shí huò xià bā
◎食货下八
shāng shuì shì yì jūn shū hù shì bó fǎ
○商税市易均输互市舶法
shāng shuì fán zhōu xiàn jiē zhì wu guān zhèn yì huò yǒu zhī
商税凡州县皆置务，关镇亦或有之；
dà zé zhuān zhì guān jiān lín xiǎo zé lìng zuǒ jiān lǐng
大则专置官监临，小则令、佐兼领；
zhū zhōu réng lìng dōu jiān jiān yā tóng zhǎng
诸州仍令都监、监押同掌。
xíng zhě jī huò wèi zhī guò shuì měi qiān qián suàn èr shí
行者赍货，谓之"过税"，每千钱算二十；
jū zhě shì yù wèi zhī zhù shuì měi qiān qián suàn sān shí dà yuē rú cǐ
居者市鬻，谓之"住税"，每千钱算三十，大约如此。
rán wú dìng zhì qí míng wù gè suí dì yi ér bù yī yān
然无定制，其名物各随地宜而不一焉。
xíng lǚ jī zhuāng fēi yǒu huò bì dāng suàn zhě wú de fā qiè sōu suǒ
行旅赍装，非有货币当算者，无得发箧搜索。
fán fàn fū fàn fù xì suì jiāo yì lǐng nán shāng gǔ jī shēng yào jí mín jiān suǒ zhī jiān bó fēi zhōu yú shì zhě jiē wù suàn
凡贩夫贩妇细碎交易，岭南商贾赍生药及民间所织缣帛，非鬻于市者皆勿算。
cháng shuì míng wù lìng yǒu sī jiàn xī bān xíng tiān xià jiē yú bǎn zhì guān shǔ wū bì bǐ qí zūn shǒu
常税名物，令有司件析颁行天下，揭于版，置官署屋壁，俾其遵守。
yīng suàn wù huò ér zhé cáng nì wèi guān sī suǒ bǔ huò méi qí sān fēn zhī yī yǐ bàn bì bǔ zhě
应算物货而辄藏匿，为官司所捕获，没其三分之一，以半畀捕者。
fàn yù ér bù yóu guān lù zhě zuì zhī
贩鬻而不由官路者罪之。
yǒu guān xū zhě shí qǔ qí yī wèi zhī chōu shuì
有官须者十取其一，谓之"抽税"。
zì táng shì fān zhèn duō biàn yí cóng shì shàn qí zhēng lì yǐ jí wǔ jì zhū guó yì wu póu jù cái huò yǐ zì shàn gù zhēng suàn yóu fán
自唐室藩镇多便宜从事，擅其征利，以及五季，诸国益务掊聚财货以自赡，故征算尤繁。
sòng xìng suǒ xià zhī guó bì zhào juān shěng lǚ chì guān lì wú shì fán kē guī xiàn yú yǐ jiǎo ēn chǒng
宋兴，所下之国，必诏蠲省，屡敕官吏毋事烦苛、规羡余以徼恩宠。
dà zhōng xiáng fú liù nián shǐ miǎn zhū lù zhōu jūn nóng qì zhī shuì
大中祥符六年，始免诸路州军农器之税。
zhū zhōu jīn dù jiù jiē yǒu suàn huò shuǐ hé gǎi zhì qiáo liáng yǒu sī yóu zé zhǔ zhě bèi cháng
诸州津渡旧皆有算，或水涸改置桥梁，有司犹责主者备偿。
jiàn lóng chū zhào chú cāng dé dì zī qí yùn gàn dù sān shí jiǔ chù suàn qián shuǐ zhǎng tīng mín zhì dù wù shōu qí suàn
建隆初，诏除沧、德、棣、淄、齐、郓干渡三十九处算钱，水涨听民置渡，勿收其算。
zì shì yǒu lèi cǐ zhě duō yīn ēn yòu juān chú
自是，有类此者多因恩宥蠲除。
qí yú jú yuán yú chí shuǐ wèi shè jiǔ lián ǒu é yā luó bàng chái xīn dì pù kū niú gǔ gài tián shuǐ lì děng míng jiē yīn zhū guó jiù zhì qián hòu lǚ zhào fèi shěng
其余橘园、鱼池、水硙、社酒、莲藕、鹅鸭、螺蚌、柴薪、地铺、枯牛骨、溉田水利等名，皆因诸国旧制，前后屡诏废省。
yuán hé zhōu xiàn mín chuán zài sù yì shū suàn sān nián shǐ ba
缘河州县民船载粟亦输算，三年，始罢。
chén zhōu sī zhì cài hé suǒ mín chuán shèng bǎi hú zhě qǔ bǎi qián yǒu suǒ zài bèi qí zhēng tài píng xīng guó sān nián nǎi xī chú zhī
陈州私置蔡河锁，民船胜百斛者取百钱，有所载倍其征，太平兴国三年，乃悉除之。
zhì dào yuán nián zhào jiāng nán xī dù duō gōng lì háo mín diǎn qí shì liàng shū guān kè ér hòu suàn xíng lǚ
至道元年诏："江南溪渡，多公吏豪民典其事，量输官课而厚算行旅。
zhōu xiàn yi jiā yán jìn suǒ shū nián é qián wǔ qiān yǐ xià zhě bìng miǎn bù xì sè yì jìn biàn rén hù zhǎng chuán jì dù wú de rǎo rén
州县宜加严禁，所输年额钱五千以下者并免，不系色役近便人户掌船济渡，毋得扰人。
zhì dào zhōng suì rù shuì kè qián sì bǎi wàn guàn
"至道中，岁入税课钱四百万贯；
tiān xǐ mò zēng bā bǎi sì wàn guàn
天禧末，增八百四万贯。
tiān shèng yǐ lái guó yòng jìn guǎng yǒu qǐng suàn mín qián yǐ zhù jīng fèi zhě
天圣以来，国用浸广，有请算缗钱以助经费者。
rén zōng yuē huò quán zhī lì yù liú tiān xià tōng yǒu wú hé kě suàn yě
仁宗曰："货泉之利，欲流天下通有无，何可算也？
yī rì nèi chū shǔ luó yī duān wèi yìn zhū suǒ zì zhě shù zhòng yīn zhào tiān xià shuì wù wú zhé wū huài shāng rén wù bó
"一日，内出蜀罗一端，为印朱所渍者数重，因诏天下税务，毋辄污坏商人物帛。
kāng dìng yuán nián xī biān bīng fèi bù gěi zhōu xiàn huò zēng suǒ suàn míng wù cháo tíng zhī zhī xī mìng juān qù
康定元年，西边兵费不给，州县或增所算名物，朝廷知之，悉命蠲去。
jì ér xià zhào chì lì qiě jiè wú sōu suǒ xíng zhě jiā shǔ suì jiǎn zé miǎn suàn gēng niú shuǐ xiāng yòu huò chí pú yú guǒ luǒ zhī shuì mín liú ér dù hé zhě yì wèi zhī miǎn suàn
既而下诏敕励，且戒毋搜索行者家属，岁俭则免算耕牛，水乡又或弛蒲、鱼、果、蓏之税，民流而渡河者亦为之免算。
yīng suàn ér nì bù zì yán zhě suī tīng rén bǔ gào dǐ zuì rú jiù fǎ rán xū wù jiē jiàn zài nǎi tīng yǐ fáng wū wǎng
应算而匿不自言者，虽听人捕告，抵罪如旧法，然须物皆见在乃听，以防诬罔。
zhì yú suì kè yíng suō lǚ zhào yǒu sī cái dìng qián hòu yǐ zhào juān fàng zhě bù kě shèng shǔ
至于岁课赢缩，屡诏有司裁定，前后以诏蠲放者，不可胜数。
huáng yòu zhōng suì kè mín qián qī bǎi bā shí liù wàn sān qiān jiǔ bǎi
皇祐中，岁课缗钱七百八十六万三千九百。
jiā yòu yǐ hòu chí chá jìn suǒ lì zhōu xiàn shōu suàn qián
嘉祐以后，弛茶禁，所历州县收算钱。
zhì zhì píng zhōng suì kè zēng liù shí yú wàn ér chá shuì qián jū sì shí jiǔ wàn bā qiān liù bǎi
至治平中，岁课增六十余万，而茶税钱居四十九万八千六百。
xī níng yǐ lái hé běi hé dōng shǎn xī sān lù zhī yí mín yǐ zū fù jī huò zhì biān mào yì yǐ shū guān zhě wù shuì
熙宁以来，河北、河东、陕西三路支移，民以租赋赍货至边贸易以输官者，勿税；
hé běi liú mín fù yè zhě suǒ guò miǎn suàn
河北流民复业者所过免算。
hòu yǐ suì rěn lǜ yì shuì kè fù jiù
后以岁稔，虑逸税课，复旧。
wǔ nián yǐ zài jīng shāng shuì yuàn lì tí jǔ shì yì wù
五年，以在京商税院隶提举市易务。
qī nián jiǎn guó mén zhī shuì shù shí zhǒng qián bù mǎn sān shí zhě juān zhī
七年，减国门之税数十种，钱不满三十者蠲之。
qí xiān wài chéng èr shí mén jiē zé yǐ kè xī jìn lìng suí xián yào fēn děng yǐ jiǎn bǔ huò shī zhī shù wèi shǎng fá
其先，外城二十门皆责以课息，近令随闲、要分等，以检捕获失之数为赏罚；
jì ér yǐ suì hàn fù yǒu shì mìng
既而以岁旱，复有是命。
yuán fēng yuán nián bīn dì cāng zhōu zhú mù yú guǒ tàn bó shuì bù jí bǎi qián zhě juān zhī
元丰元年，滨、棣、沧州竹木、鱼果、炭箔税不及百钱者蠲之。
èr nián xī hé lù zhì zhì biān fáng cái yòng li xiàn shàn què běn lù shāng huò lìng cáo chén jiǎng zhī qí hé qí zuì
二年，熙河路制置边防财用李宪擅榷本路商货，令漕臣蒋之奇劾其罪。
dǎo luò tōng biàn sī qǐng zhì duī duǒ chǎng yú sì zhōu jiǎ wù zhì zhě xiān rù guān chǎng guān yǐ chuán yùn zhì jīng shāo shū chuán suàn
导洛通汴司请置堆垛场于泗州，贾物至者，先入官场，官以船运至京，稍输船算。
míng nián zhào jìn jīng yǐ tōng jīn shuǐ mén wài shùn chéng cāng wèi chǎng
明年，诏：近京以通津水门外顺成仓为场。
fēi dǎo luò sī chuán ér zài shāng shuì rù biàn zhě xǔ jiū gào suī zì qǐng shuì yóu rú sī zǎi fǎ
非导洛司船而载商税入汴者，许纠告，虽自请税，犹如私载法。
wéi rì yòng wù fēi fàn yì ruò fā bó chái cǎo zhú mù zhī lèi wù jìn
惟日用物非贩易，若发箔、柴草、竹木之类勿禁。
qióng guǎn zòu hǎi nán shōu shuì jiào chuán zhī zhàng chǐ wèi zhī gé nà
琼管奏："海南收税，较船之丈尺，谓之'格纳'。
qí fǎ fēn sān děng yǒu suǒ jiào wú jǐ ér shū qián duō guǎ shí bèi
其法分三等，有所较无几，而输钱多寡十倍。
jiǎ wù zì quán fú liǎng zhè hú guǎng zhì zhě jiē jīn yín wù bó zhí huò zhì wàn yú mín
贾物自泉、福、两浙、湖、广至者，皆金银物帛，直或至万余缗；
zì gāo huà zhì zhě wéi mǐ bāo wǎ qì niú chù zhī lèi zhí cái bǎi yī ér gài shōu yǐ zhàng chǐ
自高、化至者，唯米包、瓦器、牛畜之类，直才百一，而概收以丈尺。
gù gāo huà shāng rén bù zhì hǎi nán suì fá niú mǐ
故高、化商人不至，海南遂乏牛米。
qǐng zì jīn yòng wù guì jiàn duō guǎ jì shuì guān gěi wén píng tīng zhōu yú bù nèi fǒu zé xǔ jiū gào yǐ chuán huò gěi shǎng
请自今用物贵贱多寡计税，官给文凭，听鬻于部内，否则许纠告，以船货给赏。
zhào rú suǒ zòu
"诏如所奏。
liù nián jīng dōng cáo chén wú jū hòu yán shāng rén fù zhèng shuì qī wàn liù qiān yú mín bèi shuì shí wǔ wàn èr qiān yú mín
六年，京东漕臣吴居厚言："商人负正税七万六千余缗，倍税十五万二千余缗。
zhào juān qí bèi shuì nà zhèng shuì bǎi qiān yǐ xià qī yǐ sān nián bǎi qiān yǐ shàng wǔ nián
"诏蠲其倍税，纳正税，百千以下期以三年，百千以上五年。
yuán yòu yuán nián hù bù qǐng lìng zài jīng shāng shuì yuàn zhuó qǔ yuán fēng bā nián qián wǔ shí wǔ wàn èr qiān èr bǎi liù shí yī mín yǒu jī yǐ wéi xīn é zì míng nián shǐ
元祐元年，户部请令在京商税院，酌取元丰八年钱五十五万二千二百六十一缗有奇，以为新额，自明年始。
sān nián yòu yǐ tiān shèng suì kè wèi é gài hù bù yòng wǔ nián bìng zēng zhī fǎ lì é jì zhòng suì kè bù dēng gù yán zhě lùn ér gèng zhī
三年，又以天圣岁课为额，盖户部用五年并增之法，立额既重，岁课不登，故言者论而更之。
qī nián ba zhū lù chéng mǎi tǔ chǎn shuì chǎng
七年，罢诸路承买土产税场。
chū ba jiāng nán lù chéng mǎi ér hé dōng zhuǎn yùn sī yǐ wéi jiào yuán yòu liù nián guān yán é zēng sān wàn yú mín suì xíng zhī zhū lù
初，罢江南路承买，而河东转运司以为较元祐六年官盐额增三万余缗，遂行之诸路。
bā nián quán juān shāng rén zài mǐ rù jīng tiào mài lì shèng zhī shuì
八年，权蠲商人载米入京粜卖力胜之税。
xiān shì xī níng liù nián sū hú suì rěn gǔ jià bǐ huái nán shí wǔ ér shāng chuán yǐ lì shèng shuì bù zhì cháng mìng quán juān
先是，熙宁六年，苏、湖岁稔，谷价比淮南十五，而商船以力胜税不至，尝命权蠲。
huì zhǐ yī fāng wèi wèi dìng fǎ
惠止一方，未为定法。
jí biàn sì duǒ chǎng fǎ xíng gǔ chuán wú de zēng zhì ér lì shèng zhī shuì yì sān zhī yī
及汴泗垛场法行，谷船毋得增置，而力胜之税益三之一。
zhì shì sū shì yán fǎ bù shuì wǔ gǔ qǐng xuē qù lì shèng qián zhī tiáo ér xíng tiān shèng miǎn shuì zhī zhì
至是，苏轼言："法不税五谷，请削去力胜钱之条，而行天圣免税之制。
jì ér shàng shū shěng yì yán zài jīng gǔ guì yù píng qí zhí fù quán juān zhī
"既而尚书省亦言在京谷贵，欲平其直，复权蠲之。
hòu huī zōng xuān hé zhōng yǐ zhōu xiàn zāi shāng bìng shàn gěi dū xià yì yī zài miǎn xuán fù rú jiù
后徽宗宣和中，以州县灾伤并赡给都下，亦一再免，旋复如旧；
wéi liǎng zhè bìng dōng běi yán yǐ yán shì sī zhī qǐng suì bù fù zhēng
惟两浙并东北盐，以盐事司之请，遂不复征。
zì zhé zōng jí wèi ba dǎo luò wù huò chǎng
自哲宗即位，罢导洛物货场。
shào shèng sì nián lán cóng xī tí jǔ jīng chéng suǒ yù fù qí shì lìng sì zhōu jí jīng shī luò kǒu gè zhì duǒ chǎng bìng qǐng fù miàn shì niú yáng quān
绍圣四年，蓝从熙提举京城所，欲复其事，令泗州及京师洛口各置垛场，并请复面市、牛羊圈。
zhào xià shàng shū shěng jiǔ zhī suì qǐn
诏下尚书省，久之遂寝。
zhì shì tí jǔ biàn hé dī àn wáng xiàn fù yán zhī qiě qǐng jià wēn míng zhōu yùn chuán gěi yòng
至是，提举汴河堤岸王宪复言之，且请假温、明州运船给用。
mìng tài fǔ shǎo qīng zhèng jǐn tóng xiáng dù
命太府少卿郑仅同详度。
míng nián jìng zhào wù xíng
明年，竟诏勿行。
wǔ nián lìng hù bù qǔ tiān xià shuì wù wǔ nián suǒ shōu zhī shù zhuó duō guǎ wèi zhōng zhì bān zhū lù jiē bǎn shì zhī lǜ shí nián yī yì
五年，令户部取天下税务五年所收之数，酌多寡为中制，颁诸路揭版示之，率十年一易；
qí zēng míng é jí duō shuì zhě bìng lùn yǐ wéi zhì
其增名额及多税者，并论以违制。
dà guān yuán nián fán diǎn mǎi niú chù zhōu chē zhī lèi wèi yìn qì zhě gēng qī yǐ bǎi rì miǎn bèi shuì
大观元年，凡典买牛畜、舟车之类未印契者，更期以百日，免倍税。
èr nián zhào zài jīng zhū mén fán mín yī jù gǔ shū jī yú shū guǒ chái tàn cí wǎ qì zhī lèi bìng juān qí shuì
二年，诏在京诸门，凡民衣屦、谷菽、鸡鱼、蔬果、柴炭、瓷瓦器之类，并蠲其税；
suì zhōng jì suǒ juān shù lìng dà guān kù gěi cháng
岁终计所蠲数，令大观库给偿。
xuān hé èr nián gōng guàn sì yuàn chén liáo zhī jiā shāng fàn lìng guān jīn sōu yuè rú yuán fēng fǎ shū shuì suì zhōng yǐ cì shù bào zhuǎn yùn sī qǔ zhǐ
宣和二年，宫观、寺院、臣僚之家商贩，令关津搜阅，如元丰法输税，岁终以次数报转运司取旨。
chū yuán fú lìng pǐn guān gōng jiā fú yòng wù miǎn shuì
初，元符令，品官供家服用物免税。
zhì jiàn zhōng jìng guó chū mǎ niú tuo lǘ luó yǐ bù rù fú yòng lì ér bǐ nián chén liáo yíng sī móu lì zhě zhòng gōng guàn sì yuàn duō yǒu zhuān jiàng miǎn shuì zhī zhǐ jiē yǐ chuán sōu jiǎ fàn gù yǒu shì zhào
至建中靖国初，马、牛、驼、驴、骡已不入服用例，而比年臣僚营私牟利者众，宫观寺院多有专降免税之旨，皆以船艘贾贩，故有是诏。
cáo chén liú jì jì qǐ yìng fèng wù liǎng zhè huái nán děng lù shuì lì wài zēng yī fēn yǐ gōng fèi
漕臣刘既济起应奉物，两浙、淮南等路税例外，增一分以供费；
sān nián zhào ba zhī
三年，诏罢之。
fán yǐ cán zhī nóng jù gēng niú zhì liǎng zhè jiāng dōng zhě gěi wén píng juān shuì yī nián
凡以蚕织农具、耕牛至两浙、江东者，给文凭蠲税一年。
sì nián lìng zhū lù jìn suì suǒ zēng shuì qián xī guī yìng fèng sī
四年，令诸路近岁所增税钱，悉归应奉司。
qī nián yǐ suì qiàn zhī hòu yòng wù shǎo ér mín jiān shí zài jīng jí jī nèi yóu tàn miàn bù xù shuì bìng lì shèng qián bìng quán miǎn
七年，以岁歉之后，用物少而民艰食，在京及畿内油、炭、面、布、絮税并力胜钱并权免。
tí jǔ jīng dōng cháng píng yáng lián zòu běn lù niú jià guì tián duō huāng lái qǐng lìng fàn niú zhì běn lù zhě réng gěi wén píng juān shuì sì èr nián zú rú jiù
提举京东常平杨连奏："本路牛价贵，田多荒莱，请令贩牛至本路者，仍给文凭蠲税，俟二年足如旧。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
jìng kāng yuán nián zhào dū chéng wù jià wèi píng fán shuì wù quán gèng juān shuì yī nián
靖康元年诏："都城物价未平，凡税物，权更蠲税一年。
chén liáo shàng yán zǔ zōng jiù zhì bìng zhèng hé xīn lìng chǎng wù lì é zhī fǎ bìng yǐ wǔ nián zēng kuī shù jiào zhī bìng zēng zhě qǔ zhōng shù bìng kuī zhě qǔ zuì gāo shù yǐ wéi xīn é gù kè xī yì gěi ér shāng lǚ kě tōng
"臣僚上言："祖宗旧制并政和新令，场务立额之法，并以五年增亏数较之，并增者取中数，并亏者取最高数，以为新额，故课息易给而商旅可通。
jìn zhū lù zhuǎn yùn sī bù xún qí fǎ yǒu yì wú sǔn zhì wù jià téng yǒng guān kè yù fù
近诸路转运司不循其法，有益无损，致物价腾踊，官课愈负。
qǐng lìng zhū lù tí xíng xià zhū jùn zhǔn jiù fǎ lí zhèng lì é
请令诸路提刑下诸郡，准旧法厘正立额。
zhào yī suǒ zòu
"诏依所奏。
gāo zōng jiàn yán yuán nián zhào fàn huò shàng jīng zhě miǎn shuì
高宗建炎元年诏，贩货上京者免税。
míng nián yòu zhào fàn liáng cǎo rù jīng yì shuì zhě zuì zhī
明年又诏，贩粮草入京抑税者罪之；
fán cán pò zhōu xiàn miǎn zhú mù zhuān wǎ shuì běi lái guī zhèng rén jí liǎng huái fù yè zhě yì miǎn lù shuì
凡残破州县免竹木、砖瓦税，北来归正人及两淮复业者亦免路税。
shào xīng sān nián lín ān huǒ miǎn zhú mù shuì
绍兴三年，临安火，免竹木税。
rán dāng shí dū yì wèi diàn bīng gé wèi xi sì fāng zhī shuì jiān yǒu zēng zhì jí yú jiāng wān pǔ kǒu liàng shōu hǎi chuán shuì fán guān sī huí yì yì bìng shōu shuì
然当时都邑未奠，兵革未息，四方之税，间有增置，及于江湾浦口量收海船税，凡官司回易亦并收税；
ér kuān chí zhī lìng yì cuò jiàn yān rú zhū lù zēng zhì zhī shuì chǎng shān jiān yū pì zhī xiàn zhèn jīng lǐ wèi dìng zhī zhōu jùn xī ba ér miǎn zhī
而宽弛之令亦错见焉，如诸路增置之税场，山间迂僻之县镇，经理未定之州郡，悉罢而免之。
yòu yǐ shuì wǎng tài mì jiǎn bìng zhě yī bǎi sān shí sì ba zhě jiǔ miǎn guò shuì zhě wǔ zhì yú niú mǐ xīn miàn mín jiān rì yòng zhě bìng ba
又以税网太密，减并者一百三十四，罢者九，免过税者五，至于牛、米、薪、面民间日用者并罢。
xiào zōng jì zhì fán gāo zōng shěng bà zhī wèi jǐn zhě xī tuī xíng zhī
孝宗继志，凡高宗省罢之未尽者，悉推行之；
yòu yǐ lín ān fǔ wù jià wèi píng miǎn chún xī qī nián shuì yī bàn
又以临安府物价未平，免淳熙七年税一半。
guāng níng yǐ jiàng yì lǚ yǔ fàng miǎn shāng shuì huò yī nián huò wǔ yuè huò sān yuè
光、宁以降，亦屡与放免商税，或一年，或五月，或三月。
fán yù huǒ fàng miǎn zhú mù zhī shuì yì rán
凡遇火，放免竹木之税亦然。
guāng níng sì fú zhū jùn shuì é jiē lèi yǒu fàng miǎn
光、宁嗣服，诸郡税额皆累有放免。
rán dàng shì shí suī kuān dà zhī zhǐ lǚ bān guān shì zhī zhēng dié fàng ér tān lì bìng yuán kē qǔ bǎi chū
然当是时，虽宽大之旨屡颁，关市之征迭放，而贪吏并缘，苛取百出。
sī lì shuì chǎng suàn jí mín qián dòu mǐ shù xīn cài rú zhī shǔ shàn yòng jī chá cuò zhì tiān zhì zhuān lán shōu jiǎn
私立税场，算及缗钱、斗米、束薪、菜茹之属，擅用稽察措置，添置专栏收检。
xū shì yǒu shuì kōng zhōu yǒu shuì yǐ shí mǐ wèi jiǔ mǐ yǐ yī fú wèi bù bó jiē yǒu shuì
虚市有税，空舟有税，以食米为酒米，以衣服为布帛，皆有税。
yù shì fū xíng lǐ zé sōu náng fā qiè mù yǐ xīng fàn
遇士夫行李则搜囊发箧，目以兴贩。
shèn zhě pín mín mào yì suǒ xì yú cūn luò zhǐ wèi lòu shuì zhé jiā yǐ zuì
甚者贫民贸易琐细于村落，指为漏税，辄加以罪。
kōng shēn xíng lǚ yì bái qǔ bǎi jīn fāng yū lù bì zhī zé lán jié jiào hū
空身行旅，亦白取百金，方纡路避之，则栏截叫呼；
huò yǒu huò wù zé chōu fēn gěi shǎng duàn zuì bèi shū dǎo náng ér guī yǐ
或有货物，则抽分给赏，断罪倍输，倒囊而归矣。
wén zhě zī jiē zhǐ wèi dà xiǎo fǎ chǎng yǔ sī mín xiāng rèn xiāng mó bù chì chóu dí ér qí bì yǒu bù kě shèng yán yǐ
闻者咨嗟，指为大小法场，与斯民相刃相劘，不啻仇敌，而其弊有不可胜言矣。
shì yì zhī shè běn hàn píng zhǔn jiāng yǐ zhì wù zhī dī áng ér jūn tōng zhī
市易之设，本汉平准，将以制物之低昂而均通之。
qí bì yě yǐ guān fǔ zuò jiǎ qū gōng qǔ yá kuài zhī lì ér mín bù shèng qí fán yǐ
其弊也，以官府作贾区，公取牙侩之利，而民不胜其烦矣。
xī níng sān nián bǎo píng jūn jié dù tuī guān wáng sháo chàng ér yuán biān shì yì zhī shuō gài jiǎ guān qián wèi běn
熙宁三年，保平军节度推官王韶倡而缘边市易之说，丐假官钱为本。
zhào qín fèng lù jīng lüè sī yǐ chuān jiāo zǐ yì wù huò gěi zhī yīn mìng sháo wèi běn lù shuài sī gàn dāng jiān lǐng shì yì shì
诏秦凤路经略司以川交子易物货给之，因命韶为本路帅司干当兼领市易事。
shí yù yí sī yú gǔ wèi chéng li ruò yú děng yǐ wéi duō jù huò yǐ qǐ róng xīn yòu fáng qín zhōu xiǎo mǎ dà mǎ sī mào yì bù kě
时欲移司于古渭城，李若愚等以为多聚货以启戎心，又妨秦州小马、大马私贸易，不可。
wén yàn bó céng gōng liàng féng jīng jiē wěi zhī hán jiàng yì yǐ qù qín zhōu wèi fēi wéi wáng ān shí yuē gǔ wèi zhì shì yì lì hài chén suī bù gǎn duàn rán rú ruò yú zòu bì wú kě lǜ
文彦博、曾公亮、冯京皆韪之，韩绛亦以去秦州为非，唯王安石曰："古渭置市易利害，臣虽不敢断，然如若愚奏，必无可虑。
qī yuè zhào zhuǎn yùn sī xiáng dù fù wèn chén shēng zhī
"七月，诏转运司详度，复问陈升之。
shēng zhī wèi gǔ wèi jí biān kǒng qǐ qún qiāng kuī jì xīn
升之谓古渭极边，恐启群羌窥觊心。
ān shí nǎi yán jīn fán hù fù zhě wǎng wǎng xù mín qián èr sān shí wàn bǐ shàng bù wèi jié duó qǐ cháo tíng wēi líng nǎi zhì shuāi ruò rú cǐ
安石乃言："今蕃户富者，往往蓄缗钱二三十万，彼尚不畏劫夺，岂朝廷威灵，乃至衰弱如此？
jīn yù lián shēng qiāng zé xíng shì yù zhāng yìng jiē yù jìn
今欲连生羌，则形势欲张，应接欲近。
gǔ wèi biān zhài biàn yú yìng jiē shāng lǚ bìng jí jū zhě yù duō yīn jiàn wèi jūn zēng bīng mǎ zé rén shǒu zhī zé xíng shì zhāng yǐ
古渭边砦，便于应接，商旅并集，居者愈多，因建为军，增兵马，择人守之，则形势张矣。
qiě fán bù de yǔ guān shì biān mín wú fù bū fù zú yǐ huái lái qí xīn yīn shōu qí yíng yǐ zhù jūn fèi gèng pì huāng tǔ yì rì kě yǐ jù bīng
且蕃部得与官市，边民无复逋负，足以怀来其心，因收其赢以助军费，更辟荒土，异日可以聚兵。
shí wáng ān shí wéi zhèng
"时王安石为政，
jí jí yān yǐ cái lì bīng gé wèi xiān
汲汲焉以财利兵革为先，
qí shì yì zhī shuō
其市易之说，
yǐ jiàn yú xī níng èr nián jiàn yì lì jūn shū píng zhǔn fǎ zhī shí
已见于熙宁二年建议立均输平准法之时，
gù wáng sháo shǒu yíng hé qí yì
故王韶首迎合其意，
ér ān shí lì zhǔ zhī
而安石力主之，
suī yǐ li ruò yú chén shēng zhī hán jiàng zhū rén zhī yì
虽以李若愚、陈升之、韩绛诸人之议，
ér zú bù kě huí
而卒不可回。
wǔ nián suì zhào chū nèi tǎng qián bó zhì shì yì wù yú jīng shī
五年，遂诏出内帑钱帛，置市易务于京师。
xiān shì yǒu wèi jì zōng zhě zì chēng cǎo zé shàng yán jīng shī bǎi huò wú cháng jià guì jiàn xiāng qīng fù néng duó pín néng yǔ nǎi kě yǐ wéi tiān xià
先是，有魏继宗者，自称草泽，上言："京师百货无常价，贵贱相倾，富能夺，贫能与，乃可以为天下。
jīn fù rén dà xìng chéng mín zhī jí móu lì shù bèi cái jì piān jù guó yòng yì qū
今富人大姓，乘民之亟，牟利数倍，财既偏聚，国用亦屈。
qǐng jià què huò wu qián zhì cháng píng shì yì sī zé tōng cái zhī guān rèn qí zé qiú liáng gǔ wèi zhī zhuǎn yì
请假榷货务钱，置常平市易司，择通财之官任其责，求良贾为之转易。
shǐ shěn zhī shì wù zhī jià jiàn zé zēng jià shì zhī guì zé sǔn jià zhōu zhī yīn shōu yú xī yǐ gěi gōng shàng
使审知市物之价，贱则增价市之，贵则损价鬻之，因收余息，以给公上。
yú shì zhōng shū zòu zài jīng zhì shì yì wù guān
"于是中书奏在京置市易务官。
fán huò zhī kě shì jí zhì yú mín ér bù shòu zhě píng qí jià shì zhī yuàn yǐ yì guān wù zhě tīng
凡货之可市及滞于民而不售者，平其价市之，愿以易官物者听。
ruò yù shì yú guān zé dù qí dǐ ér dài zhī qián zé qī shǐ cháng bàn suì shū xi shí yī jí suì bèi zhī
若欲市于官，则度其抵而贷之钱，责期使偿，半岁输息十一，及岁倍之。
fán zhū sī pèi lǜ bìng yǎng jǐ yān
凡诸司配率，并仰给焉。
yǐ lǚ jiā wèn wèi tí jǔ cì nèi kù qián bǎi wàn mín jīng dōng lù qián bā shí qī wàn mín wèi běn
以吕嘉问为提举，赐内库钱百万缗、京东路钱八十七万缗为本。
sān sī qǐng lì shì yì tiáo yǒu jiān bìng zhī jiā jiào gù qǔ lì yǒu hài xīn fǎ běn wù jué chá sān sī àn zhì zhī wén dì xuē qù zhī
三司请立市易条，有"兼并之家，较固取利，有害新法，本务觉察，三司按治"之文，帝削去之。
qī yuè yǐ què huò wu wéi shì yì xi wu xià jiè shì yì wù wèi dōng wu shàng jiè yǐ zài jīng shāng shuì yuàn zá mǎi wù zá mài chǎng lì yān
七月，以榷货务为市易西务下界，市易务为东务上界，以在京商税院、杂买务、杂卖场隶焉。
yòu cì qián bó wǔ shí wàn yú zhèn táo jūn zhì sī
又赐钱帛五十万，于镇洮军置司。
shì yì jí kē xì dào lù yuàn bàng zhě jí jí
市易极苛细，道路怨谤者籍籍。
shàng yǐ yù ān shí qǐng xuān shì shì shí dì yǐ zhōu bīng shì shū pǔ děng shù shì yǔ zhī ān shí jiē biàn jiě
上以谕安石，请宣示事实，帝以鬻冰、市梳朴等数事语之，安石皆辩解。
hòu dì fù yán shì yì zhōu guǒ tài fán suì ba zhī rú hé
后帝复言："市易鬻果太烦碎，罢之如何？
ān shí wèi lì fǎ dāng lùn yǒu hài yú rén yǔ fǒu bù dàng yǐ fán suì fèi yě
"安石谓："立法当论有害于人与否，不当以烦碎废也。
zì shì zhū zhōu shàng gòng biāo xí huáng lú zhī lèi liù shí sè xī lìng jì zhí cóng mín yuàn zhōu zhě shì zhī yǐ gěi yòng
"自是诸州上供藨席、黄芦之类六十色，悉令计直，从民愿鬻者市之以给用。
liù nián zhào zài jīng shì yì gàn dāng gōng shì sūn dí tóng liǎng zhè huái dōng zhuǎn yùn sī yì zhì háng zhōu shì yì wu lì bìng yǐ wén
六年，诏在京市易干当公事孙迪同两浙、淮东转运司，议置杭州市易务利病以闻。
qí hòu yǐ shì yì shàng jiè suǒ cháng nèi tǎng qián èr shí wàn mín jiǎ zhī wèi běn
其后以市易上界所偿内帑钱二十万缗假之为本。
yòu cì kuí zhōu lù zhuǎn yùn sī dù sēng dié wǔ bǎi zhì shì yì yú qián zhōu xuǎn běn lù zài rèn yǐ tì guān jiān zhī réng yǐ zhī zhōu huò tōng pàn tí jǔ
又赐夔州路转运司度僧牒五百，置市易于黔州，选本路在任已替官监之，仍以知州或通判提举。
lìng zài jīng shì yì wu jí kāi fēng fǔ sī lù tóng xiáng dù zhū xíng lì bìng yú shì xiáng dìng suǒ qǐng yuē zhū xíng lì rù bó hòu shū miǎn xíng qián yǐ lù lì juān qí gōng guān zhī wù
令在京市易务及开封府司录同详度诸行利病，于是详定所请："约诸行利入薄厚，输免行钱以禄吏，蠲其供官之物。
jìn zhōng suǒ xū bìng xià zá mài chǎng zá mǎi wù
禁中所须，并下杂卖场、杂买务。
zhì shì sī gū wù jià dī áng fán nèi wài guān sī yù zhàn wù jià xī yú shì hū qǔ jué
置市司估物价低昂，凡内外官司欲占物价，悉于是乎取决。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
gǎi tí jǔ zài jīng shì yì wu wèi dōu tí jǔ shì yì sī zhū zhōu shì yì wù jiē lì yān
改提举在京市易务为都提举市易司，诸州市易务皆隶焉。
yòu zhào sān sī gàn dāng gōng shì li qǐ děng tóng xiáng dù chéng dū zhì shì yì wù
又诏三司干当公事李杞等同详度成都置市易务。
qī nián dì yǔ fǔ chén lùn jí chéng dū shì yì shì
七年，帝与辅臣论及成都市易事。
féng jīng yuē nǎng yīn què shì wù zhì wáng xiǎo bō zhī luàn jīn pō yǐ shì yì wéi yán
冯京曰："曩因榷市物，致王小波之乱，今颇以市易为言。
ān shí yuē bǐ yǐ jī mín zhòng guān bù zhī xù xiāng jù wèi dào ěr
"安石曰："彼以饥民众，官不之恤，相聚为盗耳。
dì wèn li qǐ xíng yá
"帝问："李杞行邪？
ān shí yuē wèi yě
"安石曰："未也。
rán bǎo shì yì bì bù néng zhì luàn
然保市易必不能致乱。
dì yóu lǜ shǔ rén hài rǎo ān shí wèi yǐ qiǎn shǐ nǎi jù ba qǐ bù wèi sì fāng xiào
"帝犹虑蜀人骇扰，安石谓："已遣使乃遽罢，岂不为四方笑？
nǎi yǐ
"乃已。
rán qí hòu jìng ba qǐ děng xiáng dù
然其后竟罢杞等详度。
sān yuè zhào quán sān sī shǐ céng bù hàn lín xué shì lǚ huì qīng tóng jiū jié shì yì shì
三月，诏权三司使曾布、翰林学士吕惠卿同究诘市易事。
xiān shì dì chū shǒu zhào fù bù wèi shì yì sī shì wù pō hài xiǎo mín zhī yè zhòng yán xuān huá
先是，帝出手诏付布，谓市易司市物，颇害小民之业，众言喧哗。
bù nǎi yǐn jiān shì yì wu wèi jì zōng zhī yán yǐ wéi lǚ jiā wèn duō qǔ xi yǐ gàn shǎng shāng lǚ suǒ yǒu zhě jǐn shōu shì sì suǒ wú zhě bì suǒ lǜ jiàn shì guì zhōu guǎng póu yíng yú shì xié guān fǔ wèi jiān bìng yě
布乃引监市易务魏继宗之言，以为吕嘉问多取息以干赏，商旅所有者尽收，市肆所无者必索，率贱市贵鬻，广裒赢余，是挟官府为兼并也。
wáng ān shí jù zòu míng qí bù rán
王安石具奏，明其不然。
nǎi gèng lìng huì qīng xié bù jiū jié zhī
乃更令惠卿偕布究诘之。
dì xún fù yǐ shǒu zhá cì bù lìng qiú duì bù jí shàng xíng rén suǒ su bìng shū huì qīng jiān qī zhuàng qiě yán chén zì lì cháo yǐ lái měi wén dé yīn wèi cháng bù yù yǐ wáng dào zhì tiān xià jīn shì yì zhī wèi nüè lǐn lǐn hu jiān jià chú mò zhī shì yǐ
帝寻复以手札赐布，令求对，布即上行人所诉，并疏惠卿奸欺状，且言："臣自立朝以来，每闻德音，未尝不欲以王道治天下，今市易之为虐，凛凛乎间架、除陌之事矣。
jiā wèn zòu jìn qiǎn guān wǎng hú nán fàn chá shǎn xī fàn yán liǎng zhè fàn shā jiē wèi gǎn jì xī
嘉问奏：'近遣官往湖南贩茶，陕西贩盐，两浙贩纱，皆未敢计息。
chén yǐ wèi rú cǐ zhèng shì shū zhī jiǎn dú bù dú táng yú sān dài suǒ wú lì guān qín hàn yǐ lái shuāi luàn zhī shì kǒng wèi zhī yǒu yě
'臣以谓如此政事，书之简牍，不独唐、虞、三代所无，历观秦、汉以来衰乱之世，恐未之有也。
sì yuè bù fù chén xuē xiàng zuì chá kuài bù dàng dì cè rán zī jiē
"四月，布复陈薛向罪茶侩不当，帝恻然咨嗟；
jí yán sān sī jué zé shāng rén duō làn shí dì yóu bì yù àn zhì
及言三司决责商人多滥，时帝犹必欲按治。
ér ān shí zhǔ yòng huì qīng bù kě qù gài móu biàn qí shì yě
而安石主用惠卿不可去，盖谋变其事也。
dì yí yān gù réng yǐ shǔ bù
帝疑焉，故仍以属布。
jì ér zhōng shū zòu shì yǐ dì lùn jí shì yì qiě yuē cháo tíng shè cǐ běn yù wèi píng zhǔn zhī fǎ yǐ biàn mín jīn zhèng ěr xiāng fǎn shǐ zhōng xià zhī mín shī yè ruò cǐ yí xiū bǔ qí fǎ
既而中书奏事已，帝论及市易，且曰："朝廷设此，本欲为平准之法以便民，今正尔相反，使中下之民失业若此，宜修补其法。
lìng yuán xiáng dìng lǚ jiā wèn wú ān chí tóng hán wéi sūn yǒng wèn xíng rén shū qián miǎn xíng lì bìng
"令元详定吕嘉问、吴安持同韩维、孙永问行人输钱免行利病。
cān zhī zhèng shì féng jīng yuē kāi fēng xiáng fú xiàn gěi mín qián yǒu chū xī dǐ dàng yín juàn mǐ mài huǎn jí sāng zàng zhī mù qī bā zhǒng
参知政事冯京曰："开封祥符县给民钱，有出息抵当银绢米麦、缓急丧葬之目七八种。
qí chū gěi qián wǎng wǎng yuàn qǐng jī shù jì duō shí jiān shū sòng
其初给钱，往往愿请，积数既多，实艰输送。
dì yuē rú cǐ wú mín ān dé tài rán yě
"帝曰："如此，吾民安得泰然也？
shí bù yǔ huì qīng fāng jiū shì yì shì lǜ shù rì yī duì
"时布与惠卿方究市易事，率数日一对。
dì chū shì bù yán yǐ ér cóng huì qīng zhī qǐng jū wèi jì zōng yú kāi fēng fǔ
帝初是布言，已而从惠卿之请，拘魏继宗于开封府。
jì ér bù yǔ huì qīng jí dōng fǔ zài jí xíng rén suǒ sù zhuàng rú qián bù biàn
既而布与惠卿即东府再诘行人，所诉状如前不变。
ér ān shí kěn qiú qù wèi yǐn huì qīng zhí zhèng
而安石恳求去位，引惠卿执政。
tí jǔ chǔ zhōu shì yì jiǎng zhī qí zòu jiān wu wáng jǐng zhāng què shì shāng rén wù fēi fǎ jí xū zuò zhōng dí rù wù lì guǐ míng dí zhī bái shū xī qián wèi zhī gàn xi
提举楚州市易蒋之奇奏："监务王景彰榷市商人物非法，及虚作中籴入务，立诡名籴之，白输息钱，谓之'干息'；
yòu yì jiǎ fàn wú de zhì tā jùn míng wéi liú nàn
又抑贾贩毋得至他郡，名为留难。
dì wèi fǔ chén yuē jǐng zhāng wéi fǎ hài rén yi jí zhì qí zuì
"帝谓辅臣曰："景彰违法害人，宜即治其罪。
shí lǚ huì qīng yǐ cān cháo zhèng ér jiū jié shì yì wèi jìng zhào cù zhī huì qīng qǐng lìng zhōng shū xī qǔ àn dú yì tóng yǐ zòu
"时吕惠卿已参朝政，而究诘市易未竟，诏促之，惠卿请令中书悉取按牍异同以奏。
hòu èr rì bù duì yán hé diàn tiáo qí xiān hòu suǒ chén bìng jiào zhì píng xī níng chū rù qián wù shù yǐ wén
后二日，布对延和殿，条祈先后所陈，并较治平、熙宁出入钱物数以闻。
dì fāng lǜ suì fèi jìn guǎng lìng bù sòng zhōng shū
帝方虑岁费浸广，令布送中书。
wǔ yuè nǎi zhào zhāng dūn céng xiào kuān jí jūn qì jiān jū bù suǒ jiū shì yì shì yòu lìng hù fáng huì cái fù shù yǔ bù suǒ chén yì
五月，乃诏章惇、曾孝宽即军器监鞫布所究市易事，又令户房会财赋数，与布所陈异；
ér lǚ jiā wèn yì yǐ zá mǎi wù duō rù yuè xi bù jué jiē cóng gōng zuò yǒu chà
而吕嘉问亦以杂买务多入月息不觉，皆从公坐有差。
wèi jǐ bù chǐ zhí yǔ jiā wèn jù chū shǒu jùn wèi jì zōng réng duó zhì lè tíng
未几，布褫职，与嘉问俱出守郡，魏继宗仍夺秩勒停。
chū shì yì zhī jiàn bù shí yù zhī
初，市易之建，布实预之。
hòu chuāi shàng yì yǒu yí suì jí zhì jiā wèn ér huì qīng yǔ bù yǒu sù yuàn gù zú jǐ zhī ér shì yì rú gù
后揣上意有疑，遂急治嘉问，而惠卿与布有夙怨，故卒挤之，而市易如故。
sān sī shǐ zhāng dūn qǐng jià nèi cáng qián wǔ bǎi wàn mín lìng shì yì sī yǒu gàn jú zhě fēn sì lù rù zhōng jì jiàn yán yǐn jí chéng jiàn dí mǎi
三司使章惇请假内藏钱五百万缗，令市易司有干局者，分四路入中，计见盐引及乘贱籴买。
zhào jiǎ èr bǎi wàn mín
诏假二百万缗。
bā nián fù lǚ jiā wèn tí jǔ shì yì
八年，复吕嘉问提举市易。
èr yuè fèng xiáng dà míng zhēn dìng fǔ yǒng xīng ān sù jūn qín yíng dìng yuè zhēn zhōu bìng zhì shì yì sī
二月，凤翔、大名、真定府、永兴、安肃军，秦、瀛、定、越、真州，并置市易司。
yǐ huì zhōu fù mín jiān qián shí wàn mín gěi guǎng zhōu shì yì wu sī nóng sì fāng chǎng qián sān shí wàn mín gěi yùn zhōu shì yì
以惠州阜民监钱十万缗给广州市易务，司农寺坊场钱三十万缗给郓州市易。
jiǔ nián yòu yǐ zài jīng shì yì sī wù huò shí wǔ wàn mín gěi xī hé shì yì sī
九年，又以在京市易司物货十五万缗给熙河市易司。
jiǔ yuè zhōng shū yán shì yì xī qián bìng shì lì qián zǒng shōu bǎi sān shí sān wàn èr qiān mín yǒu jī
九月，中书言："市易息钱并市例钱，总收百三十三万二千缗有奇。
zhào jiā wèn ān chí děng tuī ēn yǒu chà
诏嘉问、安持等推恩有差。
zì hòu fán èr nián yī jiào
自后凡二年一较。
shí nián dìng shàng jiè běn qián yǐ qī bǎi wàn mín wèi é bù zú yǐ suì suǒ shōu xī yì zhī
十年，定上界本钱以七百万缗为额，不足，以岁所收息益之；
qí dài nèi tǎng qián suì cháng yǐ xi èr shí wàn mín
其贷内帑钱，岁偿以息二十万缗。
yuán fēng yuán nián yǐ dōu tí jǔ wáng jū qīng qǐng lìng dài shì yì qián huò zhě xǔ yòng jīn bó děng wéi dǐ shōu xī wú guò yī fēn èr lí bù jí nián zhě yuè jì zhī yuàn jiē de qián huò yù yǐ wù huò jiān gěi zhě tīng
元丰元年，以都提举王居卿请，令贷市易钱货者，许用金帛等为抵，收息毋过一分二厘，不及年者月计之，愿皆得钱或欲以物货兼给者听。
shì yì sī qǐng qiǎn guān yǐ wù huò zhì zhū lù mào yì shí wàn mín yǐ shàng qī yǐ èr nián èr shí wàn mín yǐ shàng sān nián liǎn jí sān fēn zhě bǐ dì nián tuī ēn bā fēn zhě lǐ wèi rèn qī jǐn bù jí zhě wù shǎng guān lì lǐn gěi bìng ba
市易司请遣官以物货至诸路贸易，十万缗以上期以二年，二十万缗以上三年，敛及三分者比递年推恩，八分者理为任，期尽不及者勿赏，官吏廪给并罢。
èr nián jīng zhì xī hé lù biān fáng cái yòng li xiàn yán fán gǔ yǔ yá kuài sī shì qí huò jiē yóu tā lù bì shuì rù qín zhōu
二年，经制熙河路边防财用李宪言：蕃贾与牙侩私市，其货皆由他路避税入秦州。
nǎi lìng qín xī hé mín zhōu tōng yuǎn jūn wǔ shì yì wù mù yá kuài yǐn fán huò fù shì yì wu zhōng gǔ sī shì zhě xǔ jiū gào shǎng bèi suǒ gào zhī shù
乃令秦熙河岷州、通远军五市易务，募牙侩引蕃货赴市易务中贾，私市者许纠告，赏倍所告之数。
yǐ tián zhái dǐ shì yì qián jiǔ bù cháng zhě gū shí zhí rú mài fāng chǎng hé dù fǎ
以田宅抵市易钱久不偿者，估实直，如卖坊场、河渡法；
ruò wèi shū qián zhě guān shōu qí zū xi zài jīng shì yì wu yì rú zhī
若未输钱者，官收其租息，在京市易务亦如之。
sān nián zhào miǎn xíng yuè nà qián bù jí bǎi zhě jiē miǎn fán chú bā qiān liù bǎi wǔ shí sì rén
三年，诏免行月纳钱不及百者皆免，凡除八千六百五十四人。
jiǔ yuè wáng jū qīng yòu yán shì yì fǎ yǒu sān jié bǎo dài qǐng yī yě
九月，王居卿又言："市易法有三：结保贷请，一也；
qì yào jīn yín wèi dǐ èr yě
契要金银为抵，二也；
mào qiān wù huò sān yě
贸迁物货，三也。
sān zhě wéi bǎo dài fǎ xíng zhī jiǔ fù shī yì duō wǎng suì ba dài qián ér wù huò rú gù
三者惟保贷法行之久，负失益多，往岁罢贷钱而物货如故。
qǐng zì jīn suǒ dài suì yuē wú guò èr bǎi wàn mín tīng jiù hù dài qǐng yǐ xiāng jì xù fēi jiù hù wéi yòng dǐ dàng mào qiān zhī fǎ
请自今所贷岁约毋过二百万缗，听旧户贷请以相济续，非旧户惟用抵当、贸迁之法。
zhào zhōng shū lì fǎ yǐ wén
"诏中书立法以闻。
yú shì zhōng shū zòu zài jīng wù huò xǔ jiù hù dài qǐng liǎn ér fù sàn tōng suǒ fù wú guò sān bǎi wàn mín zhū lù wú guò sì zhī yī
于是中书奏："在京物货，许旧户贷请，敛而复散，通所负毋过三百万缗，诸路毋过四之一。
zhào rú suǒ zòu
"诏如所奏。
shì suì jīng zhì xī hé biān fáng cái yòng sī huì qí zhì sī yǐ lái suǒ shōu xī yuán fēng chū sì shí yī wàn sì qiān liù bǎi èr shí liù mín shí cì nián liù shí bā wàn sì qiān jiǔ shí jiǔ mín shí
是岁，经制熙河边防财用司会其置司以来所收息：元丰初四十一万四千六百二十六缗、石，次年六十八万四千九十九缗、石。
sì nián cóng dōu tí jǔ gǔ qīng qǐng yú xīn jiù chéng wài nèi zhì sì dǐ dàng qiǎn guān zhǎng zhī bà shì yì shàng jiè děng chù dǐ dàng yǐ biàn mín
四年，从都提举贾青请，于新旧城外内置四抵当，遣官掌之，罢市易上界等处抵当以便民。
wǔ nián zhào wài nèi shì yì wù suǒ fù qián kuān yǐ sān suì jūn yuè xiàn yǐ shū xiàn nèi fá xi bìng chú zhī
五年，诏外内市易务所负钱，宽以三岁，均月限以输，限内罚息并除之。
xiān shì wáng ān lǐ zài kāi fēng rì yǒu fù shì yì qián zhě lèi su yú tíng
先是，王安礼在开封日，有负市易钱者，累诉于庭。
ān lǐ jì zhí zhèng yán yú dì yuē shì yì fǎ xíng qǔ xi zī duō ér shū guān bù shí zhě yǒu fá xi mín zhì qióng kùn
安礼既执政，言于帝曰："市易法行，取息滋多，而输官不时者有罚息，民至穷困。
yuàn zhào juān zhī
愿诏蠲之。
dì yuē qún chén wèi yǒu wèi zhèn yán zhě qí lìng mín yǐ xiàn shū miǎn qí fá xi
"帝曰："群臣未有为朕言者，其令民以限输，免其罚息。
ān lǐ tuì pī zhào jiā nèi wài zì
"安礼退，批诏加"内外"字。
cài què yuē fāng dì yǒu zhǐ wú wài nèi zì gōng yù zēng zhào yá
蔡确曰："方帝有旨，无外内字，公欲增诏邪？
ān lǐ yuē yì bù zhǐ yán nèi zì
"安礼曰："亦不止言内字。
zú jiā zhī
"卒加之。
bā yuè zhì ráo zhōu jǐng dé zhèn cí yáo bó yì wu
八月，置饶州景德镇瓷窑博易务。
liù nián lán zhōu zēng zhì shì yì wù yǐ tōng fán hàn mào yì
六年，兰州增置市易务，以通蕃汉贸易。
qī nián gǎi shì yì xià jiè wèi què huò wu
七年，改市易下界为榷货务。
lìng zhū zhōu xún gū wù jià jì dìng bào tí jǔ sī tí jǔ sī xià suǒ bù zhōu zhōu xià suǒ shǔ mù mín chū dǐ huò qián yǐ shì shōu xī wú guò èr fēn
令诸州旬估物价既定，报提举司，提举司下所部州，州下所属，募民出抵或钱以市，收息毋过二分。
zhào zhū lù cháng píng sī qián liú qí bàn yǐ èr fēn wéi shì yì dǐ dàng
诏诸路常平司钱留其半，以二分为市易抵当。
gài zì wǔ nián gǔ qīng yǐ píng zhǔn wù jià yǔ jīn yín zhī lèi xíng dǐ dàng yú jī xiàn cì nián xíng zhī zhū lù yǐ cháng píng shì yì shē dài jí kuān shèng qián wèi běn wǔ lù gè shí wàn mín yú lù wǔ wàn mín
盖自五年贾青以平准物价与金银之类，行抵当于畿县，次年行之诸路，以常平、市易赊贷及宽剩钱为本，五路各十万缗，余路五万缗。
zhì shì fù yǒu shì zhào
至是，复有是诏。
ruò wú dǐ dàng ér wù huò yi yì zhě yì tīng biàn zhōu
若无抵当而物货宜易者，亦听变鬻。
bā nián ba zhū zhèn zhài shì yì dǐ dàng
八年，罢诸镇砦市易抵当。
bā yuè zhào zhū jùn dǐ dàng yǒu qǔ xi báo kě jì mín fá zhě cún zhī qí yú dǐ dàng bīng zhōu xiàn shì yì bìng ba
八月，诏诸郡抵当，有取息薄、可济民乏者存之，其余抵当并州县市易并罢。
yuán yòu yuán nián nèi wài jiān dū shì yì jí fāng chǎng jìng lì qián xǔ yǐ suǒ rù xī bìng fá qián bǐ jì ruò jí guān běn zhě bìng shì zhī
元祐元年，内外监督市易及坊场净利钱，许以所入息并罚钱比计，若及官本者，并释之。
shào shèng sì nián sān xǐng yán xī níng xìng zhì shì yì yuán yòu yī qiè bà qù bù yuán lì fǎ zhī yì
绍圣四年，三省言熙宁兴置市易，元祐一切罢去，不原立法之意。
zhào hù bù tài fǔ sì xiáng dù fù zhì shì yì wù wéi yǐ qián jiāo shì shōu xī wú guò èr fēn wù lìng dài qǐng
诏户部、太府寺详度，复置市易务，惟以钱交市，收息毋过二分，勿令贷请。
yuán fú sān nián gǎi shì yì wù wèi píng zhǔn wu hù bù tài fǔ sì shì yì àn gǎi wéi píng zhǔn àn
元符三年，改市易务为平准务，户部、太府寺市易案改为平准案。
shàng shū shěng yán píng zhǔn wu guān lì děng gěi fèi duō bìng qiǎn guān shì wù sāo dòng yú wài jìn guān zhōu shí tàn shì zhí jù zēng jiē bù biàn mín
尚书省言："平准务官吏等给费多，并遣官市物，搔动于外，近官鬻石炭，市直遽增，皆不便民。
zhào ba píng zhǔn wu jí guān zhōu shí tàn qí zài guān wù huò lìng yǒu sī zhuǎn yì qián chāo cháng yuán gěi zhī suǒ
"诏罢平准务及官鬻石炭，其在官物货，令有司转易钱钞，偿元给之所。
chóng níng yuán nián hù bù zòu píng zhǔn wu qián wù wú de tā sī yí yòng
崇宁元年，户部奏：平准务钱物毋得他司移用。
èr nián yǐ píng zhǔn wèi nán běi liǎng wu rú jiù fēn zhì guān lì
二年，以平准为南北两务，如旧分置官吏。
suì zhōng kǎo chá néng fǒu xíng quàn jǔ fǎ
岁终考察能否，行劝沮法。
wǔ nián jùn xiàn yīng zhì shì yì zhě fán suì shōu xi guān lì yòng dù zhī yú jí qiān mín yǐ shàng zhì guān jiān wǔ bǎi mín yǐ shàng lìng chǎng wù jiān lǐng yú bìng ba
五年，郡县应置市易者，凡岁收息，官吏用度之余，及千缗以上置官监，五百缗以上令场务兼领，余并罢。
xiān shì cháng zhào fǔ jiè wàn hù xiàn jí lù zài chōng yào shì yì dǐ dàng yǐ shè guān zhì jú
先是，尝诏府界万户县及路在冲要，市易抵当已设官置局；
qí bù jí wàn hù fēi chōng yào bìng zhū zhèn yǒu guān jiān ér shāng fàn suǒ huì bìng rú yuán fēng lìng jiān dāng guān jiān lǐng
其不及万户、非冲要，并诸镇有官监而商贩所会，并如元丰令监当官兼领。
zhì shì hù bù fù xiáng dù yǐ wén suì xíng qí yì
至是，户部复详度以闻，遂行其议。
jiàn yán èr nián yán zhě yǐ wéi dé bù cháng fèi suì ba zhī ér yǐ qí qián shū zuǒ cáng kù wéi dǐ dàng kù réng jiù
建炎二年，言者以为得不偿费，遂罢之，而以其钱输左藏库，惟抵当库仍旧。
shào xīng yuán nián ba zhū zhōu jūn miǎn xíng qián jí xíng hù gōng yìng jiàn rèn guān mǎi mài bìng yī shí wéi zhě yǐ dào lùn
绍兴元年，罢诸州军免行钱及行户供应，见任官买卖并依时，违者以盗论。
sì nián liǎng zhè zhuǎn yùn sī xí wù zhōu shì yù lú tàn xū hú táo wén bó jiū sè shǒu chén wáng jū zhèng yǐ wéi yán
四年，两浙转运司檄婺州市御炉炭，须胡桃纹、鹁鸠色，守臣王居正以为言。
shàng yuē lóng dōng fù huǒ qǔ wēn nuǎn ér yǐ qǐ wèn tàn zhī wén sè hu
上曰："隆冬附火，取温暖而已，岂问炭之纹色乎？
mìng ba zhī zhū lèi cǐ zhě bìng jìn zhǐ yān
"命罢之，诸类此者并禁止焉。
shí sān nián juān léi huà gāo róng yi lián yōng qīn hè guì miǎn xíng qián
十三年，蠲雷、化、高、融、宜、廉、邕、钦、贺、贵免行钱。
shí sì nián yǐ kāi zhōu liǎng xiàn zài kuí bù yóu wéi pì yuǎn jiǎn miǎn xíng qián zhī bàn
十四年，以开州两县在夔部尤为僻远，减免行钱之半。
shí wǔ nián yǐ zhī hàn yáng jūn hán xīn yán zhū lù shōu miǎn xíng qián dìng shù wài duō qǔ yī wén yǐ shàng yǐ shàn zēng shuì fù fǎ zuì zhī
十五年，以知汉阳军韩昕言，诸路收免行钱，定数外多取一文以上，以擅增税赋法罪之。
shí qī nián juān bǎi xìng jiàn shū miǎn xíng qián sān fēn zhī yī
十七年，蠲百姓见输免行钱三分之一。
shí jiǔ nián nán jiāo shè jǐn juān bǎi xìng miǎn xíng qián qiàn
十九年，南郊赦，尽蠲百姓免行钱欠。
shì hòu fán shè jiē rán
是后凡赦皆然。
èr shí wǔ nián ba jiàn shū miǎn xíng qián jìn xià xíng mǎi wù yǐ hài jí xiǎo shāng fū yú xiāng cūn gù yě
二十五年，罢见输免行钱，禁下行买物，以害及小商、敷于乡村故也。
chún xī yuán nián bà shì lìng sī
淳熙元年，罢市令司。
zhào lín ān fǔ jí shǔ xiàn jiāo yì kuài bǎo qián jiǎn shí zhī wǔ
诏临安府及属县交易侩保钱减十之五。
qī nián zhū lù zhōu xiàn jiāo yì kuài bǎo qián yì yǐ shí fēn wèi lǜ yǔ jiǎn wǔ fēn
七年，诸路州县交易侩保钱，亦以十分为率，与减五分。
jiā dìng èr nián yǐ chén liáo yán niǎn gǔ zhī xià mǎi wù yú pù hù wú cóng de qián
嘉定二年，以臣僚言，辇毂之下，买物于铺户，无从得钱。
fán lín ān fǔ wèi zhī wù jià lìng jí rì jìn shù gěi hái shì hòu mǎi wù xū gěi jiàn qián wéi xǔ chén sù yú tái
凡临安府未支物价，令即日尽数给还，是后买物须给见钱，违许陈诉于台。
jiā xī sān nián chén liáo yán jīn guān sī yǐ guān jià mǎi wù xíng pù yǐ shí zhí jì zhī shén bù dé èr sān
嘉熙三年，臣僚言："今官司以官价买物，行铺以时直计之，什不得二三。
zhòng yǐ qiān yán suì yuè ér bù cháng xū zú bìng yuán zhī wú yì jī rì jì jiǔ lèi chéng bái zhe zhì yǒu qiān jū yǐ bì qí rǎo gǎi yè yǐ táo qí hài zhě
重以迁延岁月而不偿，胥卒并缘之无艺，积日既久，类成白著，至有迁居以避其扰、改业以逃其害者。
shèn ér shū cài yú ròu rì yòng suǒ xū suǒ suǒ zhī wù fàn fū fàn fù suǒ zī zhuī dāo yǐ yíng dòu shēng zhě yì jiē yǐ guān jià qiáng qǔ zhī
甚而蔬菜鱼肉，日用所需琐琐之物，贩夫贩妇所资锥刀以营斗升者，亦皆以官价强取之。
zhōng rì yíng yíng ér qián běn jù chéng qián méi
终日营营，而钱本俱成干没。
shāng lǚ bù xíng yī shí lù jué
商旅不行，衣食路绝。
wàng tè jiàng ruì zhǐ fán zhū lù zhōu xiàn guān sī mǎi wù bìng yǐ shí zhí
望特降睿旨，凡诸路州县官司买物，并以时直；
bù xǔ zhé yòng guān jià wéi zhě yǐ zāng dìng zuì
不许辄用官价，违者以赃定罪。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
jūn shū zhī fǎ suǒ yǐ tōng tiān xià zhī huò zhì wèi qīng zhòng liǎn sàn zhī shù shǐ shū zhě jì biàn ér yǒu wú dé yǐ mào qiān yān
均输之法，所以通天下之货，制为轻重敛散之术，使输者既便，而有无得以懋迁焉。
xī níng èr nián zhì zhì sān sī tiáo lì sī yán tiān xià cái yòng wú yú diǎn lǐng zhī guān jū yú bì fǎ nèi wài bù xiāng zhī yíng xū bù xiāng bǔ
熙宁二年，制置三司条例司言："天下财用无余，典领之官拘于弊法，内外不相知，盈虚不相补。
zhū lù shàng gōng suì yǒu cháng shù
诸路上供，岁有常数。
fēng nián biàn dào kě yǐ duō zhì ér bù néng yíng
丰年便道，可以多致而不能赢；
nián jiǎn wù guì nán yú gòng yì ér bù gǎn bù zú
年俭物贵，难于供亿而不敢不足。
yuǎn fāng yǒu bèi xǐ zhī shū zhōng dōu yǒu bàn jià zhī zhōu tú shǐ fù shāng dà jiǎ chéng gōng sī zhī jí yǐ shàn qīng zhòng liǎn sàn zhī quán
远方有倍蓰之输，中都有半价之鬻，徒使富商大贾乘公私之急，以擅轻重敛散之权。
jīn fā yùn shǐ shí zǒng liù lù fù rù qí zhí yǐ zhì zhì chá yán fán jiǔ shuì wéi shì jūn chǔ guó yòng duō suǒ yǎng jǐ
今发运使实总六路赋入，其职以制置茶、盐、矾、酒税为事，军储国用，多所仰给。
yi jiǎ yǐ qián huò zī qí yòng dù zhōu zhī liù lù cái fù zhī yǒu wú ér yí yòng zhī
宜假以钱货，资其用度，周知六路财赋之有无而移用之。
fán dí mǎi shuì liǎn shàng gòng zhī wù jiē de xǐ guì jiù jiàn yòng jìn yì yuǎn
凡籴买税敛上供之物，皆得徙贵就贱，用近易远。
lìng yù zhī zhōng dōu tǎng cáng nián zhī jiàn zài zhī dìng shù suǒ dāng gòng bàn zhě dé yǐ cóng biàn biàn yì xù mǎi yǐ dài shàng lìng
令预知中都帑藏年支见在之定数，所当供办者，得以从便变易蓄买，以待上令。
shāo shōu qīng zhòng liǎn sàn zhī quán guī zhī gōng shàng ér zhì qí yǒu wú yǐ biàn zhuǎn shū shěng láo fèi qù zhòng liǎn kuān nóng mín
稍收轻重敛散之权归之公上，而制其有无，以便转输，省劳费，去重敛，宽农民。
shù jī guó yòng kě zú mín cái bù kuì
庶几国用可足，民财不匮。
zhào běn sī jù tiáo lì yǐ wén ér yǐ fā yùn shǐ xuē xiàng lǐng jūn shū píng zhǔn shì cì nèi cáng qián wǔ bǎi wàn mín shàng gòng mǐ sān bǎi wàn dàn
"诏本司具条例以闻，而以发运使薛向领均输平准事，赐内藏钱五百万缗、上供米三百万石。
shí yì lǜ qí wèi rǎo duō yǐ wéi fēi
时议虑其为扰，多以为非。
xiàng jì dǒng qí shì nǎi qǐng shè zhì guān shǔ shén zōng shǐ zì zé zhī
向既董其事，乃请设置官属，神宗使自择之。
xiàng yú shì pì liú chén wèi qí sūn guī zhāng mù zhī chén qiàn wèi shǔ yòu qǐng yǒu sī jù liù lù suì dāng shàng gōng shù zhōng dōu suì yòng jí jiàn chǔ dù kě zhī suì yuè fán dāng jì zhì suì hé jiē yù jiàng yǒu sī
向于是辟刘忱、卫琪、孙珪、张穆之、陈倩为属，又请有司具六路岁当上供数、中都岁用及见储度可支岁月，凡当计置岁何，皆预降有司。
cóng zhī
从之。
bā yuè shì yù shǐ liú qí shì yù shǐ lǐ xíng qián yǐ děng yán xiàng xiǎo rén jiǎ yǐ huò quán rèn qí biàn yì zòng yǒu suǒ rù bù miǎn duó shāng gǔ zhī lì
八月，侍御史刘琦、侍御史里行钱𫖮等言："向小人，假以货泉，任其变易，纵有所入，不免夺商贾之利。
qí yǐ jiē zuò biǎn
"琦、𫖮皆坐贬。
tiáo lì sī jiǎn xiáng wén zì sū zhé yán xī hàn wǔ wài shì sì yí nèi xìng gōng shì cái yòng kuì jié lì bù néng zhī yòng gǔ rén sāng hóng yáng zhī shuō mǎi jiàn mài guì wèi zhī jūn shū
条例司检详文字苏辙言："昔汉武外事四夷，内兴宫室，财用匮竭，力不能支，用贾人桑弘羊之说，买贱卖贵，谓之均输。
suī yuē mín bù jiā fù ér guó yòng ráo zú rán fǎ shù bù zhèng lì yuán wèi jiān póu kè rì shēn mín shòu qí bìng
虽曰民不加赋而国用饶足，然法术不正，吏缘为奸，掊克日深，民受其病。
xiào zhāo jì lì xué zhě zhēng pái qí shuō huò guāng shùn mín suǒ yù cóng ér yǔ zhī tiān xià guī xīn suì yǐ wú shì
孝昭既立，学者争排其说，霍光顺民所欲，从而予之，天下归心，遂以无事。
jīn cǐ lùn fù xīng zhòng kǒu fēn rán jiē wèi qí huàn bì shén yú hàn
今此论复兴，众口纷然，皆谓其患必甚于汉。
hé zhě
为什么呢？
fāng jīn jù liǎn zhī chén cái zhì fāng lüè wèi jiàn yǒu sāng hóng yáng bǐ
方今聚敛之臣，材智方略，未见有桑弘羊比；
ér cháo tíng pò huài guī ju jiě zòng shéng mò shǐ de chí chěng zì yǒu wéi lì shì shì qí hài bì yǒu bù kě shèng yán zhě yǐ
而朝廷破坏规矩，解纵绳墨，使得驰骋自有，唯利是嗜，其害必有不可胜言者矣。
zhé yì zuò qù guān
"辙亦坐去官。
yú shì zhī jiàn yuàn fàn chún rén yán xiàng xiān qiǎo kè bó bù kě wèi fā yùn shǐ
于是知谏院范纯仁言："向𪫺巧刻薄，不可为发运使。
rén zhǔ dāng wù nóng sāng jié yòng bù dàng yán lì
人主当务农桑、节用，不当言利。
zì hòu ba chún rén jiàn zhí ér jiàn guān li cháng fù lùn jūn shū bù biàn quán kāi fēng fǔ tuī guān sū shì yì yán jūn shū xǐ guì jiù jiàn yòng jìn yì yuǎn
"自后，罢纯仁谏职，而谏官李常复论均输不便，权开封府推官苏轼亦言："均输徙贵就贱，用近易远。
rán guǎng zhì guān shǔ duō chū mín qián háo shāng dà gǔ jiē yí ér bù gǎn dòng yǐ wéi suī bù míng yán fàn mài jì yǐ xǔ zhī biàn yì biàn yì jì xíng ér bù yǔ shāng gǔ zhēng lì wèi zhī wén yě
然广置官属，多出缗钱，豪商大贾皆疑而不敢动，以为虽不明言贩卖，既已许之变易，变易既行，而不与商贾争利，未之闻也。
fu shāng gǔ zhī shì qū zhé nán xíng qí mǎi yě xiān qī ér yǔ qián qí mài yě hòu qī ér qǔ zhí duō fāng xiāng jì wěi qū xiāng tōng bèi chèn zhī xi yóu cǐ ér de
夫商贾之事，曲折难行，其买也先期而予钱，其卖也后期而取直，多方相济，委曲相通，倍称之息，由此而得。
jīn xiān shè guān zhì lì bù shū lǐn lù wèi fèi yǐ hòu fēi liáng bù shòu fēi huì bù xíng
今先设官置吏，簿书廪禄，为费已厚，非良不售，非贿不行。
shì guān mǎi zhī jià bǐ mín bì guì jí qí mài yě bì fù rú qián shāng gǔ zhī lì hé yuán ér de
是官买之价比民必贵，及其卖也，弊复如前，商贾之利，何缘而得？
cháo tíng bù zhī lǜ cǐ nǎi juān wǔ bǎi wàn mín yǐ yǔ zhī
朝廷不知虑此，乃捐五百万缗以予之。
cǐ qián yī chū kǒng bù kě fù
此钱一出，恐不可复。
zòng shǐ qí jiān báo yǒu suǒ huò ér zhēng shāng zhī é suǒ sǔn bì duō yǐ
纵使其间薄有所获，而征商之额所损必多矣。
dì fāng huò yú ān shí zhī shuō yán jiē bù xíng
帝方惑于安石之说，言皆不行。
nǎi yǐ xiàng wèi tiān zhāng gé dài zhì qiǎn tài cháng shǎo qīng luō zhěng wèi shǐ shǒu zhào cì xiàng yuē zhèng shì zhī xiān lǐ cái wèi jí
乃以向为天章阁待制，遣太常少卿罗拯为使，手诏赐向曰："政事之先，理财为急。
zhèn tuō qīng yǐ dōng nán fù rù jiē de xiāo xī yíng xū xī zhāng liǎn sàn zhī
朕托卿以东南赋入，皆得消息盈虚、翕张敛散之。
ér qīng zhōng chéng nèi gù néng chàng jǔ zhí yè dǎo yáng zhèn yì dǐ yú chéng jì zhèn shén jiā zhī
而卿忠诚内固，能倡举职业，导扬朕意，底于成绩，朕甚嘉之。
lǎn zòu lǜ liú yán zhì huò zhèn xīn fěi shí qǐ yì zhuǎn yě
览奏虑流言致惑，朕心匪石，岂易转也？
qīng qí jì zhī yǐ qiáng zhōng zhī yǐ bù juàn yǐ chēng zhèn yì
卿其济之以强，终之以不倦，以称朕意。
rán jūn shū hòu qì bù néng chéng
"然均输后迄不能成。
hù shì bó fǎ zì hàn chū yǔ nán yuè tōng guān shì ér hù shì zhī zhì xíng yān
互市舶法自汉初与南越通关市，而互市之制行焉。
hòu hàn tōng jiāo yì yú wū huán běi chán yú xiān bēi běi wèi lì hù shì yú nán chuí duò táng tōng mào yì yú xī běi
后汉通交易于乌桓、北单于、鲜卑，北魏立互市于南陲，隋、唐通贸易于西北。
kāi yuán dìng lìng zài qí tiáo mù hòu táng yì rán
开元定令，载其条目，后唐亦然。
ér gāo lí huí hú hēi shuǐ zhū guó yòu gè yǐ fēng tǔ suǒ chǎn yǔ zhōng guó jiāo yì
而高丽、回鹘、黑水诸国，又各以风土所产与中国交易。
sòng chū xún zhōu zhì yǔ jiāng nán tōng shì
宋初，循周制，与江南通市。
qián dé èr nián jìn shāng lǚ wú de dù jiāng yú jiàn ān hàn yáng qí kǒu zhì sān què shǔ tōng qí jiāo yì
干德二年，禁商旅毋得渡江，于建安、汉阳、蕲口置三榷署，通其交易；
nèi wài qún chén zhé qiǎn rén wǎng jiāng zhè fàn yì zhě mò rù qí huò
内外群臣辄遣人往江、浙贩易者，没入其货。
yuán jiāng bǎi xìng jí jiān yán tíng hù zì qí qiáo yú suǒ zào jù xí zhī lèi què shǔ gěi quàn tīng dù jiāng fàn yì
缘江百姓及煎盐亭户，恣其樵渔，所造屦席之类，榷署给券，听渡江贩易。
kāi bǎo sān nián xǐ jiàn ān què shǔ yú yáng zhōu
开宝三年，徙建安榷署于扬州。
jiāng nán píng què shǔ suī cún zhǐ zhǎng chá huò
江南平，榷署虽存，止掌茶货。
sì nián zhì shì bó sī yú guǎng zhōu hòu yòu yú kàng míng zhōu zhì sī
四年，置市舶司于广州，后又于杭、明州置司。
fán dà shí gǔ luó dū pó zhàn chéng bó ní má yì sān fú zhāi zhū fān bìng tōng huò yì
凡大食、古逻、阇婆、占城、勃泥、麻逸、三佛斋诸蕃并通货易，
yǐ jīn yín mín qián qiān xī zá sè bó cí qì
以金银、缗钱、铅锡、杂色帛、瓷器，
shì xiāng yào xī xiàng shān hú hǔ pò zhū bèi bīn tiě bì pí dài mào mǎ nǎo chē qú shuǐ jīng fán bù wū mán sū mù děng wù
市香药、犀象、珊瑚、琥珀、珠琲、镔铁、鼊皮、玳瑁、玛瑙、车渠、水精、蕃布、乌𣗊、苏木等物。
tài zōng shí zhì què shǔ yú jīng shī zhào zhū fān xiāng yào bǎo huò zhì guǎng zhōu jiāo zhǐ liǎng zhè quán zhōu fēi chū guān kù zhě wú de sī xiāng mào yì
太宗时，置榷署于京师，诏诸蕃香药宝货至广州、交阯、两浙、泉州，非出官库者，无得私相贸易。
qí hòu nǎi zhào zì jīn wéi zhū bèi dài mào xī xiàng bīn tiě bì pí shān hú mǎ nǎo rǔ xiāng jìn què wài tā yào guān shì zhī yú tīng shì yú mín
其后乃诏："自今惟珠贝、玳瑁、犀象、镔铁、鼊皮、珊瑚、玛瑙、乳香禁榷外，他药官市之余，听市于民。
yōng xī zhōng qiǎn nèi shì bā rén jī chì shū jīn bó fēn sì lù zhāo zhì hǎi nán zhū fān
雍熙中，遣内侍八人赍敕书金帛，分四路招致海南诸蕃。
shāng rén chū hǎi wài fān guó fàn yì zhě lìng bìng yì liǎng zhè sī shì bó sī qǐng gěi guān quàn wéi zhě mò rù qí bǎo huò
商人出海外蕃国贩易者，令并诣两浙司市舶司请给官券，违者没入其宝货。
chún xī èr nián zhào guǎng zhōu shì bó chú què huò wài tā huò zhī liáng zhě zhǐ shì qí bàn
淳熙二年，诏广州市舶，除榷货外，他货之良者止市其半。
dà dǐ hǎi chuán zhì shí xiān zhēng qí yī jià zhí zhuó fán huò qīng zhòng ér chà gěi zhī suì yuē huò wǔ shí yú wàn jīn tiáo zhū kē
大抵海船至，十先征其一，价直酌蕃货轻重而差给之，岁约获五十余万斤、条、株、颗。
tài píng xīng guó chū sī yǔ fán guó rén mào yì zhě jì zhí mǎn bǎi qián yǐ shàng lùn zuì shí wǔ guàn yǐ shàng qíng miàn liú hǎi dǎo guò cǐ sòng què xià
太平兴国初，私与蕃国人贸易者，计直满百钱以上论罪，十五贯以上黥面流海岛，过此送阙下。
chún huà wǔ nián shēn qí jìn zhì sì guàn yǐ shàng tú yī nián shāo jiā zhì èr shí guàn yǐ shàng qíng miàn pèi běn zhōu wèi yì bīng
淳化五年申其禁，至四贯以上徒一年，稍加至二十贯以上，黥面配本州为役兵。
tiān shèng yǐ lái xiàng xī zhū yù xiāng yào bǎo huò chōng rèn fǔ kù cháng chì qí yú yǐ yì jīn bó chú sù xiàn guān yòng dù shí yǒu zhù yān
天圣以来，象犀、珠玉、香药、宝货充牣府库，尝斥其余以易金帛、刍粟，县官用度实有助焉。
ér guān shì huò shù shì chún huà zé wēi yǒu suǒ sǔn
而官市货数，视淳化则微有所损。
huáng yòu zhōng zǒng suì rù xiàng xī zhū yù xiāng yào zhī lèi qí shù wǔ shí sān wàn yǒu yú
皇祐中，总岁入象犀、珠玉、香药之类，其数五十三万有余。
zhì zhì píng zhōng yòu zēng shí wàn
至治平中，又增十万。
xī níng wǔ nián zhào fā yùn shǐ xuē xiàng yuē dōng nán zhī lì bó shāng jū qí yī
熙宁五年，诏发运使薛向曰："东南之利，舶商居其一。
bǐ yán zhě qǐng zhì sī quán zhōu qí chuàng fǎ jiǎng qiú zhī
比言者请置司泉州，其创法讲求之。
qī nián lìng bó chuán yù fēng zhì zhū zhōu jiè jí bào suǒ lì sòng jìn dì bó sī què fù fēn mǎi
"七年，令舶船遇风至诸州界，亟报所隶，送近地舶司榷赋分买；
quán fú bīn hǎi zhōu chuán wèi jīng fù mǎi zhě réng fù sī kān yàn
泉、福濒海舟船未经赋买者，仍赴司勘验。
shí guǎng zhōu shì bó kuī suì kè èr shí wàn mín huò yǐ wéi shì yì sī rǎo zhī gù hǎi shāng bù zhì lìng tí jǔ sī jiū jié yǐ wén
时广州市舶亏岁课二十万缗，或以为市易司扰之，故海商不至，令提举司究诘以闻。
jì ér shì yì wù lǚ miǎo rù bó sī lán qǔ fán shāng wù zhào tí jǔ sī hé zhī
既而市易务吕邈入舶司阑取蕃商物，诏提举司劾之。
jiǔ nián jí xián diàn xiū zhuàn chéng shī mèng qǐng ba kàng míng zhōu shì bó zhū bó jiē lì guǎng zhōu yī sī
九年，集贤殿修撰程师孟请罢杭、明州市舶，诸舶皆隶广州一司。
lìng shī mèng yǔ sān sī xiáng yì zhī
令师孟与三司详议之。
shì nián
是年，
kàng míng guǎng sān sī shì bó
杭、明、广三司市舶，
shōu qián liáng yín xiāng yào děng wǔ shí sì wàn yī bǎi qī shí sān mín pǐ jīn liǎng duàn tiáo gè kē qí zhǐ lì
收钱、粮、银、香、药等五十四万一百七十三缗、匹、斤、两、段、条、个、颗、脐、只、粒，
zhī èr shí sān wàn bā qiān wǔ shí liù mín pǐ jīn liǎng duàn tiáo gè kē qí zhǐ lì
支二十三万八千五十六缗、匹、斤、两、段、条、个、颗、脐、只、粒。
yuán fēng èr nián gǔ rén rù gāo lí zī jí wǔ qiān mín zhě míng zhōu jí qí míng suì zé bǎo gěi yǐn fā chuán wú yǐn zhě rú dào fàn fǎ
元丰二年，贾人入高丽，赀及五千缗者，明州籍其名，岁责保给引发船，无引者如盗贩法。
xiān shì jìn rén sī fàn rán bù néng jué
先是，禁人私贩，然不能绝；
zhì shì fù tōng zhōng guó gù míng lì shì fǎ
至是，复通中国，故明立是法。
sān nián zhōng shū yán guǎng zhōu shì bó yǐ xiū dìng tiáo yuē yi xuǎn guān tuī xíng
三年，中书言，广州市舶已修定条约，宜选官推行。
zhào guǎng dōng yǐ zhuǎn yùn shǐ sūn jiǒng guǎng xī yǐ chén qiàn liǎng zhè yǐ fù shǐ zhōu zhí rú fú jiàn yǐ pàn guān wáng zǐ jīng ba guǎng dōng shuài chén jiān lǐng
诏广东以转运使孙迥，广西以陈倩，两浙以副使周直孺，福建以判官王子京，罢广东帅臣兼领。
wǔ nián guǎng xī cáo chén wú qián yán léi huà zhōu yǔ qióng dǎo duì jìng ér fā chuán qǐng yǐn yú guǎng zhōu bó sī yuē wǔ qiān lǐ
五年，广西漕臣吴潜言："雷、化州与琼岛对境，而发船请引于广州舶司，约五千里。
qǐ lìng guǎng xī bīn hǎi jùn xiàn tǔ zhù shāng rén zài mǐ gǔ niú jiǔ huáng yú jí fēi bó sī fù qǔ zhī wù miǎn zhì guǎng zhōu qǐng yǐn
乞令广西濒海郡县，土著商人载米谷、牛酒、黄鱼及非舶司赋取之物，免至广州请引。
zhào sūn jiǒng xiáng dù xíng zhī
"诏孙迥详度行之。
zhī mì zhōu fàn è yán bǎn qiáo bīn hǎi dōng zé èr guǎng fú jiàn huái zhè xi zé jīng dōng hé běi hé dōng sān lù shāng gǔ suǒ jù hǎi bó zhī lì zhuān yú fù jiā dà xìng
知密州范锷言："板桥濒海，东则二广、福建、淮、浙，西则京东、河北、河东三路，商贾所聚，海舶之利颛于富家大姓。
yi jí běn zhōu zhì shì bó sī bǎn qiáo zhèn zhì chōu jiě wu
宜即本州置市舶司，板桥镇置抽解务。
liù nián zhào dōu zhuǎn yùn shǐ wú jū hòu tiáo xī yǐ wén
"六年，诏都转运使吴居厚条析以闻。
yuán yòu sān nián è děng fù yán guǎng nán fú jiàn huái zhè gǔ rén háng hǎi fàn wù zhì jīng dōng hé běi hé dōng děng lù yùn zài qián bó sī mián mào yì ér xiàng xī rǔ xiāng zhēn yì zhī wù suī cháng jìn què wèi miǎn qī yǐn
元祐三年，锷等复言："广南、福建、淮、浙贾人，航海贩物至京东、河北、河东等路，运载钱帛丝绵贸易，而象犀、乳香珍异之物，虽尝禁榷，未免欺隐。
ruò bǎn qiáo shì bó fǎ xíng zé hǎi wài zhū wù jī yú fǔ kù zhě bì bèi yú kàng míng èr zhōu
若板桥市舶法行，则海外诸物积于府库者，必倍于杭、明二州。
shǐ shāng bó tōng xíng wú mào jìn lí xíng zhī huàn ér shàng gōng zhī wù miǎn dào lù fēng shuǐ zhī yú
使商舶通行，无冒禁罹刑之患，而上供之物，免道路风水之虞。
nǎi zhì mì zhōu bǎn qiáo shì bó sī
"乃置密州板桥市舶司。
ér qián yī nián yì zēng zhì shì bó sī yú quán zhōu
而前一年，亦增置市舶司于泉州。
gǔ rén yóu hǎi dào wǎng wài fán lìng yǐ wù huò míng shù bìng suǒ yì zhī de bào suǒ zài zhōu zhào bǎo wú de cān dài bīng qì huò kě zào bīng qì jí wéi jìn zhī wù guān gěi yǐ quàn
贾人由海道往外蕃，令以物货名数并所诣之地，报所在州召保，毋得参带兵器或可造兵器及违禁之物，官给以券。
shàn chéng chuán yóu hǎi rù jiè hé jí wǎng gāo lí xīn luó dēng lái zhōu jìng zhě zuì yǐ tú wǎng běi jiè zhě jiā děng
擅乘船由海入界河及往高丽、新罗、登莱州境者，罪以徒，往北界者加等。
chóng níng yuán nián fù zhì kàng míng shì bó sī guān lì rú jiù é
崇宁元年，复置杭、明市舶司，官吏如旧额。
sān nián lìng fán shāng yù wǎng tā jùn zhě cóng bó sī gěi quàn wú zá jìn wù jiān rén
三年，令蕃商欲往他郡者，从舶司给券，毋杂禁物、奸人。
chū guǎng nán bó sī yán hǎi wài fán shāng zhì guǎng zhōu mào yì tīng qí wǎng huán jū zhǐ ér dà shí zhū guó shāng yì gài tōng rù tā zhōu jí jīng dōng fàn yì gù yǒu shì zhào
初，广南舶司言，海外蕃商至广州贸易，听其往还居止，而大食诸国商亦丐通入他州及京东贩易，故有是诏。
fán hǎi bó yù zhì fú jiàn liǎng zhè fàn yì zhě guǎng nán bó sī gěi fáng chuán bīng zhàng rú yì zhū guó fǎ
凡海舶欲至福建、两浙贩易者，广南舶司给防船兵仗，如诣诸国法。
guǎng nán bó sī zhōu suǒ shì wù huò qǔ xi wú guò èr fēn
广南舶司鬻所市物货，取息毋过二分。
zhèng hé sān nián zhào rú zhì dào zhī fǎ fán zhī zhōu tōng pàn guān lì bìng bó sī shǐ chén děng wú de shì fán shāng xiāng yào jìn wù
政和三年，诏如至道之法，凡知州、通判、官吏并舶司、使臣等，毋得市蕃商香药、禁物。
xuān hé yuán nián xiù zhōu kāi xiū qīng lóng jiāng pǔ bó chuán fú còu qǐng fù zhì jiān guān
宣和元年，秀州开修青龙江浦，舶船辐辏，请复置监官。
xiān shì zhèng hé zhōng zhì wu shè guān yú huá tíng xiàn hòu jiāng pǔ yān sè fán bó xiān zhì zhǐ lìng xiàn guān jiān zhǎng
先是，政和中，置务设官于华亭县，后江浦湮塞，蕃舶鲜至，止令县官兼掌。
zhì shì fù shè guān zhuān lǐng yān
至是，复设官专领焉。
sì nián fán guó jìn fèng wù rú yuán fēng fǎ lìng bó sī jí qí de zhōu zhī wú fā zhì jīng shī wéi zhě lùn zuì
四年，蕃国进奉物，如元丰法，令舶司即其地鬻之，毋发至京师，违者论罪。
qì dān zài tài zǔ shí suī tīng yuán biān shì yì ér wèi yǒu guān shǔ
契丹在太祖时，虽听缘边市易，而未有官署。
tài píng xīng guó èr nián shǐ lìng zhèn yì xióng bà cāng zhōu gè zhì què wu niǎn xiāng yào xī xiàng jí chá yǔ jiāo yì
太平兴国二年，始令镇、易、雄、霸、沧州各置榷务，辇香药、犀象及茶与交易。
hòu yǒu fàn yáng zhī shī ba bù yǔ tōng
后有范阳之师，罢不与通。
yōng xī sān nián jìn hé běi shāng mín yǔ zhī mào yì
雍熙三年，禁河北商民与之贸易。
shí lèi nián xīng shī qiān lǐ kuì liáng jū mín pí fá tài zōng yì pō yǒu yàn bīng zhī yì
时累年兴师，千里馈粮，居民疲乏，太宗亦颇有厌兵之意。
duān gǒng yuán nián zhào yuē zhèn shòu mìng shàng qióng jū zūn zhōng tǔ wéi sī jìn bào qǐ yù qióng bīng
端拱元年，诏曰："朕受命上穹，居尊中土，惟思禁暴，岂欲穷兵？
zhì yú yōu jì zhī mín jiē wú chì zǐ yi xǔ biān jiāng hù xiāng shì yì
至于幽蓟之民，皆吾赤子，宜许边疆互相市易。
zì jīn yuán biān shù bīng bù dé zhé zì qīn lüè
自今缘边戍兵，不得辄恣侵略。
wèi jǐ fù jìn wéi zhě dǐ sǐ běi jiè shāng lǚ zhé rù nèi dì fàn yì suǒ zài bǔ zhǎn zhī
"未几复禁，违者抵死，北界商旅辄入内地贩易，所在捕斩之。
chún huà èr nián lìng xióng bà zhōu jìng róng jūn dài zhōu yàn mén zhài zhì què shǔ rú jiù zhì suǒ zhōu wù zēng sū mù xún fù ba
淳化二年，令雄、霸州、静戎军、代州雁门砦置榷署如旧制，所鬻物增苏木，寻复罢。
xián píng wǔ nián qì dān qiú fù zhì shǔ cháo yì yǐ qí fān fù bù xǔ
咸平五年，契丹求复置署，朝议以其翻覆，不许。
zhī xióng zhōu hé chéng ju jì qǐng nǎi tīng zhì yú xióng zhōu
知雄州何承矩继请，乃听置于雄州；
liù nián ba
六年，罢。
jǐng dé chū fù tōng hǎo qǐng shāng gǔ jí xīn chéng mào yì
景德初，复通好，请商贾即新城贸易。
zhào běi shāng jī wù huò zhì jìng shàng zé xǔ zhī
诏北商赍物货至境上则许之。
èr nián lìng xióng bà zhōu ān sù jūn zhì sān què chǎng běi shāng qū tā lù zhě wù yǔ wéi shì
二年，令雄、霸州、安肃军置三榷场，北商趋他路者，勿与为市。
qiǎn dōu guān yuán wài láng kǒng kuí děng chéng chuán yì sān què chǎng yǔ zhuǎn yùn shǐ liú zōng bìng suǒ zài zhǎng lì píng hù shì wù jià shāo yōu qí zhí yǔ zhī
遣都官员外郎孔揆等乘传诣三榷场，与转运使刘综并所在长吏平互市物价，稍优其直予之。
yòu yú guǎng xìn jūn zhì chǎng jiē tíng chén zhuān zhǎng tōng pàn jiān lǐng yān
又于广信军置场，皆廷臣专掌，通判兼领焉。
sān nián zhào mín yǐ shū jí fù yán biān què chǎng bó yì zhě fēi jiǔ jīng shū shū xī jìn zhī
三年，诏民以书籍赴沿边榷场博易者，非《九经》书疏悉禁之。
fán guān zhōu wù rú jiù ér zēng zēng bó qī qì jīng nuò suǒ rù zhě yǒu yín qián bù yáng mǎ tuó tuó suì huò sì shí yú wàn
凡官鬻物如旧，而增缯帛、漆器、粳糯，所入者有银钱、布、羊马、橐驼，岁获四十余万。
tiān shèng zhōng zhī xióng zhōu zhāng zhāo yuǎn qǐng suì huì rù zhōng jīn qián rén zōng yuē xiān cháo zhì hù shì yǐ tōng yǒu wú fēi yǐ jì lì
天圣中，知雄州张昭远请岁会入中金钱，仁宗曰："先朝置互市以通有无，非以计利。
bù xǔ
"不许。
zhōng rén zōng yīng zōng zhī shì qì dān gù shǒu méng hǎo hù shì bù jué
终仁宗、英宗之世，契丹固守盟好，互市不绝。
xī níng bā nián shì yì sī qǐng jià fèng chén kù xiàng xī zhū zhí zǒng èr shí wàn mín yú què chǎng mào yì míng nián zhōng cháng zhī
熙宁八年，市易司请假奉宸库象、犀、珠直总二十万缗，于榷场贸易，明年终偿之。
zhào xǔ
诏许。
jiǔ nián lì yǔ huà wài rén sī mào yì zuì shǎng fǎ
九年，立与化外人私贸易罪赏法。
hé běi sì què chǎng zì zhì píng sì nián qí huò wù zhuān zhǎng yú sān sī zhī cuī xiá sī ér dù zhī shǎng gěi àn pàn guān zhì bù dū jì zhī
河北四榷场，自治平四年，其货物专掌于三司之催辖司，而度支赏给案判官置簿督计之。
zhì shì yǐ sī fàn zhě zhòng gù yǒu shì mìng
至是，以私贩者众，故有是命。
wèi jǐ yòu jìn sī shì liú huáng yàn xiāo jí yǐ lú gān shí rù tā jiè zhě hé dōng yì rú zhī
未几，又禁私市硫黄、焰硝及以卢甘石入他界者，河东亦如之。
yuán fēng yuán nián fù shēn mài shū běi jiè gào bǔ zhī fǎ
元丰元年，复申卖书北界告捕之法。
xī xià zì jǐng dé sì nián
西夏自景德四年，
yú bǎo ān jūn zhì què chǎng
于保安军置榷场，
yǐ zēng bó luó qǐ yì tuó mǎ niú yáng yù zhān tǎn gān cǎo
以缯帛、罗绮易驼马、牛羊、玉、毡毯、甘草，
yǐ xiāng yào cí qī qì jiāng guì děng wù yì mì là shè qí máo hè yuán líng jiǎo náo shā chái hú cōng róng hóng huā líng máo
以香药、瓷漆器、姜桂等物易蜜蜡、麝脐、毛褐、羱羚角、𥐻砂、柴胡、苁蓉、红花、翎毛，
fēi guān shì zhě tīng yǔ mín jiāo yì
非官市者听与民交易，
rù gòng zhì jīng zhě zòng qí wéi shì
入贡至京者纵其为市。
tiān shèng zhōng shǎn xī què chǎng èr bìng dài lù yì qǐng zhì chǎng hé shì xǔ zhī
天圣中，陕西榷场二、并代路亦请置场和市，许之。
jí yuán hào fǎn jí zhào shǎn xī hé dōng jué qí hù shì fèi bǎo ān jūn què chǎng
及元昊反，即诏陕西、河东绝其互市，废保安军榷场；
hòu yòu jìn shǎn xī bìng biān zhǔ bīng guān yǔ shǔ qiāng jiāo yì
后又禁陕西并边主兵官与属羌交易。
jiǔ zhī yuán hào qǐng chén shù qiǎn shǐ qiú fù hù shì
久之，元昊请臣，数遣使求复互市。
qìng lì liù nián fù wèi zhì chǎng yú bǎo ān zhèn róng èr jūn
庆历六年，复为置场于保安、镇戎二军。
jì yán qū mǎ yáng zhì wú fàng mù zhī de wèi xǐ bǎo ān jūn què chǎng yú shùn níng zhài
继言驱马羊至，无放牧之地，为徙保安军榷场于顺宁砦。
jì ér fán shāng zú wú zhì zhě
既而蕃商卒无至者。
jiā yòu chū xī rén qīn gēng qū yě hé de zhī bīng zhōu páng jí wèi fēi jué qí hù shì zé nèi qīn bù yǐ
嘉祐初，西人侵耕屈野河地，知并州庞籍谓："非绝其互市，则内侵不已。
qiě wén chū wù zāng é páng zhī móu ruò hù shì bù tōng qí guó bì guī zuì é páng nián suì jiān rán hòu kě yǔ jì yì
且闻出兀臧讹庞之谋，若互市不通，其国必归罪讹庞，年岁间，然后可与计议。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
chū dì jìn shǎn xī sì lù sī yǔ xī rén mào yì wèi jǐ nǎi xī jué zhī
初，第禁陕西四路私与西人贸易，未几，乃悉绝之。
zhì píng sì nián hé dōng jīng lüè sī yán xi jiè qǐ tōng hé shì
治平四年，河东经略司言，西界乞通和市。
zì xià rén gōng qìng zhōu dà shùn chéng zhào ba suì cì yán jìn biān mín wú de sī xiāng mào yì
自夏人攻庆州大顺城，诏罢岁赐，严禁边民无得私相贸易。
zhì shì shàng zhāng xiè zuì nǎi fù xǔ zhī
至是，上章谢罪，乃复许之。
hòu èr nián lìng jīng yuán shú hù jí hé dōng shǎn xī biān mín wù yǔ tōng shì
后二年，令泾原熟户及河东、陕西边民勿与通市。
yòu èr nián yīn huí shǐ yì lì hé shì ér sī fàn bù néng zhǐ suì shēn zhào zhū lù jìn jué
又二年，因回使议立和市，而私贩不能止，遂申诏诸路禁绝。
jì ér hé dōng zhuǎn yùn sī qǐng ba wú bǔ yú níng xīng hé shì rú jiù
既而河东转运司请罢吴堡，于宁星和市如旧。
ér lín zhōu fù zòu xià rén zhī qǐng nǎi lìng zhōu tóng xī yǐ shì mǎ ér xiān gǎo yǔ jí xū zhī wù jiē jìn
而麟州复奏夏人之请，乃令鬻铜、锡以市马，而纤缟与急须之物皆禁。
xī běi suì rù mǎ shì jù bīng zhì
西北岁入马，事具《兵志》。
chu shǔ nán yuè zhī de yǔ mán liáo xī tóng xiāng jiē zhě yǐ jí xī zhōu yán biān qiāng róng jiē tīng yǔ mín tōng shì
楚、蜀、南粤之地，与蛮獠溪峒相接者，以及西州沿边羌戎，皆听与民通市。
xī níng sān nián wáng sháo zhì shì yì sī yú qín fèng lù gǔ wèi zhài liù nián zēng zhì shì yì yú lán zhōu
熙宁三年，王韶置市易司于秦凤路古渭砦，六年，增置市易于兰州。
zì hòu wū hū hé lán huáng qìng wèi yán děng zhōu yòu gè zhì shé bó wu
自后，于熙、河、兰、湟、庆、渭、延等州，又各置折博务。
hú běi lù jí yuán jǐn qián jiāng kǒu shǔ zhī lí yā zhōu jiē zhì bó yì chǎng
湖北路及沅、锦、黔江口，蜀之黎、雅州皆置博易场。
zhòng hé yuán nián yàn yīng yán jiāo rén fú shùn jiǔ wú lìng zǔ qí mào yì
重和元年，燕瑛言交人服顺久，毋令阻其贸易。
chū guǎng xī shuài céng bù qǐng jí qīn lián zhōu gè chuàng yì lìng jiāo rén jiù yì bó mǎi
初，广西帅曾布请即钦、廉州各创驿，令交人就驿博买。
zhì shì jí yòng yīng jiān guǎng xī zhuǎn yùn fù shǐ tóng wáng fán jì huà yān
至是，即用瑛兼广西转运副使，同王蕃计画焉。
jiàn yán sì nián sān yuè xuān fǔ shǐ zhāng jùn zòu dà shí guó qiǎn rén jìn zhū yù bǎo bèi
建炎四年三月，宣抚使张浚奏，大食国遣人进珠玉宝贝。
shàng yuē dà guān xuān hé jiān chuān chá bù yǐ bó mǎ wéi shì zhū yù gù wǔ bèi bù xiū suì zhì wēi ruò rú cǐ
上曰："大观、宣和间，川茶不以博马，惟市珠玉，故武备不修，遂致危弱如此。
jīn fù juān shù shí wàn mín yì wú yòng zhī wù hé ruò xī cái yǐ yǎng zhàn shì hu
今复捐数十万缗易无用之物，曷若惜财以养战士乎？
yù zhāng jùn wù shòu liàng cì yǔ yǐ dá zhī
"谕张浚勿受，量赐予以答之。
liù yuè ba yí zhōu suì shì zhū shā èr wàn liǎng
六月，罢宜州岁市朱砂二万两。
shào xīng sān nián yōng zhōu shǒu chén yán dà lǐ qǐng rù gòng
绍兴三年，邕州守臣言大理请入贡。
shàng yù dà chén zhǐ lìng mài mǎ bù xǔ qí jìn gòng
上谕大臣，止令卖马，不许其进贡。
sì nián zhào chuān shǎn jí yǒng xīng jūn wēi mào zhōu zhì bó yì chǎng
四年，诏川、陕即永兴军、威茂州置博易场；
yí guǎng xī mǎi mǎ sī yú yōng guǎn suì juān jīn bó bèi chou qí zhí
移广西买马司于邕管，岁捐金帛，倍酬其直。
rán yán yǔ bù tōng yī tīng yì zhě gāo xià qí shǒu lì de yīn yuán wèi jiān
然言语不通，一听译者高下其手，吏得因缘为奸。
liù nián dà lǐ guó xiàn xiàng jí mǎ wǔ bǎi pǐ zhào cháng qí mǎ zhí què xiàng wù shòu ér cì shū láo qiǎn zhī
六年，大理国献象及马五百匹，诏偿其马直，却象勿受，而赐书劳遣之。
shí èr nián xū yí jūn zhì què chǎng guān jiān yǔ běi shāng bó yì huái xi jīng xi shǎn xī què chǎng yì rú zhī
十二年，盱眙军置榷场官监，与北商博易，淮西、京西、陕西榷场亦如之。
shí jiǔ nián bà guó xìn suǒ bó yì
十九年，罢国信所博易。
èr shí liù nián ba lián zhōu gòng zhū sàn dàn dīng
二十六年，罢廉州贡珠，散蜑丁。
gài zhū chí zhī zài lián zhōu fán shí yú àn jiāo zhǐ zhě shuǐ shēn bǎi chǐ ér dà zhū shēng yān
盖珠池之在廉州凡十余，按交阯者水深百尺，而大珠生焉。
dàn wǎng cǎi zhī duō wèi jiāo rén suǒ qǔ yòu wèi dà yú suǒ hài
蜑往采之，多为交人所取，又为大鱼所害。
zhì shì ba zhī
至是，罢之。
èr shí jiǔ nián cún xū yí jūn què chǎng yú bìng ba
二十九年，存盱眙军榷场，余并罢。
qián dào yuán nián xiāng yáng shān chéng zhèn shòu chūn huā yè zhèn guāng zhōu guāng shān xiàn zhōng dù shì jiē zhì què chǎng yǐ shǒu chén cuò zhì tōng pàn tí xiá
乾道元年，襄阳邓城镇、寿春花靥镇、光州光山县中渡市皆置榷场，以守臣措置，通判提辖。
wǔ nián shěng tí xiá guān
五年，省提辖官。
chún xī èr nián chén liáo yán xī tóng yuán biān zhōu xiàn zhì bó yì chǎng guān zhǔ zhī
淳熙二年，臣僚言：溪峒缘边州县置博易场，官主之。
qī nián sài wài zhū róng fàn zhū yù rù lí zhōu guān cháng yāo shì zhī
七年，塞外诸戎贩珠玉入黎州，官常邀市之。
chén liáo yán qí dú huò qǐ xìn fēi biàn zhǐ hé tīng shāng gǔ bǎi xìng shōu mǎi
臣僚言其黩货启衅，非便，止合听商贾、百姓收买。
zhào cóng zhī
诏从之。
jiàn yán yuán nián zhào shì bó duō yǐ wú yòng zhī wù fèi guó yòng zì jīn yǒu bó mǎi dǔ nòu xiāng huán mǎ nǎo māo ér yǎn jing zhī lèi jiē zhì yú fǎ
建炎元年，诏："市舶多以无用之物费国用，自今有博买笃耨香环、玛瑙、猫儿眼睛之类，皆置于法；
wéi xuān cì chén liáo xiàng hù xī dài xuǎn kě zhě shū sòng
惟宣赐臣僚象笏、犀带，选可者输送。
hú rén wèi sān bǎi jīn wèi yī pó lán fán bó zhōu zuì dà zhě yuē dú qiáng zài yī qiān pó lán
"胡人谓三百斤为一婆兰，凡舶舟最大者曰独樯，载一千婆兰。
cì zhě yuē niú tóu bǐ dú qiáng de sān zhī yī
次者曰牛头，比独樯得三之一。
yòu cì yuē mù bó yuē liào hé dì de sān zhī yī
又次曰木舶，曰料河，递得三之一。
lóng xīng èr nián chén liáo yán xī níng chū lì shì bó yǐ tōng wù huò
隆兴二年，臣僚言："熙宁初，立市舶以通物货。
jiù fǎ chōu jiě yǒu dìng shù ér qǔ zhī bù kē shū shuì kuān qí qī ér shǐ zhī dài jià huái yuǎn zhī yì shí yù yān
旧法抽解有定数，而取之不苛，输税宽其期，而使之待价，怀远之意实寓焉。
ěr lái chōu jiě jì duō yòu pò shǐ zhī shū zhì huò zhì ér jià jiǎn
迩来抽解既多，又迫使之输，致货滞而价减。
zé qí liáng zhě rú xī jiǎo xiàng chǐ shí fēn chōu èr yòu bó mǎi sì fēn
择其良者，如犀角、象齿十分抽二，又博买四分；
zhū shí fēn chōu yī yòu bó mǎi liù fēn
珠十分抽一，又博买六分。
bó hù jù chōu mǎi shù duō zhǐ mǎi cū sè zá huò
舶户惧抽买数多，止买粗色杂货。
ruò xiàng chǐ zhū xī bǐ tā huò zhì zhòng qǐ shí fēn chōu yī gèng bù bó mǎi
若象齿、珠犀比他货至重，乞十分抽一，更不博买。
qián dào èr nián ba liǎng zhè lù tí jǔ yǐ shǒu cuì jí zhī xiàn jiān guān gòng shì zhuǎn yùn sī tí dū zhī
乾道二年，罢两浙路提举，以守倅及知县、监官共事，转运司提督之。
sān nián zhào guǎng nán liǎng zhè shì bó sī suǒ fā zhōu hái yīn fēng shuǐ bù biàn chuán pò qiáng huài zhě jí bù dé chōu jiě
三年，诏广南、两浙市舶司所发舟还，因风水不便、船破樯坏者，即不得抽解。
qī nián zhào jiàn rèn guān yǐ qián fù gāng shǒu shāng lǚ guò fán mǎi wù zhě yǒu fá bó zhì chú chōu jiě hé mǎi wéi fǎ yì mǎi zhě xǔ fán shāng yuè sù jì zāng zuì zhī
七年，诏见任官以钱附纲首商旅过蕃买物者有罚，舶至除抽解和买，违法抑买者，许蕃商越诉，计赃罪之。
jiù fǎ xì sè gāng lóng nǎo zhū zhī lèi měi yī gāng wǔ qiān liǎng qí yú xī xiàng zǐ kuàng rǔ tán xiāng zhī lèi wèi cū sè měi gāng yī wàn jīn
旧法，细色纲龙脑、珠之类，每一纲五千两，其余犀象、紫矿、乳檀香之类，为粗色，每纲一万斤。
fán qǐ yī gāng qiǎn yá qián yī míng bù sòng zhī jiǎo chéng shàn jiā qián yī bǎi yú mín
凡起一纲，遣衙前一名部送，支脚乘赡家钱一百余缗。
dà guān yǐ hòu zhāng dà qí shù xiàng xī zǐ kuàng jiē zuò xì sè qǐ fā yǐ jiù rì yī gāng fēn wéi sān shí èr gāng duō fèi jiǎo chéng shàn jiā qián sān qiān yú guàn
大观以后，张大其数，象犀、紫矿皆作细色起发，以旧日一纲分为三十二纲，多费脚乘赡家钱三千余贯。
zhì yú qián dào qī nián zhào guǎng nán qǐ fā cū sè xiāng yào wù huò měi gāng èr wàn jīn jiā hào liù bǎi jīn yī jiù zhī pò shuǐ jiǎo qián yī qiān liù bǎi liù shí èr guàn yǒu jī
至于乾道七年，诏广南起发粗色香药物货，每纲二万斤，加耗六百斤，依旧支破水脚钱一千六百六十二贯有奇。
chún xī èr nián hù bù yán fú jiàn guǎng nán shì bó sī cū xì wù huò bìng yǐ wǔ wàn jīn wèi yī quán gāng
淳熙二年，户部言："福建、广南市舶司粗细物货，并以五万斤为一全纲。
nán dù sān lù bó sī suì rù gù bù shǎo rán jīn yín tóng tiě hǎi bó fēi yùn suǒ shī liáng duō ér tóng qián zhī xiè yóu shén
南渡，三路舶司岁入固不少，然金银铜铁，海舶飞运，所失良多，而铜钱之泄尤甚。
fǎ jìn suī yán jiān qiǎo yù mì shāng rén tān lì ér mào qiān xiá lì shòu qiú ér zòng shì qí bì zú bù kě jìn
法禁虽严，奸巧愈密，商人贪利而贸迁，黠吏受赇而纵释，其弊卒不可禁。