宋史 · 脱脱 · Chapter 312 of 496

列传·卷七十一

PinyinModern Translation
Size

hán qí zi zhōng yàn céng gōng liàng zi xiào kuān xiào guǎng xiào yùn chén shēng zhī wú chōng wáng guī cóng fù hǎn cóng xiōng qí

韩琦(子忠彦) 曾公亮(子孝宽孝广孝蕴) 陈升之吴充王珪(从父罕从兄琪)

hán qí zì zhì guī xiāng zhōu ān yáng rén

韩琦,字稚圭,相州安阳人。

fù guó huá zì yǒu chuán

父国华,自有传。

qí fēng gǔ xiù yì ruò guàn jǔ jìn shì míng zài dì èr

琦风骨秀异,弱冠举进士,名在第二。

fāng chàng míng tài shǐ zòu rì xià wǔ sè yún jiàn zuǒ yòu jiē hè

方唱名,太史奏日下五色云见,左右皆贺。

shòu jiāng zuò jiān chéng tōng pàn zī zhōu rù zhí jí xián yuàn jiān zuǒ cáng kù

授将作监丞、通判淄州,入直集贤院、监左藏库。

shí fāng guì gāo kē duō jìng qù wèi xiǎn zhí qí dú zhì guǎn kù zhòng yǐ wéi fēi yi qí chù zhī zì ruò

时方贵高科,多径去为显职,琦独滞筦库,众以为非宜,琦处之自若。

jìn zhōng xū jīn bó jiē nèi chén zhí pī zhǐ qǔ zhī wú yìn kě yàn qí qǐng fù jiù zhì zhì chuán xuān hé tóng sī yǐ xiāng fáng chá

禁中需金帛,皆内臣直批旨取之,无印可验,琦请复旧制,置传宣合同司,以相防察。

yòu měi gāng yùn zhì bì sì nèi chén jiān lì shǐ de shòu wǎng wǎng shù rì bù zhì bào lù wǔ xià

又每纲运至,必俟内臣监莅,始得受,往往数日不至,暴露庑下。

yá xiào yǐ wéi bìng qí zòu ba zhī

衙校以为病,琦奏罢之。

lì kāi fēng fǔ tuī guān sān sī dù zhī pàn guān bài yòu sī jiàn

历开封府推官、三司度支判官,拜右司谏。

shí zǎi xiāng wáng suí chén yáo zuǒ cān zhī zhèng shì hán yì shí zhōng lì zài zhōng shū hǎn suǒ jiàn míng qí lián shū qí guò sì rén tóng rì ba

时宰相王随、陈尧佐,参知政事韩亿、石中立,在中书罕所建明,琦连疏其过,四人同日罢。

yòu qǐng tíng nèi jiàng yì jiǎo xìng

又请停内降,抑侥幸。

fán shì yǒu bù biàn wèi cháng bù yán měi yǐ míng dé shī zhèng jì gāng qīn zhōng zhí yuǎn xié nìng wèi jí qián hòu qī shí yú shū

凡事有不便,未尝不言,每以明得失、正纪纲、亲忠直、远邪佞为急,前后七十余疏。

wáng céng wèi xiāng wèi zhī yuē jīn yán zhě bù jī zé duō wèi gù hé bǔ shàng dé

王曾为相,谓之曰:"今言者不激,则多畏顾,何补上德?

rú jūn yán kě wèi qiè ér bù yū yǐ

如君言,可谓切而不迂矣。

céng wén wàng fāng chóng hǎn suǒ jiǎng yǔ qí wén qí yǔ yì zì xìn

"曾闻望方崇,罕所奖与,琦闻其语,益自信。

quán zhī zhì gào

权知制诰。

yì lì suì jī wèi tǐ liàng ān fǔ shǐ

益、利岁饥,为体量安抚使。

yì shí jùn xiàn dū fù diào fán jí shì shàng gòng qǐ xiù zhū wù bù yú zhí qí wèi huǎn diào juān gěi zhī zhú tān cán bù zhí lì tài rǒng yì shù bǎi huó jī mín bǎi jiǔ shí wàn

异时郡县督赋调繁急,市上供绮绣诸物不予直,琦为缓调蠲给之,逐贪残不职吏,汰冗役数百,活饥民百九十万。

zhào yuán hào fǎn qí shì zì shǔ guī lùn xī shī xíng shì shén xī jí mìng wèi shǎn xī ān fǔ shǐ

赵元昊反,琦适自蜀归,论西师形势甚悉,即命为陕西安抚使。

liú píng yǔ zéi zhàn bài wèi suǒ zhí shí zǎi rù tā wū shōu xì píng zǐ dì qí biàn zhí qí yuān

刘平与贼战,败,为所执,时宰入他诬,收系平子弟,琦辨直其冤。

jìn shū mì zhí xué shì fù xià sǒng wèi jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo shǐ

进枢密直学士,副夏竦为经略安抚、招讨使。

zhào qiǎn shǐ dū chū bīng qí yì yù xiān fā yǐ zhì zéi ér hé fǔ gù zhēng yuán hào suì kòu zhèn róng

诏遣使督出兵,琦亦欲先发以制贼,而合府固争,元昊遂寇镇戎。

qí huà gōng shǒu èr cè chí rù zòu rén zōng yù yòng gōng cè zhí zhèng zhě nán zhī

琦画攻守二策驰入奏,仁宗欲用攻策,执政者难之。

qí yán yuán hào suī qīng guó rù kòu zhòng bù guò sì wǔ wàn rén wú zhú lù zhòng bīng zì wèi shǒu shì fēn lì ruò yù dí zhé bù zhī

琦言:"元昊虽倾国入寇,众不过四五万人,吾逐路重兵自为守,势分力弱,遇敌辄不支。

ruò bìng chū yī dào gǔ xíng ér qián chéng zéi jiāo duò pò zhī bì yǐ

若并出一道,鼓行而前,乘贼骄惰,破之必矣。

nǎi zhào fū yán jīng yuán tóng chū zhēng

"乃诏鄜延、泾原同出征。

jì hái yíng yuán hào lái qiú méng

既还营,元昊来求盟。

qí yuē wú yuē ér qǐng hé zhě móu yě

琦曰:"无约而请和者,谋也。

mìng zhū jiāng jiè yán zéi guǒ fàn shān wài

"命诸将戒严,贼果犯山外。

qí xī bīng fù dà jiàng rèn fú lìng zì huái yuǎn chéng qū dé shèng zhài chū zéi hòu rú wèi kě zhàn jí jù xiǎn zhì fú yào qí guī

琦悉兵付大将任福,令自怀远城趋德胜砦出贼后,如未可战,即据险置伏,要其归。

jí xíng jiè zhī zhì zài

及行,戒之至再。

yòu yí xí shēn yuē gǒu wéi jié dù suī yǒu gōng yì zhǎn

又移檄申约,苟违节度,虽有功,亦斩。

fú jìng wèi zéi yòu méi yú hǎo shuǐ chuān

福竟为贼诱,没于好水川。

sǒng shǐ rén shōu sǎn bīng de qí xí yú fú yī dài jiān yán zuì bù zài qí

竦使人收散兵,得琦檄于福衣带间,言罪不在琦。

qí yì shàng zhāng zì hé yóu duó yī guān zhī qín zhōu xún fù zhī

琦亦上章自劾,犹夺一官,知秦州,寻复之。

huì sì lù zhì shuài yǐ qí jiān qín fèng jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo shǐ

会四路置帅,以琦兼秦凤经略安抚、招讨使。

qìng lì èr nián yǔ sān shuài jiē huàn guān chá shǐ fàn zhòng yān páng jí wáng yán bù kěn bài qí dú shòu bù cí

庆历二年,与三帅皆换观察使,范仲淹、庞籍、王沿不肯拜,琦独受不辞。

wèi jǐ hái jiù zhí wèi shǎn xī sì lù jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo shǐ zhūn jīng zhōu

未几,还旧职,为陕西四路经略安抚、招讨使,屯泾州。

qí yǔ fàn zhòng yān zài bīng jiān jiǔ míng zhòng yī shí rén xīn guī zhī cháo tíng yǐ yǐ wéi zhòng gù tiān xià chēng wéi hán fàn

琦与范仲淹在兵间久,名重一时,人心归之,朝廷倚以为重,故天下称为"韩范"。

dōng bīng cóng sù wèi lái bù xí láo kǔ qí zòu zēng tǔ bīng yǐ dài shù jiàn dé shùn jūn yǐ bì xiāo guān wū shā zhī dào

东兵从宿卫来,不习劳苦,琦奏增土兵以代戍,建德顺军以蔽萧关、呜沙之道。

fāng móu qǔ héng shān guī hé nán ér yuán hào chēng chén zhào wèi shū mì fù shǐ

方谋取横山,规河南,而元昊称臣,召为枢密副使。

yuán hào jiè qì dān wèi yuán qiáng yāo suǒ wú yàn zǎi xiàng yàn shū děng yàn bīng jiāng yī qiè cóng zhī

元昊介契丹为援,强邀索无厌,宰相晏殊等厌兵,将一切从之。

qí chén qí bù biàn tiáo suǒ yí xiān xíng zhě qī shì yī yuē qīng zhèng běn èr yuē niàn biān jì sān yuē zhuó cái xián sì yuē bèi hé běi wǔ yuē gù hé dōng liù yuē shōu mín xīn qī yuē yíng luò yì

琦陈其不便,条所宜先行者七事:一曰清政本,二曰念边计,三曰擢材贤,四曰备河北,五曰固河东,六曰收民心,七曰营洛邑。

jì yòu chén jiù bì bā shì yù xuǎn jiàng shuài míng àn chá fēng cái lì è jiǎo xìng jìn néng lì tuì bù cái jǐn rù guān qù rǒng shí

继又陈救弊八事,欲选将帅,明按察,丰财利,遏侥幸,进能吏,退不才,谨入官,去冗食。

wèi shù zhě zhī jǔ bàng bì suí zhī yuàn wěi jì fǔ chén tīng qí zhù cuò

谓:"数者之举,谤必随之,愿委计辅臣,听其注措。

dì xī jiā nà

"帝悉嘉纳。

suì xuān fǔ shǎn xī tǎo píng qún dào zhāng hǎi guō miǎo shān

遂宣抚陕西,讨平群盗张海、郭邈山;

jìn zú léi lǎo bù rèn yòng zhě xī tài zhī

禁卒羸老不任用者,悉汰之;

jǐn xiū fū yán chéng zhàng xū dí xī guī suǒ qīn dì nǎi xǔ hé

尽修鄜延城障,须敌悉归所侵地,乃许和。

guī chén xī běi sì cè yǐ wéi jīn dāng yǐ hé hǎo wèi quán yí zhàn shǒu wèi shí wù

归陈西北四策,以为:"今当以和好为权宜,战守为实务。

qǐng shàn jiǎ lì bīng yíng xiū dū chéng mì dìng tǎo fá zhī jì

请缮甲厉兵,营修都城,密定讨伐之计。

shí èr fǔ hé bān zòu shì qí bì jìn yán suī shì shǔ zhōng shū yì zhǐ chén qí shí

时二府合班奏事,琦必尽言,虽事属中书,亦指陈其实。

tóng liè huò bú yuè dì dú shi zhī yuē hán qí xìng zhí

同列或不悦,帝独识之,曰:"韩琦性直。

qí yǔ fàn zhòng yān fù bì jiē yǐ hǎi nèi rén wàng tóng shí dēng yòng zhōng wài qí xiǎng qí xūn yè

"琦与范仲淹、富弼皆以海内人望,同时登用,中外跂想其勋业。

zhòng yān děng yì yǐ tiān xià wéi jǐ rèn qún xiǎo bù biàn zhī huǐ yán rì wén

仲淹等亦以天下为己任,群小不便之,毁言日闻。

zhòng yān bì jì ba qí wèi biàn xī bù bào

仲淹、弼继罢,琦为辨析,不报。

yǐn zhū yǔ liú hù zhēng chéng shuǐ luò shì qí yòu zhū cháo lùn bù wèi rán

尹洙与刘沪争城水洛事,琦右洙,朝论不谓然。

nǎi qǐng wài yǐ zī zhèng diàn xué shì zhī yáng zhōu xǐ yùn zhōu chéng dé jūn dìng zhōu

乃请外,以资政殿学士知扬州,徙郓州、成德军、定州。

jiān ān fǔ shǐ jìn dà xué shì yòu jiā guān wén diàn xué shì

兼安抚使,进大学士,又加观文殿学士。

chū dìng zhōu bīng niǔ píng bèi zhōu gōng xū shǎng lài chū yuàn yǔ zhì yù zào chéng xià

初,定州兵狃平贝州功,需赏赉,出怨语,至欲噪城下。

qí wén zhī yǐ wéi bù zhì qiě luàn yòng jūn zhì lēi xí zhū qí yóu wú liáng zhě

琦闻之,以为不治且乱,用军制勒习,诛其尤无良者。

shì sǐ gōng zhàn zé shǎng fù qí jiā jí qí gū lí jì bǐng zhī wēi ēn bìng xíng

士死攻战,则赏赙其家,籍其孤嫠继禀之,威恩并行。

yòu fǎng gǔ sān zhèn fǎ rì yuè xùn qí zhī yóu shì zhōng shān bīng jīng jìn guān hé shuò

又仿古三阵法,日月训齐之,由是中山兵精劲冠河朔。

jīng shī fā lóng měng zú shù bǎo zhōu zài dào wéi rén hài zhì dìng qí xī liú bù qiǎn yì sù jiào zhě shǐ zhī běi yòu zhèn huó jī mín shù bǎi wàn

京师发龙猛卒戍保州,在道为人害,至定,琦悉留不遣,易素教者使之北,又振活饥民数百万。

xǐ shū bāo jī lín dào shì yǐ wéi zhǔn

玺书褒激,邻道视以为准。

bài wǔ kāng jūn jié dù shǐ zhī bīng zhōu

拜武康军节度使、知并州。

chéng shòu liáo hào rán hù zhōng guì shì tān zì jì wū zhú qián shuài li zhāo liàng suǒ wéi yì bù fǎ qí zòu hái zhī dì mìng biān zhū běn shěng

承受廖浩然,怙中贵势贪恣,既诬逐前帅李昭亮,所为益不法,琦奏还之,帝命鞭诸本省。

qì dān mào zhàn tiān chí miào de qí zhào qí qiú háo shì yǐ nǎng rì bǐ suǒ qiú xiū miào xí wú yǐ duì suì guī wǒ chì dì

契丹冒占天池庙地,琦召其酋豪,示以曩日彼所求修庙檄,无以对,遂归我斥地。

jì yòu qīn gēng yáng wǔ zhài de qí záo qiàn lì shí yǐ xiàn zhī

既又侵耕阳武砦地,琦凿堑立石以限之。

shǐ pān měi zhèn hé dōng huàn kòu chāo lìng mín xī nèi xǐ ér kōng sāi xià bù gēng yú shì xīn dài níng huà huǒ shān zhī běi duō fèi rǎng

始,潘美镇河东,患寇钞,令民悉内徙,而空塞下不耕,于是忻、代、宁化、火山之北多废壤。

qí yǐ wéi cǐ jiē liáng tián jīn qì bù gēng shì zú yǐ zī dí jiāng jiē wèi suǒ yǒu yǐ

琦以为此皆良田,今弃不耕,适足以资敌,将皆为所有矣。

suì qǐng jù běi jiè shí lǐ wèi jìn dì qí nán zé mù gōng jiàn shǒu jū zhī kěn tián zhì jiǔ qiān liù bǎi qǐng

遂请距北界十里为禁地,其南则募弓箭手居之,垦田至九千六百顷。

jiǔ zhī qiú zhī xiāng zhōu

久之,求知相州。

jiā yòu yuán nián zhào wèi sān sī shǐ wèi zhì yíng bài shū mì shǐ

嘉祐元年,召为三司使,未至,迎拜枢密使。

sān nián liù yuè bài tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì

三年六月,拜同中书门下平章事、集贤殿大学士。

liù nián rùn bā yuè qiān zhāo wén guǎn dà xué shì jiān xiū guó shǐ fēng yí guó gōng

六年闰八月,迁昭文馆大学士、监修国史,封仪国公。

dì jì lián shī sān wáng zì zhì hé zhōng bìng jí bù néng yù diàn

帝既连失三王,自至和中病疾,不能御殿。

zhōng wài zhuì kǒng chén xià zhēng yǐ lì sì gù gēn běn wéi yán bāo zhěng fàn zhèn yóu jī qiè

中外惴恐,臣下争以立嗣固根本为言,包拯、范镇尤激切。

jī wǔ liù suì yī wéi wèi zhī xíng yán zhě yì shāo dài

积五六岁,依违未之行,言者亦稍怠。

zhì shì qí chéng jiàn jìn yuē huáng sì zhě tiān xià ān wēi zhī suǒ xì

至是,琦乘间进曰:"皇嗣者,天下安危之所系。

zì xī huò luàn zhī qǐ jiē yóu cè bù zǎo dìng

自昔祸乱之起,皆由策不早定。

bì xià chūn qiū gāo wèi yǒu jiàn lì hé bù zé zōng shì zhī xián zhě yǐ wéi zōng miào shè jì jì

陛下春秋高,未有建立,何不择宗室之贤者,以为宗庙社稷计?

dì yuē hòu gōng jiāng yǒu jiù guǎn zhě gū dài zhī

"帝曰:"后宫将有就馆者,姑待之。

yǐ yòu shēng nǚ

"已又生女。

yī rì qí huái hàn shū kǒng guāng chuán yǐ jìn yuē chéng dì wú sì lì dì zhī zǐ

一日,琦怀《汉书·孔光传》以进,曰:"成帝无嗣,立弟之子。

bǐ zhōng cái zhī zhǔ yóu néng rú shì kuàng bì xià hu

彼中材之主,犹能如是,况陛下乎。

yuàn yǐ tài zǔ zhī xīn wèi xīn zé wú bù kě zhě

愿以太祖之心为心,则无不可者。

yòu yǔ céng gōng liàng zhāng shēng ōu yáng xiū jí yán zhī

"又与曾公亮、张升、欧阳修极言之。

huì sī mǎ guāng lǚ huì jiē yǒu qǐng qí jìn dú èr shū wèi jí yǒu suǒ qǐ dì jù yuē zhèn yǒu yì jiǔ yǐ shuí kě zhě

会司马光、吕诲皆有请,琦进读二疏,未及有所启,帝遽曰:"朕有意久矣,谁可者?

qí huáng kǒng duì yuē cǐ fēi chén bèi suǒ kě yì dāng chū zì shèng zé

"琦皇恐对曰:"此非臣辈所可议,当出自圣择。

dì yuē gōng zhōng cháng yǎng èr zi xiǎo zhě shén chún jìn bù huì dà zhě kě yě

"帝曰:"宫中尝养二子,小者甚纯,近不慧,大者可也。

qí qǐng qí míng dì yǐ zōng shí gào

"琦请其名,帝以宗实告。

zōng shí yīng zōng jiù míng yě

宗实,英宗旧名也。

qí děng suì lì zàn zhī yì nǎi dìng

琦等遂力赞之,议乃定。

yīng zōng jū pú wáng sàng yì qǐ zhī zōng zhèng

英宗居濮王丧,议起知宗正。

qí yuē shì ruò xíng bù kě zhōng zhǐ

琦曰:"事若行,不可中止。

bì xià duàn zì bù yí qǐ nèi zhōng pī chū

陛下断自不疑,乞内中批出。

dì yì bù yù gōng rén zhī yuē zhǐ zhōng shū xíng zú yǐ

"帝意不欲宫人知,曰:"只中书行足矣。

mìng xià yīng zōng gù cí

"命下,英宗固辞。

dì fù wèn qí qí duì yuē bì xià jì zhī qí xián ér xuǎn zhī jīn bù gǎn jù dāng gài qì shí yuǎn dà suǒ yǐ wèi xián yě

帝复问琦,琦对曰:"陛下既知其贤而选之,今不敢遽当,盖器识远大,所以为贤也。

yuàn gù qǐ zhī

愿固起之。

yīng zōng jì zhōng sàng yóu jiān wò bù qǐ

"英宗既终丧,犹坚卧不起。

qí yán zōng zhèng zhī mìng chū chū wài rén jiē zhī bì wèi huáng zǐ bù ruò suì zhèng qí míng

琦言:"宗正之命初出,外人皆知必为皇子,不若遂正其名。

nǎi xià zhào lì wèi huáng zǐ

"乃下诏立为皇子。

míng nián yīng zōng sì wèi yǐ qí wèi rén zōng shān líng shǐ jiā mén xià shì láng jìn fēng wèi guó gōng

明年,英宗嗣位,以琦为仁宗山陵使,加门下侍郎,进封卫国公。

qí jì fǔ lì yīng zōng mén rén qīn kè huò cóng róng yǔ jí dìng cè shì qí bì zhèng sè yuē cǐ rén zōng shèng dé shén duàn wèi tiān xià jì huáng tài hòu nèi zhù zhī lì chén zǐ hé yǔ yān

琦既辅立英宗,门人亲客,或从容语及定策事,琦必正色曰:"此仁宗圣德神断,为天下计,皇太后内助之力,臣子何与焉。

yīng zōng bào de jí tài hòu chuí lián tīng zhèng

"英宗暴得疾,太后垂帘听政。

dì jí shèn jǔ cuò huò gǎi cháng dù yù huàn guān yóu shǎo ēn

帝疾甚,举措或改常度,遇宦官尤少恩。

zuǒ yòu duō bú yuè zhě nǎi gòng wèi chán jiān liǎng gōng suì chéng xì

左右多不悦者,乃共为谗间,两宫遂成隙。

qí yǔ ōu yáng xiū zòu shì lián qián tài hòu wū yè liú tì jù dào suǒ yǐ

琦与欧阳修奏事帘前,太后呜咽流涕,具道所以。

qí yuē cǐ bìng gù ěr bìng yǐ bì bù rán

琦曰:"此病固尔,病已,必不然。

zi jí mǔ kě bù róng zhī hu

子疾,母可不容之乎?

xiū yì wěi qū jìn yán tài hòu yì shāo hé jiǔ zhī ér ba

"修亦委曲进言,太后意稍和,久之而罢。

hòu shù rì qí dú jiàn shàng shàng yuē tài hòu dài wǒ wú ēn

后数日,琦独见上,上曰:"太后待我无恩。

qí duì yuē zì gǔ shèng dì míng wáng bù wéi shǎo yǐ

"琦对曰:"自古圣帝明王,不为少矣。

rán dú chēng shùn wèi dà xiào qǐ qí yú jǐn bù xiào yé

然独称舜为大孝,岂其余尽不孝耶?

fù mǔ cí ài ér zi xiào cǐ cháng shì bù zú dào

父母慈爱而子孝,此常事不足道;

wéi fù mǔ bù cí ér zi bù shī xiào nǎi wèi kě chēng

惟父母不慈,而子不失孝,乃为可称。

dàn kǒng bì xià shì zhī wèi zhì ěr fù mǔ qǐ yǒu bù cí zhě zāi

但恐陛下事之未至尔,父母岂有不慈者哉。

dì dà gǎn wù

"帝大感悟。

jí jí yù qí qǐng shèng yú yīn dǎo yǔ jù sù fú yǐ chū rén qíng nǎi ān

及疾愈,琦请乘舆因祷雨具素服以出,人情乃安。

tài hòu hái zhèng bài qí yòu pú yè fēng wèi guó gōng

太后还政,拜琦右仆射,封魏国公。

xià rén kòu dà shùn qí yì tíng suì cì jué hé shì qiǎn shǐ wèn zuì

夏人寇大顺,琦议停岁赐,绝和市,遣使问罪。

shū mì shǐ wén yàn bó nán zhī huò jǔ bǎo yuán kāng dìng shì qí yuē liàng zuò kuáng tóng yě fēi yǒu yuán hào zhì jì ér biān bèi guò dāng shí yuǎn shén

枢密使文彦博难之,或举宝元、康定事,琦曰:"谅祚,狂童也,非有元昊智计,而边备过当时远甚。

jí jí zhī bì fú

亟诘之,必服。

jì ér liàng zuò shàng biǎo xiè dì gù qí yuē yī rú suǒ liào

"既而谅祚上表谢,帝顾琦曰:"一如所料。

dì qǐn jí qí rù wèn qǐ jū yán yuē bì xià jiǔ bù shì cháo yuàn zǎo jiàn chǔ yǐ ān shè jì

"帝寝疾,琦入问起居,言曰:"陛下久不视朝,愿早建储,以安社稷。

dì hàn zhī jí zhào xué shì cǎo zhì lì yǐng wáng

"帝颔之,即召学士草制,立颍王。

shén zōng lì bài sī kōng jiān shì zhōng wèi yīng zōng shān líng shǐ

神宗立,拜司空兼侍中,为英宗山陵使。

qí zhí zhèng sān shì huò bìng qí zhuān

琦执政三世,或病其专。

yù shǐ zhōng chéng wáng táo hé qí bù fù wén dé diàn yā bān wèi bá hù

御史中丞王陶劾琦不赴文德殿押班为跋扈。

qí qǐng qù dì wèi chù táo

琦请去,帝为黜陶。

yǒng hòu líng fù tǔ qí bù fù rù zhōng shū jiān cí wèi

永厚陵复土,琦不复入中书,坚辞位。

chú zhèn ān wǔ shèng jūn jié dù shǐ sī tú jiān shì zhōng pàn xiāng zhōu

除镇安武胜军节度使、司徒兼侍中、判相州。

rù duì dì qì yuē shì zhōng bì yù qù jīn rì yǐ xiáng zhì yǐ

入对,帝泣曰:"侍中必欲去,今日已降制矣。

cì xīng dào fang zhái yī qū zhuó qí zi zhōng yàn mì gé xiào lǐ

"赐兴道坊宅一区,擢其子忠彦秘阁校理。

qí cí liǎng zhèn nǎi dàn lǐng huái nán

琦辞两镇,乃但领淮南。

huì zhǒng è shàn qǔ suí zhōu xī biān chù rǎo gǎi pàn yǒng xīng jūn jīng lüè shǎn xī

会种谔擅取绥州,西边俶扰,改判永兴军,经略陕西。

qí yán biān chén sì yì wàng zuò qì yuē jī luàn yuàn zhào èr fǔ jí jué zhī

琦言:"边臣肆意妄作,弃约基乱,愿召二府亟决之。

qí rù cí céng gōng liàng děng fāng zòu shì qǐ yǔ qí tóng yì

"琦入辞,曾公亮等方奏事,乞与琦同议。

dì zhào zhī qí yuē chén qián rì bèi yuán zhèng fǔ suǒ dāng gòng yì

帝召之,琦曰:"臣前日备员政府,所当共议。

jīn rì fān chén yě bù gǎn yù wén

今日,藩臣也,不敢预闻。

yòu yán wáng táo zhǐ chén wèi bá hù jīn bì xià nǎi jǔ shǎn xī bīng bǐng shòu chén fù yǒu hé chén rú táo zhě zé chén chì zú yǐ

"又言:"王陶指臣为跋扈,今陛下乃举陕西兵柄授臣,复有劾臣如陶者,则臣赤族矣。

dì yuē shì zhōng yóu wèi zhī zhèn yì yá

"帝曰:"侍中犹未知朕意邪?

qí chū yán suí zhōu bù dàng qǔ yǐ ér xià rén yòu shā yáng dìng qí fù yán zéi jì rú cǐ suí jīn bù kě qì

"琦初言绥州不当取,已而夏人诱杀杨定,琦复言,贼既如此,绥今不可弃。

shū mì yuàn yǐ chū yì jí zhī qí jù lùn qí gù zú cún zhī

"枢密院以初议诘之,琦具论其故,卒存之。

xī níng yuán nián qī yuè fù qǐng xiāng zhōu yǐ guī

熙宁元年七月,复请相州以归。

hé běi dì zhèn hé jué tú pàn dà míng fǔ chōng ān fǔ shǐ dé biàn yi cóng shì

河北地震、河决,徒判大名府,充安抚使,得便宜从事。

wáng ān shí yòng shì chū cháng píng shǐ zhě sàn qīng miáo qián

王安石用事,出常平使者散青苗钱。

qí jí yán zhī

琦亟言之。

dì xiù qí shū yǐ shì zǎi chén yuē qí zhēn zhōng chén suī zài wài bù wàng wáng shì

帝袖其疏以示宰臣,曰:"琦真忠臣,虽在外,不忘王室。

zhèn shǐ wèi kě yǐ lì mín jīn nǎi hài mín rú cǐ

朕始谓可以利民,今乃害民如此。

qiě fāng guō ān dé qīng miáo ér yì qiáng yǔ zhī hu

且坊郭安得青苗,而亦强与之乎?

ān shí bó rán jìn yuē gǒu cóng qí yù suī fāng guō hé hài

"安石勃然进曰:"苟从其欲,虽坊郭何害。

míng rì chēng jí bù chū

"明日,称疾不出。

dàng shì shí xīn fǎ jǐ ba ān shí fù chū chí qián yì yì jiān

当是时,新法几罢,安石复出,持前议益坚。

qí yòu kěn zòu ān shí xià zhī tiáo lì sī lìng qí shǔ shū bó kān shí bān tiān xià

琦又恳奏,安石下之条例司,令其属疏驳,刊石颁天下。

qí shēn biàn yù qiè bù kè cóng

琦申辨愈切,不克从。

yú shì qǐng jiě sì lù ān fǔ shǐ zhǐ lǐng yí lù ān shí yù jū qí jí cóng zhī

于是请解四路安抚使,止领一路,安石欲沮琦,即从之。

liù nián hái pàn xiāng zhōu

六年,还判相州。

qì dān lái qiú dài běi dì dì shǒu zhào fǎng qí qí zòu yán

契丹来求代北地,帝手诏访琦,琦奏言:

chén guān jìn nián yǐ lái cháo tíng jǔ shì shì bù yǐ dà dí wèi xù

臣观近年以来,朝廷举事,似不以大敌为恤。

bǐ jiàn xíng shēng yí bì wèi wǒ yǒu tú fù yàn nán yì gù yǐn xiān fā zhì rén zhī shuō zào wéi xìn duān

彼见形生疑,必谓我有图复燕南意,故引先发制人之说,造为衅端。

suǒ yǐ zhì yí qí shì yǒu qī gāo lí chén shǔ běi fāng jiǔ jué cháo gòng nǎi yīn shāng bó yòu zhī shǐ lái qì dān zhī zhī bì wèi jiāng yǐ tú wǒ

所以致疑,其事有七:高丽臣属北方,久绝朝贡,乃因商舶诱之使来,契丹知之,必谓将以图我。

yī yě

一也。

qiáng qǔ tǔ bō zhī de yǐ jiàn xī hé qì dān wén zhī bì wèi xíng jiāng jí wǒ

强取吐蕃之地以建熙河,契丹闻之,必谓行将及我。

èr yě

二也。

biàn zhí yú liǔ yú xī shān jì qí chéng zhǎng yǐ zhì fán qí

遍植榆柳于西山,冀其成长以制蕃骑。

sān yě

三也。

chuàng tuán bǎo jiǎ

创团保甲。

sì yě

四也。

zhū zhōu zhù chéng záo chí

诸州筑城凿池。

wǔ yě

五也。

zhì dōu zuò yuàn bān gōng dāo xīn shì dà zuò zhàn chē

置都作院,颁弓刀新式,大作战车。

liù yě

六也。

zhì hé běi sān shí qī jiāng

置河北三十七将。

qī yě

七也。

qì dān sù wèi dí guó yīn shì qǐ yí bù dé bù rán

契丹素为敌国,因事起疑,不得不然。

chén xī nián lùn qīng miáo qián shì yán zhě zhé sì hòu wū fēi bì xià zhī míng jǐ jí dà lù

臣昔年论青苗钱事,言者辄肆厚诬,非陛下之明,几及大戮。

zì cǐ wén xīn fǎ rì xià bù gǎn fù yán

自此,闻新法日下,不敢复言。

jīn qīn bèi zhào wèn shì xì ān wēi yán jí ér yǐn sǐ yǒu yú zuì

今亲被诏问,事系安危,言及而隐,死有余罪。

chén cháng qiè jì shǐ wèi bì xià móu zhě bì yuē zhì guó zhī běn dāng xiān jù cái jī gǔ mù bīng yú mín zé kě yǐ biān chī sì yí

臣尝窃计,始为陛下谋者,必曰治国之本,当先聚财积谷,募兵于民,则可以鞭笞四夷。

gù sàn qīng miáo qián shǐ mín chū lì

故散青苗钱,使民出利;

wèi miǎn yì zhī fǎ cì dì qǔ qián

为免役之法,次第取钱;

dài zhì shì yì wù ér xiǎo shāng xì mín wú suǒ cuò shǒu

迨置市易务,而小商细民,无所措手。

xīn zhì rì xià gēng gǎi wú cháng guān lì máng rán bù néng xiáng jì jiān sī dū zé yǐ kè wèi míng

新制日下,更改无常,官吏茫然,不能详记,监司督责,以刻为明。

jīn nóng yuàn yú quǎn mǔ shāng tàn yú dào lù zhǎng lì bù ān qí zhí bì xià bù jìn zhī yě

今农怨于甽亩,商叹于道路,长吏不安其职,陛下不尽知也。

fu yù ràng chì sì yí yǐ xìng tài píng ér xiān shǐ bāng běn kùn yáo zhòng xīn lí yuàn cǐ zé wèi bì xià shǐ móu zhě dà wù yě

夫欲攘斥四夷,以兴太平,而先使邦本困摇,众心离怨,此则为陛下始谋者大误也。

chén jīn wèi bì xià jì wèi yi qiǎn shǐ bào pìn jù yán xiàng lái xīng zuò nǎi xiū bèi zhī cháng qǐ yǒu tā yì

臣今为陛下计,谓宜遣使报聘,具言向来兴作,乃修备之常,岂有他意;

jiāng tǔ sù dìng xī rú jiù jìng bù kě chí cǐ zào duān yǐ huī lěi shì zhī hǎo

疆土素定,悉如旧境,不可持此造端,以隳累世之好。

yǐ kě yí zhī xíng rú jiàng guān zhī lèi yīn ér bà qù

以可疑之形,如将官之类,因而罢去。

yì yǎng mín ài lì xuǎn xián rèn néng shū yuǎn jiān yú jìn yòng zhōng gěng shǐ tiān xià yuè fú biān bèi rì chōng

益养民爱力,选贤任能,疏远奸谀,进用忠鲠,使天下悦服,边备日充。

ruò qí guǒ zì bài méng zé kě yī zhèn wēi wǔ huī fù gù jiāng shū lèi cháo zhī sù fèn yǐ

若其果自败盟,则可一振威武,恢复故疆,摅累朝之宿愤矣。

shū shàng huì ān shí zài rù xiāng xī yǐ suǒ zhēng dì yǔ qì dān dōng xī qī bǎi lǐ lùn zhě xī zhī

疏上,会安石再入相,悉以所争地与契丹,东西七百里,论者惜之。

bā nián huàn jié yǒng xīng jūn zài rèn wèi bài ér hōng nián liù shí bā

八年,换节永兴军,再任,未拜而薨,年六十八。

qián yī xī dà xīng yǔn yú zhì suǒ lì mǎ jiē jīng

前一夕,大星陨于治所,枥马皆惊。

dì fā āi yuàn zhōng kū zhī tòng

帝发哀苑中,哭之恸。

chuò cháo sān rì cì yín sān qiān liǎng juàn sān qiān pǐ fā liǎng hé zú wèi zhì zhǒng zhuàn qí bēi yuē liǎng cháo gù mìng dìng cè yuán xūn

辍朝三日,赐银三千两,绢三千匹,发两河卒为治冢,篆其碑曰"两朝顾命定策元勋"。

zèng shàng shū lìng shì yuē zhōng xiàn pèi xiǎng yīng zōng miào tíng

赠尚书令,谥曰忠献,配享英宗庙庭。

cháng lìng qí zi ruò sūn yī rén guān yú xiāng yǐ hù qiū mù

常令其子若孙一人官于相,以护丘墓。

gù shì sān xǐng zhǎng guān wéi shàng shū lìng wèi yóu zhòng zèng zhě bì jiān tā guān

故事,三省长官,惟尚书令为尤重,赠者必兼他官。

zhì qí nǎi dān zèng

至琦,乃单赠。

hòu yòu zhào suī dāng zhuī cè bù fù gèng jiā shī bǎo gài guì zhī yě

后又诏,虽当追策,不复更加师保,盖贵之也。

qí zǎo yǒu shèng míng shí liàng yīng wěi lín shì xǐ yùn bú jiàn yú sè lùn zhě yǐ zhòng hòu bǐ zhōu bó zhèng shì bǐ yáo chóng

琦蚤有盛名,识量英伟,临事喜愠不见于色,论者以重厚比周勃,政事比姚崇。

qí wéi xué shì lín biān nián fu sān shí tiān xià yǐ chēng wéi hán gōng

其为学士临边,年甫三十,天下已称为韩公。

jiā yòu zhì píng jiān zài jué dà cè yǐ ān shè jì

嘉祐、治平间,再决大策,以安社稷。

dàng shì shí cháo tíng duō gù qí chù wēi yí zhī jì zhī wú bù wéi

当是时,朝廷多故,琦处危疑之际,知无不为。

huò jiàn yuē gōng suǒ wèi chéng shàn wàn yī cuō diē qǐ wéi shēn bù zì bǎo kǒng jiā wú chǔ suǒ

或谏曰:"公所为诚善,万一蹉跌,岂惟身不自保,恐家无处所。

qí tàn yuē shì hé yán yě

"琦叹曰:"是何言也。

jīn chén jìn lì shì jūn sǐ shēng yǐ zhī

今臣尽力事君,死生以之。

zhì yú chéng bài tiān yě qǐ kě yù yōu qí bù jì suì chuò bù wéi zāi

至于成败,天也,岂可豫忧其不济,遂辍不为哉。

wén zhě kuì fú

"闻者愧服。

zài wèi dū jiǔ liáo shǐ měi guò yí dié bì shū míng yuē yǐ hán gōng zài cǐ gù yě

在魏都久,辽使每过,移牒必书名,曰:"以韩公在此故也。

zhōng yàn shǐ liáo liáo zhǔ wèn zhī qí mào lèi fù jí mìng gōng tú zhī qí jiàn zhòng yú wài guó yě rú cǐ

"忠彦使辽,辽主问知其貌类父,即命工图之,其见重于外国也如此。

qí tiān zī pò zhōng zhé jié xià shì wú jiàn guì lǐ zhī rú yī

琦天资朴忠,折节下士,无贱贵,礼之如一。

yóu yǐ jiǎng bá rén cái wèi jí tǎng gōng lùn suǒ yǔ suī yì suǒ bú yuè yì shōu yòng zhī gù dé rén wèi duō

尤以奖拔人才为急,傥公论所与,虽意所不悦,亦收用之,故得人为多。

xuǎn chì qún sī jiē shǐ fèng fǎ xún lǐ

选饬群司,皆使奉法循理。

qí suǒ jiàn qǐng dì gù yì suǒ zài wú shì mò xīn

其所建请,第顾义所在,无适莫心。

zài xiàng wèi shí wáng ān shí yǒu shèng míng huò yǐ wéi kě yòng qí dú bù rán zhī

在相位时,王安石有盛名,或以为可用,琦独不然之。

jí shǒu xiāng bì cí shén zōng yuē qīng qù shuí kě shǔ guó zhě wáng ān shí hé rú

及守相,陛辞,神宗曰:"卿去,谁可属国者,王安石何如?

qí yuē ān shí wèi hàn lín xué shì zé yǒu yú chù fǔ bì zhī de zé bù kě

"琦曰:"安石为翰林学士则有余,处辅弼之地则不可。

shàng bù dá

"上不答。

qí zhèn dà míng yě wèi rén wéi lì shēng cí

其镇大名也,魏人为立生祠。

xiāng rén ài zhī rú fù mǔ yǒu dòu sòng chuán xiāng quàn zhǐ yuē wù náo wú shì zhōng yě

相人爱之如父母,有斗讼,传相劝止,曰:"勿挠吾侍中也。

yǔ fù bì qí míng hào chēng xián xiàng rén wèi zhī fù hán yún

"与富弼齐名,号称贤相,人谓之"富韩"云。

huī zōng zhuī lùn qí dìng cè xūn zèng wèi jùn wáng

徽宗追论琦定策勋,赠魏郡王。

zi wǔ rén zhōng yàn duān yàn chún yàn cuì yàn jiā yàn

子五人:忠彦、端彦、纯彦、粹彦、嘉彦。

duān yàn yòu zàn shàn dài fū

端彦右赞善大夫。

chún yàn guān zhì huī yóu gé zhí xué shì

纯彦官至徽猷阁直学士。

cuì yàn wèi lì bù shì láng zhōng lóng tú gé xué shì

粹彦为吏部侍郎,终龙图阁学士。

jiā yàn shàng shén zōng nǚ qí guó gōng zhǔ bài fù mǎ dū wèi zhōng yíng hǎi jūn chéng xuān shǐ

嘉彦尚神宗女齐国公主,拜驸马都尉,终瀛海军承宣使。

zhōng yàn zì shī pǔ shǎo yǐ fù rèn wèi jiāng zuò jiān bù fù jǔ jìn shì

忠彦字师朴,少以父任,为将作监簿,复举进士。

qí bà zhèng zhōng yàn yǐ mì shū chéng zhào shì guǎn zhí chú xiào lǐ tóng zhī tài cháng lǐ yuàn wèi kāi fēng fǔ pàn guān sān sī yán tiě pàn guān

琦罢政,忠彦以秘书丞召试馆职,除校理、同知太常礼院,为开封府判官、三司盐铁判官。

chū tōng pàn yǒng níng jūn zhào hái wèi hù bù pàn guān

出通判永宁军,召还,为户部判官。

qí hōng fú chú wèi zhí lóng tú gé zhuó tiān zhāng gé dài zhì zhī yíng zhōu

琦薨,服除,为直龙图阁,擢天章阁待制、知瀛州。

cháo tíng yǐ xià rén qiú fèi qí zhǔ bǐng cháng yòng bīng xī fāng jì xià mǐ zhī děng chéng zhài shù shí xià rén qiú jiù yú liáo liáo rén yí shū jì zhì

朝廷以夏人囚废其主秉常,用兵西方,既下米脂等城砦数十,夏人求救于辽,辽人移书继至。

huì qiǎn shǐ hè liáo zhǔ shēng chén shén zōng yǐ mìng zhōng yàn suì yǐ jǐ shì zhōng fèng shǐ

会遣使贺辽主生辰,神宗以命忠彦,遂以给事中奉使。

liáo qiǎn zhào zī mù yà zhī yǔ jí xi shì zhōng yàn yuē cǐ xiǎo yì yě hé wèn wèi

辽遣赵资睦迓之,语及西事,忠彦曰:"此小役也,何问为?

liáo zhǔ shǐ qí chén wáng yán fū yàn yú guǎn yán fū wèn xià guó hú zuì ér zhōng guó bīng bù jiě

"辽主使其臣王言敷燕于馆,言敷问:"夏国胡罪,而中国兵不解?

wú shī liǎng cháo zhī huan zé shàn yǐ

无失两朝之欢,则善矣。

zhōng yàn yuē wèn zuì xī xià yú èr guó zhī hǎo hé yù hu

"忠彦曰:"问罪西夏,于二国之好何预乎?

shǐ hái

使还。

shí guān zhì xíng zhāng dūn wèi mén xià shì láng zòu jǐ shì zhōng dōng shěng shǔ guān fēng bó yi xiān bǐng ér hòu shàng

时官制行,章惇为门下侍郎,奏:"给事中东省属官,封驳宜先禀而后上。

zhōng yàn zòu cháo tíng zhī shì zhí zhèng zhī suǒ xíng yě

忠彦奏:"朝廷之事,执政之所行也。

shì dāng fēng bó zé yǔ zhí zhèng gù yǐ yì yǐ shàng hé bǐng yì zhī yǒu

事当封驳,则与执政固已异矣,尚何禀议之有。

zhào cóng qí qǐng

"诏从其请。

zuǒ pú yè wáng guī wèi nán jiāo dà lǐ shǐ shì zhī dāng xià zhě zì cóng qí suǒ huà zhǐ

左仆射王珪为南郊大礼使,事之当下者,自从其所画旨。

zhōng yàn yǐ guān zhì bó zhī yuē jīn shì yú nán jiāo zhě dà lǐ shǐ jì bù cóng zhōng huà zhǐ chǔ fèn chū yī shí zhě yòu bù cóng zhōng shū zòu shěn

忠彦以官制驳之曰:"今事于南郊者,大礼使既不从中画旨,处分出一时者,又不从中书奏审。

guān zhì zhī xíng céng wèi qī yuè ér miào táng zì yū zhī hòu jiāng ruò zhī hé

官制之行,曾未期月,而庙堂自渝之,后将若之何?

nǎi zhào shì wú jù xì bì jīng sān xǐng ér hòu xíng

"乃诏事无钜细,必经三省而后行。

bài lǐ bù shàng shū yǐ shū mì zhí xué shì zhī dìng zhōu

拜礼部尚书,以枢密直学士知定州。

yuán yòu zhōng zhào wèi hù bù shàng shū zhuó shàng shū zuǒ chéng

元祐中,召为户部尚书,擢尚书左丞。

dì jiā yàn shàng zhǔ gǎi tóng zhī shū mì yuàn shì qiān zhī yuàn shì

弟嘉彦尚主,改同知枢密院事,迁知院事。

zhé zōng qīn zhèng gèng yòng dà chén yán zhě guān wàng zhēng yán chuí lián shí shì

哲宗亲政,更用大臣,言者观望,争言垂帘时事。

zhōng yàn yán xī rén zōng shǐ zhèng dāng shí yì duō jī chì zhāng xiàn shí shì rén zōng è qí chí qíng jìn báo xià zhào jiè chì

忠彦言:"昔仁宗始政,当时亦多讥斥章献时事,仁宗恶其持情近薄,下诏戒饬。

bì xià néng fǎ rén zǔ yòng xīn zé shàn yǐ

陛下能法仁祖用心,则善矣。

yǐ guān wén diàn xué shì zhī zhēn dìng fǔ yí dìng zhōu

"以观文殿学士知真定府,移定州。

zhōng yàn zài xī fǔ yǐ yòng bīng xī fāng fēi shì yuàn yǐ suǒ qǔ zhī de qì hái zhī yǐ xī mín lì

忠彦在西府,以用兵西方非是,愿以所取之地弃还之,以息民力。

zhì shì yán zhě yǐ wéi yán jiàng zī zhèng diàn xué shì gǎi zhī dà míng fǔ

至是,言者以为言,降资政殿学士,改知大名府。

huī zōng jí wèi yǐ lì bù shàng shū zhào bài mén xià shì láng

徽宗即位,以吏部尚书召拜门下侍郎。

zhōng yàn chén sì shì yī yuē guǎng rén ēn èr yuē kāi yán lù sān yuē qù yí sì sì yuē jiè yòng bīng

忠彦陈四事:一曰广仁恩,二曰开言路,三曰去疑似,四曰戒用兵。

yú yuè bài shàng shū yòu pú yè jiān zhōng shū shì láng

逾月,拜尚书右仆射兼中书侍郎。

shàng yòng zhōng yàn yán shù xià zhào juān tiān xià bū fù jǐn hái liú rén ér zhēn xù zhī zhōng zhí gǎn yán ruò zhī míng zhī shì shāo jiàn shōu yòng

上用忠彦言,数下诏蠲天下逋负,尽还流人而甄叙之,忠直敢言若知名之士,稍见收用。

jìn zuǒ pú yè jiān mén xià shì láng fēng yí guó gōng

进左仆射兼门下侍郎,封仪国公。

ér céng bù wèi yòu xiāng duō bù xié yán shì zhě zhù bù pái zhōng yàn yǐ guān wén diàn dà xué shì zhī dà míng fǔ

而曾布为右相,多不协,言事者助布排忠彦,以观文殿大学士知大名府。

yòu yǐ qīn shèng yù fù fèi hòu wèi zhōng yàn zuì zài jiàng tài zhōng dài fū huái zhōu jū zhù

又以钦圣欲复废后,为忠彦罪,再降太中大夫,怀州居住。

yòu lùn zhōng yàn zài xiàng wèi bù yīng qì huáng zhōu zhé chóng xìn jūn jié dù fù shǐ jì zhōu jū zhù

又论忠彦在相位,不应弃湟州,谪崇信军节度副使,济州居住。

dǎi fù huáng shàn yòu zhé cí zhōu tuán liàn fù shǐ

逮复湟、鄯,又谪磁州团练副使。

fù tài zhōng dài fū suì yǐ xuān fèng dài fū zhì shì

复太中大夫,遂以宣奉大夫致仕。

zú nián qī shí èr

卒,年七十二。

zi zhì huī zōng shí wèi tài pú shǎo qīng chū zhī xiāng zhōu

子治,徽宗时,为太仆少卿,出知相州。

yǐ jí gài cí mìng qí zi xiào zhòu dài zhī bié yǒu chuán

以疾丐祠,命其子肖胄代之,别有传。

lùn yuē qí xiāng sān cháo lì èr dì jué gōng dà yǐ

论曰:琦相三朝,立二帝,厥功大矣。

dāng zhì píng wēi yí zhī jì liǎng gōng jǐ chéng xián xì qí chù zhī yù rú zú ān shè jì rén fú qí liàng

当治平危疑之际,两宫几成嫌隙,琦处之裕如,卒安社稷,人服其量。

ōu yáng xiū chēng qí lín dà shì jué dà yì chuí shēn zhèng hù bù dòng shēng sè cuò tiān xià yú tài shān zhī ān kě wèi shè jì zhī chén

欧阳修称其"临大事,决大议,垂绅正笏,不动声色,措天下于泰山之安,可谓社稷之臣"。

qǐ bù xìn zāi

岂不信哉!

zhōng yàn shì jì qí měi jì dēng xiāng wèi yi yǐ

忠彦世济其美,继登相位,宜矣。

céng gōng liàng zì míng zhòng quán zhōu jìn jiāng rén

曾公亮,字明仲,泉州晋江人。

jǔ jìn shì jiǎ kē zhī huì jī xiàn

举进士甲科,知会稽县。

mín tián jìng hú páng měi huàn hú yì

民田镜湖旁,每患湖溢。

gōng liàng lì dǒu mén xiè shuǐ rù cáo é jiāng mín shòu qí lì

公亮立斗门,泄水入曹娥江,民受其利。

zuò fù mǎi tián jìng zhōng zhé jiān hú zhōu jiǔ

坐父买田境中,谪监湖州酒。

jiǔ zhī wèi guó zi jiān zhí jiǎng gǎi zhū wáng fǔ shì jiǎng

久之,为国子监直讲,改诸王府侍讲。

suì mǎn dāng yòng gù shì shì guǎn zhí dú xiàn suǒ wéi wén shòu jí xián xiào lǐ tiān zhāng gé shì jiǎng xiū qǐ jū zhù

岁满,当用故事试馆职,独献所为文,授集贤校理、天章阁侍讲、修起居注。

zhuó tiān zhāng gé dài zhì cì jīn zǐ

擢天章阁待制,赐金紫。

xiān shì dài zhì bù gǎi fú

先是,待制不改服。

rén zōng miàn xī zhī yuē zhèn zì jiǎng xí cì qīng suǒ yǐ zūn chǒng rú chén yě

仁宗面锡之,曰:"朕自讲席赐卿,所以尊宠儒臣也。

suì zhī zhì gào jiān shǐ guǎn xiū zhuàn wèi hàn lín xué shì pàn sān bān yuàn

"遂知制诰兼史馆修撰,为翰林学士、判三班院。

sān bān lì cóng wěi fēi qiú xiè bù xíng guì yóu zǐ dì duō yǐ shì qǐng yè

三班吏丛猥,非赇谢不行,贵游子弟,多倚势请谒。

gōng liàng duó qián hòu zhāng chéng shì yǐ cóng shì lì bù néng jǔ shǒu

公亮掇前后章程,视以从事,吏不能举手。

yǐ duān míng diàn xué shì zhī zhèng zhōu wéi zhèng yǒu néng shēng dào xī cuàn tā jìng zhì yè hù bù bì

以端明殿学士知郑州,为政有能声,盗悉窜他境,至夜户不闭。

cháng yǒu shǐ kè wáng tuó zhōng wù yí shū jié dào gōng liàng bào wú jìng bù cáng dào dài cóng zhě zhī sōu ěr

尝有使客亡橐中物,移书诘盗,公亮报:"吾境不藏盗,殆从者之廋耳。

suǒ zhī guǒ rán

"索之,果然。

fù rù wèi hàn lín xué shì zhī kāi fēng fǔ

复入为翰林学士、知开封府。

wèi jǐ zhuó jǐ shì zhōng cān zhī zhèng shì

未几,擢给事中、参知政事。

jiā lǐ bù shì láng chú shū mì shǐ

加礼部侍郎,除枢密使。

jiā yòu liù nián bài lì bù shì láng tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì

嘉祐六年,拜吏部侍郎、同中书门下平章事、集贤殿大学士。

gōng liàng míng liàn wén fǎ gēng jiàn jiǔ xí zhī cháo tíng tái gé diǎn xiàn shǒu xiàng hán qí měi zī fǎng yān

公亮明练文法,更践久,习知朝廷台阁典宪,首相韩琦每咨访焉。

rén zōng mò nián qí qǐng jiàn chǔ yǔ gōng liàng děng gòng dìng dà yì

仁宗末年,琦请建储,与公亮等共定大议。

mì zhōu mín tián chǎn yín huò dào qǔ zhī dà lǐ dāng yǐ qiáng

密州民田产银,或盗取之,大理当以强。

gōng liàng yuē cǐ jìn wù yě qǔ zhī suī qiáng yǔ dào wù mín jiā yǒu jiàn yǐ

公亮曰:"此禁物也,取之虽强,与盗物民家有间矣。

gù zhēng zhī suì xià yǒu sī yì bǐ jié jìn wù fǎ dào dé bù sǐ

"固争之,遂下有司议,比劫禁物法,盗得不死。

chū dōng zhōu rén duō yòng cǐ dǐ fǎ zì shì wú sǐ zhě

初,东州人多用此抵法,自是无死者。

qì dān zòng rén yú jiè hé yòu shù tōng yán zhōu lì bù gǎn jìn jiē wèi yǔ zhī xiào qiě shēng shì

契丹纵人渔界河,又数通盐舟,吏不敢禁,皆谓:与之校,且生事。

gōng liàng yán méng yá bù jīn hòu jiāng nài hé

公亮言:"萌芽不禁,后将奈何?

xióng zhōu zhào zī yǒng ér yǒu móu kě rèn yě

雄州赵滋勇而有谋,可任也。

shǐ yù yǐ zhǐ yì biān hài qì xī

"使谕以指意,边害讫息。

yīng zōng jí wèi jiā zhōng shū shì láng jiān lǐ bù shàng shū xún jiā hù bù shàng shū

英宗即位,加中书侍郎兼礼部尚书,寻加户部尚书。

dì bù yù liáo shǐ zhì bù néng jiàn mìng gōng liàng yàn yú guǎn shǐ zhě bù kěn fù

帝不豫,辽使至不能见,命公亮宴于馆,使者不肯赴。

gōng liàng zhì zhī yuē xī yàn bù fù shì bù qián jūn mìng yě

公亮质之曰:"锡宴不赴,是不虔君命也。

rén zhǔ yǒu jí ér bì shǐ qīn lín chù zhī ān hu

人主有疾,而必使亲临,处之安乎?

shǐ zhě jí jiù xí

"使者即就席。

shén zōng jí wèi jiā mén xià shì láng jiān lì bù shàng shū

神宗即位,加门下侍郎兼吏部尚书。

xī níng èr nián jìn zhāo wén guǎn dà xué shì lèi fēng lǔ guó gōng

熙宁二年,进昭文馆大学士,累封鲁国公。

yǐ lǎo bì wèi sān nián jiǔ yuè bài sī kōng jiān shì zhōng hé yáng sān chéng jié dù shǐ jí xǐ guān shǐ

以老避位,三年九月,拜司空兼侍中、河阳三城节度使、集禧观使。

míng nián qǐ pàn yǒng xīng jūn

明年,起判永兴军。

xiān shì qìng zú pàn jì fú zhū ér yú dǎng yuè yì zì shǎn yǐ xī jiē jǐng bèi

先是,庆卒叛,既伏诛,而余党越佚,自陕以西皆警备。

yuè yì yǒng yì biān bīng yí nèi dì zū fù rén qíng sāo rán

阅义勇,益边兵,移内地租赋,人情骚然。

gōng liàng yī zhèn yǐ jìng cì dì zòu ba zhī zhuān wù cái yì rǒng fèi

公亮一镇以静,次第奏罢之,专务裁抑冗费。

cháng ān háo xǐ zào fēi yǔ shēng yán yíng zú yuàn jiǎn xiāo móu yǐ shàng yuán yè jié wài bīng wéi luàn bāng rén dà kǒng

长安豪喜造飞语,声言营卒怨减削,谋以上元夜结外兵为乱,邦人大恐。

huò quàn wú chū yóu gōng liàng bù wéi dòng zhāng dēng zòng guān yǔ bīn zuǒ jìng xī nǎi guī

或劝毋出游,公亮不为动,张灯纵观,与宾佐竟夕乃归。

jū yī suì hái jīng shī

居一岁,还京师。

xuán yǐ tài fù zhì shì

旋以太傅致仕。

yuán fēng yuán nián zú nián bā shí

元丰元年卒,年八十。

dì lín kū chuò cháo sān rì zèng tài shī zhōng shū lìng shì yuē xuān jìng pèi xiǎng yīng zōng miào tíng

帝临哭,辍朝三日,赠太师、中书令,谥曰宣靖,配享英宗庙庭。

jí zàng yù zhuàn qí bēi shǒu yuē liǎng cháo gù mìng dìng cè yà xūn zhī bēi

及葬,御篆其碑首曰"两朝顾命定策亚勋之碑"。

gōng liàng fāng hòu zhuāng zhòng shěn shēn zhōu mì píng jū jǐn shéng mò dǎo guī ju

公亮方厚庄重,沈深周密,平居谨绳墨,蹈规矩;

rán xìng lìn sè zhí huò zhì jù wàn dì cháng yǐ fāng zhāng ān shì

然性吝啬,殖货至钜万,帝尝以方张安世。

chū jiàn wáng ān shí jí tóng fǔ zhèng zhī shàng fāng xiàng zhī yīn wèi zǐ sūn jì fán gēng zhāng zhù shì yī qiè tīng shùn ér wài ruò bù yǔ zhī zhě

初荐王安石,及同辅政,知上方向之,阴为子孙计,凡更张庶事,一切听顺,而外若不与之者。

cháng qiǎn zi xiào kuān cān qí móu zhì shàng qián lüè wú suǒ yì yú shì dì yì xìn rèn ān shí

尝遣子孝宽参其谋,至上前略无所异,于是帝益信任安石。

ān shí dé qí zhù jǐ gù yǐn zhuó xiào kuān zhì shū mì yǐ bào zhī

安石德其助己,故引擢孝宽至枢密以报之。

sū shì cháng cóng róng zé gōng liàng bù néng jiù zhèng gōng liàng yuē shàng yǔ jiè fu rú yī rén cǐ nǎi tiān yě

苏轼尝从容责公亮不能救正,公亮曰:"上与介甫如一人,此乃天也。

shì jī qí chí lù gù chǒng yún

"世讥其持禄固宠云。

zi xiào kuān cóng zǐ xiào guǎng xiào yùn

子孝宽,从子孝广、孝蕴。

xiào kuān zì lìng chāo yǐ yīn zhī tóng chéng xiàn

孝宽字令绰,以荫知桐城县。

xuǎn zhī xián píng xiàn mín yì fǔ su yǔ shāng mài fǔ yǐ wàng zhàng zhī

选知咸平县,民诣府诉雨伤麦,府以妄杖之。

xiào kuān gōng xíng tián biàn qí shí de juān fù

孝宽躬行田,辨其实,得蠲赋。

chú mì gé xiū zhuàn tí diǎn kāi fēng fǔ jiè zhèn xiàn

除秘阁修撰、提点开封府界镇县。

bǎo jiá fǎ xíng mín xiāng jīng yán qiě jí wèi bīng

保甲法行,民相惊言且籍为兵。

zhī fǔ hán wéi shàng yán qǐ hou nóng xì xíng zhī

知府韩维上言,乞候农隙行之。

xiào kuān bǎng shí qī xiàn jiē shǎng gào bǔ shān huò zhě mín bīng bù gǎn su wéi zhī yán bù dé xíng

孝宽榜十七县,揭赏告捕扇惑者,民兵不敢诉,维之言不得行。

rù zhī shěn guān dōng yuàn pàn xíng bù

入知审官东院、判刑部。

xī níng wǔ nián qiān shū mì dōu chéng zhǐ chéng zhǐ yòng wén chén zì xiào kuān shǐ

熙宁五年,迁枢密都承旨,承旨用文臣,自孝宽始。

zhuó bài shū mì zhí xué shì qiān shū shū mì yuàn

擢拜枢密直学士、签书枢密院。

dīng fù yōu chú sàng yǐ duān míng diàn xué shì zhī hé yáng xǐ yùn

丁父忧,除丧,以端明殿学士知河阳,徙郓。

yùn yǒu mèng zǐ miào xiào kuān qǐng yú cháo de fēng zōu guó gōng pèi xiǎng kǒng zǐ

郓有孟子庙,孝宽请于朝,得封邹国公,配享孔子。

lián xǐ zhèn yǐ lì bù shàng shū zhào dào zú nián liù shí liù

连徙镇,以吏部尚书召,道卒,年六十六。

zèng yòu guāng lù dài fu

赠右光禄大夫。

xiào guǎng zì zhòng xī

孝广字仲锡。

yuán fēng mò wèi běi wài dōu shuǐ chéng

元丰末,为北外都水丞。

yuán yòu zhōng dà chén yì fù hé gù dào zhào xiào guǎng wèn zhī yán bù kě chū tōng pàn bǎo zhōu

元祐中,大臣议复河故道,召孝广问之,言不可,出通判保州。

jiǔ zhī fù wèi dōu shuǐ chéng

久之,复为都水丞。

qián cǐ bān háng shǐ chén bù mù fá zhì zhě xū jiào yàn wú suǒ shī wáng nǎi de sòng quán jiān lì lǐng qiú xiè bù shí qiǎn

前此,班行使臣部木筏至者,须校验无所失亡,乃得送铨,监吏领赇谢,不时遣。

xiào guǎng zhì jí shū xìng míng jǐn qí qù liú yī suì zhōng guī xuǎn zhě bǎi bèi

孝广治籍疏姓名,谨其去留,一岁中,归选者百辈。

chú jīng xi zhuǎn yùn pàn guān rù wèi shuǐ bù yuán wài láng

除京西转运判官,入为水部员外郎。

hé jué nèi huáng zhào xiào guǎng xíng shì suì shū sū cūn záo jù yě dǎo hé běi liú shū chán huá shēn yíng zhī hài

河决内黄,诏孝广行视,遂疏苏村,凿钜野,导河北流,纾澶、滑、深、瀛之害。

qiān dū shuǐ shǐ zhě

迁都水使者。

luò shuǐ pín suì pèn yǒng jìn niè běi àn xiào guǎng àn hé dī de fèi kǒu yí jì yuē cǐ xī rén suǒ yǐ shā shuǐ shì yě

洛水频岁湓涌,浸啮北岸,孝广按河堤,得废口遗迹,曰:"此昔人所以杀水势也。

jí rì jùn jué zhī lèi shí wèi fáng zì shì wú shuǐ huàn

"即日浚决之,累石为防,自是无水患。

chū tí diǎn yǒng xīng lù xíng yù shǎn xī jīng xi zhuǎn yùn fù shǐ hái wèi zuǒ sī láng zhōng zhuó hù bù shì láng jìn shàng shū

出提点永兴路刑狱,陕西、京西转运副使,还为左司郎中,擢户部侍郎,进尚书。

zuò qián bó bù gěi fèi ba wèi tiān zhāng gé dài zhì zhī háng zhōu

坐钱帛不给费,罢为天章阁待制、知杭州。

yòu yǐ qián pìn qì dān shī fèng shǐ tǐ duó zhí

又以前聘契丹失奉使体,夺职。

xún fù zhī yí zhī tán zhōu jiā xiǎn mó gé zhí xué shì zhī yùn zhōu

寻复之,移知潭州,加显谟阁直学士、知郓州。

xiào guǎng yǔ hú ān guó zōu hào shàn jiē dà guān zhōng wǔ shí xiāng yù shǐ lùn zhī fù duó zhí zhī ráo zhōu

孝广与胡安国、邹浩善,皆大观中忤时相,御史论之,复夺职知饶州。

yú nián xǐ guǎng zhōu lì chéng dé jūn tài yuán fǔ de gù zhí yǐ zú nián liù shí zèng zhèng yì dài fū

逾年,徙广州,历成德军、太原府,得故职以卒,年六十,赠正议大夫。

xiào guǎng lì guān yǐ yán chēng huò dào zhé suì qí shǒu yān

孝广涖官以严称,获盗,辄碎其手焉。

xiào yùn zì chù shàn

孝蕴字处善。

shào shèng zhōng guǎn gàn fā yùn sī tiào dí shì jiàn yán yáng zhī guā zhōu rùn zhī jīng kǒu cháng zhī bēn niú yì yàn wèi zhá yǐ biàn cáo yùn shāng gǔ

绍圣中,管干发运司粜籴事,建言扬之瓜洲,润之京口,常之奔牛,易堰为闸,以便漕运、商贾。

jì chéng gōng sī biàn zhī

既成,公私便之。

tí jǔ liǎng zhè cháng píng gǎi zhuǎn yùn pàn guān zhī lín jiāng jūn zhào wèi zuǒ sī yuán wài láng qiān qǐ jū shè rén

提举两浙常平,改转运判官,知临江军,召为左司员外郎,迁起居舍人。

shí jīng yì yǒu dào huī zōng nù qī sān rì bù huò zuò yǐn zuì

时京邑有盗,徽宗怒,期三日不获,坐尹罪。

xiào yùn zòu qiú dào jí zé dùn yì yuǎn xiǎo huǎn dāng zì chū

孝蕴奏:"求盗急则遁益远,小缓当自出。

cóng qí yán de dào

"从其言,得盗。

chóng níng jiàn diàn zhōng shěng zhuó wèi jiān

崇宁建殿中省,擢为监。

jū shù yuè yán zhě lùn qí yǔ zhāng shāng yīng shàn yǐ jí xián diàn xiū zhuàn chū zhī xiāng zhōu xǐ jiāng zhè jīng huái fā yùn

居数月,言者论其与张商英善,以集贤殿修撰出知襄州,徙江浙荆淮发运。

sì zhōu yì kāi zhí hé yǐ bì zhàng yì shā shí zhī hài xiào yùn yǐ huái biàn bù xiāng jiē bù kě chéng

泗州议开直河,以避涨溢沙石之害,孝蕴以淮、汴不相接,不可成。

jì ér gōng yì dà jí jìng chéng zhī cè xūn dì shǎng cí bù shòu

既而工役大集,竟成之,策勋第赏,辞不受。

wèi jǐ hé guǒ sāi zhào wèi hù bù shì láng dì cháng wèn yòu cáo chǔ wù jǐ hé jí zuò bù néng duì

未几,河果塞,召为户部侍郎,帝尝问右曹储物几何,疾作不能对。

xǐ gōng bù yǐ xiǎn mó gé dài zhì zhī háng zhōu

徙工部,以显谟阁待制知杭州。

qí hòu zuò lèi lián xuē chù zhì biǎn ān yuǎn jūn jié dù fù shǐ

其后坐累,连削黜,至贬安远军节度副使。

xuān hé èr nián shǐ fù tiān zhāng gé dài zhì zhī xī zhōu

宣和二年,始复天章阁待制、知歙州。

fāng là qǐ qīng xī xiào yùn yuē chì jùn nèi wú de bēn rǎo fēn bīng shǒu è sāi yǒu bì zéi lái guī zhě huò zuì shǐ chū jìng rén shāo shì yǐ ān

方腊起青溪,孝蕴约敕郡内,无得奔扰,分兵守厄塞,有避贼来归者,获罪,使出境,人稍恃以安。

huì yí qīng zhōu jì xíng ér xī xiàn dào gǎi háng zhōu shí zéi yǐ pò kàng xiào yùn dān chē zhì chéng xià

会移青州,既行而歙陷,道改杭州,时贼已破杭,孝蕴单车至城下。

chéng jì kè fù jūn shì duō shā rén xiào yùn xià lìng xié cóng zhě de zì shǒu wú zhé shā jiē shù shǒu bù gǎn ào

城既克复,军士多杀人,孝蕴下令,胁从者得自首,无辄杀,皆束手不敢骜。

lùn gōng jìn xiǎn mó gé zhí xué shì yòu jiā lóng tú gé xué shì

论功,进显谟阁直学士,又加龙图阁学士。

zú nián liù shí wǔ zèng tōng yì dài fū

卒,年六十五,赠通议大夫。

chén shēng zhī zì yáng shū jiàn zhōu jiàn yáng rén

陈升,之字旸叔,建州建阳人。

jǔ jìn shì lì zhī fēng zhōu hàn yáng jūn rù wèi jiān chá yù shǐ yòu sī jiàn gǎi qǐ jū shè rén zhī jiàn yuàn

举进士,历知封州、汉阳军,入为监察御史、右司谏,改起居舍人、知谏院。

shí sú hǎo cáng qù jiāo qīn chǐ dú yǒu sòng zé zhuǎn xiāng gào yán yǒu sī jù yǐ tuī jié

时俗好藏去交亲尺牍,有讼,则转相告言,有司据以推诘。

shēng zhī wèi cǐ gào jié zhī xí yě qǐng jìn zhǐ zhī

升之谓:"此告讦之习也,请禁止之。

yòu yán sān guǎn wèi jìn shēn huá tú jìn zhě yòng rén yì qīng suì wèi guì yóu jìn qǔ zhī jiē qǐng yán qí xuǎn

"又言:"三馆为搢绅华途,近者用人益轻,遂为贵游进取之阶,请严其选。

zhào zì jīn chén liáo qǐ zǐ sūn ēn zhě wú de chú guǎn gé

"诏自今臣僚乞子孙恩者,毋得除馆阁。

zhù zuò zuǒ láng wáng guàn yù diàn shuài guō chéng yòu yú dào hē nù bù xià mǎ zhí sòng fǔ

著作佐郎王瓘遇殿帅郭承祐于道,诃怒不下马,执送府。

shēng zhī yán jīng guān bù yí wèi jié dù shǐ xià mǎ yīn hé chéng yòu jiāo zì jiě qí rèn

升之言,京官不宜为节度使下马,因劾承祐骄恣,解其任。

zhāng yáo zuǒ yuán hòu gōng qīn wèi sān sī shǐ xún wèi xuān huī shǐ

张尧佐缘后宫亲,为三司使,寻为宣徽使;

nèi shì wáng shǒu zhōng lǐng liǎng zhèn liú hòu qiú shēng zhèng bān

内侍王守忠领两镇留后,求升正班;

yù shǐ zhāng biàn bǔ jùn jiǔ bù zhào

御史张昪补郡,久不召;

péng sī yǒng lùn shì lìng qióng wèn suǒ cóng lái

彭思永论事,令穷问所从来;

táng jiè jī zǎi xiàng chì lǐng nán shēng zhī jiē jí jiàn

唐介击宰相,斥岭南:升之皆极谏。

qiān shì yù shǐ zhī zá shì

迁侍御史知杂事。

fán rèn yán zé wǔ nián suǒ shàng shù shí bǎi shì rán chí lùn bù jiān yǐ gù bù jìn shī yòng

凡任言责五年,所上数十百事,然持论不坚,以故不尽施用。

zhuó tiān zhāng gé dài zhì hé běi dōu zhuǎn yùn shǐ zhī yíng zhōu zhēn dìng fǔ jiā lóng tú gé zhí xué shì fù zhī jiàn yuàn

擢天章阁待制、河北都转运使,知瀛州、真定府,加龙图阁直学士,复知谏院。

shàng yán tiān xià zhōu xiàn zhì fǒu cháo tíng bù néng zhōu zhī xī fù zhī zhuǎn yùn shǐ

上言:"天下州县治否,朝廷不能周知,悉付之转运使。

jīn xuǎn yòng bù jīng yòu wú kǎo kè fēi àn zhì bà nuò zé lìng sì kè bó suǒ yǐ jí kǔ chóu tàn yōng wéi shàng wén

今选用不精,又无考课,非暗滞罢懦,则凌肆刻薄,所以疾苦愁叹,雍圩上闻。

bì yù chuí yì yuán yuán yi cóng cǐ shǐ

必欲垂意元元,宜从此始。

nǎi zhào hàn lín xué shì chéng zhǐ sūn biàn quán yù shǐ zhōng chéng zhāng biàn yǔ shēng zhī tóng lǐng mó kān zhuǎn yùn shǐ jí tí diǎn xíng yù gōng wu

"乃诏翰林学士承旨孙抃、权御史中丞张昪,与升之同领磨勘转运使及提点刑狱功务。

shēng zhī chū wèi jiàn guān shí cháng qǐng yì jué nèi jiàng zhào xǔ yǒu sī zhí zòu wù xià

升之初为谏官时,尝请抑绝内降,诏许有司执奏勿下。

zhì shì shēn yán zhī

至是,申言之。

zhào wěi sān xǐng hé zhèng qí zuì réng jiē yú cháo táng

诏委三省劾正其罪,仍揭于朝堂。

wén yàn bó qǐ bà xiāng shēng zhī lǜ shū mì shǐ gǔ chāng cháo fù yòng shū lùn qí yá chāng cháo zú bà qù

文彦博乞罢相,升之虑枢密使贾昌朝复用,疏论其邪,昌朝卒罢去。

qiān shū mì zhí xué shì zhī kāi fēng fǔ

迁枢密直学士、知开封府。

suì yú bài shū mì fù shǐ

岁余,拜枢密副使。

yú shì jiàn guān yù shǐ táng jiè fàn shī dào lǚ huì zhào biàn wáng táo jiāo zhāng lùn shēng zhī yīn jié huàn zhě gù de dà yòng

于是谏官御史唐介、范师道、吕诲、赵抃、王陶交章论升之阴结宦者,故得大用。

rén zōng yǐ shì shēng zhī shēng zhī gài qù

仁宗以示升之,升之丐去。

dì wèi fǔ chén yuē zhèn xuǎn yòng zhí zhèng qǐ róng nèi chén yù yì yá

帝谓辅臣曰:"朕选用执政,岂容内臣预议邪。

nǎi liǎng ba zhī

"乃两罢之。

yǐ shēng zhī wèi zī zhèng diàn xué shì zhī dìng zhōu xǐ tài yuán fǔ

以升之为资政殿学士、知定州,徙太原府。

zhì píng èr nián fù bài shū mì fù shǐ

治平二年,复拜枢密副使。

shén zōng lì yǐ mǔ lǎo qǐng jùn wèi guān wén diàn xué shì zhī yuè zhōu

神宗立,以母老请郡,为观文殿学士、知越州。

xī níng yuán nián xǐ xǔ zhōng dào gǎi dà míng fǔ guò quē liú zhī shū mì yuàn

熙宁元年,徙许,中道改大名府,过阙,留知枢密院。

gù shì shū mì shǐ yǔ zhī yuàn shì bù bìng zhì

故事,枢密使与知院事不并置。

shí wén yàn bó lǚ gōng zhe jì wèi shǐ dì yǐ shēng zhī sān fǔ zhèng yù shāo yì qí lǐ gù tè mìng zhī

时文彦博、吕公著既为使,帝以升之三辅政,欲稍异其礼,故特命之。

míng nián tóng zhì zhì sān sī tiáo lì sī yǔ wáng ān shí gòng shì

明年,同制置三司条例司,与王安石共事。

shù yuè bài zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì

数月,拜中书门下平章事、集贤殿大学士。

shēng zhī jì xiāng suì qǐng miǎn tiáo lì sī qí shuō yǐ wéi zǎi xiàng wú suǒ bù tǒng suǒ lǐng zhí shì qǐ kě chēng sī

升之既相,遂请免条例司,其说以为宰相无所不统,所领职事,岂可称司。

ān shí yuē gǔ zhī liù qīng jí jīn zhī zhí zhèng yǒu sī mǎ sī tú sī kōng gè míng yī zhí hé hài yú lǐ

安石曰:"古之六卿,即今之执政,有司马、司徒、司空,各名一职,何害于理?

shēng zhī yuē ruò zhì zhì bǎi sī tiáo lì zé kě dàn jīn zhì zhì sān sī yī guān zé bù kě

"升之曰:"若制置百司条例则可,但今制置三司一官,则不可。

yóu shì wǔ ān shí chēng jí guī wò yú shí xún dì shù dūn yù nǎi chū

"由是忤安石,称疾归卧逾十旬,帝数敦谕,乃出。

huì mǔ sāng qù wèi

会母丧,去位;

zhōng zhì zhào wèi shū mì shǐ

终制,召为枢密使。

zú jí bù néng lì cháo qī nián dōng sì yòu bù néng xiāng lǐ

足疾不能立朝,七年,冬祀,又不能相礼。

bài zhèn jiāng jūn jié dù shǐ tóng píng zhāng shì pàn yáng zhōu fēng xiù guó gōng

拜镇江军节度使、同平章事、判扬州,封秀国公。

zú nián liù shí jiǔ

卒,年六十九。

zèng tài bǎo zhōng shū lìng shì yuē chéng sù

赠太保、中书令,谥曰成肃。

shēng zhī shēn jiǎo duō shù shàn fù huì yǐ qǔ fù guì

升之深狡多数,善傅会以取富贵。

wáng ān shí yòng shì huàn zhèng lùn yíng tíng yǐn shēng zhī zì zhù

王安石用事,患正论盈庭,引升之自助。

shēng zhī xīn zhī qí bù kě ér jié lì wèi zhī yòng ān shí dé zhī gù shǐ xiān jǐ wèi xiāng

升之心知其不可,而竭力为之用,安石德之,故使先己为相。

fu dé zhì jí qiú jiě tiáo lì sī yòu shí wéi xiǎo yì yáng ruò bù yǔ zhī tóng zhě

甫得志,即求解条例司,又时为小异,阳若不与之同者。

shì yǐ shì jī zhī wèi zhī quán xiāng

世以是讥之,谓之"筌相"。

shēng zhī chū míng xù bì shén zōng xián míng gǎi yān

升之初名旭,避神宗嫌名,改焉。

wú chōng zì chōng qīng jiàn zhōu pǔ chéng rén

吴充,字冲卿,建州浦城人。

wèi guàn jǔ jìn shì yǔ xiōng yù jīng fāng jiē gāo dì

未冠举进士,与兄育、京、方皆高第。

diào gǔ shú zhǔ bù rù wèi guó zi jiān zhí jiǎng wú wáng gōng jiào shòu

调谷熟主簿,入为国子监直讲、吴王宫教授。

děng bèi duō yǔ zōng shì xiá chōng chǐ zuì shǎo dú yǐ yán jiàn dàn xiāng shuài shè xí shòu jīng

等辈多与宗室狎,充齿最少,独以严见惮,相率设席受经。

chōng zuò liù zhēn yǐ xiàn yuē shì yuē tīng yuē hǎo yuē xué yuē jìn dé yuē chóng jiǎn

充作《六箴》以献,曰视,曰听,曰好,曰学,曰进德,曰崇俭。

rén zōng mìng shàn xiě cì huáng zú yīng zōng zài fān dǐ shū zhī zuò yòu

仁宗命缮写赐皇族,英宗在藩邸,书之坐右。

chú jí xián xiào lǐ pàn lì bù nán cáo

除集贤校理、判吏部南曹。

xuǎn rén hú zōng yáo zhě hàn lín xué shì sù zhī zǐ zuò xiǎo lèi bù dé gǎi jīng guān

选人胡宗尧者,翰林学士宿之子,坐小累,不得改京官。

pàn quán ōu yáng xiū wèi zhī qǐng chóu jiā zèn xiū yǐ wéi dǎng sù zhào chū xiū tóng zhōu

判铨欧阳修为之请,仇家谮修以为党宿,诏出修同州。

chōng yán xiū yǐ zhōng zhí zhuó shì cóng bù yí yòng chán zhú

充言:"修以忠直擢侍从,不宜用谗逐。

ruò yǐ wéi sī zé chén yuàn yǔ xiū tóng biǎn

若以为私,则臣愿与修同贬。

yú shì xiū fù liú ér chōng gǎi zhī tài cháng lǐ yuàn

"于是修复留,而充改知太常礼院。

zhāng guì fēi hōng zhì sāng yuè shì pàn sì wáng zhū mìng lì yǐ yìn zhǐ xíng wén shū bù lìng tóng liáo zhī

张贵妃薨,治丧越式,判寺王洙命吏以印纸行文书,不令同僚知。

chōng yí kāi fēng zhì lì zuì wǔ zhí zhèng yì chū zhī gāo yóu jūn

充移开封治吏罪,忤执政意,出知高邮军。

hái wèi qún mù pàn guān kāi fēng fǔ tuī guān lì zhī shǎn zhōu jīng xi huái nán hé dōng zhuǎn yùn shǐ

还为群牧判官、开封府推官,历知陕州,京西、淮南、河东转运使。

yīng zōng lì shù wèn chōng suǒ zài huì rù jìn yǔ qí wèi wú wáng gōng jiào shòu shí shì jiā láo zhī

英宗立,数问充所在,会入觐,语其为吴王宫教授时事,嘉劳之。

xún quán yán tiě fù shǐ

寻权盐铁副使。

xī níng yuán nián zhī zhì gào

熙宁元年,知制诰。

shén zōng yù yǐ rèn yòng yì yuē xiān dì zhī qīng jiǔ yǐ

神宗谕以任用意,曰:"先帝知卿久矣。

suì tóng zhī jiàn yuàn

遂同知谏院。

yán shì dà fū qīn méi huò gǎo bìn shù shí nián shāng bài fēng huà yi xiàn qī shǐ zàng

言:"士大夫亲没,或藁殡数十年,伤败风化,宜限期使葬。

zhào zhe wèi lìng

"诏著为令。

hé běi shuǐ zāi dì zhèn wèi ān fǔ shǐ

河北水灾、地震,为安抚使。

shǐ hái wáng ān shí cān zhī zhèng shì chōng zǐ ān chí qí xù yě yǐn xián jiě jiàn zhí zhī shěn xíng yuàn quán sān sī shǐ wèi hàn lín xué shì

使还,王安石参知政事,充子安持,其婿也,引嫌解谏职,知审刑院,权三司使,为翰林学士。

sān nián bài shū mì fù shǐ

三年,拜枢密副使。

wáng sháo qǔ táo zhōu fán qiú mù zhēng dùn qù chōng qǐng zhāo hái gù dì mí yǐ jué zhì shǐ zì lǐng suǒ bù yǒng wèi wài chén wú yōng liè zhì jùn xiàn dān cái qū lì

王韶取洮州,蕃酋木征遁去,充请招还故地,縻以爵秩,使自领所部,永为外臣,无庸列置郡县,殚财屈力。

shí fāng yǐ kāi tuò fù sháo chōng yán bù yòng

时方以开拓付韶,充言不用。

bā nián jìn jiǎn jiào tài fù shū mì shǐ

八年,进检校太傅、枢密使。

chōng suī yǔ ān shí lián yīn ér xīn bù shàn qí suǒ wèi shù wèi dì yán zhèng shì bù biàn

充虽与安石连姻,而心不善其所为,数为帝言政事不便。

dì chá qí zhōng lì wú yǔ yù xiāng zhī ān shí qù suì dài wéi tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jiān xiū guó shǐ

帝察其中立无与,欲相之,安石去,遂代为同中书门下平章事、监修国史。

chōng yù yǒu suǒ biàn gé qǐ zhào hái sī mǎ guāng lǚ gōng zhe hán wéi sū sòng nǎi jiàn sūn jué li cháng chéng hào děng shù shí rén

充欲有所变革,乞召还司马光、吕公著、韩维、苏颂,乃荐孙觉、李常、程颢等数十人。

guāng yì yǐ chōng kě gào yǔ yǔ zhī shū yuē zì xīn fǎ zhī xíng zhōng wài xiōng xiōng

光亦以充可告语,与之书曰:"自新法之行,中外汹汹。

mín kùn yú fán kē pò yú zhū liǎn chóu yuàn liú lí zhuǎn sǐ gōu hè

民困于烦苛,迫于诛敛,愁怨流离,转死沟壑。

rì yè yǐn lǐng jì cháo tíng jué wù yī biàn bì fǎ jǐ nián yú zī yǐ

日夜引领,冀朝廷觉悟,一变敝法,几年于兹矣。

jīn rì jiù tiān xià zhī jí gǒu bù ba qīng miáo miǎn yì bǎo jiá shì yì xi zhēng fá zhī móu ér yù qiú chéng xiào yóu è tāng zhī fèi ér yì xīn gǔ tuó yě

今日救天下之急,苟不罢青苗、免役、保甲、市易,息征伐之谋,而欲求成效,犹恶汤之沸,而益薪鼓橐也。

yù qù cǐ wǔ zhě bì xiān bié lì hài yǐ wù rén zhǔ zhī xīn

欲去此五者,必先别利害,以悟人主之心。

yù wù rén zhǔ zhī xīn bì xiān kāi yán lù

欲悟人主之心,必先开言路。

jīn bìng suī yǐ shēn yóu wèi zhì gāo huāng shī jīn bù zhì suì wèi gù jí yǐ

今病虽已深,犹未至膏肓,失今不治,遂为痼疾矣。

chōng bù néng yòng

"充不能用。

wáng guī yǔ chōng bìng xiāng jì chōng yīn chè qí zhǒu

王珪与充并相,忌充,阴掣其肘。

ér chōng sù è cài què què zhì xiāng zhōu yù bǔ ān chí jí qīn qi guān shǔ kǎo zhì yù gōu zhì chōng yǔ dì dú míng qí wáng tā

而充素恶蔡确,确治相州狱,捕安持及亲戚、官属考治,欲钩致充语,帝独明其亡他。

jí què yù zhèng chōng yǔ yì biàn fǎ yú qián shù wèi suǒ qū

及确预政,充与议变法于前,数为所诎。

ān nán shī chū wú gōng zhī jiàn yuàn zhāng zǎo yòu wèi chōng yǔ guō kuǐ shū zhǐ qí jìn bīng fù zhì yù

安南师出无功,知谏院张璪又谓充与郭逵书,止其进兵,复置狱。

chōng jì shù zāo tóng liè kùn huǐ sù bìng liú jī yōu wèi jí yì qīn

充既数遭同列困毁,素病瘤,积忧畏,疾益侵。

yuán fēng sān nián sān yuè yú guī dì ba wèi guān wén diàn dà xué shì xi tài yī gōng shǐ

元丰三年三月,舆归第,罢为观文殿大学士、西太一宫使。

yú yuè zú nián liù shí

逾月,卒,年六十。

zèng sī kōng jiān shì zhōng shì yuē zhèng xiàn

赠司空兼侍中,谥曰正宪。

chōng nèi háng xiū chì shì xiōng shén jǐn

充内行修饬,事兄甚谨。

wèi xiāng wu ān jìng

为相务安静。

xìng chén mì duì jiā rén yǔ wèi cháng jí guó jiā shì suǒ yán yú shàng rén mò zhī zhě

性沉密,对家人语,未尝及国家事,所言于上,人莫知者。

jiāng zhōng jiè qī zǐ wù yǐ sī shì gàn cháo tíng dì yì bēi zhī

将终,戒妻子勿以私事干朝廷,帝益悲之。

shì wèi chōng xīn zhèng ér lì bù zú jī qí zhī bù kě ér fú néng yǒng tuì yě

世谓充心正而力不足,讥其知不可而弗能勇退也。

zǐ ān shī ān chí

子安诗、安持。

ān shī zài yuán yòu shí wéi jiàn guān qǐ jū láng

安诗在元祐时为谏官、起居郎。

ān chí wèi dōu shuǐ shǐ zhě qiān gōng bù shì láng zhōng tiān zhāng gé dài zhì

安持为都水使者,迁工部侍郎,终天章阁待制。

ān shī zi chǔ ān chí zi móu guān jiē yuán wài láng zuò yǔ yāo rén zhāng huái sù tōng móu zhū sǐ

安诗子储、安持子侔,官皆员外郎,坐与妖人张怀素通谋,诛死。

wáng guī zì yǔ yù chéng dū huá yáng rén hòu xǐ shū

王珪,字禹玉,成都华阳人,后徙舒。

zēng zǔ yǒng shì tài zōng wèi yòu bǔ quē

曾祖永,事太宗为右补阙。

wú yuè nà tǔ shòu mìng wǎng jūn fù zhì zé xī chú wú míng zhī suàn mín jiē gǎn qì

吴越纳土,受命往均赋,至则悉除无名之算,民皆感泣。

shǐ hái huò yán qí duō chí fù zū

使还,或言其多弛赋租。

dì jí zhī duì yuē shǐ xīn fù zhī bāng méng tiān zǐ rén ēn chén suī dé zuì sǐ bù hèn

帝诘之,对曰:"使新附之邦,蒙天子仁恩,臣虽得罪,死不恨。

dì dà yuè

"帝大悦。

guī ruò suì qí jǐng chū yǔ jīng rén

珪弱岁奇警,出语惊人。

cóng xiōng qí dú qí suǒ fù zé yuē qí jì fāng shēng yǐ yǒu qiān lǐ zhī zhì dàn lán jīn wèi jiù ěr

从兄琪读其所赋,唶曰:"骐骥方生,已有千里之志,但兰筋未就耳。

jǔ jìn shì jiǎ kē tōng pàn yáng zhōu

"举进士甲科,通判扬州。

lì mín jiē shǎo guī yǒu dà xiào màn bù jǐn zuó zhì zhī fǎ

吏民皆少珪,有大校嫚不谨,捽置之法。

wáng lún fàn huái nán guī yì chū jiāo yǎn jī zhī zéi dùn qù

王伦犯淮南,珪议出郊掩击之,贼遁去。

zhào zhí jí xián yuàn wèi yán tiě pàn guān xiū qǐ jū zhù

召直集贤院,为盐铁判官、修起居注。

jiē bàn qì dān shǐ běi shǐ guò wèi jiù jiē shèng fú rù

接伴契丹使,北使过魏,旧皆盛服入。

zhì shì yù biàn fú wàng yún yī guān zài hòu chéng

至是,欲便服,妄云衣冠在后乘。

guī mìng qǔ shòu zhī shǐ zhě kuì xiè

珪命取授之,使者愧谢。

suì wèi hè zhèng dàn shǐ

遂为贺正旦使。

jìn zhī zhì gào zhī shěn guān yuàn wèi hàn lín xué shì zhī kāi fēng fǔ

进知制诰、知审官院,为翰林学士、知开封府。

zāo mǔ yōu chú sàng fù wéi xué shì jiān shì dú xué shì

遭母忧,除丧,复为学士,兼侍读学士。

xiān shì sān shèng bìng yòu nán jiāo ér wēn chéng miào xiǎng xiàn tóng tài shì

先是,三圣并侑南郊,而温成庙享献同太室。

guī yán sān hòu bìng pèi suǒ yǐ zhì xiào yě ér dú hu xiǎng dì

珪言:"三后并配,所以致孝也,而渎乎飨帝。

hòu gōng yǒu miào suǒ yǐ guǎng ēn yě ér tiě hu xiǎng qīn

后宫有庙,所以广恩也,而僣乎飨亲。

yú shì zhuān yǐ tài zǔ yòu yú jiāo ér gǎi wēn chéng miào wèi cí diàn

"于是专以太祖侑于郊,而改温成庙为祠殿。

jiā yòu lì huáng zǐ zhōng shū zhào guī zuò zhào guī yuē cǐ dà shì yě fēi miàn shòu zhǐ bù kě

嘉祐立皇子,中书召珪作诏,珪曰:"此大事也,非面受旨不可。

míng rì qǐng duì yuē hǎi nèi wàng cǐ jǔ jiǔ yǐ guǒ chū zì shèng yì hu

"明日请对,曰:"海内望此举久矣,果出自圣意乎?

rén zōng yuē zhèn yì jué yǐ

"仁宗曰:"朕意决矣。

guī zài bài hè shǐ tuì ér cǎo zhào

"珪再拜贺,始退而草诏。

ōu yáng xiū wén ér tàn yuē zhēn xué shì yě

欧阳修闻而叹曰:"真学士也。

dì yàn bǎo wén gé zuò fēi bái shū fēn shì chén mìng guī shi suì yuè xìng míng

"帝宴宝文阁,作飞白书分侍臣,命珪识岁月姓名。

zài yàn qún wáng yòu shǐ wèi xù yǐ suǒ yù bǐ mò jiān yàn cì zhī

再宴群王,又使为序,以所御笔、墨、笺、砚赐之。

yīng zōng lì dāng zhuàn xiān dì shì guī yán gǔ zhě jiàn bù lěi guì yòu bù lěi zhǎng gù tiān zǐ chēng tiān yǐ lěi zhī zhì shì yú jiāo ruò yún shòu zhī yú tiān zhě

英宗立,当撰先帝谥,珪言:"古者贱不诔贵,幼不诔长,故天子称天以诔之,制谥于郊,若云受之于天者。

jìn zhì wéi cí chén zhuàn yì shù liáo bù dé cān wén pō wéi chēng tiān zhī yì

近制,唯词臣撰议,庶僚不得参闻,颇违称天之义。

qǐng lìng liǎng zhì gòng yì

请令两制共议。

cóng zhī

朝廷采纳了他的建议。

pú wáng zhuī chóng diǎn lǐ guī yǔ shì cóng lǐ guān hé yì yí chēng huáng bó sān fū rén gǎi fēng dà guó zhí zhèng bù yǐ wéi rán

濮王追崇典礼,珪与侍从、礼官合议宜称皇伯,三夫人改封大国,执政不以为然。

qí hòu sān fū rén zhī chēng zú rú chū yì

其后三夫人之称,卒如初议。

shǐ guī zhī qǐng duì ér zuò zhào yě yǒu mì zèn zhī zhě

始,珪之请对而作诏也,有密谮之者。

yīng zōng zài wèi zhī sì nián hū zhào zhì ruǐ zhū diàn chuán zhào lìng jiān duān míng diàn xué shì xī zhī pán lóng jīn pén yù zhī yuē mì diàn zhī zhí fēi zhí qì qīng yú hàn mò jiān èr fǔ yuán quē jí chū mìng yǐ

英宗在位之四年,忽召至蕊珠殿,传诏令兼端明殿学士,锡之盘龙金盆,谕之曰:"秘殿之职,非直器卿于翰墨间,二府员缺,即出命矣。

nǎng yǒu chán kǒu zhèn jīn shì rán wú yí

曩有谗口,朕今释然无疑。

guī xiè yuē fēi bì xià zhì míng chén sǐ wú rì yǐ

"珪谢曰:"非陛下至明,臣死无日矣。

shén zōng jí wèi qiān xué shì chéng zhǐ

"神宗即位,迁学士承旨。

guī diǎn nèi wài zhì shí bā nián zuì wéi jiǔ cì cháng yīn zhǎn shì zhāi gōng fù shī yǒu suǒ gǎn dì jiàn ér lián zhī

珪典内外制十八年,最为久次,尝因展事斋宫,赋诗有所感,帝见而怜之。

xī níng sān nián bài cān zhī zhèng shì

熙宁三年,拜参知政事。

jiǔ nián jìn tóng zhōng shū mén xià píng zhāng shì jí xián diàn dà xué shì

九年,进同中书门下平章事、集贤殿大学士。

yuán fēng guān zhì xíng yóu lǐ bù shì láng chāo shòu yín qīng guāng lù dài fu

元丰官制行,由礼部侍郎超授银青光禄大夫。

wǔ nián zhèng sān xǐng guān míng bài shàng shū zuǒ pú yè jiān mén xià shì láng yǐ cài què wèi yòu pú yè

五年,正三省官名,拜尚书左仆射兼门下侍郎,以蔡确为右仆射。

xiān shì shén zōng wèi zhí zhèng yuē guān zhì jiāng xíng yù xīn jiù rén liǎng yòng zhī

先是,神宗谓执政曰:"官制将行,欲新旧人两用之。

yòu yuē yù shǐ dài fū fēi sī mǎ guāng bù kě

"又曰:"御史大夫,非司马光不可。

guī què xiāng gù shī sè

"珪、确相顾失色。

guī yōu shén bù zhī suǒ chū

珪忧甚,不知所出。

què yuē bì xià jiǔ yù shōu líng wǔ gōng néng rèn zé zé xiàng wèi kě bǎo yě

确曰:"陛下久欲收灵武,公能任责,则相位可保也。

guī xǐ xiè què

"珪喜,谢确。

dì cháng yù zhào sī mǎ guāng guī jiàn shù chōng shuài qìng shǐ shàng píng xī xià cè

帝尝欲召司马光,珪荐俞充帅庆,使上平西夏策。

guī yì yǐ wéi jì yòng bīng shēn rù bì bù zhào guāng suī zhào jiāng bù zhì

珪意以为既用兵深入,必不召光,虽召,将不至。

yǐ ér guāng guǒ bù zhào

已而光果不召。

yǒng lè zhī bài sǐ zhě shí yú wàn rén shí guī qǐ zhī

永乐之败,死者十余万人,实珪启之。

bā nián dì yǒu jí guī bái huáng tài hòu qǐng lì yán ān jùn wáng wèi tài zǐ

八年,帝有疾,珪白皇太后,请立延安郡王为太子。

tài zǐ lì shì wèi zhé zōng

太子立,是为哲宗。

jìn guī jīn zǐ guāng lù dài fu fēng qí guó gōng

进珪金紫光禄大夫,封岐国公。

wǔ yuè zú yú wèi nián liù shí qī

五月,卒于位,年六十七。

tè chuò cháo wǔ rì fù jīn bó wǔ qiān zèng tài shī shì yuē wén gōng

特辍朝五日,赙金帛五千,赠太师,谥曰文恭。

cì shòu chāng jiǎ dì

赐寿昌甲第。

guī yǐ wén xué jìn liú bèi xián gòng tuī xǔ

珪以文学进,流辈咸共推许。

qí wén hóng chǐ guī lì zì chéng yī jiā cháo tíng dà diǎn cè duō chū qí shǒu cí lín chēng zhī

其文闳侈瑰丽,自成一家,朝廷大典策,多出其手,词林称之。

rán zì zhí zhèng zhì zǎi xiàng fán shí liù nián wú suǒ jiàn míng lǜ dào yú jiāng shùn

然自执政至宰相,凡十六年,无所建明,率道谀将顺。

dāng shí mù wéi sān zhǐ xiàng gōng yǐ qí shàng diàn jìn chéng yún qǔ shèng zhǐ

当时目为"三旨相公",以其上殿进呈,云"取圣旨";

shàng kě fǒu qì yún lǐng shèng zhǐ

上可否讫,云"领圣旨";

tuì yù bǐng shì zhě yún yǐ de shèng zhǐ yě

退谕禀事者,云"已得圣旨"也。

shào shèng zhōng xíng shù bàng qǐ huáng lǚ yè zǔ qià liú zhěng jiāo lùn guī yuán fēng mò mìng shì yǐ wéi dāng shí liǎng fǔ dà chén cháng yì zòu qǐng jiàn chǔ guī zhé yǔ li qīng chén yún tā zì jiā shì wài tíng bù dàng guǎn

绍圣中,邢恕谤起,黄履、叶祖洽、刘拯交论珪元丰末命事,以为当时两府大臣,尝议奏请建储,珪辄语李清臣云:"他自家事,外庭不当管。

shù yòu yòu jiào gāo zūn yù zi shì jīng shàng zòu yán guī yù lì yōng wáng qiǎn shì jīng gù xiōng shì chōng chuán dào yán yǔ yú jìn zhōng

"恕又诱教高遵裕子士京上奏,言珪欲立雍王,遣士京故兄士充,传道言语于禁中。

guī yóu shì de zuì zhuī biǎn wàn ān jūn sī hù cān jūn xuē zhū zǐ jí

珪由是得罪,追贬万安军司户参军,削诸子籍。

huī zōng jí wèi hái qí guān fēng

徽宗即位,还其官封。

cài jīng bǐng zhèng fù duó zèng shì

蔡京秉政,复夺赠谥。

zhèng hé zhōng yòu fù zhī

政和中,又复之。

guī jì fù hǎn cóng xiōng qí

珪季父罕,从兄琪。

hǎn zì shī yán yǐ yīn zhī yí xīng xiàn

罕字师言,以荫知宜兴县。

xiàn duō hú tián suì su shuǐ qīng zhòng shī qí píng

县多湖田,岁诉水,轻重失其平。

hǎn gōng zhì tián chù liè gāo xià wèi tú míng nián sù dié zhì àn tú shì zhī mǒu hù kě miǎn mǒu hù bù kě miǎn zhòng jiē fú

罕躬至田处,列高下为图,明年诉牒至,按图示之,某户可免,某户不可免,众皆服。

fàn zhòng yān zài rùn zòu xià qí shì yú zhū dào

范仲淹在润,奏下其式于诸道。

xī fāng yòng bīng réng nián kē jiàn yǔ yú dōng nán jià yǒng guì fù shì zhì yù zhù yǐ dài zhōu

西方用兵,仍年科箭羽于东南,价踊贵,富室至豫贮以待鬻。

hǎn bái jùn shǒu bèi qí zhí shì zhī ér lìng mín shū qián

罕白郡守,倍其直市之,而令民输钱。

páng zhōu wén zhī jiē yuàn rú cháng zhōu fǎ

旁州闻之,皆愿如常州法。

lèi qiān hù bù pàn guān

累迁户部判官。

xiū tài zōng bié miào zhōng guì rén dà lǜ cái jiāng yī xīn zhī

修太宗别庙,中贵人大虑材,将一新之。

hǎn bái shì tè suì jiǔ dān qī àn àn dàn dāng zhì shì ěr cuī lú jiē rú gù wéi yì yī yíng shěng mín qián shí wàn

罕白是特岁久丹漆黯暗,但当致饰耳,榱栌皆如故,唯易一楹,省缗钱十万。

chū wèi guǎng dōng zhuǎn yùn shǐ

出为广东转运使。

nóng zhì gāo rù kòu hǎn xíng bù zài cháo guǎng zhōu shǒu zhòng jiǎn zì wéi zhōng qiǎn shū yāo hǎn hǎn bào yuē wú jiā yì shòu kùn fēi bù yù guī gù dú guī wú yì dāng qiú suǒ yǐ xiāng jì zhě

侬智高入寇,罕行部在潮,广州守仲简自围中遣书邀罕,罕报曰:"吾家亦受困,非不欲归,顾独归无益,当求所以相济者。

suì hái huì zhōu

"遂还惠州。

zhōu zhī è shào nián zhèng xiāng lǜ wèi dào lǐ luò jīng rǎo huì rén yào hǎn chū chéng jí jiāo zhē dào qiú jiù hù zhě shù qiān jì

州之恶少年正相率为盗,里落惊扰,惠人要罕出城,及郊,遮道求救护者数千计。

hǎn zé fù lǎo kě yǔ zhě wèn yǐ cè yuē wú shǔ jiē yǒu tián kè yù gěi yǐ bīng shǐ xiāng bǎo jù

罕择父老可语者问以策,曰:"吾属皆有田客,欲给以兵,使相保聚。

hǎn yuē yǒu tián kè zhě rú shì de yǐ wú zhě nài hé

"罕曰:"有田客者如是,得矣,无者奈何?

nǎi hū qí cháng fā lǐ mín bǔ zhuàng dīng měi zhǎng èr bǎi rén

"乃呼耆长发里民,补壮丁,每长二百人;

yòu lìng yì wèi zēng gōng shǒu èr qiān

又令邑尉增弓手二千。

sì shí xià lìng yuē shēn ér jí

巳时下令,约申而集。

mù yǒu fāng lüè zhě xǔ yǐ guān zhì jīn bó shǐ wèi jiá shǒu

募有方略者,许以官秩、金帛,使为甲首。

jiǔ zhī wú zhì zhě

久之,无至者。

yǒu fù rén su wèi pū duó chāi ěr bǔ de zhī bìng zhí duó rǎng zhě shí bā bèi jiē xiāo shǒu jué kǒu zhì dào zuǒ chuán yuē cǐ qí cháng fā wèi zhuàng dīng bù kěn xíng zhě yě

有妇人诉为仆夺钗珥,捕得之,并执夺攘者十八辈,皆枭首决口置道左,传曰:"此耆长发为壮丁不肯行者也。

guān zhě shǐ yǒu bù sè

"观者始有怖色。

zhì qī de liù bǎi rén wèi suǒ bù yì zhì

至期,得六百人,尉所部亦至。

yú shì rǎn kù bó wèi qí

于是染库帛为旗;

shòu zhī

授之。

gē niú gé wèi dùn xíng róu zhī tāng zhōng měi dùn xuē zhú qiān shí liù chuān yú gé yǐ mù wèi bí shǐ chí zhī zì bì

割牛革为盾形,柔之汤中,每盾削竹签十六,穿于革,以木为鼻,使持之自蔽。

duàn kǔ zhú shù qiān xiān qí mò shǐ cāo wèi bīng

断苦竹数千,铦其末,使操为兵。

xī chū gōng sī róng qì

悉出公私戎器。

xí gào shǔ chéng fǎng ér xíng zhī

檄告属城,仿而行之。

shù rì zhòng dà zhèn xiàng zhī è shào nián jiē lì xíng wu wú gǎn dòng

数日,众大振,向之恶少年,皆隶行伍,无敢动。

nǎi jiǎn zú sān qiān fāng zhōu jiàn qí fá gǔ zuò lè shùn liú ér xià

乃简卒三千,方舟建旗,伐鼓作乐,顺流而下。

jiāng zhì guǎng xī zhòng dēng àn zhǎn mù wèi lù jiǎo jī gāo shù rèn yíng yú nán mén

将至广,悉众登岸,斩木为鹿角,积高数仞,营于南门。

zhì gāo dài huáng gài lín guān xiāng qù sān shí bù jiàn yǐ yán bèi bù gǎn fàn

智高戴黄盖临观,相去三十步,见已严备,不敢犯。

hǎn xú kāi mén ér rù zhì gāo suì jiě qù

罕徐开门而入,智高遂解去。

shí nán dào yóu yì duàn jué hǎn shàng shì bù dé tōng

时南道邮驿断绝,罕上事,不得通;

ér tí diǎn xíng yù bào kē dùn chù nán xióng shù jù zòu

而提点刑狱鲍轲遁处南雄,数具奏。

jí zéi píng kē shòu shǎng hǎn zhé jiān xìn zhōu jiǔ

及贼平,轲受赏,罕谪监信州酒。

ān fǔ shǐ sūn miǎn yán hǎn shí yǒu gōng fù yǐ wéi xi lù zhuǎn yùn shǐ

安抚使孙沔言罕实有功,复以为西路转运使。

huò chuán zhì gāo bù sǐ zǒu huǒ tóng nóng zōng dàn jù xiǎn jù zhòng yōng shǒu xiāo zhù móu jī zhī

或传智高不死,走火峒,侬宗旦据险聚众,邕守萧注谋击之。

hǎn hū zōng dàn zi rì xīn wèi zhī yuē rǔ fù nèi wèi jiāo zhǐ suǒ chóu wài wèi biān jiāng xī shǎng zhī ěr fēi jì yě

罕呼宗旦子日新谓之曰:"汝父内为交阯所仇,外为边将希赏之饵,非计也。

rǔ guī bào zé lì ér wèi zhī

汝归报,择利而为之。

yú shì fù zǐ jù jiàng

于是父子俱降。

xǐ zhī tán zhōu

徙知潭州。

zhuó hù bù dù zhī fù shǐ fù wèi tán zhōu

擢户部、度支副使,复为潭州。

wéi zhèng wu shì rén qíng bù jiā wēi fá

为政务适人情,不加威罚。

yǒu kuáng fù shù sù shì chū yán wú zhāng què zhī zé bó mà qián shǒu měi huà zhú zhī

有狂妇数诉事,出言无章,却之则勃骂,前守每叱逐之。

hǎn dú yǐn zhì qián wěi qū xú wèn jiǔ shāo kě xiǎo nǎi běn wéi rén qī wú zi fu sǐ qiè yǒu zi suì zhú fù ér jù jiā zī lǚ su bù dé zhí yīn fèn huì fā kuáng

罕独引至前,委曲徐问,久稍可晓,乃本为人妻,无子,夫死,妾有子,遂逐妇而据家资,屡诉不得直,因愤恚发狂。

hǎn wèi zhì qiè ér fǎn qí zī fù liáng yù jùn rén chuán wèi shén míng

罕为治妾而反其资,妇良愈,郡人传为神明。

jiān sī shàng zhì zhuàng chì shū bāo yù cì juàn sān bǎi

监司上治状,敕书褒谕,赐绢三百。

xǐ zhī míng zhōu

徙知明州。

yǐ guāng lù qīng zú nián bā shí

以光禄卿卒,年八十。

xiōng zhī zǐ guī shǎo gū hǎn jiào yǎng yǒu ēn hòu guī guì měi yǔ shū bì yǐ chéng mǎn wèi jiè yún

兄之子珪少孤,罕教养有恩,后珪贵,每予书,必以盛满为戒云。

qí zì jūn yù ér tóng shí yǐ néng wéi gē shī

琪字君玉,儿童时已能为歌诗。

qǐ jìn shì diào jiāng dū zhǔ bù

起进士,调江都主簿。

shàng shí wu shí èr shì qǐng jiàn yì cāng zhì yíng tián jiǎn dù sēng ba yù jué jìn jǐn qǐ zhū bèi xíng xiāng yǐn jí tián fù zhì kē xīng xué xiào

上时务十二事,请建义仓,置营田,减度僧,罢鬻爵,禁锦绮、珠贝,行乡饮、籍田,复制科,兴学校。

rén zōng jiā zhī chú guǎn gé jiào kān jí xián xiào lǐ

仁宗嘉之,除馆阁校勘、集贤校理。

dì yàn tài qīng lóu mìng guǎn gé chén zuò shān shuǐ shí gē qí dú méng bāo shǎng

帝宴太清楼,命馆阁臣作《山水石歌》,琪独蒙褒赏。

zhào tōng pàn shū zhōu

诏通判舒州。

suì jī zòu fā lǐn jiù mín wèi bào xiān zhèn yǐ gōng zū shǒu yǐ xià jiē bù tīng qí tǐng shēn rèn zhī

岁饥,奏发廪救民,未报,先振以公租,守以下皆不听,琪挺身任之。

zhī fù zhōu mín ōu diàn kè sǐ lì lùn rú lǜ

知复州,民殴佃客死,吏论如律。

qí yí zhī liú wèi jué yǐ ér xīn zhì xià fán rú shì zhě tīng jiǎn sǐ

琪疑之,留未决,已而新制下,凡如是者听减死。

lì kāi fēng fǔ tuī guān zhí jí xián yuàn liǎng zhè huái nán zhuǎn yùn shǐ xiū qǐ jū zhù yán tiě pàn guān pàn hù bù gōu yuàn zhī zhì gào

历开封府推官,直集贤院、两浙淮南转运使、修起居注、盐铁判官、判户部勾院、知制诰。

cháng rù duì biàn diàn dì cóng róng wèi yuē qīng yā yǒu xīn jì ruò sān sī quē shǐ dāng wú yǐ yì qīng

尝入对便殿,帝从容谓曰:"卿雅有心计,若三司缺使,当无以易卿。

huì fèng shǐ qì dān yīn gǎn jí hái shàng jiè wū qí zhà zé xìn zhōu tuán liàn fù shǐ

会奉使契丹,因感疾还,上介诬其诈,责信州团练副使。

jiǔ zhī yǐ lóng tú gé dài zhì zhī rùn zhōu

久之,以龙图阁待制知润州。

zhuǎn yùn shǐ yù jùn cháng rùn cáo hé qí chén qí bù biàn zhào qǐn yì

转运使欲浚常、润漕河,琪陈其不便,诏寝役。

ér hòu yì zhě zú qǐng fèi gǔ chéng dài pò gǔ hán guǎn ér jùn zhī hé fǎn xiá zhōu bù dé fāng xíng gōng sī jiāo bìng

而后议者卒请废古城埭,破古函管而浚之,河反狭,舟不得方行,公私交病。

xǐ zhī jiāng níng

徙知江宁。

xiān shì fǔ duō huǒ zāi huò tuō yǐ guǐ shén rén bù gǎn qiú

先是,府多火灾,或托以鬼神,人不敢求。

qí zhào lìng xiāng luó jù wéi zuò shǎng bǔ zhī fǎ wèi jǐ de jiān rén zhū zhī huǒ huàn suì xi

琪召令厢逻,具为作赏捕之法,未几,得奸人,诛之,火患遂息。

fù zhī zhì gào jiā shū mì zhí xué shì zhī dèng zhōu xǐ yáng zhōu rù pàn tài cháng sì yòu chū zhī háng zhōu fù wèi yáng zhōu rùn zhōu

复知制诰,加枢密直学士、知邓州,徙扬州,入判太常寺,又出知杭州,复为扬州、润州。

yǐ lǐ bù shì láng zhì shì

以礼部侍郎致仕。

zú nián qī shí èr

卒,年七十二。

qí xìng gū jiè bù yǔ shí hé

琪性孤介,不与时合。

shù lín dōng nán míng zhèn zhèng shàng jiǎn jìng

数临东南名镇,政尚简静。

měi jí sú lì shì chú chuán yǐ gū míng yù gù dài bīn kè pō kuò lüè

每疾俗吏饰厨传以沽名誉,故待宾客颇阔略。

jiān zào fēi yǔ qǐ bàng zhōng bù zì xù

间造飞语起谤,终不自恤。

zàng yú zhēn zhōu

葬于真州。

zhào zhēn yáng èr zhōu fā zú hù qí biǎn gài yì shù yě

诏真、扬二州发卒护其窆,盖异数也。

lùn yuē gōng liàng jìng zhòng zhèn fú liàn dá diǎn xiàn yǔ hán qí bìng xiāng hào chēng lǎo chéng

论曰:公亮静重镇浮,练达典宪,与韩琦并相,号称老成。

shēng zhī zì wèi yán guān jí zhe zhí shēng

升之自为言官,即著直声。

rán jiē xié shù rèn shù gōng liàng jí qí zhuān rèn jiàn wáng ān shí yǐ jiān zhī shēng zhī yīn zhù ān shí yáng wèi yì tóng yǐ bì qīng yì èr rén cuò lǜ rú cǐ qǐ chéng xīn móu guó zhě hu

然皆挟术任数,公亮疾琦专任,荐王安石以间之,升之阴助安石,阳为异同,以避清议,二人措虑如此,岂诚心谋国者乎?

xīn fǎ zhī xíng hé wàng qí néng zhèng jiù yě

新法之行,何望其能正救也。

jí ān shí qù wèi chōng guī shí dài zhī tiān xià yóng yóng sī yǒu suǒ xiū xī

及安石去位,充、珪实代之,天下喁喁,思有所休息。

chōng lì bù dǎi xīn tóng liáo zuǒ chè yòu cì zhì yāng yāng yǐ sǐ shāng zāi qí bù zú yǔ yǒu xíng yě

充力不逮心,同僚左掣右伺,至鞅鞅以死,伤哉,其不足与有行也。

guī róng shēn gù wèi yú shì hé suǒ zhòng qīng ér yīn jì zhèng rén yǐ jì qí huàn shī zhī móu bǐ fū kě yǔ shì jūn yě yǔ zāi

珪容身固位,于势何所重轻,而阴忌正人,以济其患失之谋,鄙夫可与事君也与哉!

✦ You read 列传·卷七十一

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.