láng yǔ miǎn shěng shì nèi shè shàng shè jí yǐ miǎn shěng shì zhě yǔ shēng jiǎ
度宗咸淳二年正月，幸太学，谒先圣，礼成，推恩三学：前廊与免省试，内舍、上舍及已免省试者与升甲；
qǐ jū xué shēng yǔ fàn miǎn yī cì nèi gāi céng jīng liǎng xìng rén yǔ bǔ shàng zhōu wén xué rú yuàn zài xué zhě tīng
起居学生与泛免一次，内该曾经两幸人与补上州文学，如愿在学者听。
qí zài jí zhū shēng de yuǎn bù jí chèn fù qǐ jū zhě sān xué shēn qǐng qǐ bìng xíng fàn miǎn yī cì mìng tè cóng zhī
其在籍诸生，地远不及趁赴起居者，三学申请乞并行泛免一次，命特从之。
fán zhū shēng shēng shě zài xìng xué zhī qián zhě fāng xǔ chén qǐ ēn lì
凡诸生升舍在幸学之前者，方许陈乞恩例。
qī nián zhēng yuè yǐ shòu hé shèng fú huáng tài hòu liǎng shàng zūn hào tuī ēn sān xué zài zhāi shēng yuán bìng tè yǔ miǎn jiě fù shěng yī cì
七年正月，以寿和圣福皇太后两上尊号，推恩三学，在斋生员并特与免解赴省一次。
jiǔ nián
九年，
wài shè shēng yàn tài hēng yǐ qī fēn sān lí qǐ lǐ wèi dì sān yōu
外舍生晏泰亨以七分三厘乞理为第三优，
cháo mìng bù xǔ
朝命不许，
suì shēn yán xué fǎ
遂申严学法，
jīn hòu jí bā fēn zhě fāng xǔ suì xiào sān míng
今后及八分者方许岁校三名，
rú bā fēn zhě zhǐ yǒu yī rén
如八分者止有一人，
ér yuán cì yōu sān yōu zhī lì zhě
而援次优、三优之例者，
yì xū zhǐ shǎo sān èr lí
亦须止少三、二厘，
fāng kě chén qǐ tè fàng
方可陈乞特放，
zhù bù jìn fèi xué fǎ
庶不尽废学法，
dāng yì bù guò yī rén ér zhǐ
当亦不过一人而止。
lǜ xué
律学。
guó chū zhì bó shì zhǎng shòu fǎ lǜ
国初置博士，掌授法律。
xī níng liù nián shǐ jí guó zǐ jiàn shè xué zhì jiào shòu sì yuán
熙宁六年，始即国子监设学，置教授四员。
fán mìng guān jǔ rén jiē de rù xué gè chù yī zhāi
凡命官、举人皆得入学，各处一斋。
jǔ rén xū de mìng guān èr rén bǎo rèn xiān rù xué tīng dú ér hòu shì bǔ
举人须得命官二人保任，先入学听读而后试补。
xí duàn àn zé shì àn yī dào měi dào xù liè xíng míng wǔ shì huò qī shì
习断按，则试按一道，每道叙列刑名五事或七事；
xí lǜ lìng zé shì dà yì wǔ dào zhōng gé nǎi de gěi shí
习律令，则试大义五道，中格乃得给食。
gè yǐ suǒ xí yuè yī gōng shì sān sī shì lüè rú bǔ shì fǎ
各以所习，月一公试、三私试，略如补试法。
fán cháo tíng yǒu xīn bān tiáo lìng xíng bù jí sòng xué
凡朝廷有新颁条令，刑部即送学。
qí fàn jiàng shě diàn shì zhě báo fá jīn yǐ shì rǔ yú yòng tài xué guī ju ér mìng guān tīng chū sù
其犯降舍殿试者，薄罚金以示辱，余用太学规矩，而命官听出宿。
xún yòu zhì xué zhèng yī yuán yǒu míng fǎ yìng gé ér shǒu xuǎn zhě tè miǎn shì zhù guān shǐ jiān zhī yuè fèng shì suǒ shòu guān
寻又置学正一员，有明法应格而守选者，特免试注官，使兼之，月奉视所授官。
hòu yǐ jiào shòu yī yuán jiān guǎn gàn běn xué guī ju réng cóng tài xué lì gěi wǎn shí
后以教授一员兼管干本学规矩，仍从太学例给晚食。
yuán fēng liù nián yòng guó zǐ sī yè zhū fú yán mìng guān zài xué rú gōng shì lǜ yì duàn àn jù yōu zhǔn lì bù shì fǎ shòu guān
元丰六年，用国子司业朱服言，命官在学，如公试律义、断案俱优，准吏部试法授官；
tài xué shēng néng jiān xí lǜ xué zhōng gōng shì dì yī bǐ sī shì dì èr děng
太学生能兼习律学，中公试第一，比私试第二等。
zhèng hé jiān zhào bó shì xué zhèng yī dà lǐ sì guān chú shòu bù xǔ yòng wú chū shēn rén jí yǐ ēn lì chén qǐng
政和间，诏博士、学正依大理寺官除授，不许用无出身人及以恩例陈请。
shēng tú fàn fá zhě yī xué guī
生徒犯罚者，依学规；
réng fàn bù gǎi shū qí yìn lì huò bǔ dié cān xuǎn zé lǐ wèi quē shī
仍犯不改，书其印历或补牒，参选则理为阙失。
jiàn yán sān nián fù míng fǎ xīn kē jìn shì yù jiàn zhě tīng shì
建炎三年，复明法新科，进士预荐者听试。
shào xīng yuán nián fù xíng fǎ kē
绍兴元年，复刑法科。
fán wèn tí hào wèi jiǎ àn qí hé gé fēn shù yǐ wǔ shí wǔ tòng fēn zuò shí fēn yǐ suǒ tōng dìng fēn shù yǐ fēn shù dìng děng jí wǔ fēn yǐ shàng rù dì èr děng xià sì fēn bàn yǐ shàng rù dì sān děng shàng sì fēn yǐ shàng rù dì sān děng zhōng
凡问题，号为假案，其合格分数，以五十五通分作十分，以所通定分数，以分数定等级：五分以上入第二等下，四分半以上入第三等上，四分以上入第三等中。
yǐ céng jīng shì fǎ rén wéi kǎo guān
以曾经试法人为考官。
wǔ nián yǐ li hóng cháng zhōng xíng fǎ rù dì èr děng mìng yǔ gǎi zhì zhōng shū bó zhī
五年，以李洪尝中刑法入第二等，命与改秩，中书驳之。
zhào dǐng wèi gǔ zhě yǐ xíng bì jiào suǒ yí chóng jiǎng
赵鼎谓："古者以刑弼教，所宜崇奖。
gāo zōng yuē xíng míng zhī xué jiǔ fèi bù yǒu yǐ yōu zhī zé qí xué jué yǐ
"高宗曰："刑名之学久废，不有以优之，则其学绝矣。
zú rú qián zhào
"卒如前诏。
hòu yì zhě wèi de jiě rén qǔ yìng gèng bù jiān jīng bái shēn de guān fǎn yì yú yǒu guān shì fǎ
后议者谓得解人取应，更不兼经，白身得官，反易于有官试法。
nǎi mìng suǒ shì duàn àn xíng míng quán tōng jí cū tōng yǐ shí fēn wèi lǜ duàn jí wǔ fēn xíng tǒng yì wén lǐ quán tōng wèi hé gé jí suī quán tōng ér duàn àn bù jí fēn shù zhě wù qǔ
乃命所试断案、刑名，全通及粗通以十分为率，断及五分、《刑统》义文理全通为合格，及虽全通而断案不及分数者勿取。
réng zì hòu jǔ jiān jīng
仍自后举兼经。
shí wǔ nián ba míng fǎ kē yǐ qí é guī jìn shì wéi xíng fǎ kē rú jiù
十五年，罢明法科，以其额归进士，惟刑法科如旧。
èr shí wǔ nián sì chuān lèi shěng shǐ fù shì xíng fǎ
二十五年，四川类省始附试刑法。
chún xī qī nián mì shū láng li yǎn yán hàn shì yí lǜ lìng tóng cáng yú lǐ guān ér jué yí yù zhě bì fu yǐ gǔ yì
淳熙七年，秘书郎李𪩘言："汉世仪、律、令同藏于理官，而决疑狱者必傅以古义。
běn cháo mìng xué jiū jiān xí lǜ lìng ér fèi míng fǎ kē
本朝命学究兼习律令，而废明法科；
hòu fù míng fǎ ér yǐ sān xiǎo jīng fù
后复明法，而以三小经附。
gài yù shǐ jīng shēng míng fǎ fǎ lì tōng jīng
盖欲使经生明法，法吏通经。
jīn suǒ shì zhǐ yú duàn àn lǜ yì duàn àn shāo tōng lǜ yì suī bù chéng wén yì dé zhōng xuǎn gù fǎ guān hǎn néng zhī shū
今所试止于断案、律义，断案稍通、律义虽不成文，亦得中选，故法官罕能知书。
yi lìng xí dà fǎ zhě jiān xí jīng yì cān kǎo yōu liè
宜令习大法者兼习经义，参考优劣。
dì yuē gǔ zhī rú zhě yǐ rú shù jué yù ruò yòng sú lì bì liú yú kè
"帝曰："古之儒者，以儒术决狱，若用俗吏，必流于刻。
nǎi cóng qí zòu zhào zì jīn dì yī dì èr dì sān chǎng shì duàn àn měi chǎng gè sān dào dì sì chǎng dà jīng yì yī dào xiǎo jīng yì èr dào dì wǔ chǎng xíng tǒng lǜ yì wǔ dào
"乃从其奏，诏自今第一、第二、第三场试断案，每场各三道，第四场大经义一道，小经义二道，第五场《刑统》律义五道。
míng nián mìng duàn àn sān chǎng měi chǎng zhǐ shì yī dào měi dào xíng míng shí jiàn yǔ jīng yì tōng qǔ sì shí fēn yǐ shàng wèi hé gé jīng yì dìng qù liú lǜ yì dìng gāo xià
明年，命断案三场，每场止试一道，每道刑名十件，与经义通取，四十分以上为合格，经义定去留，律义定高下。
níng zōng qìng yuán sān nián yǐ yì chén yán ba jīng yì wǔ nián yòu fù
宁宗庆元三年，以议臣言罢经义，五年又复。
jiā dìng èr nián chén liáo shàng yán shì fǎ shè kē běn yǐ liù chǎng yǐn shì hòu shǐ zēng jīng yì yī chǎng ér zhǐ shì wǔ chǎng lǜ yì yòu jū qí yī duàn àn zhǐ sān chǎng ér yǐ shū shī shè kē zhī chū yì
嘉定二年，臣僚上言："试法设科，本以六场引试，后始增经义一场，而止试五场，律义又居其一，断案止三场而已，殊失设科之初意。
qiě kǎo shì lèi duō wén shì qīng shì fǎ jiā wéi yǐ jīng yì dìng qù liú qí bì yī yě
且考试类多文士，轻视法家，惟以经义定去留，其弊一也。
fǎ kē yù míng xiàn zhāng xí fǎ lìng chá jǔ míng bǐ fù zhī jīng wēi shi bǐ zhé chū rù zhī cuò zōng zhuó qíng fǎ yú shù zì zhī nèi jué shì fēi yú piàn yán zhī jiān
法科欲明宪章，习法令，察举明比附之精微，识比折出入之错综，酌情法于数字之内，决是非于片言之间。
bǐ nián àn tí zì duō zhuān shàng kùn rén yī rì zhī nèi jǐn néng téng xiě tí mù qǐ xiá shēn jiū fǎ yì qí bì èr yě
比年案题字多，专尚困人，一日之内，仅能誊写题目，岂暇深究法意，其弊二也。
xíng fǎ kǎo guān bù guò céng zhōng fǎ kē chéng píng shù rén yóu shì qǐng tuō zhī fēng shèng huàn yì zhī bì xìng qí bì sān yě
刑法考官不过曾中法科丞、评数人，由是请托之风盛，换易之弊兴，其弊三也。
jīn qǐng bà qù jīng yì réng fēn liù chǎng yǐ wǔ chǎng duàn àn yī chǎng lǜ yì wèi dìng
今请罢去经义，仍分六场，以五场断案，一场律义为定。
wèn tí shāo jiǎn zì shù ér qiú jīng yú fǎ lǜ zhě wèi shì guān gè gōng wǔ liù tí nà jiān shì huò zhǔ wén lín shí diǎn dìng
问题稍减字数，而求精于法律者为试官，各供五六题，纳监试或主文临时点定。
rú shì yàn yì dé rén yǐ
如是，谳议得人矣。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
liù nián yǐ yì zhě yán fǎ kē zhǐ shì xíng tǒng shì jǐn fèi lǐ yì ér zhuān shì fǎ lǜ suì mìng fù yòng jīng yì yī chǎng yǐ shàng shū yǔ mèng tí gè yī piān jí xíng tǒng dà yì tōng wèi wǔ chǎng
六年，以议者言法科止试《刑统》，是尽废理义而专事法律，遂命复用经义一场，以《尚书》、《语》、《孟》题各一篇及《刑统》大义，通为五场。
suǒ chū jīng tí bù bì jū xíng míng lún lèi yǐ fáng yù bèi yǐ duàn àn dìng qù liú jīng yì wèi gāo xià réng jìn zá liú rù zī rén shōu shì
所出经题，不必拘刑名伦类，以防预备，以断案定去留，经义为高下，仍禁杂流入赀人收试。
bā nián ba sì chuān lèi shì xíng fǎ kē
八年，罢四川类试刑法科。
chū fán shì fǎ kē zhě jiē qǔ zhuàn chéng jiàn yì xié rù shì chǎng
初，凡试法科者，皆取撰成见义挟入试场。
lǐ zōng chún yòu sān nián lìng xíng bù cuò zhì guān fáng qí kǎo shì zé xuǎn chà dà lǐ chéng zhèng lì rèn zhōng wài yǒu shēng wàng zhě bù xǔ zhǐ yòng xīn kē píng shì wèi jīng zuò xiàn zhī rén
理宗淳祐三年，令刑部措置关防，其考试则选差大理丞、正历任中外有声望者，不许止用新科评事未经作县之人。
dǎi qí shì zhōng yòu dāng fǎng shěng shì zhōng shū fù shì zhī fǎ zhì yǐ yí yù guān qí yàn bǐ míng yǔn shǐ yǔ chà chú
逮其试中，又当仿省试、中书覆试之法，质以疑狱，观其谳笔明允，始与差除。
shí suǒ lì děng dì wén fǎ jù tōng zhě wéi shàng jìng chú píng shì
时所立等第，文法俱通者为上，径除评事；
wén fǎ cū tōng zhě wèi cì yǔ jiǎn fǎ
文法粗通者为次，与检法；
bù tōng zhě bó fàng
不通者驳放。
dù zōng xián chún yuán nián shēn yán xuǎn shì zhī fǎ fán yǐn shì xíng fǎ guān mìng tí yī rú shào xīng shì
度宗咸淳元年，申严选试之法，凡引试刑法官，命题一如《绍兴式》。
bā nián yǐ shì fǎ kē zhě shǎo tè mìng kǎo shì mìng tí wu zài jiǎn yán wú yòng cháng yǔ
八年，以试法科者少，特命考试命题，务在简严，毋用长语。
yǒu guò ér yuàn shì zhě zhào jiàn xíng tiáo fǎ chú sī zuì yīng tú huò rù jǐ zāng shī rù sǐ zuì bìng tíng tì wài zuò fàn qīng zuì zhě yǔ fàng xíng shōu shì
有过而愿试者，照见行条法，除私罪应徒、或入己赃、失入死罪并停替外，作犯轻罪者，与放行收试。
huò yǐ jīng sān shì zhōng chǎng zhī rén yǐ lì sān kǎo fù bù cān zhù mìng běn bù kǎo hé yuán shì guǒ yǒu suǒ pī fēn shù bù xū jǔ zhuàng yǔ zhù wài jùn xíng fǎ yù guān chāi shǐ yī cì zhù kě jī lì yòu yè
或已经三试终场之人，已历三考，赴部参注，命本部考核元试，果有所批分数，不须举状，与注外郡刑法狱官差使一次，庶可激厉诱掖。
gé fǎ shì fǎ kē zhě pī jí bā fēn fāng zài qǔ fàng zhī shù
格法，试法科者，批及八分，方在取放之数。
xián chún mò yǒu jǐn jí èr fēn yǐ shàng zhě yì tè qǔ yī míng shòu tí xíng sī jiǎn fǎ guān kuān yǐ quàn zhī yě
咸淳末，有仅及二分以上者，亦特取一名，授提刑司检法官，宽以劝之也。
chū zōng xué fèi zhì wú cháng
初，宗学废置无常。
fán zhū wáng shǔ zūn zhě lì xiǎo xué yú qí gōng
凡诸王属尊者，立小学于其宫。
qí zǐ sūn zì bā suì zhì shí sì suì jiē rù xué rì sòng èr shí zì
其子孙，自八岁至十四岁皆入学，日诵二十字。
qí yǐ shòu huán wèi guān yǒu xué yì de zhào shì qiān zhuǎn zhě měi yǒu zhī rán fēi yǒu sī cháng shì nǎi tè ēn yě
其已授环卫官、有学艺得召试迁转者每有之，然非有司常试，乃特恩也。
xī níng shí nián shǐ lì zōng zǐ shì fǎ
熙宁十年，始立《宗子试法》。
fán zǔ zōng tǎn miǎn qīn yǐ shòu mìng zhě fù suǒ tīng shì
凡祖宗袒免亲已受命者，附锁厅试；
zì tǎn miǎn yǐ wài de shì yú guó zǐ jiàn
自袒免以外，得试于国子监。
lǐ bù bié yì qí juǎn ér xiào zhī shí qǔ qí wǔ jǔ zhě suī duō jiě wú guò wǔ shí rén
礼部别异其卷而校之，十取其五，举者虽多，解毋过五十人。
tíng shì yì bù yǔ jìn shì tóng kǎo
廷试亦不与进士同考。
nián jí sì shí cháng lèi jǔ bù zhōng shū qí míng yǐ wén ér lù yòng zhī
年及四十、尝累举不中，疏其名以闻而录用之。
qí guān yú wài ér bù yuàn fù gè lù suǒ shì xǔ yè gào shì guó zǐ jiàn
其官于外而不愿附各路锁试，许谒告试国子监。
chóng níng chū shū shǔ nián èr shí wǔ yǐ jīng yì lǜ yì shì lǐ bù hé gé fēn èr děng fù jìn shì bǎng yǔ sān bān fèng zhí wén yōu zhě zòu cái
崇宁初，疏属年二十五，以经义、律义试礼部合格，分二等附进士榜，与三班奉职，文优者奏裁。
qí bù néng shì jí shì ér chù zhě dú lǜ yú lǐ bù tuī ēn yǔ sān bān jiè zhí wù zhe wèi lìng
其不能试及试而黜者，读律于礼部，推恩与三班借职，勿著为令。
jí liǎng jīng jiē zhì dūn zōng yuàn yuàn jiē zhì dà xiǎo xué jiào shòu lì kǎo xuǎn fǎ rú xī níng gé chū guān suǒ lì cháng èr huò jiān sī yǒu èr rén rèn zhī nǎi zhù shòu
及两京皆置敦宗院，院皆置大、小学教授，立考选法，如《熙宁格》出官，所莅长贰或监司有二人任之，乃注授。
hòu yòu xǔ jiàn zài rèn zhě yú běn rèn fù gòng shì shì
后又许见在任者，于本任附贡士试。
dà guān sān nián zōng zǐ shì hè zhě shí èr rén
大观三年，宗子释褐者十二人。
zōng xué guān xū zōng zǐ zhōng shàng shě dì qiě yǒu xíng zhě fāng shǐ wèi zhī
宗学官，须宗子中上舍第且有行者，方始为之。
sì nián zhào zōng zǐ zhī shēng shàng shě bù jīng diàn shì jù mìng zhī guān xī níng fǎ bù rú shì
四年，诏："宗子之升上舍，不经殿试，遽命之官，熙宁法不如是。
qí yī gòng shì fǎ sì diàn shì bǔ rù shàng zhōng děng zhě chàng míng rì qǔ cái
其依贡士法，俟殿试补入上、中等者，唱名日取裁。
hòu yòu dìng shàng děng cì shàng shè jí dì zhōng děng cì chū shēn shòu guān yǒu chà
"后又定上等赐上舍及第，中等赐出身，授官有差。
fán lì xué yǒu dǔ jí ruò qīn lǎo wú jiān shì zhě dà zōng zhèng chá qí shí bà guī
凡隶学，有笃疾若亲老无兼侍者，大宗正察其实，罢归。
xuān hé èr nián zhào ba liàng shì chū guān zhī fǎ
宣和二年，诏罢量试出官之法。
shào xīng èr nián dì chū cè shì jí zōng zǐ yú jí yīng diàn
绍兴二年，帝初策士及宗子于集英殿。
wǔ nián chū fù nán shěng shì
五年，初复南省试。
shí sì nián shǐ jiàn zōng xué yú lín ān shēng yuán é bǎi rén dà xué shēng wǔ shí rén xiǎo xué shēng sì shí rén zhí shì gè wǔ rén
十四年，始建宗学于临安，生员额百人：大学生五十人，小学生四十人，职事各五人。
zhì zhū wáng gōng dà xiǎo xué jiào shòu yī yuán
置诸王宫大、小学教授一员。
zài xué zhě jiē nán gōng běi zhái zi sūn ruò qīn xián zhái jìn shǔ zé bié xuǎn guǎn zhí jiào shòu
在学者皆南宫、北宅子孙，若亲贤宅近属，则别选馆职教授。
chū xíng zài zōng shì shì guó zǐ jiàn zhě yǒu guān suǒ tīng qī qǔ qí sān
初，行在宗室试国子监者，有官锁厅，七取其三；
wú guān yìng jǔ qī qǔ qí sì
无官应举，七取其四；
wú guān tǎn miǎn qīn qǔ yìng wén lǐ tōng wèi hé gé bù xiàn qí shù
无官袒免亲取应，文理通为合格，不限其数；
ér wài rèn zhǔ gōng guān yuè miào shì gàn zhuǎn yùn sī zhě qǔ fàng zhī é tóng jìn shì
而外任主宫观、岳庙试干转运司者，取放之额同进士。
shí wǔ nián mìng zhū lù zōng shì yuàn fù xíng zài shì zhě yī xī níng jiù zhì bìng guó zǐ jiàn qǐng jiě
十五年，命诸路宗室愿赴行在试者，依熙宁旧制，并国子监请解；
bù yuàn zhě yī chóng níng tōng yòng gòng jǔ fǎ suǒ yǐ yōu guó zú yě
不愿者，依崇宁通用贡举法，所以优国族也。
xiào zōng dēng jí fán zōng zǐ bù yǐ fú shǔ yuǎn jìn rén shù duō guǎ qí céng huò wén jiě liǎng cì zhě bìng zhí fù tíng shì lüè tōng wén mò zhě liàng shì tuī ēn
孝宗登极，凡宗子不以服属远近、人数多寡，其曾获文解两次者，并直赴廷试，略通文墨者，量试推恩。
xí jīng rén běn jīng yì èr dào xí fù rén shī fù gè yī shǒu shì lùn rén lùn yī shǒu réng xiàn èr shí wǔ suì yǐ shàng hé gé dì yì míng chéng jié láng yú bìng chéng xìn láng
习经人本经义二道，习赋人诗赋各一首，试论人论一首，仍限二十五岁以上，合格，第一名承节郎，余并承信郎。
céng jīng xià shěng rén miǎn liàng shì tuī ēn
曾经下省人，免量试，推恩。
sì chuān zé fù shì yú ān fǔ zhì zhì sī
四川则附试于安抚制置司。
yú shì rù shì zhě zhòu yú qiān rén
于是入仕者骤逾千人。
lóng xīng yuán nián zhào liàng shì bù zhōng nián sì shí yǐ shàng bǔ chéng xìn láng zhǎn sān nián chū guān yú bìng yú hòu jǔ zài shì
隆兴元年，诏量试不中、年四十以上补承信郎，展三年出官，余并于后举再试。
sì yuè yù shè diàn yǐn jiàn qǔ yìng shěng shì dì yī rén cì tóng jìn shì chū shēn dì èr dì sān rén bǔ bǎo yì láng yú sì shí rén chéng jié láng qī rén chéng xìn láng
四月，御射殿引见取应省试第一人，赐同进士出身，第二、第三人补保义郎，余四十人承节郎，七人承信郎。
fán zōng shì suǒ tīng dé chū shēn zhě jīng guān jìn yī zhì xuǎn rén bǐ lèi xún zī
凡宗室锁厅得出身者，京官进一秩，选人比类循资；
wú guān yìng jǔ dé chū shēn zhě bǔ xiū zhí láng
无官应举得出身者，补修职郎；
pú xiù èr wáng xià zǐ sūn zhōng jìn shì jǔ zhě gèng tè zhuǎn yī zhì
濮、秀二王下子孙中进士举者，更特转一秩。
qián dào wǔ nián mìng zōng shì zhí shì suí shì zǐ dì xǔ fù guó zǐ jiàn bǔ
乾道五年，命宗室职事随侍子弟许赴国子监补。
liù nián chén liáo shàng yán shén zōng cháo shǐ lì jiào yǎng xuǎn jǔ zōng zǐ zhī fǎ
六年，臣僚上言："神宗朝，始立教养、选举宗子之法。
bǎo yì zhì bǐng yì suǒ shì zé yǔ jīng zhì zài mò kē zé shēng jiǎ qǔ yìng bù guò liàng shì zhù guān suǒ yǐ chǒng yì tóng xìng bù yǔ hán jùn děng yě
保义至秉义，锁试则与京秩，在末科则升甲，取应不过量试注官，所以宠异同姓，不与寒畯等也。
rán nǎng shí xiàng xué zhě shǎo bǐ nián jùn yì zhě duō huò guān duō shì huò dēng cí kē jǐ yǔ hán shì qí qū
然曩时向学者少，比年隽异者多，或冠多士，或登词科，几与寒士齐驱；
ér rù shì jìn fán wèi zhī cái yì fēi suǒ yǐ shì zhì gōng yě
而入仕浸繁，未知裁抑，非所以示至公也。
yú shì lǐ bù qǐng suǒ tīng dēng dì zhě jiù yú yuán guān shàng zhuǎn háng liǎng guān zì jīn zhǐ yī yuán zī gǎi shòu yú zhǔn jiù zhì
"于是礼部请锁厅登第者，旧于元官上转行两官，自今止依元资改授，余准旧制。
shí èr nián yòu zhèng yán hú wèi qǐng zì jīn zōng shì jiān shì wú guān yìng jǔ zhào suǒ tīng lì qī qǔ qí èr
十二年，右正言胡卫请："自今宗室监试，无官应举，照锁厅例七取其二；
shěng shì zé sān jǔ suǒ fàng rén shù rú qǔ yìng lì lì wèi dìng é
省试则三举所放人数如取应例，立为定额。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
níng zōng jiā dìng sì nián zhào suǒ tīng yìng jǔ shěng shì dì yì míng diàn shì chàng míng shòu guān rì yú yīng de ēn lì wài gèng qiān yī zhì
宁宗嘉定四年，诏锁厅应举，省试第一名，殿试唱名授官日，于应得恩例外，更迁一秩。
jiǔ nián yǐ gōng xué bìng guī zōng xiáng jiào shòu gǎi wéi bó shì zōng yù
九年，以宫学并归宗庠，教授改为博士、宗谕。
shí sì nián mìng qián lì gōng xué jìn shǔ lìng fù zōng xué gōng sī shì zhòng xuǎn zhě yǔ zhèng bǔ zōng xué shēng jìn shǔ zǐ sūn nián shí wǔ yǐ xià zhě xǔ shì xiǎo xué shēng
十四年，命前隶宫学近属，令附宗学公、私试，中选者与正补宗学生，近属子孙年十五以下者，许试小学生。
fù zhì zhū wáng gōng dà xiǎo xué jiào shòu yī yuán
复置诸王宫大、小学教授一员。
zōng xué jiě shì yī tài xué lì qǔ fàng měi jǔ fù guó zi jiān fā jiè suǒ yì tí bié kǎo
宗学解试依太学例取放，每举附国子监发解所，异题别考。
lǐ zōng bǎo qìng èr nián yǐ suǒ tīng zōng zǐ dì yì míng ruò jìn xué shēn chūn qiū xiù chū pǔ jí yǔ bǔ bǎo yì láng tè cì tóng jìn shì chū shēn réng huàn xiū zhí láng
理宗宝庆二年，以锁厅宗子第一名若搢学深《春秋》，秀出谱籍，与补保义郎，特赐同进士出身，仍换修职郎。
duān píng yuán nián
端平元年，
mìng zōng zi suǒ tīng yìng jǔ jiě shì
命宗子锁厅应举解试，
fán zài wài zhōu jūn
凡在外州军，
huò jì jū
或寄居，
huò jiàn rèn suí shì
或见任随侍，
jí jiàn yù xíng zài jiù shì zhě
及见寓行在就试者，
gè zhào zhī shí guān wěi bǎo zhèng shēn
各召知识官委保正身，
guó zǐ jiàn qǔ qí zōng zǐ chū shēn xùn míng shēng zhǎng zuǒ yàn
国子监取其宗子出身、训名、生长左验，
yǐ píng bǎo shōu shì
以凭保收试，
réng yú shì juàn jiā zhuàng nèi jù bǎo guān zhí wèi xìng míng
仍于试卷家状内具保官职位、姓名，
yǐ fáng qī zhà
以防欺诈。
chún yòu èr nián jiàn nèi xiǎo xué zhì jiào shòu èr yuán xuǎn zōng zǐ jiù xué
淳祐二年，建内小学，置教授二员，选宗子就学。
bǎo yòu yuán nián wǔ yuè tè zhèng zòu míng jìn shì zōng zǐ bì huǎng děng èr rén tè shòu bǎo yì láng ruò guī děng èr shí jiǔ rén chéng jié láng chì lüè yuē bì huǎng děng qǔ yìng jí xuǎn xián bǔ yòu jiē gài yù yòu zhī jìn xué ér jiào yǐ rù shì yě
宝祐元年五月，特、正奏名进士宗子必晄等二人特授保义郎，若瑰等二十九人承节郎，敕略曰："必晄等取应及选，咸补右阶，盖欲诱之进学，而教以入仕也。
qí wú yǐ shì zì huà yān
其毋以是自画焉。
dù zōng xián chún yuán nián yǐ suǒ tīng yìng jǔ zōng zǐ liǎng qǐng jǔ rén yù jí wèi shè ēn bìng fù lèi shì
度宗咸淳元年，以锁厅应举宗子两请，举人遇即位赦恩，并赴类试。
qí céng jīng fù shì wén lǐ tōng zhě zhào lì shēng děng
其曾经覆试文理通者，照例升等；
wén lǐ bù tōng jí wèi jīng fù shì zhě zé fǒu
文理不通及未经覆试者则否；
dì wǔ děng rén tè yǔ miǎn quán chū guān
第五等人特与免铨出官。
jiǔ nián fán wú guān zōng zǐ yìng jǔ chū shēng zé yòng rǔ míng gěi jù jì zhǎng zé yòng xùn míng
九年，凡无官宗子应举，初生则用乳名给据，既长则用训名。
qí fù zhū lù cáo sī zhī shì yǒu yī rén qián hòu yòng liǎng jù yìn èr juǎn zhě
其赴诸路漕司之试，有一人前后用两据、印二卷者。
zhì shì mìng cáo sī bìng suǒ rǔ míng xùn míng gè xiàng gōng jù fāng xǔ shōu shì yǐ dù jiān bì
至是，命漕司并索乳名、训名各项公据，方许收试，以杜奸弊。
wǔ jǔ wǔ xuǎn
武举、武选。
xián píng shí lìng liǎng zhì guǎn gé xiáng dìng rù guān zī xù gù shì ér wèi jí xíng
咸平时，令两制、馆阁详定入官资序故事，而未及行。
rén zōng shí fǎ zhì wǔ xué jì ér zhōng chuò
仁宗时，法置武学，既而中辍。
tiān shèng bā nián qīn shì wǔ jǔ shí èr rén xiān yuè qí qí shè ér shì zhī yǐ cè wèi qù liú gōng mǎ wèi gāo xià
天圣八年，亲试武举十二人，先阅其骑射而试之，以策为去留，弓马为高下。
shén zōng xī níng wǔ nián shū mì qǐng jiàn wǔ xué yú wǔ chéng wáng miào yǐ shàng shū bīng bù láng zhōng hán zhěn pàn xué nèi cáng kù fù shǐ guō gù tóng pàn cì shí běn qián wàn mín
神宗熙宁五年，枢密请建武学于武成王庙，以尚书兵部郎中韩缜判学，内藏库副使郭固同判，赐食本钱万缗。
shēng yuán yǐ bǎi rén wèi é xuǎn wén wǔ guān zhī bīng zhě wèi jiào shòu
生员以百人为额，选文武官知兵者为教授。
shǐ chén wèi cān bān yǔ mén yīn cǎo zé rén zhào jīng guān bǎo rèn rén cái gōng mǎ yìng gé tīng rù xué xí zhū jiā bīng fǎ
使臣未参班与门荫、草泽人召京官保任，人材弓马应格，听入学，习诸家兵法。
jiào shòu zuǎn cì lì dài yòng bīng chéng bài qián shì zhōng yì zhī jié zú yǐ xun zhě jiǎng shì zhī
教授纂次历代用兵成败、前世忠义之节足以训者，讲释之。
yuàn shì zhèn duì zhě liàng gěi bīng wǔ
愿试阵队者，量给兵伍。
zài xué sān nián jù yì yè kǎo shì děng dì tuī ēn wèi jí gé zhě yú nián zài shì
在学三年，具艺业考试等第推恩，未及格者，逾年再试。
fán shì zhōng
凡试中，
sān bān shǐ chén yǔ sān lù xún jiǎn zhài zhǔ
三班使臣与三路巡检、砦主，
wèi yǒu guān rén yǔ jīng lüè sī jiào duì chāi shǐ
未有官人与经略司教队、差使，
sān nián wú guò
三年无过，
zé shēng zhì dà shǐ chén
则升至大使臣，
yǒu liǎng shěng dài zhì huò běn lù qián xiá yǐ shàng sān rén bǎo jǔ kān jiàng lǐng zhě
有两省、待制或本路钤辖以上三人保举堪将领者，
bìng jiān zhū wèi jiāng jūn
并兼诸卫将军，
wài rèn huí
外任回，
guī huán wèi bān
归环卫班。
kē chǎng qián yī nián wǔ chén lù fēn dōu jiān wén guān zhuǎn yùn pàn guān yǐ shàng gè zòu jǔ yī rén tīng miǎn shì rén xué
科场前一年，武臣路分都监、文官转运判官以上各奏举一人，听免试人学。
shēng yuán jí yìng jǔ zhě bù guò èr bǎi rén
生员及应举者不过二百人。
chūn qiū gè yī shì bù shè yǐ yī shí sān dòu mǎ shè yǐ bā dǒu shǐ wǔ fā zhōng de
春秋各一试，步射以一石三斗，马射以八斗，矢五发中的；
huò xí wǔ jì fù zhī cè lüè suī gōng lì bù jí xué yè zhuó rán bìng wèi yōu děng bǔ shàng shè shēng wú guò sān shí rén
或习武伎，副之策略，虽弓力不及，学业卓然：并为优等，补上舍生，毋过三十人。
shì mǎ shè yǐ liù dòu bù shè yǐ jiǔ dòu cè yī dào sūn wú liù tāo yì shí dào wǔ tòng bǔ nèi shè shēng
试马射以六斗，步射以九斗，策一道，《孙》、《吴》、《六韬》义十道，五通补内舍生。
mǎ bù shè mǎ zhàn yìng gé duì cè jīng tōng shì xíng kě chēng zhě shàng shū mì yuàn shěn chá shì yòng
马步射、马战应格，对策精通、士行可称者，上枢密院审察试用；
suī bù yīng gé ér xiǎo shù shù zhī zhèn fǎ zhì lüè kě yòng huò lèi shì cè yōu děng xī qǔ zhǐ bǔ shàng shè
虽不应格而晓术数、知阵法、智略可用，或累试策优等，悉取旨补上舍；
wǔ yì cè lüè lèi jū xià děng fù jiàng wài shè
武艺、策略累居下等，复降外舍。
xiān shì shū mì yuàn xiū wǔ jǔ shì fǎ bù néng dá cè zhě dá bīng shū mò yì
先是，枢密院修《武举试法》，不能答策者，答兵书墨义。
wáng ān shí zòu yuē sān lù yì yǒng yì rù sān děng yǐ shàng jiē yǒu zhǐ lù yòng bì xià yòu yù tuī fǔ jiè bǎo jiá fǎ yú sān lù zé wǔ lì zhī rén yǐ duō
王安石奏曰："三路义勇艺入三等以上，皆有旨录用，陛下又欲推府界保甲法于三路，则武力之人已多。
jìn yǐ xué jiū yī kē cóng sòng shū bù xiǎo lǐ fèi zhī ér wǔ jǔ fù shì mò yì zé yì xué jiū zhī liú wú bǔ yú shì
近以学究一科，从诵书不晓理废之，而武举复试墨义，则亦学究之流，无补于事。
xiān wáng shōu yǒng lì zhī shì jiē shǔ yú chē yòu zhě yù yǐ bèi yù wǔ zhī yòng zé jì sòng hé suǒ shī
先王收勇力之士，皆属于车右者，欲以备御侮之用，则记诵何所施？
yú shì xī cóng zhōng shū suǒ dìng
"于是悉从中书所定。
fán wǔ jǔ shǐ shì yì cè yú mì gé wǔ yì zé shì yú diàn qián sī jí diàn shì zé yòu shì qí shè jí cè yú tíng
凡武举，始试义、策于秘阁，武艺则试于殿前司，及殿试，则又试骑射及策于庭。
cè wǔ yì jù yōu wéi yòu bān diàn zhí wǔ yì cì yōu wéi sān bān fèng zhí yòu cì jiè zhí mò děng sān bān chāi shǐ jiǎn mó kān nián
策、武艺俱优为右班殿直，武艺次优为三班奉职，又次借职，末等三班差使、减磨勘年。
cè rù píng děng ér wǔ yì yōu zhě chú fèng zhí cì yōu jiè zhí yòu cì sān bān chāi shǐ jiǎn mó kān nián wǔ yì mò děng zhě sān bān chāi shǐ
策入平等而武艺优者除奉职，次优借职，又次三班差使、减磨勘年，武艺末等者三班差使。
bā nián zhào wǔ jǔ yǔ wén jǔ jìn shì tóng shí suǒ shì yú gòng yuàn yǐ fáng jìn shì zhī bèi chù ér gǎi xí zhě suì ba mì gé shì
八年，诏武举与文举进士，同时锁试于贡院，以防进士之被黜而改习者，遂罢秘阁试。
yòu yǐ liù tāo běn fēi quán shū zhǐ yǐ sūn wú shū wèi tí
又以《六韬》本非全书，止以《孙》、《吴》书为题。
yuán fēng yuán nián
元丰元年，
lì dà xiǎo shǐ chén shì gōng mǎ yì yè chū guān fǎ dì yī děng
立《大小使臣试弓马艺业出官法》：第一等，
bù shè yī shí
步射一石，
shǐ shí fā sān zhōng
矢十发三中，
mǎ shè qī dòu
马射七斗，
mǎ shàng wǔ yì wǔ zhǒng
马上武艺五种，
sūn wú yì shí tōng qī
《孙》、《吴》义十通七，
shí wù biān fáng cè wǔ dào wén lǐ yōu cháng
时务边防策五道文理优长，
lǜ lìng yì shí tōng qī
律令义十通七，
zhōng wǔ shì yǐ shàng miǎn duǎn shǐ jiǎn yī rèn jiān dāng
中五事以上免短使、减一任监当，
sān shì yǐ shàng miǎn duǎn shǐ shēng bàn nián míng cì
三事以上免短使、升半年名次，
liǎng shì shēng bàn nián
两事升半年，
yī shì shēng yī jì
一事升一季；
dì èr děng
第二等，
bù shè bā dǒu
步射八斗，
shǐ shí fā èr zhōng
矢十发二中，
mǎ shè liù dòu
马射六斗，
mǎ shàng wǔ yì sān zhǒng
马上武艺三种，
sūn wú yì shí tōng wǔ
《孙》、《吴》义十通五，
cè sān dào chéng wén lǐ
策三道成文理，
lǜ lìng yì shí tōng wǔ
律令义十通五，
zhōng wǔ shì miǎn duǎn shǐ shēng bàn nián
中五事免短使、升半年，
sān shì shēng bàn nián
三事升半年，
liǎng shì shēng yī jì
两事升一季，
yī shì yǔ chū guān
一事与出官；
dì sān děng
第三等，
bù shè liù dòu
步射六斗，
shǐ shí fā yī zhōng
矢十发一中，
mǎ shè wǔ dǒu
马射五斗，
mǎ shàng wǔ yì liǎng zhǒng
马上武艺两种，
sūn wú yì shí tōng sān
《孙》、《吴》义十通三，
cè sān dào chéng wén lǐ
策三道成文理，
lǜ lìng yì shí tōng sān
律令义十通三，
jì suàn qián gǔ wén shū wǔ tòng sān
计算钱谷文书五通三，
zhōng wǔ shì shēng bàn nián
中五事升半年，
sān shì shēng yī jì
三事升一季，
liǎng shì yǔ chū guān
两事与出官。
qí bù shè bìng fā liǎng shǐ mǎ shè fā sān shǐ jiē zhe wèi gé
其步射并发两矢，马射发三矢，皆著为格。
sì nián ba shì lǜ yì
四年，罢试律义。
qī nián zhǐ shì sūn wú shū dà yì yī chǎng dì yī děng qǔ sì tòng cì èr děng sān tòng sān děng èr tōng wèi zhōng gé
七年，止试《孙》、《吴》书大义一场，第一等取四通、次二等三通、三等二通为中格。
yuán yòu sì nián zhào jiě shì shěng shì zēng cè yī dào
元祐四年，诏解试、省试增策一道。
chóng níng jiān zhū zhōu zhì wǔ xué
崇宁间，诸州置武学。
lì kǎo xuǎn shēng gòng fǎ fǎng rú xué zhì qí wǔ yì jué lún wén yòu yōu tè zhě yòng wén shì shàng shè shàng děng fǎ suì gòng shì hè
立《考选升贡法》，仿儒学制，其武艺绝伦、文又优特者，用文士上舍上等法，岁贡释褐；
zhōng děng réng lì xué sì diàn shì
中等仍隶学俟殿试。
fán shì chū guān shǐ chén réng fù diàn qián sī chéng shì
凡试出官使臣，仍赴殿前司呈试。
zhū zhōu wǔ shì shì bǔ bù dé wén shì tóng yī chǎng
诸州武士试补，不得文士同一场。
mǎ shè sān shàng duǒ jiǔ dòu wèi wǔ fēn bā dǒu wèi sì fēn qī dòu wèi sān fēn
马射三上垛，九斗为五分，八斗为四分，七斗为三分。
jiǔ dòu bā dǒu qī dòu zài shàng duǒ jí yī shàng duǒ shì cǐ wèi chà lǐ wèi fēn shù
九斗、八斗、七斗再上垛及一上垛，视此为差，理为分数。
mǎ shè yī zhōng tiè dāng liǎng shàng duǒ yī zhōng de dāng liǎng zhōng tiè
马射一中帖当两上垛，一中的当两中帖。
jiù zhì wǔ jǔ sān nián yī shì mìng guān bù guò sān shí yú rén hòu zēng é yǐ měi gòng zhě sān rén jí qǔ yī yǐ shēng shàng shě jī dié zēng zhǎn suì zhì bǎi rén rù liú bǐ wén é tài yōu
旧制，武举三年一试，命官不过三十余人，后增额，以每贡者三人即取一以升上舍，积迭增展，遂至百人入流，比文额太优。
dà guān sì nián zhào zì jīn gòng shì shàng shè zhě qǔ shí rén rù shàng děng sì shí rén rù zhōng děng wǔ shí rén rù xià děng jiē bǔ chōng wǔ xué nèi shè rén cái bù zú tīng quē zhī yú bù rù děng zhě chù zhī wài shě
大观四年，诏自今贡试上舍者，取十人入上等，四十人入中等，五十人入下等，皆补充武学内舍，人材不足听阙之，余不入等者，处之外舍。
dà dǐ yǐ gōng mǎ chéng wén liǎng shàng yī shàng liǎng zhōng yī zhōng liǎng xià yī xià xiāng cān yǐ wéi dì
大抵以弓马程文两上一上、两中一中、两下一下相参以为第。
fán zhōu jiào yù xū zhōu dū jiān nǎi de jiān lì bù qǔ wǔ jǔ wǔ shì shàng shè chū shēn zhě
凡州教谕，须州都监乃得兼，吏部取武举、武士上舍出身者。
zhèng hé sān nián yǐ lì xué zhě zhòng fán jīng sān suì xiào shì ér bù dé yī yǔ zhě chú qí jí
政和三年，以隶学者众，凡经三岁校试而不得一与者，除其籍。
xuān hé èr nián shàng shū shěng yán zhōu xiàn wǔ xué jì ba yǒu yuàn lì jīng chéng wǔ xué zhě qǐng yòng yuán fēng fǎ bǔ shì
宣和二年，尚书省言："州县武学既罢，有愿隶京城武学者，请用元丰法补试。
jiù zhì bù rù xué ér cóng bǎo jǔ yǐ shì zhě fù shì wǔ xué wài shè tōng qǔ yī bǎi rén
旧制，不入学而从保举以试者，附试武学外舍，通取一百人。
xié shàng shè shēng fà jiě
偕上舍生发解。
jīn jì ba kē jǔ qǐng yī yuán fēng fǎ zòu jǔ suì zhōng jí què xià miǎn shì bǔ wài shè shēng fù cì nián gōng shì
今既罢科举，请依元丰法奏举，岁终集阙下，免试补外舍生，赴次年公试。
qí chūn xuǎn shēng bǔ tuī ēn yī dà guān fǎ
其春选升补推恩，依大观法。
jìng kāng yuán nián zhào zhū lù yǒu xí wǔ yì zhī bīng shū zhě zhōu zhǎng èr yǐ lǐ qiǎn sòng yì què wú xiàn shù jiāng qīn cè ér yòng zhī
靖康元年，诏诸路有习武艺、知兵书者，州长贰以礼遣送诣阙，毋限数，将亲策而用之。
jiàn yán sān nián zhào wǔ jǔ rén xiān jīng bīng bù yàn shì gōng mǎ yú diàn qián sī réng quán jiù huái nán zhuǎn yùn sī bié chǎng fù shì qī shū yì wǔ dào bīng jī cè èr shǒu
建炎三年，诏武举人先经兵部验视弓马于殿前司，仍权就淮南转运司别场附试《七书》义五道，兵机策二首。
shào xīng wǔ nián dì yù jí yīng diàn cè wǔ jǔ jìn shì yì rì yuè shì qí shè cè rù yōu děng yǔ bǎo yì chéng jié láng píng děng chéng xìn láng qí wǔ yì bù hé gé zhě yǔ jìn yì xiào wèi
绍兴五年，帝御集英殿策武举进士，翌日阅试骑射，策入优等与保义、承节郎，平等承信郎，其武艺不合格者，与进义校尉。
chuān shǎn xuān fǔ sī lèi shěng shì wǔ yì hé gé rén bìng bǔ guān
川、陕宣抚司类省试武艺合格人并补官。
shí èr nián yù shì zhèng zòu míng cè rù yōu děng chéng jié láng píng děng chéng xìn láng jìn yì xiào wèi
十二年，御试，正奏名，策入优等承节郎，平等承信郎、进义校尉；
tè zòu míng píng děng jìn yì xiào wèi gè zhǎn mó kān yǒu chà
特奏名，平等进义校尉，各展磨勘有差。
shí liù nián shǐ jiàn wǔ xué
十六年，始建武学。
bīng bù shàng wǔ shì gōng mǎ jí xuǎn shì qù liú gé fán chū bǔ rù xué bù shè gōng yī shí ruò gōng sī shì bù qí shè bù zhōng jí bù xǔ shì chéng wén qí shè gé zì yī shí wǔ dǒu yǐ xià zhì jiǔ dòu fán wǔ děng
兵部上《武士弓马及选试去留格》，凡初补入学，步射弓一石，若公、私试步骑射不中，即不许试程文，其射格自一石五斗以下至九斗，凡五等。
èr shí liù nián dì jiàn wǔ xué tuí bì yīn yù fǔ chén yuē wén wǔ yī dào yě jīn tài xué jiù xù ér wǔ xué jǐ fèi kǒng yǒu yí cái
二十六年，帝见武学颓弊，因谕辅臣曰："文武一道也，今太学就绪，而武学几废，恐有遗才。
zhào bīng bù tǎo lùn diǎn gù cān lì xīn zhì
"诏兵部讨论典故，参立新制。
fán wǔ xué shēng xí qī shū bīng fǎ bù qí shè fēn shàng nèi wài sān shè xué shēng é bǎi rén zhì bó shì yī yuán yǐ wén chén yǒu chū shēn huò wǔ jǔ gāo xuǎn rén wéi zhī
凡武学生习《七书》兵法、步骑射，分上、内、外三舍，学生额百人，置博士一员，以文臣有出身或武举高选人为之；
xué yù yī yuán yǐ wǔ jǔ bǔ guān rén wèi zhī
学谕一员，以武举补官人为之。
fán bǔ wài shè xiān lèi jù wǔ rén yǐ shàng fù sī shì xiān shì bù shè yī shí gōng bù hé gé bù dé shì chéng wén zhōng gé zhě yī wén shì lì shì qī shū yì yī dào
凡补外舍，先类聚五人以上附私试，先试步射一石弓，不合格不得试程文，中格者依文士例试《七书》义一道。
qí nèi shě shēng sī shì chéng wén sān zài yōu děng gōng mǎ liǎng zài cì yōu gōng shì rù děng jù míng zòu bǔ
其内舍生私试，程文三在优等，弓马两在次优，公试入等，具名奏补。
shì shàng shè zhě yǐ jiù shì rén sān qǔ qí yī yǐ shí fēn wèi lǜ shàng děng yī fēn zhōng děng èr fēn xià děng qī fēn réng yǐ sān nián yǔ fā jiè tóng shì
试上舍者，以就试人三取其一，以十分为率，上等一分，中等二分，下等七分，仍以三年与发解同试。
fán nèi shè bǔ shàng shè yǐ shàng shě shì hé gé rù děng yǔ xíng yì xiāng cān liǎng shàng zhě wéi shàng děng yī shàng yī zhōng huò liǎng zhōng jí yī shàng yī xià wèi zhōng děng yī zhōng yī xià huò liǎng xià yī shàng yī fǒu wéi xià děng réng bù fàn dì sān děng fá shì xíng kě chēng zhě jù míng zòu bǔ
凡内舍补上舍，以上舍试合格入等与行艺相参，两上者为上等，一上一中或两中及一上一下为中等，一中一下或两下、一上一否为下等，仍不犯第三等罚、士行可称者，具名奏补。
èr shí qī nián yù shì dì yì míng zhào yīng xióng wǔ yì jué lún yòu shěng shì dì yī tè yǔ bǎo yì láng gé mén zhī hòu
二十七年，御试第一名赵应熊武艺绝伦，又省试第一，特与保义郎、阁门祗候。
èr shí jiǔ nián xiū lì wǔ jǔ rù guān zī gé
二十九年，修立武举入官资格；
mìng wǔ jǔ rén zì jīn yī fǔ jiān nián shù miǎn jiě
命武举人自今依府监年数免解。
xiào zōng lóng xīng yuán nián yù shì de zhèng zòu míng sān shí qī rén
孝宗隆兴元年御试，得正奏名三十七人。
diàn zhōng shì yù shǐ hú yí yán táng guō zi yí yǐ wǔ jǔ yì děng chū bǔ yòu wèi zhǎng shǐ lì zhèn yuǎn héng sāi tiān dé jūn shǐ
殿中侍御史胡沂言："唐郭子仪以武举异等，初补右卫长史，历振远、横塞、天德军使。
guó chū shì zhōng wǔ yì rén bìng fù shǎn xī rèn shǐ
国初，试中武艺人并赴陕西任使。
yòu wǔ jǔ zhòng xuǎn zhě huò chú jīng dōng zhuō zéi huò sān lù yán biān shì qí xiào yòng huò jīng lüè sī jiào yā jūn duì zhǔn bèi chāi shǐ jīn lǜ shòu yǐ què gū zhī shì shì suǒ qǔ fēi suǒ yòng suǒ yòng fēi suǒ xué yě
又武举中选者，或除京东捉贼，或三路沿边，试其效用，或经略司教押军队、准备差使，今率授以榷酤之事，是所取非所用，所用非所学也。
qǐng qǔ jìn suì zhòng xuǎn rén shù liàng qí cái pǐn kǎo rèn shòu yǐ jūn zhí shǐ zhī xí liàn biān shì ān xiǎo jūn lǚ shí xuǎn yòng zhī chū yì yě
请取近岁中选人数，量其材品、考任，授以军职，使之习练边事，谙晓军旅，实选用之初意也。
qián dào èr nián zhōng shū shè rén jiǎng fèi yì yǐ wéi yán qǐng yǐ wǔ jǔ dēng dì zhě xī chù zhī jūn zhōng
乾道二年，中书舍人蒋芾亦以为言，请以武举登第者悉处之军中。
dì yǐ wèn hóng shì shì duì yuē wǔ jǔ rén yǐ wén mò jìn zá yú zú wǔ fēi biàn yě
帝以问洪适，适对曰："武举人以文墨进，杂于卒伍非便也。
dì yuē lèi jīng rèn zhě kě yǐ jiàng zuǒ chù zhī
"帝曰："累经任者，可以将佐处之。
shì suì yǐ dēng jí tuī ēn wǔ jǔ jìn shì bǐ wén kē zhèng zòu míng lì dì yì míng shēng yī zhì wèi chéng zhōng láng dì èr dì sān míng yī dì yì míng ēn lì
"是岁，以登极推恩，武举进士比文科正奏名例，第一名升一秩为成忠郎，第二、第三名依第一名恩例。
wǔ nián bīng bù qǐng wài shě yǒu xiào dìng rén cān kǎo bǎng shàng děng zhě hou mǎn yī nián sī shì sì rù děng jí bù fàn sān děng yǐ shàng fá huò yǒu xiào dìng ér cān kǎo zài zhōng xià děng hou zài shì cān kǎo rù zhōng děng tīng shēng bǔ wài shè shēng fù gōng shì
五年，兵部请外舍有校定人，参考榜上等者，候满一年，私试四入等及不犯三等以上罚，或有校定而参考在中下等，候再试参考入中等，听升补外舍生，赴公试。
jiù chú shè qīn xǔ shì wǔ děng gōng wài bù shè mǎ shè zhǐ xǔ shì dì sān děng yǐ xià gōng chéng wén suī yōu ér cān kǎo gōng mǎ fēn shù nán yǐ duì rù yōu děng
旧，除射亲许试五等弓外，步射、马射止许试第三等以下弓，程文虽优而参考弓马分数难以对入优等；
zì jīn xǔ bǐ shàng shè fǎ bù yǐ mǎ bù shè qīn bìng tōng shì wǔ děng
自今许比上舍法，不以马、步、射亲，并通试五等。
lì bù yán wǔ jǔ bǐ shì fā jiè shěng shì sān chǎng yī tiáo yǐ cè yì kǎo dìng děng dì jù zì hào huì fēng mí suǒ yǐ wǔ yì bìng cè yì cān kǎo
吏部言："武举比试、发解、省试三场，依条以策义考定等第，具字号，会封弥所，以武艺并策义参考。
jīn bǐ shì zì yī jiù fǎ qí jiě shěng liǎng chǎng qǐng yī wén shì lì kǎo dìng zì hào xiān jù zòu wén chāi hào fàng bǎng
今比试自依旧法，其解、省两场，请依文士例，考定字号，先具奏闻，拆号放榜。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
chū mìng wǔ xué shēng gāi yù dēng jí tán ēn céng shēng bǔ nèi shè huò zài xué jí wǔ nián céng jīng gōng sī shì zhōng rén bìng lìng fù shěng
初命武学生该遇登极覃恩，曾升补内舍或在学及五年曾经公、私试中人，并令赴省。
shì suì tíng shì shǐ yī wén kē gěi huáng dié bǎng shǒu cì wǔ jǔ jí dì yú bìng cì wǔ jǔ chū shēn
是岁廷试，始依文科给黄牒，榜首赐武举及第，余并赐武举出身。
qí nián bān wǔ jǔ zhī fǎ
其年，颁武举之法。
lìng sì chuān shuài chén xiàn cáo zhī zhōu jūn jiān jí jì jū shì cóng yǐ shàng gè jǔ wǔ shì yī yuán xìng yuán fǔ lì láng jīn yáng jiē chéng xī hé fèng zhōu gè sān yuán bá qí yóu zhě sòng sì chuān ān fǔ sī jiě shì lèi shěng bìng rú wén kē
令四川帅臣、宪、漕、知州军监及寄居侍从以上各举武士一员，兴元府、利阆金洋阶成西和凤州各三员，拔其尤者送四川安抚司，解试类省，并如文科。
chún xī yuán nián yì zhě qǐng wǔ xué wài shè shēng yǒu xiào dìng gōng shì hé gé lìng shì wǔ děng gōng mǎ yǔ chéng wén wǔ děng xiāng cān rù zhōng shàng děng zhě jù quē shēng bǔ yú sì zài shì rù děng shēng bǔ
淳熙元年，议者请："武学外舍生有校定公试合格，令试五等弓马，与程文五等相参，入中上等者，据阙升补，余俟再试入等升补。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
dì yù wò diàn yǐn jiàn zhèng zòu míng chéng shì wǔ yì
帝御幄殿，引见正奏名，呈试武艺。
èr nián yǐ wǔ kē shòu guān yǔ wén shì bù lèi zhào zì jīn dì yī rén bǔ bǐng yì láng táng chú zhū sī jì yì guān xù wèi zài jī yí zhī shàng
二年，以武科授官与文士不类，诏自今第一人补秉义郎，堂除诸司计议官，序位在机宜之上；
dì èr dì sān rén bǎo yì láng zhū lù shuài sī zhǔn bèi jiàng lǐng dài hái zhuǎn zhōng yì láng
第二、第三人保义郎，诸路帅司准备将领，代还，转忠翊郎；
dì sì dì wǔ rén chéng jié láng zhū lù bīng mǎ jiān yā dài hái zhuǎn bǎo yì láng jiē fǎng jìn shì jiǎ kē ēn lì
第四、第五人承节郎，诸路兵马监押，代还，转保义郎：皆仿进士甲科恩例。
sì nián yǐ wén kē zhuàng yuán dài hái lì chú guǎn zhí yì zhào wǔ jǔ bǎng shǒu wèi gé mén shè rén
四年，以文科状元代还，例除馆职，亦召武举榜首为阁门舍人。
wǔ nián shǐ lì wǔ xué guó zǐ é shōu bǔ wǔ chén qīn shǔ
五年，始立武学国子额，收补武臣亲属；
qí wén chén qīn shǔ yuàn fù bǔ zhě yì tīng
其文臣亲属，愿附补者亦听。
qī nián chū lì wǔ jǔ jué lún bìng cóng jūn fǎ fán yuàn cóng jūn zhě diàn shì dì yī rén yǔ tóng zhèng jiāng dì èr dì sān míng tóng fù jiāng wǔ míng yǐ shàng shěng shì dì yì míng liù míng yǐ xià bìng tóng zhǔn bèi jiāng
七年，初立《武举绝伦并从军法》：凡愿从军者，殿试第一人与同正将，第二、第三名同副将，五名以上、省试第一名、六名以下并同准备将；
cóng jūn yǐ hòu lì jūn gōng jí rén cái chū zhòng zhě tè zhǐ zhuó yòng
从军以后，立军功及人材出众者，特旨擢用。
dì yuē wǔ jǔ běn qiú jiàng shuài zhī cái jīn qián míng jiē cóng jūn yǐ qī nián wéi xiàn zé jiǔ zài jūn zhōng ān liàn jūn zhèng tā rì kě bèi wěi rèn
帝曰："武举本求将帅之材，今前名皆从军，以七年为限，则久在军中，谙练军政，他日可备委任。
bā nián mìng tè zòu míng bǔ guān zhǎn jiǎn mó kān yǒu chà
"八年，命特奏名补官，展减磨勘有差。
jiǔ nián yì zhě yǐ wéi cóng jūn zhī rén lǜ duō yǎng wàng bù xiè jūn lǚ
九年，议者以为从军之人，率多养望，不屑军旅。
zhào zì jīn zhí shì qín kè zhě cóng zhǔ shuài bǎo zòu shēng chà xiè duò zhě àn hé
诏自今职事勤恪者，从主帅保奏升差，懈惰者按劾。
guāng zōng shào xī yuán nián wǔ chén shì huàn wén zī nán dù yǐ qián xǔ cóng guān sān rén jiàn jǔ shào xīng lìng dūn wǔ láng yǐ xià tīng zhào bǎo guān èr rén yǐ jīng yì shī fù qiú shì qí hòu tài xué zhū shēng jiǔ bù dì zhě duō qù cóng wǔ jǔ yǐ nǎi suǒ tīng yīng jìn shì dì
光宗绍熙元年，武臣试换文资，南渡以前许从官三人荐举，绍兴令敦武郎以下听召保官二人，以经义、诗赋求试，其后太学诸生久不第者，多去从武举，已乃锁厅应进士第。
fán yǐ bǐng yì huò zhōng yì jiē huàn jīng zhì ēn shù yǔ dì yī rén děng
凡以秉义或忠翊皆换京秩，恩数与第一人等。
hòu yǐ lín yǐng xiù yán wǔ shì shě qì gōng shǐ gèng xí chéng wén bāo yī dà xiù zhuān zuò jǔ zǐ
后以林颖秀言："武士舍弃弓矢，更习程文，褒衣大袖，专做举子。
fu kē yǐ wǔ míng bù dé xióng jiàn xǐ gōng zhī shì tú qǐ qí jiǎo xìng míng jué zhī xīn
夫科以武名，不得雄健喜功之士，徒启其侥幸名爵之心。
yú shì zhào ba suǒ tīng huàn shì
"于是诏罢锁厅换试。
níng zōng jí wèi fù qí zhì qìng yuán wǔ nián mìng liǎng huái jīng xi hú běi zhū jùn fǎng bīng bù jí sì chuān fǎ yú běn dào ān fǔ sī shì wǔ shì hé gé zhě fù xíng zài jiě shì bié lì zì hào fēn xiàng kǎo xiào bō shí míng wéi jiě é wǔ míng shěng é
宁宗即位，复其制，庆元五年，命两淮、京西、湖北诸郡仿兵部及四川法，于本道安抚司试武士，合格者，赴行在解试，别立字号，分项考校，拨十名为解额，五名省额。
lǐ zōng shào dìng yuán nián mìng wǔ jǔ jìn shì bì qīn jí suǒ jǔ zhī rén zhǐ bì běn tīng lìng wú fáng xián guān yǐn shì ruò hé gé zé cháo tíng bié qiǎn guān fù shì
理宗绍定元年，命武举进士避亲及所举之人止避本厅，令无妨嫌官引试，若合格，则朝廷别遣官复试。
chún yòu jiǔ nián yǐ běi bīng lǚ zhì mìng jí biān cì biān yī tǐ shōu shì réng liàng zēng jiě é wǔ míng shěng é èr míng
淳祐九年，以北兵屡至，命极边、次边一体收试，仍量增解额五名、省额二名。
shì suì wǔ jǔ zhèng zòu míng wáng shí fā yǐ xì cóng jūn zhī rén chōng diàn qián sī zuǒ jūn tǒng lǐng jì dēng dì huàn shòu tè mìng jiù běn zhí shàng yǔ dài tóng zì yǐ shì yōu hòu quàn jiǎng
是岁，武举正奏名王时发已系从军之人，充殿前司左军统领，既登第，换授，特命就本职上与带"同"字，以示优厚劝奖。
dù zōng xián chún liù nián mìng lǐ bù gòng yuàn yú wǔ jǔ jìn shì píng děng měi bǎi rén nèi qǔ fàng dài bǔ shí rén jué lún měi bǎi rén nèi qǔ dài bǔ shí sān rén
度宗咸淳六年，命礼部贡院于武举进士平等每百人内，取放待补十人，绝伦每百人内，取待补十三人。
suàn xué
算学。
chóng níng sān nián shǐ jiàn xué shēng yuán yǐ èr bǎi yī shí rén wéi é xǔ mìng guān jí shù rén wèi zhī
崇宁三年始建学，生员以二百一十人为额，许命官及庶人为之。
qí yè yǐ jiǔ zhāng zhōu bì jí jiǎ shè yí shù wèi suàn wèn réng jiān hǎi dǎo sūn zi wǔ cáo zhāng qiū jiàn xià hóu yáng suàn fǎ bìng lì suàn sān shì tiān wén shū wèi běn kē
其业以《九章》、《周髀》及假设疑数为算问，仍兼《海岛》、《孙子》、《五曹》、张丘建夏侯阳算法并历算、三式、天文书为本科。
běn kē wài rén zhàn yī xiǎo jīng yuàn zhàn dà jīng zhě tīng
本科外，人占一小经，愿占大经者听。
gōng sī shì sān shè fǎ lüè rú tài xué
公私试、三舍法略如太学。
shàng shè sān děng tuī ēn yǐ tōng shì dēng shì jiāng shì láng wèi cì
上舍三等推恩，以通仕、登仕、将仕郎为次。
dà guān sì nián yǐ suàn xué shēng guī zhī tài shǐ jú bìng shū xué shēng rù hàn lín shū yì jú huà xué shēng rù hàn lín tú huà jú yī xué shēng rù tài yī jú
大观四年，以算学生归之太史局，并书学生入翰林书艺局，画学生入翰林图画局，医学生入太医局。
shào xīng chū mìng tài shǐ jú shì bǔ bìng mù cǎo zé rén
绍兴初，命太史局试补，并募草泽人。
chún xī yuán nián chūn jù jú shēng zǐ dì shì lì suàn chóng tiān xuān míng dà yǎn lì sān jīng qǔ qí tōng xí zhě
淳熙元年春，聚局生子弟试历算《崇天》、《宣明》、《大衍历》三经，取其通习者。
wǔ nián yǐ jì yuán lì shì
五年，以《纪元历》试。
jiǔ nián yǐ tǒng yuán lì shì
九年，以《统元历》试。
shí sì nián yòng chóng tiān jì yuán tǒng yuán lì sān suì yī shì
十四年，用《崇天》、《纪元》、《统元历》三岁一试。
shào xī èr nián mìng jīn suì chūn quán tài shǐ jú shì yīng sān quán tōng yī cū tōng hé gé zhě bìng tè shōu qǔ shí jú shēng duō quē gù yě
绍熙二年，命今岁春铨太史局试，应三全通、一粗通，合格者并特收取，时局生多阙故也。
jiā dìng sì nián mìng jú shēng bì sì shì zhōng fāng xǔ zhuǎn bǔ
嘉定四年，命局生必俟试中，方许转补。
lǐ zōng chún yòu shí èr nián mì shū shěng yán jiù diǎn yǐ tài shǐ jú lì mì shěng jīn yǐn shì jú shēng bù jīng mì shū fēi yě
理宗淳祐十二年，秘书省言："旧典以太史局隶秘省，今引试局生不经秘书，非也。
jī zhī yú lìng zhū jú guān yìng shì lì suàn tiān wén sān shì guān měi suì fù shì tōng děng zé yǐ jīng shú wéi shàng jīng shú děng zé yǐ xí tā shū duō wéi shàng xí shū děng zé yǐ zhàn shì yǒu yàn wéi shàng
稽之于令，诸局官应试历算、天文、三式官，每岁附试，通等则以精熟为上，精熟等则以习他书多为上，习书等则以占事有验为上。
zhū jú shēng bǔ jí èr nián yǐ shàng zhě bìng xǔ jiù shì
诸局生补及二年以上者，并许就试。
yī nián shì lì suàn yī kē yī nián shì tiān wén sān shì liǎng kē měi kē qǔ yī rén
一年试历算一科，一年试天文、三式两科，每科取一人。
zhū tóng zhī suàn zào guān quē yǒu shì hàn lín tiān wén guān quē yǒu shì zhū líng tái láng yǒu yìng shì bǔ zhí zhǎng zhě zhū zhèng míng xué shēng yǒu shì wèn jǐng yòu xīn shū zhě zhū pàn jú quē ér hé chà zhū chèng lòu guān wǔ nián ér zhuǎn zī zhě wú bù shǔ yú mì shū
诸同知算造官阙有试，翰林天文官阙有试，诸灵台郎有应试补直长者，诸正名学生有试问《景祐新书》者，诸判局阙而合差，诸秤漏官五年而转资者，无不属于秘书；
ér jú guān děng rén gè zhì jué sè yù yǒu chà qiǎn gǎi bǔ gōng guò zhī lèi bìng shēn mì shū
而局官等人各置脚色，遇有差遣、改补、功过之类，并申秘书。
jīn nǎi yī qiè zì xíng chén qǐng shū guāi chū yì
今乃一切自行陈请，殊乖初意。
zì jīn yǒu wéi lìng bǔ chà jí bù jīng mì shū gōng shì bǔ zhōng zhě zhōng shū zhí zòu gǎi zhèng réng cóng jiù zhì shēn yán shì fǎ
自今有违令补差，及不经秘书公试补中者，中书执奏改正，仍从旧制，申严试法。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
shū xué shēng xí zhuàn lì cǎo sān tǐ míng shuō wén zì shuō ěr yǎ bó yǎ fāng yán jiān tōng lún yǔ mèng zǐ yì yuàn zhàn dà jīng zhě tīng
书学生，习篆、隶、草三体，明《说文》、《字说》、《尔雅》、《博雅》、《方言》，兼通《论语》、《孟子》义，愿占大经者听。
zhuàn yǐ gǔ wén dà xiǎo èr zhuàn wéi fǎ lì yǐ èr wáng ōu yú yán liǔ zhēn xíng wéi fǎ cǎo yǐ zhāng cǎo zhāng zhī jiǔ tǐ wéi fǎ
篆以古文、大小二篆为法，隶以二王、欧、虞、颜、柳真行为法，草以章草、张芝九体为法。
kǎo shū zhī děng yǐ fāng yuán féi shòu shì zhōng fēng cáng huà jìn qì qīng yùn gǔ lǎo ér bù sú wéi shàng
考书之等，以方圆肥瘦适中，锋藏画劲，气清韵古，老而不俗为上；
fāng ér yǒu yuán bǐ yuán ér yǒu fāng yì shòu ér bù kū féi ér bù zhuó gè dé yī tǐ zhě wèi zhōng
方而有圆笔，圆而有方意，瘦而不枯，肥而不浊，各得一体者为中；
fāng ér bù néng yuán féi ér bù néng shòu mó fǎng gǔ rén bǐ huà bù dé qí yì ér jūn qí kě guān wéi xià
方而不能圆，肥而不能瘦，模仿古人笔画不得其意，而均齐可观为下。
qí sān shě bǔ shì shēng jiàng lüè tóng suàn xué fǎ wéi tuī ēn jiàng yī děng
其三舍补试升降略同算学法，惟推恩降一等。
zì chū zhì jí bìng ba nián shù xī tóng suàn xué
自初置及并罢年数，悉同算学。
huà xué zhī yè yuē fú dào yuē rén wù yuē shān shuǐ yuē niǎo shòu yuē huā zhú yuē wū mù yǐ shuō wén ěr yǎ fāng yán shì míng jiào shòu
画学之业，曰佛道，曰人物，曰山水，曰鸟兽，曰花竹，曰屋木，以《说文》、《尔雅》、《方言》、《释名》教授。
shuō wén zé lìng shū zhuàn zì zhe yīn xùn yú shū jiē shè wèn dá yǐ suǒ jiě yì guān qí néng tōng huà yì yǔ fǒu
《说文》则令书篆字，著音训，余书皆设问答，以所解义观其能通画意与否。
réng fēn shì liú zá liú bié qí zhāi yǐ jū zhī
仍分士流、杂流，别其斋以居之。
shì liú jiān xí yī dà jīng huò yī xiǎo jīng zá liú zé sòng xiǎo jīng huò dú lǜ
士流兼习一大经或一小经，杂流则诵小经或读律。
kǎo huà zhī děng yǐ bù fǎng qián rén ér wù zhī qíng tài xíng sè jù ruò zì rán bǐ yùn gāo jiǎn xiě gōng
考画之等，以不仿前人而物之情态形色俱若自然，笔韵高简写工。
sān shè shì bǔ shēng jiàng yǐ jí tuī ēn rú qián fǎ
三舍试补、升降以及推恩如前法。
wéi zá liú shòu guān zhǐ zì sān bān jiè zhí yǐ xià sān děng
惟杂流授官，止自三班借职以下三等。
yī xué chū lì tài cháng sì shén zōng shí shǐ zhì tí jǔ pàn jú guān jí jiào shòu yī rén xué shēng sān bǎi rén
医学，初隶太常寺，神宗时始置提举判局官及教授一人，学生三百人。
shè sān kē yǐ jiào zhī yuē fāng mài kē zhēn kē yáng kē
设三科以教之，曰方脉科、针科、疡科。
fán fāng mài yǐ sù wèn nàn jīng mài jīng wèi dà jīng yǐ cháo shì bìng yuán lóng shù lùn qiān jīn yì fāng wèi xiǎo jīng zhēn yáng kē zé qù mài jīng ér zēng sān bù zhēn jiǔ jīng
凡方脉以《素问》、《难经》、《脉经》为大经，以《巢氏病源》、《龙树论》、《千金翼方》为小经，针、疡科则去《脉经》而增《三部针灸经》。
cháng yǐ chūn shì sān xué shēng yuàn yǔ zhě tīng
常以春试，三学生愿与者听。
chóng níng jiān gǎi lì guó zǐ jiàn zhì bó shì zhèng lù gè sì yuán fēn kē jiào dǎo jiū háng guī ju
崇宁间，改隶国子监，置博士、正、录各四员，分科教导，纠行规矩。
lì shàng shè sì shí rén nèi shè liù shí wài shè èr bǎi zhāi gè zhì zhǎng yù yī rén
立上舍四十人，内舍六十，外舍二百，斋各置长谕一人。
qí kǎo shì dì yī chǎng wèn sān jīng dà yì wǔ dào
其考试：第一场问三经大义五道；
cì chǎng fāng mài shì mài zhèng yùn qì dà yì gè èr dào zhēn yáng shì xiǎo jīng dà yì sān dào yùn qì dà yì èr dào
次场方脉试脉证、运气大义各二道，针、疡试小经大义三道，运气大义二道；
sān chǎng jiǎ lìng zhì bìng fǎ sān dào
三场假令治病法三道。
zhōng gé gāo děng wèi shàng yào jú yī shī yǐ xià zhí yú gè yǐ děng bǔ guān wèi běn xué bó shì zhèng lù jí wài zhōu yī xué jiào shòu
中格高等，为尚药局医师以下职，余各以等补官，为本学博士、正、录及外州医学教授。
shào xīng zhōng fù zhì yī xué yǐ yī shī zhǔ zhī
绍兴中，复置医学，以医师主之。
hàn lín jú yī shēng bìng zòu shì rén bìng shì jīng yì yī shí èr dào qǔ liù tōng wèi hé gé
翰林局医生并奏试人，并试经义一十二道，取六通为合格。
qián dào sān nián ba jú ér cún yù yī zhū kē hòu gèng bù zhì jú ér cún liú yī xué kē lìng měi jǔ fù shěng wéi bié shì suǒ jiě fā tài cháng sì zhǎng xíng qí shì
乾道三年，罢局而存御医诸科，后更不置局而存留医学科，令每举附省闱别试所解发，太常寺掌行其事。
chún xī shí wǔ nián
淳熙十五年，
mìng nèi wài bái shēn yī shì
命内外白身医士，
jīng lǐ bù xiān fù quán wéi
经礼部先附铨闱，
shì mài yì yī chǎng sān dào
试脉义一场三道，
qǔ qí èr tōng zhě fù cì nián shěng shì
取其二通者赴次年省试，
jīng yì sān chǎng yī shí èr dào
经义三场一十二道，
yǐ wǔ tòng wèi hé gé
以五通为合格，
wǔ qǔ qí yī bǔ yī shēng
五取其一补医生，
sì zài fù shěng shì shēng bǔ
俟再赴省试升补，
bā tōng hàn lín yī xué
八通翰林医学，
liù tōng zhī hòu
六通祗候，
qí tè bǔ jiàn bǔ bìng tíng
其特补、荐补并停。
shào xī èr nián fù zhì tài yī jú quán shì yī jiù gé
绍熙二年，复置太医局，铨试依旧格。
qí shěng shì sān chǎng yǐ dì yī chǎng dìng qù liú mò yì dà yì děng tí fǎng cǐ
其省试三场，以第一场定去留，墨义、大义等题仿此。
bǔ dào zhí jiù wú shì yuán fēng sān nián shǐ chà guān kǎo shì yǐ dào dé jīng líng bǎo dù rén jīng nán huá zhēn jīng děng mìng tí réng shì zhāi jiào kē yí zhù dú
补道职，旧无试，元丰三年始差官考试，以《道德经》、《灵宝度人经》、《南华真经》等命题，仍试斋醮科仪祝读。
zhèng hé jiān jí zhōu xiàn xué bié zhì zhāi shòu dào tú
政和间，即州、县学别置斋授道徒。
cài yōu shàng zhū zhōu xuǎn shì dào zhí fǎ qí yè yǐ huáng dì nèi jīng dào dé jīng wèi dà jīng zhuāng zi liè zǐ wèi xiǎo jīng
蔡攸上《诸州选试道职法》，其业以《黄帝内经》、《道德经》为大经，《庄子》、《列子》为小经。
tí xué sī fǎng qiú jīng tōng dào jīng zhě bù wèn yǐ mìng wèi shì jiē shěn yàn yǐ wén
提学司访求精通道经者，不问已命、未仕，皆审验以闻。
qí yè rú ér néng mù cóng dào jiào zhě tīng
其业儒而能慕从道教者听。
měi lù yú jiàn rèn guān nèi xuǎn yǒu xué shù zhě èr rén wéi gàn guān fēn yì zhū zhōu jiǎn chá jiào xí
每路于见任官内，选有学术者二人为干官，分诣诸州检察教习。
nèi jīng dào dé jīng zhì bó shì shèng jì jīng jiān jiǎng
《内经》、《道德经》置博士，《圣济经》兼讲。
dào tú shēng gòng xī rú wén shì
道徒升贡，悉如文士。
chū rù guān bǔ zhì shì dào zhí cì hè fú yì néng gāo chū qí tú zhě de tuī ēn
初入官，补志士道职，赐褐服，艺能高出其徒者，得推恩。
dào tú shù yè jīng tuì zhōu shǒu èr yǒu kǎo kè diàn zuì zuì fǎ
道徒术业精退，州守贰有考课殿最罪法。
chén zhōu xué shēng mù cóng dào jiào yú yuè ér dào tú huàn jí dài yǔ rú shēng xiāng bàn
陈州学生慕从道教，逾月而道徒换籍，殆与儒生相半。
yǒu sòng yǔ zhě yuàn gǎi dào tú nèi shè xiàn shén xiāo yù qīng wàn shòu gōng yā yī piān tè huàn zhì shì sì diàn shì
有宋瑀者，愿改道徒内舍，献《神霄玉清万寿宫雅》一篇，特换志士，俟殿试。
yóu shì zhǎng cuì yǐ xià shòu shǎng yǒu chà qí yòu quàn zhī zhòng rú cǐ
由是长倅以下受赏有差，其诱劝之重如此。
xuān hé èr nián xué ba
宣和二年，学罢。