zhèng xiè chén xiāng qián gōng fǔ sūn zhū fēng jì lǚ huì liú shù liú qí qián yǐ zhèng xiá
郑獬陈襄钱公辅孙洙丰稷吕诲刘述刘琦钱𫖮 郑侠
zhèng xiè zì yì fu ān zhōu ān lù rén
郑獬,字毅夫,安州安陆人。
shǎo fù jùn cái cí zhāng háo wěi qiào zhěng liú bèi mò gǎn wàng
少负俊材,词章豪伟峭整,流辈莫敢望。
jìn shì dì yī
进士第一。
tōng pàn chén zhōu rù zhí jí xián yuàn dù zhī pàn guān xiū qǐ jū zhù zhī zhì gào
通判陈州,入直集贤院、度支判官、修起居注、知制诰。
yīng zōng jí wèi zhì yǒng zhāo shān líng xī yòng qián xìng zhì dù
英宗即位,治永昭山陵,悉用干兴制度。
xiè yán jīn guó yòng kōng fá jìn zhě shǎng jūn yǐ jiàn héng liǎn fù shì jiē yuàn liú wén jīng shī
獬言:"今国用空乏,近者赏军,已见横敛,富室嗟怨,流闻京师。
xiān dì jié jiǎn ài mín gài chū tiān xìng fán fú yòng qì wán jí yú pǔ lòu cǐ tiān xià suǒ gòng zhī yě
先帝节俭爱民,盖出天性,凡服用器玩,极于朴陋,此天下所共知也。
ér shān líng zhì dù nǎi yù xiào qián xìng zuì shèng zhī shí dú bù shāng jiǎn dé hu
而山陵制度,乃欲效干兴最盛之时,独不伤俭德乎?
yuàn chì yǒu sī sǔn qí míng shù
愿饬有司,损其名数。
yòu yán tiān zǐ chū jí wèi jùn guó chí biǎo chēng hè lì guān qí rén cǐ chū wǔ dài yú xí yīn réng wèi gǎi
"又言:"天子初即位,郡国驰表称贺,例官其人,此出五代余习,因仍未改。
jīn shù guān wěi zhòng chōng yì quán cáo
今庶官猥众,充溢铨曹。
kuàng qián rì qún chén jìn guān yǐ bù wéi xīn zhī zé bù xū fù xíng cǐ ēn yǐ kāi jiǎo xìng
况前日群臣进官,已布维新之泽,不须复行此恩,以开侥幸。
jiē bù bào
"皆不报。
yòu shàng shū yán bì xià chū lín yù gōng mò bù yán suǒ yǔ gòng zhèng zhě qī bā dà chén ér yǐ yān néng jǐn tiān xià zhī cōng míng zāi
又上疏言:"陛下初临御,恭默不言,所与共政者七八大臣而已,焉能尽天下之聪明哉?
yuàn shēn zhào zhōng wài xǔ lìng jìn yán yǒu kě cǎi lù zhào yǔ zhī duì
愿申诏中外,许令尽言,有可采录,召与之对。
zhì yú chén xià jìn jiàn fǎng yǐ dé shī xū xīn qiú zhī bì néng yǒu yì zhì dào
至于臣下进见,访以得失,虚心求之,必能有益治道。
dì jiā nà zhī
"帝嘉纳之。
shí zhào zhū jùn dūn qiǎn yí yì zhī shì zhì zé shì zhī mì gé mìng yǐ guān
时诏诸郡敦遣遗逸之士,至则试之秘阁,命以官。
pō yǒu miù jǔ zhě zhòng lùn xuān huá xuán jí fèi bà
颇有谬举者,众论喧哗,旋即废罢。
xiè yán gǔ zhī jiàn shì yǐ wèi bá shí dé wǔ yóu de qí bàn
獬言:"古之荐士,以谓拔十得五,犹得其半;
kuàng jīn suǒ shī wèi zhì shí wǔ ér jù yǐ fú yán fèi zhī kě hu
况今所失未至十五,而遽以浮言废之,可乎?
yuàn fù cǐ kē shǐ háo jùn wú yí zhì zhī tàn
愿复此科,使豪俊无遗滞之叹。
wèi jí xíng chū zhī jīng nán
"未及行,出知荆南。
zhì píng zhōng dà shuǐ qiú yán xiè shàng shū yuē bì xià cè shēn sī jiù niàn yǒu yǐ xiāo fù zhī bù zhī qiú zhōng yán zhě jiāng yù yòng zhī yá yì dàn jǔ gù shì yá
治平中,大水求言,獬上疏曰:"陛下侧身思咎,念有以消复之,不知求忠言者,将欲用之邪,抑但举故事邪?
guān qián shì zhī jūn yīn biàn yì yǐ qiú jiàn zhě shén zhòng jí kǎo qí shí zé néng yòng qí yán ér zài yú xíng shì zhě gài yì xiān yǐ
观前世之君,因变异以求谏者甚众,及考其实,则能用其言而载于行事者,盖亦鲜矣。
jīn zhào fā tiān xià zhōng yì zhī shì bì yǒu jí qí suǒ yùn yǐ jiàn zhū cháo yī rì wàn jī shì wèi néng jǐn lǎn bù guò rú píng shí xià zhī zhōng shū mì yuàn zhì yú wú suǒ xíng ér hòu zhǐ
今诏发天下忠义之士,必有极其所韫,以荐诸朝,一日万机,势未能尽览,不过如平时下之中书、密院,至于无所行而后止。
rú shì zé yǔ qián shì zhī wèi kōng yán zhě děng ěr
如是则与前世之为空言者等尔。
wèi yi xuǎn guān zhì shǔ zhǎng suǒ shàng zhāng yǔ liǎng fǔ jìn chén cóng róng jiǎng guàn kě zé xíng zhī fǒu zé ba zhī yǒu yí yān zé guǎng xún ér jué zhī
谓宜选官置属,掌所上章,与两府近臣从容讲贯,可则行之,否则罢之,有疑焉,则广询而决之。
qún chén de ér zhòng shì jǔ cǐ yìng tiān zhī shí yě
群臣得而众事举,此应天之实也。
tiān xià zhī jìn yán yě shén nán ér shàng zhī shòu yán yě cháng hū
天下之进言也甚难,而上之受言也常忽。
yuàn bì xià cǎi qún chén zhī zhāng shū róng ér tīng zhī shǐ cè dà shū yǐ wéi mǒu nián dà shuǐ zhào qiú zhí yán yòng mǒu rén zhī cí ér qiú mǒu shì yǐ chū fū qián shì zhī wèi kōng yán zhě wú lìng tú guà qiáng bì wèi xū wén ér yǐ
愿陛下采群臣之章疏,容而听之,史册大书,以为某年大水,诏求直言,用某人之辞而求某事,以出夫前世之为空言者,无令徒挂墙壁为虚文而已。
hái pàn sān bān yuàn
"还,判三班院。
shén zōng chū zhào xiè xī duì nèi dōng mén mìng cǎo wú kuí zhī qīng zhōu jí zhāng fāng píng zhào biàn cān zhèng shì sān zhì cì shuāng zhú sòng guī shè rén yuàn wài tíng wú zhī zhě
神宗初,召獬夕对内东门,命草吴奎知青州及张方平、赵抃参政事三制,赐双烛送归舍人院,外廷无知者。
suì bài hàn lín xué shì
遂拜翰林学士。
cháo tíng yì nà héng shān xiè yuē bīng huò bì qǐ yú cǐ
朝廷议纳横山,獬曰:"兵祸必起于此。
yǐ ér zhǒng è qǔ suí zhōu xiè yán chén qiè jiàn shǒu zhào shēn jiè biān chén wú de shēng shì
"已而种谔取绥州,獬言:"臣窃见手诏,深戒边臣无得生事。
jīn nǎi tè zūn yòng biàn zhà zhī shì wu wèi yǎn xí rú zhàn guó bào jūn zhī suǒ shàng qǐ dì wáng dà lüè zāi
今乃特尊用变诈之士,务为掩袭,如战国暴君之所尚,岂帝王大略哉!
è shàn xìng dāng zhū
谔擅兴,当诛。
yòu qǐng yīn liàng zuò gào āi qiǎn shǐ lì qí sì zi shí zhě wěi zhī
"又请因谅祚告哀,遣使立其嗣子,识者韪之。
quán fā qiǎn kāi fēng fǔ
权发遣开封府。
mín yù xìng yǔ qī móu shā yī fù rén xiè bù kěn yòng àn wèn xīn fǎ wèi wáng ān shí suǒ è chū wèi shì dú xué shì zhī háng zhōu
民喻兴与妻谋杀一妇人,獬不肯用按问新法,为王安石所恶,出为侍读学士、知杭州。
yù shǐ zhōng chéng lǚ huì qǐ hái zhī bù tīng
御史中丞吕诲乞还之,不听。
wèi jǐ xǐ qīng zhōu
未几,徙青州。
fāng sàn qīng miáo qián xiè yán dàn jiàn qí hài bù rěn mín wú zuì ér xiàn xiàn wǎng
方散青苗钱,獬言:"但见其害,不忍民无罪而陷宪网。
yǐn jí qí xián tí jǔ hóng qìng gōng zú nián wǔ shí yī
"引疾祈闲,提举鸿庆宫,卒,年五十一。
jiā pín zǐ ruò qí jiù gǎo bìn sēng wū shí yú nián téng fu wèi ān zhōu nǎi kè zàng
家贫子弱,其柩藁殡僧屋十余年,滕甫为安州,乃克葬。
chén xiāng zì shù gǔ fú zhōu hóu guān rén
陈襄,字述古,福州侯官人。
shǎo gū néng zì lì chū yóu xiāng xiào yǔ chén liè zhōu xī mèng zhèng mù wèi you
少孤,能自立,出游乡校,与陈烈、周希孟、郑穆为友。
shí xué zhě chén nì yú diāo zhuó zhī wén suǒ wèi zhī tiān jìn xìng zhī shuō jiē zhǐ wèi yū kuò ér mò zhī jiǎng
时学者沉溺于雕琢之文,所谓知天尽性之说,皆指为迂阔而莫之讲。
sì rén zhě shǐ xiāng yǔ chàng dào yú hǎi bīn wén zhě jiē xiào yǐ jīng shǒu zhī bù wéi biàn zú cóng ér huà wèi zhī sì xiān shēng
四人者始相与倡道于海滨,闻者皆笑以惊,守之不为变,卒从而化,谓之"四先生"。
xiāng jǔ jìn shì diào pǔ chéng zhǔ bù shè lìng shì
襄举进士,调浦城主簿,摄令事。
xiàn duō shì zú yǐ qǐng tuō lèi chí wèi cháng lìng bù néng zhì
县多世族,以请托肋持为常,令不能制。
xiāng yù shāo gé qí sú měi tīng sòng bì shǐ shù lì huán lì yú qián
襄欲稍革其俗,每听讼,必使数吏环立于前。
sī yè zhě bù dé fā lǎo jiān shù shǒu
私谒者不得发,老奸束手。
mín yǒu shī wù zhě zéi cáo bǔ tōu ér zhì shù bèi xiāng chēng zhǔ xiāng yǔ zhī yuē mǒu miào zhōng néng biàn dào fàn zhě mén zhī zhé yǒu shēng yú zé fǒu
民有失物者,贼曹捕偷儿至,数辈相撑拄,襄语之曰:"某庙钟能辨盗,犯者扪之辄有声,余则否。
nǎi qiǎn lì xiān yǐn yǐ xíng zì lǜ tóng liè yì zhōng suǒ jì dǎo yīn tu yǐ mò ér yǐ wéi bì zhī
"乃遣吏先引以行,自率同列诣钟所祭祷,阴涂以墨,而以帷蔽之。
mìng qún dào wǎng mén shǎo yān hū chū dú yī rén shǒu wú suǒ wū kòu zhī nǎi wèi dào zhě
命群盗往扪,少焉呼出,独一人手无所污,扣之,乃为盗者;
gài wèi zhōng yǒu shēng gù bù gǎn chù suì fú zuì
盖畏钟有声,故不敢触,遂服罪。
zhī hé yáng xiàn shǐ jiào mín zhòng dào
知河阳县,始教民种稻。
fù bì wèi jùn shǒu yī jiàn jí lǐ yù zhī
富弼为郡守,一见即礼遇之。
xiāng liú yì jiào huà jìn xiàn zǐ dì yú xué
襄留意教化,进县子弟于学。
huò chán zhī yú bì wèi qí yòu yì zǐ yǐ zī guò kè bì yí yān
或谗之于弼,谓其诱邑子以资过客,弼疑焉。
rén quàn huǐ xué shè yǐ sāi bàng bù tīng
人劝毁学舍以塞谤,不听。
jiǔ zhī bì yǐ yǔ xiāng xiāng yuē zì fǎn ér suō suī qiān wàn rén wǎng yǐ
久之,弼以语襄,襄曰:"自反而缩,虽千万人往矣。
gōng gǒu yǒu huò zhì hé míng zhī jǐ yì jiǎng shuō bù shǎo xiè
公苟有惑志,何名知己,"益讲说不少懈。
bì yóu shì yù yì qí zhī jí rù xiàng jiàn wèi mì gé xiào lǐ pàn cí bù
弼由是愈益奇之,及入相,荐为秘阁校理、判祠部。
yì jīng sēng sǐ yí biǎo dù shí sēng liè zǐ miào sān nián dù yī dào shì jiē yì bù xíng
译经僧死,遗表度十僧,列子庙三年度一道士,皆抑不行。
zhī cháng zhōu yùn qú héng è zhèn zé jī shuǐ bù dé běi rù jiāng wèi cháng sū èr zhōu bìng
知常州,运渠横遏震泽,积水不得北入江,为常、苏二州病。
xiāng dù qú zhī zhàng chǐ yǔ mín tián bù mǔ dìng qí shù shòu yǐ jùn fǎ
襄度渠之丈尺与民田步亩,定其数,授以浚法。
wèi jǐ suì xuē wàng tíng gǔ yàn shuǐ bù fù jī
未几,遂削望亭古堰,水不复积。
rù wèi kāi fēng fǔ tuī guān yán tiě pàn guān
入为开封府推官、盐铁判官。
shén zōng lì fèng shǐ qì dān yǐ shè xí xiǎo yì yú cháng bù jí zuò
神宗立,奉使契丹,以设席小异于常,不即坐。
qì dān yí xí jiāng lì zuò chū zhī míng zhōu
契丹移檄疆吏,坐出知明州。
míng nián tóng xiū qǐ jū zhù zhī jiàn yuàn gǎi shì yù shǐ zhī zá shì
明年,同修起居注,知谏院,改侍御史知杂事。
lùn qīng miáo fǎ bù biàn yuē chén guān zhì zhì sī suǒ yì mò fēi yǐn jīng yǐ wéi yán ér qí shí zé chēng dài yǐ qǔ lì shì tǐ bēi xuē yí zhōng wài jī xiào
论青苗法不便,曰:"臣观制置司所议,莫非引经以为言,而其实则称贷以取利,事体卑削,贻中外讥笑。
shì tè guǎn yí wú shāng yāng zhī shù fēi shèng shì suǒ yí xíng
是特管夷吾、商鞅之术,非圣世所宜行。
wàng biǎn chì wáng ān shí lǚ huì qīng yǐ xiè tiān xià
望贬斥王安石、吕惠卿以谢天下。
yòu qǐ ba hán jiàng zhèng fǔ yǐ dù dà chén zhēng lì ér jìn zhě qiě yán hán wéi bù dàng wèi zhōng chéng liú shù fàn chún rén děng wú zuì yi fù guān
"又乞罢韩绛政府,以杜大臣争利而进者,且言韩维不当为中丞,刘述、范纯仁等无罪,宜复官。
jiē bù tīng ér zhào shì zhī zhì gào
皆不听,而召试知制诰。
xiāng yǐ yán bù xíng cí bù kěn shì yuàn bǔ wài
襄以言不行,辞不肯试,愿补外。
ān shí yù yǐ wèi shǎn xī zhuǎn yùn shǐ dì xī qí qù liú xiū qǐ jū zhù
安石欲以为陕西转运使,帝惜其去,留修起居注。
xiāng kěn cí shǒu zhào yù zhī nǎi jiù zhí
襄恳辞,手诏谕之,乃就职。
yú nián wèi zhī zhì gào ān shí yòu yù chū zhī dì bù xǔ
逾年,为知制诰,安石又欲出之,帝不许。
xún zhí xué shì yuàn ān shí yì jì zhī zhì qí shū zhào xiǎo shī chū zhī chén zhōu xǐ háng zhōu yǐ shū mì zhí xué shì zhī tōng jìn yín tái sī jiān shì dú pàn shàng shū dōu shěng
寻直学士院,安石益忌之,擿其书诏小失,出知陈州,徙杭州,以枢密直学士知通进、银台司兼侍读,判尚书都省。
zú nián liù shí sì zèng gěi shì zhōng
卒,年六十四,赠给事中。
xiāng lì guān suǒ zhì bì wù xīng xué xiào
襄莅官所至,必务兴学校。
píng jū cún xīn yǐ jiǎng qiú mín jiān lì bìng wèi jí
平居存心以讲求民间利病为急。
jì wáng yǒu rén liú xún shì qí qiè dé shǒu shū lèi shù shí fú yíng zhǐ xì shū dà dǐ jiē mín shì yě
既亡,友人刘寻视其箧,得手书累数十幅,盈纸细书,大抵皆民事也。
zài jīng yán shí shén zōng gù zhī shén hòu cháng fǎng rén cái zhī kě yòng zhě
在经筵时,神宗顾之甚厚,尝访人材之可用者。
xiāng yǐ sī mǎ guāng hán wéi lǚ gōng zhe sū sòng fàn chún rén sū shì zhì yú zhèng xiá sān shí sān rén duì wèi guāng wéi gōng zhe jiē gǔ gōng xīn lǚ zhī chén bù dàng jiǔ wài
襄以司马光、韩维、吕公著、苏颂、范纯仁、苏轼至于郑侠三十三人对,谓光、维、公著皆股肱心膂之臣,不当久外;
wèi xiá yú zhí gǎn yán fā yú zhōng yì tóu cuàn zhàng lì zhāo bù móu xī yuàn shǐ de shēng huán
谓侠愚直敢言,发于忠义,投窜瘴疠,朝不谋夕,愿使得生还。
dì bù néng jǐn yòng
帝不能尽用。
qián gōng fǔ zì jūn yǐ cháng zhōu wǔ jìn rén
钱公辅,字君倚,常州武进人。
shǎo cóng hú yì zhī xué yǒu míng wú zhōng
少从胡翼之学,有名吴中。
dì jìn shì jiǎ kē
第进士甲科。
tōng pàn yuè zhōu wèi jí xián xiào lǐ tóng pàn lì bù nán cáo
通判越州,为集贤校理、同判吏部南曹。
lì kāi fēng fǔ tuī guān hù bù pàn guān zhī míng zhōu
历开封府推官、户部判官、知明州。
yá qián fǎ yǐ sān děng chà cì láo qín yìng gé zhě tīng zhǐ jiǔ chǎng yǐ zì bǔ fù zhě zú yù ér pín de rì kùn chōng mù yì xiān
衙前法以三等差次劳勤,应格者听指酒场以自补,富者足欲而贫得日困,充募益鲜;
é yǒu bù zú zhì yì xiāng mín pò chǎn bù gōng fèi
额有不足,至役乡民,破产不供费。
gōng fǔ qǔ jiǔ chǎng guān zhōu zhī fēn qīng zhòng yǐ gěi yì zhě bù fù diào mín
公辅取酒场官鬻之,分轻重以给役者,不复调民。
tóng xiū qǐ jū zhù jìn zhī zhì gào
同修起居注,进知制诰。
yīng zōng jí wèi chén zhì píng shí yì dà yào yán cǎi mín zhèng fēn lì kè zé shǒu zǎi zhì èr fǔ guān shǔ
英宗即位,陈《治平十议》,大要言采民政,分吏课,择守宰,置二府官属。
yòu zuò dì wèn yī piān shàng zhī
又作《帝问》一篇上之。
wáng chóu wèi hàn lín xué shì wèi jiǔ zhuó fù shū mì
王畴为翰林学士未久,擢副枢密。
gōng fǔ wèi chóu sù wàng qiǎn bù cǎo zhì
公辅谓畴素望浅,不草制。
dì yǐ chū zhèng yòng dà chén ér gōng fǔ gé zhào zhé wèi chú zhōu tuán liàn shǐ
帝以初政用大臣,而公辅格诏,谪为滁州团练使。
yì zhě yǐ wéi zhòng lǚ huì děng shàng zhāng jiù zhī bù dé
议者以为重,吕诲等上章救之,不得。
yú nián qǐ zhī guǎng dé jūn
逾年,起知广德军。
shén zōng lì bài tiān zhāng gé dài zhì zhī dèng zhōu fù zhī zhì gào
神宗立,拜天章阁待制、知邓州,复知制诰。
rù jiàn dì láo kǔ zhī shǐ lù shí yì yǐ jìn mìng zhī jiàn yuàn
入见,帝劳苦之,使录《十议》以进,命知谏院。
cháng zhì zhōng shū bái shì fù bì wèi yuē shàng qiú zhì rú jī kě zhèng lài jūn bèi tóng xīn yǐ jì
尝至中书白事,富弼谓曰:"上求治如饥渴,正赖君辈同心以济。
gōng fǔ yuē cháo tíng suǒ wéi shì tiān xià shuí gǎn bù tóng
"公辅曰:"朝廷所为是,天下谁敢不同!
suǒ wéi fēi gōng fǔ yù tóng zhī bù kě de yǐ
所为非,公辅欲同之,不可得已。
wáng ān shí yā yǔ zhī shàn jì dé zhì pái yì jǐ zhě chū téng fu yùn zhōu
王安石雅与之善,既得志,排异己者,出滕甫郓州。
gōng fǔ shù yú dì qián yán fu bù dàng qù
公辅数于帝前言甫不当去。
xuē xiàng gèng yán fǎ ān shí zhǔ qí yì ér gōng fǔ wèi xiàng dāng chù suì fú ān shí yì ba jiàn zhí xuán chū zhī jiāng níng fǔ
薛向更盐法,安石主其议,而公辅谓向当黜,遂拂安石意,罢谏职,旋出知江宁府。
míng nián dì yù zhào hái ān shí yán qí zhù xiǎo rén wèi yì yì bù yí zài zuǒ yòu dàn xǐ yáng zhōu
明年,帝欲召还,安石言其助小人为异议,不宜在左右,但徙扬州。
yǐ bìng qǐ yuè gǎi tí jǔ chóng fú guān zú nián wǔ shí èr
以病乞越,改提举崇福观,卒,年五十二。
sūn zhū zì chén yuán guǎng líng rén
孙洙,字臣源,广陵人。
jī guàn néng wén wèi guàn zhuó jìn shì
羁丱能文,未冠擢进士。
bāo zhěng ōu yáng xiū wú kuí jǔ yìng zhì kē jìn cè wǔ shí piān zhǐ chén zhèng tǐ míng bái kǎi qiē
包拯、欧阳修、吴奎举应制科,进策五十篇,指陈政体,明白剀切。
hán qí dú zhī tài xī yuē tòng kū liú tì jí lùn tiān xià shì jīn zhī jiǎ yì yě
韩琦读之,太息曰:"恸哭流涕,极论天下事,今之贾谊也。
zài qiān jí xián xiào lǐ zhī tài cháng lǐ yuàn
"再迁集贤校理、知太常礼院。
zhì píng zhōng qiú yán yǐ zhū yìng zhào shū shí bì yào wù shí qī shì hòu duō shī xíng jiān shǐ guǎn jiǎn tǎo tóng zhī jiàn yuàn qǐ zēng jiàn yuán yǐ guǎng yán lù
治平中求言,以洙应诏疏时弊要务十七事后多施行,兼史馆检讨、同知谏院,乞增谏员以广言路。
fán yǒu zhāng zòu zhé fén qí gǎo suī qīn zǐ dì bù dé wén
凡有章奏,辄焚其稿,虽亲子弟不得闻。
wáng ān shí zhǔ xīn fǎ duō zhú jiàn guān yù shǐ zhū zhī bù kě ér yù yù bù néng yǒu suǒ yán dàn lì qiú bǔ wài dé zhī hǎi zhōu
王安石主新法,多逐谏官御史,洙知不可,而郁郁不能有所言,但力求补外,得知海州。
miǎn yì fǎ xíng cháng píng shǐ zhě yù jiā liǎn mín qián yǐ qǔ yíng wèi gōng zhū lì zhēng zhī
免役法行,常平使者欲加敛缗钱,以取赢为功,洙力争之。
fāng chūn hàn fā yùn shǐ diào mín jùn cáo qú yǐ tōng yán gě zhū chí zhī bù xià sān shàng zòu qǐ zhǐ qí yì
方春旱,发运使调民浚漕渠以通盐舸,洙持之不下,三上奏乞止其役。
hàn huáng wéi hài zhì dǎo yú qú shān chè diàn dà yǔ huáng fù hǎi sǐ
旱蝗为害,致祷于朐山,澈奠,大雨,蝗赴海死。
xún gàn dāng sān bān yuàn
寻干当三班院。
sān bān yuán guò wàn shù gōng zuì jí bù míng qián hòu dǐ wǔ lì zuǒ yòu chū rù gōng wèi qī jiān
三班员过万数,功罪籍不明,前后抵牾,吏左右出入,公为欺奸。
zhū gé qí shèn zhě bā shì dìng wèi lìng
洙革其甚者八事,定为令。
tóng xiū qǐ jū zhù jìn zhī zhì gào
同修起居注,进知制诰。
xiān shì bǎi guān qiān xù yòng yí dìng zhī cí zhū jiàn yán qún chén jìn zhì shì lǐ gè yì ér tóng yòng yī cí
先是,百官迁叙,用一定之词,洙建言:"群臣进秩,事理各异,而同用一词;
zhì huò yī mén zhī nèi shù rén bài ēn míng tǐ sàn shū ér gé yǐ yī lǜ
至或一门之内,数人拜恩,名体散殊,而格以一律。
gǒu cóng jiǎn biàn fēi suǒ yǐ chàng wáng yán zhòng mìng lìng yě
苟从简便,非所以畅王言、重命令也。
zhào zì jīn fēng zèng yīn bǔ měi dà lǐ yī yì tā jiē suí děng zhuàn dìng
"诏自今封赠荫补,每大礼一易,他皆随等撰定。
yuán fēng chū jiān zhí xué shì yuàn
元丰初,兼直学士院。
chán zhōu hé píng zuò líng jīn miào zhào zhū wèi zhī bēi shén zōng jiǎng qí wén
澶州河平,作灵津庙,诏洙为之碑,神宗奖其文。
zhuó hàn lín xué shì cái yú yuè de jí
擢翰林学士,才逾月,得疾。
shí cān zhī zhèng shì quē dì jiāng yòng zhī shù qiǎn zhōng shǐ shàng yī láo wèn
时参知政事阙,帝将用之,数遣中使、尚医劳问。
rù cháo qī rì zhū xiǎo yù zài jiā xí yì bài jì fèn bù néng xìng yú shì jìng zú nián sì shí jiǔ
入朝期日,洙小愈,在家习肄拜跽,偾不能兴,于是竟卒,年四十九。
dì lín cháo jiē xī cháng fù wài cì qián wǔ shí wàn
帝临朝嗟惜,常赙外赐钱五十万。
zhū bó wén qiáng zhì míng liàn diǎn gù dào gǔ jīn shì shén yǒu tiáo lǐ
洙博闻强识,明练典故,道古今事甚有条理。
chū yǔ jiē chéng zhāng suī duì qīn xiá zhě wèi cháng fā yī bǐ yǔ
出语皆成章,虽对亲狎者,未尝发一鄙语。
wén cí diǎn lì yǒu xī hàn zhī fēng
文词典丽,有西汉之风。
shì dà fū gòng yǐ chéng fǔ qī zhī bù xìng zǎo shì yī shí mǐn shāng yān
士大夫共以丞辅期之,不幸早世,一时悯伤焉。
fēng jì zì xiāng zhī míng zhōu yín rén
丰稷,字相之,明州鄞人。
dēng dì wèi gǔ chéng lìng yǐ lián míng chēng
登第,为谷城令,以廉明称。
cóng ān dào shǐ gāo lí hǎi zhōng dà fēng qiáng zhé zhōu jǐ fù zhòng huáng rǎo mò zhī suǒ wéi jì dú shén sè zì ruò
从安焘使高丽,海中大风,樯折,舟几覆,众惶扰莫知所为,稷独神色自若。
dào tàn yuē fēng jūn wèi yì liàng yě
焘叹曰:"丰君未易量也。
zhī fēng qiū xiàn shén zōng zhào duì wèn qīng xī zài hǎi zhōng zāo fēng bō hé yǐ bù wèi
"知封丘县,神宗召对,问:卿昔在海中遭风波,何以不畏?
duì yuē jù jìn lián tiān fēng tāo gù qí cháng ěr píng zhàng wēi líng shàng hé wèi
"对曰:"巨浸连天,风涛固其常耳,凭仗威灵,尚何畏!
dì yuè zhuó jiān chá yù shǐ
"帝悦,擢监察御史。
zhì cān zhī zhèng shì zhāng dūn qǐng tuō shì wú suǒ yí náo chū dūn chén zhōu
治参知政事章惇请托事,无所移挠,出惇陈州。
tú zhù zuò zuǒ láng lì bù yuán wài láng tí diǎn lì zhōu chéng dū lù xíng yù
徒著作佐郎、吏部员外郎,提点利州、成都路刑狱。
rù wèi diàn zhōng shì yù shǐ
入为殿中侍御史。
shàng shū zhé zōng yuē bì xià míng zú yǐ chá wàn shì zhī tǒng ér bù kě yòng qí míng
上疏哲宗曰:"陛下明足以察万事之统,而不可用其明;
zhì zú yǐ yìng biàn qǔ dāng ér bù kě yòng qí zhì
智足以应变曲当,而不可用其智。
shùn kǎo gǔ dào èr dì suǒ yǐ shèng
顺考古道,二帝所以圣;
yí xíng wén wáng chéng wáng suǒ yǐ xián
仪刑文王,成王所以贤。
yuàn yǐ hóng fàn wèi yuán guī zǔ xùn wèi bǎo jiàn yī dòng yī yán sī suǒ yǐ wèi zé yú sì hǎi wéi fǎ yú qiān zǎi zé jiào huà xíng xí sú měi ér zhōng guó ān yǐ
愿以《洪范》为元龟,祖训为宝鉴,一动一言,思所以为则于四海,为法于千载,则教化行,习俗美,而中国安矣。
liú fèng shì cè lì xià guó sì zi qián shùn ér qián shùn lái hè kūn chéng jié fèng shì jù chū jìng jì hé zhī fèng shì yǐ shú lùn qiān yòu sī jiàn
"刘奉世册立夏国嗣子干顺,而干顺来贺坤成节,奉世遽出境,稷劾之,奉世以赎论,迁右司谏。
yáng jīng èr wáng wèi tiān zǐ shū fù zūn chǒng mò bìng mì lìng shǔ dào zhī jǐn yīn
扬、荆二王为天子叔父,尊宠莫并,密令蜀道织锦茵。
jì yú zhèng yá lùn yuē èr shèng yǐ jiǎn xiān tiān xià ér zōng wáng tiě chǐ guān lì fèng cheng jiē yi jiū zhèng
稷于正衙论曰:"二圣以俭先天下,而宗王僣侈,官吏奉承,皆宜纠正。
jì tuì yù shǐ zhào shān jǐ wèi yuē wén jūn yán shǐ shān jǐ hàn liú jiā bèi
"既退,御史赵〈山几〉谓曰:"闻君言,使〈山几〉汗流浃背。
gǎi guó zǐ sī yè qǐ jū shè rén lì tài cháng shǎo qīng guó zǐ jì jiǔ
"改国子司业、起居舍人,历太常少卿、国子祭酒。
chē jià xìng tài xué mìng jiǎng shū wú yì piān cì sì pǐn fú chú xíng bù shì láng jiān shì jiǎng
车驾幸太学,命讲《书·无逸篇》,赐四品服,除刑部侍郎兼侍讲。
yuán yòu bā nián chūn duō xuě jì yán jīn jiā xiáng wèi zhēn lì qì jiāo zuò qǐ yìng tiān zhī shí wèi chōng shì tiān zhī lǐ wèi bèi wèi tiān zhī chéng wèi fú yú
元祐八年春,多雪,稷言:"今嘉祥未臻,沴气交作,岂应天之实未充,事天之礼未备,畏天之诚未孚欤?
gōng yè zhī chén yǒu guān yù zhèng shì rú tiān shèng zhī luō chóng xūn jiāng dé míng zhì píng zhī rèn shǒu zhōng zhě yú
宫掖之臣,有关预政事,如天圣之罗崇勋、江德明,治平之任守忠者欤?
yuàn bì xià zhāo shèng dé zhī tiān jiè zǒng zhèng wàn shì yǐ xiāo zāi xiáng
愿陛下昭圣德,祗天戒,总正万事,以消灾祥。
dì qīn zhèng zhào nèi shì jū wài zhě lè shì xuān děng shù rén
"帝亲政,召内侍居外者乐士宣等数人。
jì yán bì xià chū qīn wàn jī wèi wén dēng jìn zhōng liáng ér shǒu zhào jìn xìng kǒng shàng lèi dà dé
稷言:"陛下初亲万机,未闻登进忠良,而首召近幸,恐上累大德。
yǐ jí xián yuàn xué shì zhī yǐng zhōu jiāng níng fǔ bài lì bù shì láng yòu chū zhī hé nán fǔ jiā lóng tú gé dài zhì
以集贤院学士知颍州、江宁府,拜吏部侍郎,又出知河南府,加龙图阁待制。
zhāng dūn yù kùn yǐ dào lù lián suì jí xǐ liù zhōu
章惇欲困以道路,连岁亟徙六州。
huī zōng lì yǐ zuǒ jiàn yì dài fū zhào dào chú yù shǐ zhōng chéng
徽宗立,以左谏议大夫召,道除御史中丞。
rù duì yǔ cài jīng yù jīng yuè bān yī yuē tiān zǐ zì wài fú zhào gōng zhōng zhí fǎ jīn rì bì yǒu gāo lùn
入对,与蔡京遇,京越班揖曰:"天子自外服召公中执法,今日必有高论。
jì zhèng sè dá yuē xíng zì zhī zhī
"稷正色答曰:"行自知之。
shì rì lùn jīng jiān zhuàng jì ér chén guàn jiāng gōng wàng jiē yán zhī wèi néng dòng
"是日,论京奸状,既而陈瓘、江公望皆言之,未能动。
jì yǔ chén shī xī děng yuē jīng zài cháo wú shǔ hé miàn mù jū cǐ
稷语陈师锡等曰:"京在朝,吾属何面目居此?
jī zhī bù yǐ jīng suì qù hàn lín
"击之不已,京遂去翰林。
yòu qǐ biàn xuān rén wū bàng zhī huò qiě yán shǐ chén yǐ wáng ān shí rì lù luàn shén zōng shí lù jīn fāng xiū zhé zōng shí lù yuàn shēn chì zhī
又乞辨宣仁诬谤之祸,且言:"史臣以王安石《日录》乱《神宗实录》,今方修《哲宗实录》,愿申饬之。
shí huàn guān jiàn shèng jì huái táng shū chóu shì liáng chuán dú yú dì qián dú shù xíng dì yuē yǐ yù
"时宦官渐盛,稷怀《唐书·仇士良传》读于帝前,读数行,帝曰:"已谕。
jì wèi ruò bù wén zhě dú bì nǎi zhǐ
"稷为若不闻者,读毕乃止。
céng bù de zhù bì nì jiāng bài xiàng jì yuē qí liáo gòng lùn zhī
曾布得助嬖昵,将拜相,稷约其僚共论之。
é zhuǎn gōng bù shàng shū jiān shì dú bù suì xiāng
俄转工部尚书兼侍读,布遂相。
jì xiè biǎo yǒu nìng chén zhī yǔ dì wèn wèi shuí duì yuē céng bù yě
稷谢表有佞臣之语,帝问为谁,对曰:"曾布也。
bì xià chì zhī wài jùn zé tiān xià shì dìng yǐ
陛下斥之外郡,则天下事定矣。
gǎi lǐ bù
"改礼部。
lùn sòng yòng chén bù dàng cì měi shì bù wéi shū chì
论宋用臣不当赐美谥,不为书敕。
zhé zōng shēng fù yì gōng chén pèi xiǎng jì yǐ wéi dāng yòng sī mǎ guāng lǚ gōng zhe
哲宗升祔,议功臣配享,稷以为当用司马光、吕公著。
huò wèi èr rén cháng dé zuì bù kě yòng
或谓二人尝得罪,不可用。
jì yuē zhǐ lùn qí yǒu gōng yú shí ěr rú táng wǔ wáng qǐ fēi dé zuì yú zhōng zōng hé xián yú pèi xiǎng
稷曰:"止论其有功于时尔,如唐五王岂非得罪于中宗,何嫌于配享?
yòu yán bì xià yǐ jiàn zhōng jìng guó jì yuán chén wèi zūn xián nà jiàn shě jǐ cóng rén shì wèi jiàn zhōng
"又言:"陛下以'建中靖国'纪元,臣谓尊贤纳谏,舍己从人,是谓'建中';
bù zuò qí jì yín qiǎo wú shǐ jìn xí zhāo quán shì wèi jìng guó
不作奇技淫巧,毋使近习招权,是谓'靖国'。
yǐ fù tǐ yuán jǐn shǐ zhī yì
以副体元谨始之义。
jìn nèi zhī jǐn yuán gōng lián wéi dì yī jì yán rén zōng qīn rù yòng huáng shī fú yù yòng jiān zēng yi shǒu jiā fǎ
"禁内织锦缘宫帘为地衣,稷言:"仁宗衾褥用黄𫄟,服御用缣缯,宜守家法。
zhào ba zhī
"诏罢之。
jì jìn yán shǒu zhèng dì dài zhī hòu jiāng chù zhī shàng shū zuǒ chéng ér jī wǔ guì jìn bù dé liú jìng yǐ shū mì zhí xué shì shǒu yuè
稷尽言守正,帝待之厚,将处之尚书左丞,而积忤贵近,不得留,竟以枢密直学士守越。
cài jīng de zhèng xiū gù yuàn biǎn hǎi zhōu tuán liàn fù shǐ dào zhōu bié jià ān zhì tāi zhōu
蔡京得政,修故怨,贬海州团练副使、道州别驾,安置台州。
chú míng xǐ jiàn zhōu shāo fù cháo qǐng láng
除名徙建州,稍复朝请郎。
zú nián qī shí wǔ
卒,年七十五。
jiàn yán zhōng zhuī fù xué shì shì yuē qīng mǐn
建炎中,追复学士,谥曰清敏。
chū wén yàn bó cháng pǐn jì wéi rén shì zhào biàn jí cì shì jiē yǐ qīng dé míng
初,文彦博尝品稷为人似赵抃,及赐谥,皆以"清"得名。
jì sān rèn yán zé měi cǎo shū bì mì shì zǐ dì yì bù dé jiàn
稷三任言责,每草疏,必密室,子弟亦不得见。
tuì duō fén gǎo wèi cháng yǐ shí zhèng yǔ rén
退多焚稿,未尝以时政语人。
suǒ jiàn shì rú zhāng tíng jiān mǎ juān chén guàn chén shī xī zōu hào cài zhào jiē zhī míng dāng shì yún
所荐士如张庭坚、马涓、陈瓘、陈师锡、邹浩、蔡肇,皆知名当世云。
lùn yuē xī níng xíng xīn fǎ qīng jìn shào nián zhēng qū jìng jìn lǎo chéng zhī wù zhě qūn xún yǐn tuì hé qí jiàn jǐ zhī míng yé
论曰:熙宁行新法,轻进少年争趋竞进,老成知务者逡巡引退,何其见几之明耶?
xiè yì lùn kǎi qiē jīng liàn mín shì qīng miáo fǎ xíng xiè dú fān rán qiú qù zhì jiǒng pò bù kān fú xù yě
獬议论剀切,精练民事,青苗法行,獬独幡然求去,至窘迫不堪,弗恤也。
xiāng fèn qǐ hǎi yú lǚ zhé bù biàn xué zhě zú cóng ér huà nǎi xīn mín shì sǐ yóu bù yǐ
襄奋起海隅,屡折不变,学者卒从而化,乃心民事,死犹不已。
gōng fǔ yǐ wǔ ān shí jiàn chù zhū wèi jiàn guān bù néng yán zhì miǎn yì qǔ yíng zhū fāng lì zhēng suǒ wèi bù chuǎi qí běn zhě yú
公辅以忤安石见黜,洙为谏官不能言,至免役取赢,洙方力争,所谓不揣其本者欤!
jì hé cài jīng lùn sī mǎ guāng lǚ gōng zhe dāng pèi xiǎng miào tíng gài yì míng shì cóng yě
稷劾蔡京,论司马光、吕公著当配享庙庭,盖亦名侍从也。
lǚ huì zì xiàn kě kāi fēng rén
吕诲,字献可,开封人。
zǔ duān xiāng tài zōng zhēn zōng
祖端,相太宗、真宗。
huì xìng chún hòu jiā jū lì xué bù wàng yú rén jiāo
诲性纯厚,家居力学,不妄与人交。
jìn shì dēng dì yóu tún tián yuán wài láng wèi diàn zhōng shì yù shǐ
进士登第,由屯田员外郎为殿中侍御史。
shí tíng chén duō shàng zhāng jié rén zuì huì yán tái jiàn guān xǔ fēng wén yán shì gài yù guǎng cǎi nà yǐ bǔ quē zhèng
时廷臣多上章讦人罪,诲言:"台谏官许风闻言事,盖欲广采纳以补阙政。
gǒu fēi zhí fēn shì wèi qīn guān
苟非职分,是为侵官。
jīn nǎi dǐ chì píng shēng bào yáng ài mèi kè bó zhī tài jìn yǐ chéng fēng qǐng xià zhào chéng gé
今乃诋斥平生,暴扬暧昧,刻薄之态浸以成风,请下诏惩革。
shū mì fù shǐ chéng kān jié guì xìng zhì wèi zhèng dì huì shū qí guò yǐ xuān huī shǐ pàn yán zhōu
"枢密副使程戡结贵幸,致位政地,诲疏其过,以宣徽使判延州。
fù shàng yán kān yǐ fēi cái ba bù yí gèng wěi biān rèn
复上言:"戡以非才罢,不宜更委边任;
xuān huī shǐ de gāo wèi zhòng fēi kān suǒ dāng de yě
宣徽使地高位重,非戡所当得也。
yǎn guó gōng zhǔ bù qí fu yè kāi jìn mén rù su
"兖国公主薄其夫,夜开禁门入诉。
huì qǐng bìng hé hūn lì qiě zhì zhǔ dì huàn zhě zuì xī zhú zhī
诲请并劾阍吏,且治主第宦者罪,悉逐之。
yù yào gòng fèng guān sì rén yáo lǐng tuán liàn shǐ yù qián zhōng zuǒ dāng tài fù liú huì hé shū mì shǐ sòng xiáng yīn qiú yuán zhù xùn sī wěn fǎ
御药供奉官四人遥领团练使,御前忠佐当汰复留,诲劾枢密使宋庠阴求援助,徇私紊法。
zhào ba xiáng ér yòng chén shēng zhī wèi fù shǐ huì yòu lùn zhī
诏罢庠而用陈升之为副使,诲又论之。
shēng zhī jì qù huì yì chū zhī jiāng zhōu shí jiā yòu liù nián yě
升之既去,诲亦出知江州,时嘉祐六年也。
shàng shū qǐng zǎo jiàn huáng sì yuē qiè wén zhōng wài chén liáo yǐ shèng sì wèi lì lǚ yǒu mì shū qǐng zé zōng rén
上疏请蚤建皇嗣,曰:"窃闻中外臣僚,以圣嗣未立,屡有密疏请择宗人。
wéi bì xià sī zhōng yán fèn dú duàn yǐ è wèi rán zhī luàn
唯陛下思忠言,奋独断,以遏未然之乱。
yòu wén tài shǐ zòu huì chán xīn sù qǐng bèi xī běi
又闻太史奏,彗躔心宿,请备西北。
àn tiān wén zhì xīn wèi tiān wáng zhèng wèi qián xīng wèi tài zǐ zhí zé shī shì míng zé jiàn xiáng
按《天文志》,心为天王正位,前星为太子,直则失势,明则见祥。
jīn jì zhí qiě àn ér yāo huì chéng zhī chén kǒng jiù zhèng bù dú zài xī běi yě
今既直且暗,而妖彗乘之,臣恐咎证不独在西北也。
zì xià jí qiū yǔ yín dì zhèn yīn shèng zhī lì gù yǒu míng fú
自夏及秋,雨淫地震,阴盛之沴,固有冥符。
jìn zhě zōng shì zhī zhōng é yán shì lù liú chuán sì fāng rén xīn hài huò kuī yú zhī zhì kě bù fáng qí jiàn zāi
近者宗室之中,讹言事露,流传四方,人心骇惑,窥觎之志,可不防其渐哉!
yuàn wèi shè jì zōng miào jì shěn zé qīn xián jī hé tiān yì chén móu yǐ dìng dāng shǐ tiān xià gòng zhī
愿为社稷宗庙计,审择亲贤,稽合天意,宸谋已定,当使天下共知。
wàn yī yǒu jiān chén fù huì qí jiān yáng wèi zhōng shí yǐ huǎn shàng xīn cǐ wéi huàn zuì dà bù kě bù chá yě
万一有奸臣附会其间,阳为忠实,以缓上心,此为患最大,不可不察也。
rén zōng yǐ huì zhāng fù zhōng shū hán qí yóu cǐ dìng yì
"仁宗以诲章付中书韩琦,由此定议。
zhào wèi shì yù shǐ gǎi tóng zhī jiàn yuàn
召为侍御史,改同知谏院。
yīng zōng bù yù huì qǐng huáng tài hòu rì mìng dà chén yī yuán yǔ huái yáng wáng shì jìn yào ěr
英宗不豫,诲请皇太后日命大臣一员,与淮阳王视进药饵。
dōu zhī rèn shǒu zhōng yòng shì jiǔ dì zhī lì fēi shǒu zhōng yì shù jiàn dié dōng cháo bō wèi è yán nèi wài xiōng jù
都知任守忠用事久,帝之立非守忠意,数间谍东朝,播为恶言,内外汹惧。
huì shàng liǎng gōng shū kāi chén dà yì cí zhǐ shēn qiè duō rén suǒ nán yán zhě
诲上两宫书,开陈大义,词旨深切,多人所难言者。
dì jí xiǎo yù lǚ yán qǐ qīn wàn jǐ
帝疾小愈,屡言乞亲万几。
tài hòu guī zhèng huì yán yú dì yuē hòu fǔ zuǒ xiān dì lì nián yuè tiān xià shì duō yǐ
太后归政,诲言于帝曰:"后辅佐先帝历年,阅天下事多矣。
shì zhī dà zhě yi guān bái zī fǎng rán hòu xíng shì fú gǎn zhuān
事之大者,宜关白咨访然后行,示弗敢专。
suì lùn shǒu zhōng píng shēng zuì è bìng qí dǎng shǐ zhāo xī cuàn zhī nán fāng
"遂论守忠平生罪恶,并其党史昭锡窜之南方。
nèi chén wáng zhāo míng děng wéi shǎn xī sì lù qián xiá zhuān zhǔ fán bù
内臣王昭明等为陕西四路钤辖,专主蕃部。
huì yán zì táng yǐ lái jǔ bīng bù lì wèi yǒu bù zì jiān jūn zhě
诲言:"自唐以来,举兵不利,未有不自监军者。
jīn zǒu mǎ chéng shòu guān pǐn zhì bēi yí lù yǐ bù shèng qí hài kuàng qián xiá hu
今走马承受官品至卑,一路已不胜其害,况钤辖乎?
zú ba zhī
"卒罢之。
zhì píng èr nián qiān bīng bù yuán wài láng jiān shì yù shǐ zhī zá shì
治平二年,迁兵部员外郎,兼侍御史知杂事。
shàng yán tái jiàn zhě rén zhǔ zhī ěr mù qī bǔ yì cōng míng yǐ fáng yōng bì
上言:"台谏者,人主之耳目,期补益聪明,以防壅蔽。
jiù sān yuàn yù shǐ cháng yǒu èr shí yuán ér hòu yì shuāi jiǎn gài zhí zhèng zhě bù yù zhǔ shàng wén zhōng wài zhī quē shī
旧三院御史,常有二十员,而后益衰减,盖执政者不欲主上闻中外之阙失。
jīn tái quē zhōng chéng yù lì wǔ yuán wéi sān rén zài zhí fēng zhāng shí shàng bào wén zhě bā jiǔ
今台阙中丞,御吏五员,惟三人在职,封章十上,报闻者八九。
jiàn guān èr rén yī tā qiān yī chū shǐ yán lù yōng sè wèi yǒu rú jīn rì zhī shèn zhě
谏官二人,一他迁,一出使,言路壅塞,未有如今日之甚者。
qiè wèi bì xià xiū zhī
窃为陛下羞之。
dì lǎn zòu jí mìng shào bì zhī jiàn yuàn
"帝览奏,即命邵必知谏院。
yú shì pú yì qǐ shì cóng qǐng chēng wáng wèi huáng bó zhōng shū bù yǐ wéi rán huì yǐn yì gù zhēng
于是濮议起,侍从请称王为皇伯,中书不以为然,诲引义固争。
huì qiū dà shuǐ huì yán bì xià yǒu guò jǔ ér zāi lì jù zuò wéi pú wáng yī shì shī zhōng cǐ jiǎn zōng miào zhī fá yě
会秋大水,诲言:"陛下有过举而灾沴遽作,惟濮王一事失中,此简宗庙之罚也。
jiāo miào lǐ bì fù shēn qián yì qī shàng zhāng bù tīng
"郊庙礼毕,复申前议,七上章,不听;
qǐ jiě tái zhí yì bù tīng
乞解台职,亦不听。
suì hé zǎi xiàng hán qí bù zhōng wǔ zuì yuē zhāo líng zhī tǔ wèi gàn jù yù zhuī chóng pú wáng shǐ bì xià hòu suǒ shēng ér báo suǒ jì lóng xiǎo zōng ér jué dà zōng
遂劾宰相韩琦不忠五罪,曰:"昭陵之土未干,遽欲追崇濮王,使陛下厚所生而薄所继,隆小宗而绝大宗。
yán zhě lùn biàn lěi yuè qí yóu suì fēi bù wéi gǎi zhèng zhōng wài fèn yù wàn kǒu yī cí
言者论辨累月,琦犹遂非,不为改正,中外愤郁,万口一词。
yuàn chù jū wài fān yǐ wèi shì lùn
愿黜居外藩,以慰士论。
yòu yǔ yù shǐ fàn chún rén lǚ dà fáng gòng hé ōu yáng xiū shǒu kāi xié yì yǐ wǎng dào shuō rén zhǔ yǐ jìn lì fù xiān dì xiàn bì xià yú guò jǔ
"又与御史范纯仁、吕大防共劾欧阳修"首开邪议,以枉道说人主,以近利负先帝,陷陛下于过举"。
jiē bù bào
皆不报。
yǐ ér zhào pú wáng chēng qīn huì děng zhī yán bù yòng jí shàng hái gào chì jū jiā dài zuì qiě yán yǔ fǔ chén shì nán liǎng lì
已而诏濮王称亲,诲等知言不用,即上还告敕,居家待罪,且言与辅臣势难两立。
dì yǐ wèn zhí zhèng xiū yuē yù shǐ yǐ wéi lǐ nán bìng lì ruò chén děng yǒu zuì dāng liú yù shǐ
帝以问执政,修曰:"御史以为理难并立,若臣等有罪,当留御史。
dì yóu yù jiǔ zhī mìng chū yù shǐ jì ér yuē bù yí zé zhī tài zhòng
"帝犹豫久之,命出御史,既而曰:"不宜责之太重。
nǎi xià qiān huì gōng bù yuán wài láng zhī qí zhōu
"乃下迁诲工部员外郎、知蕲州。
shén zōng lì xǐ jìn zhōu jiā jí xián diàn xiū zhuàn zhī hé zhōng fǔ
神宗立,徙晋州,加集贤殿修撰、知河中府。
zhào wèi yán tiě fù shǐ zhuó tiān zhāng gé dài zhì fù zhī jiàn yuàn bài yù shǐ zhōng chéng
召为盐铁副使,擢天章阁待制,复知谏院,拜御史中丞。
chū zhōng zhǐ xià jīng dōng mǎi jīn shù wàn liǎng yòu lìng guǎng dōng shì zhēn zhū chuán yún jiāng bèi gōng zhōng shí gé yòng dù
初,中旨下京东买金数万两,又令广东市真珠,传云将备宫中十阁用度。
huì yán bì xià chūn qiū fù shèng rán cōng míng ruì zhī yǐ tiān xià wèi xīn bì bù liú shén yú cǐ yuàn jí ba zhī
诲言:"陛下春秋富盛,然聪明睿知,以天下为心,必不留神于此,愿亟罢之。
wáng ān shí zhí zhèng shí duō wèi dé rén
王安石执政,时多谓得人。
huì yán qí bù tōng shí shì dà yòng zhī zé fēi suǒ yi
诲言其不通时事,大用之,则非所宜。
zhù zuò zuǒ láng zhāng pì guāng shàng yán qí wáng hào yi qiān jū wài dǐ
著作佐郎章辟光上言,岐王颢宜迁居外邸。
huáng tài hòu nù dì lìng zhì qí lí jiàn zhī zuì
皇太后怒,帝令治其离间之罪。
ān shí wèi wú zuì
安石谓无罪。
huì qǐng xià pì guāng lì bù cóng suì shàng shū hé ān shí yuē dà jiān sì zhōng dà nìng shì xìn ān shí wài shì piáo yě zhōng cáng qiǎo zhà bì xià yuè qí cái biàn ér wěi rèn zhī
诲请下辟光吏,不从,遂上疏劾安石曰:"大奸似忠,大佞似信,安石外示朴野,中藏巧诈,陛下悦其才辨而委任之。
ān shí chū wú yuǎn lüè wéi wu gǎi zuò lì yì wǎng shàng qī xià wén yán shì fēi wù tiān xià cāng shēng bì sī rén yě
安石初无远略,惟务改作立异,罔上欺下,文言饰非,误天下苍生,必斯人也。
rú jiǔ jū miào táng bì wú ān jìng zhī lǐ
如久居庙堂,必无安静之理。
pì guāng zhī móu běn ān shí jí lǚ huì qīng suǒ dǎo
辟光之谋,本安石及吕惠卿所导。
pì guāng yáng yán cháo tíng ruò shēn zuì wǒ wǒ zhōng bù zhì cǐ èr rén
辟光扬言:'朝廷若深罪我,我终不置此二人。
gù lì jiā yíng jiù
'故力加营救。
yuàn chá yú yǐn fú zhì zhī shì lùn rán hòu zhī chén yán zhī dāng fǒu
愿察于隐伏,质之士论,然后知臣言之当否。
dì fāng zhù yǐ ān shí hái qí zhāng
"帝方注倚安石,还其章。
huì qiú qù dì wèi céng gōng liàng yuē ruò chū huì kǒng ān shí bù zì ān
诲求去,帝谓曾公亮曰:"若出诲,恐安石不自安。
ān shí yuē chén yǐ shēng xǔ guó bì xià chù zhī yǒu yì chén hé gǎn yǐ xíng jì zì xián gǒu wèi qù jiù
"安石曰:"臣以身许国,陛下处之有义,臣何敢以形迹自嫌,苟为去就。
nǎi chū huì zhī dèng zhōu
"乃出诲知邓州。
sū sòng dāng zhì gōng liàng wèi zhī yuē pì guāng zhì píng sì nián shàng shū shí ān shí zài jīn líng huì qīng jiān háng zhōu jiǔ shuì ān dé ér jiào zhī
苏颂当制,公亮谓之曰:"辟光治平四年上书时,安石在金陵,惠卿监杭州酒税,安得而教之?
gù zhì cí yún dǎng xiǎo rén jiāo zèn zhī yán sì wǎng shàng wú gēn zhī yǔ
"故制词云:"党小人交谮之言,肆罔上无根之语。
zhì chū dì yǐ jiù sòng yǐ gōng liàng zhī yán gào nǎi zhī pì guāng zhì píng shí zì yán tā shì fēi cǐ yě
"制出,帝以咎颂,以公亮之言告,乃知辟光治平时自言他事,非此也。
huì zhī jiāng yǒu yán yě sī mǎ guāng quàn zhǐ zhī huì yuē ān shí suī yǒu shí míng rán hǎo zhí piān jiàn qīng xìn jiān huí xǐ rén nìng jǐ
诲之将有言也,司马光劝止之,诲曰:"安石虽有时名,然好执偏见,轻信奸回,喜人佞己。
tīng qí yán zé měi shī yú yòng zé shū
听其言则美,施于用则疏;
zhì zhū zǎi fǔ tiān xià bì shòu qí huò
置诸宰辅,天下必受其祸。
qiě shàng xīn sì wèi suǒ yǔ zhāo xī tú yì zhě èr sān zhí zhèng ér yǐ gǒu fēi qí rén jiāng bài guó shì
且上新嗣位,所与朝夕图议者,二三执政而已,苟非其人,将败国事。
cǐ nǎi fù xīn zhī jí jiù zhī wéi kǒng bù dǎi gù kě huǎn yé
此乃腹心之疾,救之惟恐不逮,顾可缓耶?
huì jì chì ān shí yì héng
"诲既斥,安石益横。
guāng yóu zé fú huì zhī xiān jiàn zì yǐ wéi bù jí yě
光由则服诲之先见,自以为不及也。
míng nián gǎi zhī hé nán mìng wèi xià ér qǐn jí yǐ
明年,改知河南,命未下而寝疾矣。
xuán tí jǔ chóng fú gōng yǐ jí biǎo qiú zhì shì yuē chén běn wú sù jí yī zhě yòng shù guāi fāng wàng tóu tāng jì lǜ rèn qíng yì chà zhī zhǐ xià huò yán sì zhī
旋提举崇福宫,以疾表求致仕曰:"臣本无宿疾,医者用术乖方,妄投汤剂,率任情意,差之指下,祸延四支。
yī shēn zhī wēi gù wú zú xù nài jiǔ zú zhī tuō hé
一身之微,固无足恤,奈九族之托何!
gài yǐ shēn jí yù cháo zhèng yě
"盖以身疾谕朝政也。
huì sān jū yán zé jiē yǐ tán zòu dà chén ér qù yī shí tuī qí gěng zhí
诲三居言责,皆以弹奏大臣而去,一时推其鲠直。
jū bìng kùn yóu dàn xī fèn tàn yǐ tiān xià shì wéi yōu
居病困,犹旦夕愤叹,以天下事为忧。
jì gé sī mǎ guāng wǎng shěng zhī zhì zé mù yǐ míng
既革,司马光往省之,至则目已瞑。
wén guāng kū juě rán ér qǐ zhāng mù qiáng shì yuē tiān xià shì shàng kě wèi jūn shí miǎn zhī
闻光哭,蹶然而起,张目强视曰:"天下事尚可为,君实勉之。
guāng yuē gèng yǒu yǐ jiàn shǔ hu
"光曰:"更有以见属乎?
yuē wú yǒu
"曰:"无有。
suì zú nián wǔ shí bā hǎi nèi wén zhě tòng xī zhī
"遂卒,年五十八,海内闻者痛惜之。
yuán yòu chū lǚ dà fáng fàn chún rén liú zhì biǎo qí zhōng zhào zèng tōng yì dài fū yǐ qí zi yóu gēng wèi tài cháng sì tài zhù
元祐初,吕大防、范纯仁、刘挚表其忠,诏赠通议大夫,以其子由庚为太常寺太祝。
zì huì bà qù yù shǐ liú shù liú qí qián yǐ jiē yǐ yán ān shí bèi chù
自诲罢去,御史刘述、刘琦、钱𫖮皆以言安石被黜。
liú shù zì xiào shū hú zhōu rén
刘述字孝叔,湖州人。
jǔ jìn shì wèi yù shǐ tái zhǔ bù zhī wēn yào zhēn sān zhōu tí diǎn jiāng xī xíng yù lèi guān dōu guān yuán wài láng liù nián bù zòu kǎo gōng kè
举进士,为御史台主簿,知温、耀、真三州,提点江西刑狱,累官都官员外郎,六年不奏考功课。
zhī shěn guān yuàn hú sù yán qí chén jìng yǒu shǒu tè qiān bīng bù yuán wài láng gǎi jīng hú nán běi jīng xi lù zhuǎn yùn shǐ zài yǐ tán ēn qiān xíng bù láng zhōng
知审官院胡宿言其沉静有守,特迁兵部员外郎,改荆湖南北、京西路转运使,再以覃恩迁刑部郎中。
shén zōng lì zhào wèi shì yù shǐ zhī zá shì yòu shí yī nián bù zòu kè
神宗立,召为侍御史知杂事,又十一年不奏课。
dì zhī qí jiǔ cì shòu lì bù láng zhōng
帝知其久次,授吏部郎中。
cháng yán qù shē dāng zì hòu gōng shǐ zhāng pì guāng yi zhū gāo jū jiǎn yi chù zhāng fāng píng bù dàng cān dà zhèng wáng gǒng chén bù dàng chú xuān huī shǐ
尝言去奢当自后宫始,章辟光宜诛,高居简宜黜,张方平不当参大政,王拱辰不当除宣徽使。
jiē bù bào
皆不报。
téng fu wèi zhōng chéng shù jiāng lùn zhī
滕甫为中丞,述将论之。
fu wén xiān qǐng duì
甫闻,先请对。
fu tuì shù nǎi yán fu wéi yán guān wú suǒ fā míng qiě zhì qí yǐn tè
甫退,述乃言甫为言官无所发明,且擿其隐慝。
dì yuē fu yù shì zhé zhēng bì yì shén duō dàn wài rén bù zhī ěr
帝曰:"甫遇事辄争,裨益甚多,但外人不知耳。
fu tán qīng měi bù chuò kǒu qīng wú yán yě
甫谈卿美不辍口,卿无言也。
wáng ān shí cān zhī zhèng shì dì xià zhào zhuān lìng zhōng chéng jǔ yù shǐ bù xiàn guān gāo bēi
王安石参知政事,帝下诏专令中丞举御史,不限官高卑。
zhào biàn zhēng zhī fú de
赵抃争之,弗得。
shù yán jiù zhì jǔ yù shǐ guān xū zhōng xíng yuán wài láng zhì tài cháng bó shì zī rèn xū shí lì tōng pàn yòu bì hàn lín zhòng xué shì yǔ běn tái chéng zá hù jǔ
述言:"旧制,举御史官,须中行员外郎至太常博士,资任须实历通判,又必翰林众学士与本台丞杂互举。
gài zhòng yì qiān jǔ zé gè wu jìn xīn bù róng yǒu piān bì sī ài zhī huàn
盖众议佥举,则各务尽心,不容有偏蔽私爱之患。
jīn zhuān wěi zhōng chéng zé ài zēng zài yú yī jǐ
今专委中丞,则爱憎在于一己。
ruò yī yī dé rén yóu bù zhì shēng shì
若一一得人,犹不至生事;
wàn yī fēi qí rén jiāng shòu quán chén shǔ tuō zì lì dǎng yuán bù fù jǐ zhě dé yǐ zhòng shāng méi niè wū xiàn qí bì bù yī
万一非其人,将受权臣属托,自立党援,不附己者得以中伤,媒蘖诬陷,其弊不一。
fu biàn gēng fǎ dù qí shì bù qīng ér zhǐ shì cān zhī zhèng shì èr rén tóng shū zhá zi
夫变更法度,其事不轻,而止是参知政事二人,同书札子。
qiě zǎi xiàng fù bì zàn yè gào céng gōng liàng yǐ rù cháo tái guān jīn bù quē rén hé zhì jí jí rú cǐ
且宰相富弼暂谒告,曾公亮已入朝,台官今不阙人,何至急疾如此!
yuàn shōu hái qián zhǐ sì bì chū yǔ gōng liàng tóng yì rán hòu xíng zhī
愿收还前旨,俟弼出,与公亮同议,然后行之。
fú tīng
"弗听。
shù jiān pàn xíng bù ān shí zhēng móu shā xíng míng shù bù yǐ wéi shì
述兼判刑部,安石争谋杀刑名,述不以为是。
jí chì xià shù fēng hái zhōng shū zòu zhí bù yǐ
及敕下,述封还中书,奏执不已。
ān shí bái dì zhào kāi fēng fǔ tuī guān wáng kè chén hé shù zuì
安石白帝,诏开封府推官王克臣劾述罪。
yú shì shù lǜ yù shǐ liú qí qián yǐ gòng shàng shū yuē ān shí zhí zhèng yǐ lái wèi yú shù yuè zhōng wài rén qíng áo rán xū dòng
于是述率御史刘琦、钱𫖮共上疏曰:"安石执政以来,未逾数月,中外人情嚣然胥动。
gài yǐ zhuān sì xiōng yì qīng yì xiàn dù wú jì dàn zhī xīn gù yě
盖以专肆胸臆,轻易宪度,无忌惮之心故也。
bì xià rèn xián qiú zhì cháng ruò jī kě gù zhì ān shí zhèng fǔ
陛下任贤求治,常若饥渴,故置安石政府。
bì yù zhì shí rú táng yú ér fǎn cāo guǎn shāng quán zhà zhī shù guī yǐ qǔ mèi
必欲致时如唐、虞,而反操管、商权诈之术,规以取媚。
suì yǔ chén shēng zhī hé móu qīn sān sī lì bǐng qǔ wèi jǐ gōng
遂与陈升之合谋,侵三司利柄,取为己功;
kāi jú shè guān yòng bā rén zhě fēn háng tiān xià jīng hài wù tīng dòng yáo rén xīn
开局设官,用八人者分行天下,惊骇物听,动摇人心。
qù nián yīn xǔ zūn wén guò shì fēi wàng yì zì shǒu àn wèn zhī fǎ ān shí rèn yī piān zhī jiàn gǎi lì xīn yì yǐ hài tiān xià dà gōng
去年因许遵文过饰非,妄议自首按问之法,安石任一偏之见,改立新议,以害天下大公。
zhāng pì guāng xiàn qí dǐ qiān wài zhī shuō shū jiān gǔ ròu zuì bù róng zhū
章辟光献岐邸迁外之说,疏间骨肉,罪不容诛。
lǚ huì děng lián zhāng lùn zòu qǐ jiā cuàn zhú
吕诲等连章论奏,乞加窜逐。
bì xià suī xǔ qí qǐng ān shí dú jìn gǔ yán yíng huò shèng tīng
陛下虽许其请,安石独进瞽言,荧惑圣听。
bì xià yǐ wéi ài jǐ yǐn rěn bù xíng
陛下以为爱己,隐忍不行。
xiān cháo suǒ lì zhì dù zì yi shì shì zǐ sūn shǒu ér wù shī
先朝所立制度,自宜世世子孙,守而勿失;
nǎi yù shì shì gēng zhāng fèi ér bù yòng
乃欲事事更张,废而不用。
ān shí zì yìng jǔ lì guān zūn shàng yáo shùn zhī dào yǐ chàng lǜ xué zhě gù shì rén zhī xīn mǐ bù guī xiàng wèi zhī wèi xián
安石自应举历官,尊尚尧、舜之道,以倡率学者,故士人之心靡不归向,谓之为贤。
bì xià yì wén ér zhī zhī suì zhèng wèi gōng fǔ
陛下亦闻而知之,遂正位公府。
zāo shí de jūn rú cǐ zhī zhuān nǎi shǒu jiàn cái lì zhī yì wu wéi róng yuè yán xíng guāi lì yī zhì yú cǐ
遭时得君如此之专,乃首建财利之议,务为容悦,言行乖戾,一至于此。
gāng hěn zì rèn zé yòu shén yān
刚狠自任,则又甚焉。
jiān xǔ zhuān quán zhī rén qǐ yi chù zhī miào táng yǐ luàn guó jì
奸许专权之人,岂宜处之庙堂,以乱国纪!
yuàn zǎo bà zhú yǐ wèi ān tiān xià yuán yuán zhī xīn
愿早罢逐,以慰安天下元元之心。
céng gōng liàng wèi jū chéng bì bù néng jié zhōng xǔ guó fǎn yǒu wèi bì zhī yì yīn zì jié yuán yǐ gù chǒng jiǔ fáng xián lù yì yi chì miǎn
曾公亮位居丞弼,不能竭忠许国,反有畏避之意,阴自结援以固宠,久妨贤路,亦宜斥免。
zhào biàn zé kuò náng gǒng shǒu dàn wu yī wéi dà chén shì jūn qǐ dāng rú shì
赵抃则括囊拱手,但务依违大臣,事君岂当如是!
shū shàng ān shí zòu xiān biǎn qí yǐ jiān chù qú zhōu yán wù
疏上,安石奏先贬琦、𫖮监处、衢州盐务。
gōng liàng yí tài zhòng ān shí yuē jiǎng zhī qí yì jiàng jiān dāng cóng zhī
公亮疑太重,安石曰:"蒋之奇亦降监,当从之。
sī mǎ guāng nǎi shàng shū yuē chén wén kǒng zǐ yuē shǒu dào bù rú shǒu guān
"司马光乃上疏曰:"臣闻孔子曰:'守道不如守官。
mèng zǐ yuē yǒu yán zé zhě bù dé qí yán zé qù
'孟子曰:'有言责者,不得其言则去。
cǐ gǔ jīn tōng yì rén chén zhī dà jié yě
'此古今通义,人臣之大节也。
bǐ móu shā yǐ shāng zì shǒu xíng míng tiān xià jiē zhī qí fēi
彼谋杀已伤自首刑名,天下皆知其非。
cháo tíng jì wéi zhòng yì ér xíng zhī yòu yǐ shǒu guān zhī chén ér zuì zhī chén kǒng shī tiān xià zhī xīn yě
朝廷既违众议而行之,又以守官之臣而罪之,臣恐失天下之心也。
fu xiè shí yīng zhān zhě qiú qí zhì yě zhì ér pēng zhī jiāng ān yòng zāi
夫绁食鹰鹯者,求其鸷也,鸷而烹之,将安用哉!
jīn qí yǐ suǒ zuò bù guò shū zhí nǎi yǐ wǔ fàn dà chén wěi jiā qiǎn zhé kǒng chén xià zì cǐ yǐ yán wéi huì
今琦、𫖮所坐,不过疏直,乃以迕犯大臣,猥加谴谪,恐臣下自此以言为讳。
qǐ hái qí běn zī yǐ jìng qún tīng
乞还其本资,以靖群听。
bù bào
"不报。
kāi fēng yù jù shù sān wèn bù chéng
开封狱具,述三问不承。
ān shí yù zhì zhī yù guāng yòu yǔ fàn chún rén zhēng zhī nǎi yì biǎn wèi tōng pàn
安石欲置之狱,光又与范纯仁争之,乃议贬为通判。
dì bù xǔ yǐ zhī jiāng zhōu
帝不许,以知江州。
yú suì tí jǔ chóng xǐ guān
逾岁,提举崇禧观。
zú nián qī shí èr shào xīng chū zèng mì gé xiū zhuàn
卒,年七十二,绍兴初,赠秘阁修撰。
liú qí zì gōng yù xuān chéng rén
刘琦,字公玉,宣城人。
bó xué qiáng lǎn lì zhì jùn jié
博学强览,立志峻洁。
yǐ dōu guān yuán wài láng tōng pàn xī zhōu
以都官员外郎通判歙州。
zhào wèi shì yù shǐ jiàn yán zì chéng suí zhōu shù zhì qiāng kòu yi qì zhī
召为侍御史,建言:"自城绥州,数致羌寇,宜弃之。
zhè xi kāi cáo qú yì shén xiǎo shǐ zhě zhāng dà qí shì yǐ gōng qiān guān
"浙西开漕渠,役甚小,使者张大其事,以功迁官。
yán zhě lùn qí fēi zhào qí jiù hé guān lì rén rén zhuì kǒng
言者论其非,诏琦就劾,官吏人人惴恐。
qí dàn àn shǒu móu èr rén ér yǐ
琦但按首谋二人而已。
jì biǎn tōng pàn dèng zhōu ér zú nián liù shí yī
既贬,通判邓州而卒,年六十一。
qián yǐ zì ān dào cháng zhōu wú xī rén
钱𫖮,字安道,常州无锡人。
chū wèi níng hǎi jūn jié dù tuī guān shǒu sūn miǎn yòng wēi yán wèi zhì shǔ lì bēn zǒu tīng mìng
初为宁海军节度推官,守孙沔用威严为治,属吏奔走听命。
yǐ dāng guān ér xíng wú suǒ róng náo yù bù kě bì zhēng zhī yóu shì dú jiàn qì zhòng
𫖮当官而行,无所容挠,遇不可,必争之,由是独见器重。
zhī gàn wū chéng èr xiàn jiē yǐ zhì xíng wén
知赣、乌程二县,皆以治行闻。
zhì píng mò yǐ jīn bù yuán wài láng wèi diàn zhōng shì yù shǐ lǐ xíng
治平末,以金部员外郎为殿中侍御史里行。
xǔ zūn yì móu shā àn wèn xíng míng wèi dìng ér rù pàn dà lǐ yǐ yǐ wéi yī rén piān cí bù kě yǐ mì tiān xià zhī fǎ zūn suǒ jiàn yū zhí bù kě yǐ dāng xíng fǎ zhī rèn
许遵议谋杀案问刑名,未定而入判大理,𫖮以为:"一人偏词,不可以汨天下之法,遵所见迂执,不可以当刑法之任。
bù cóng
"不从。
èr nián ér biǎn jiāng chū tái yú zhòng zhōng zé tóng liè sūn chāng líng yuē píng rì shì dà fū wèi cháng zhī jūn míng tú yǐ xī guān jīn líng mèi shì wáng ān shí wǎn zhuǎn jiàn jūn de wèi yù shǐ
二年而贬,将出台,于众中责同列孙昌龄曰:"平日士大夫未尝知君名,徒以昔官金陵,媚事王安石,宛转荐君,得为御史。
yì dāng shǎo sī zhí guó nài hé zhuān yù fù huì yǐ qiú měi guān
亦当少思执国,奈何专欲附会以求美官?
yǐ jīn dāng yuǎn cuàn jūn zì wèi de cè yá
𫖮今当远窜,君自谓得策邪?
wǒ shì jūn quǎn zhì zhī bù rú yě
我视君犬彘之不如也。
jí fú yī shàng mǎ qù
"即拂衣上马去。
hòu zì qú xǐ xiù zhōu
后自衢徙秀州。
jiā pín mǔ lǎo zhì gài dài qīn jiù yǐ gěi cháo bū ér yí rán wú zhé guān zhī sè
家贫母老,至丐贷亲旧以给朝晡,而怡然无谪官之色。
sū shì yí yǐ shī yǒu wū fǔ xiān shēng tiě zuò gān zhī jù shì yīn mù wéi tiě gān yù shǐ
苏轼遗以诗,有"乌府先生铁作肝"之句,世因目为"铁肝御史"。
zú nián wǔ shí sān
卒,年五十三。
zhèng xiá zì jiè fū fú zhōu fú qīng rén
郑侠,字介夫,福州福清人。
zhì píng zhōng suí fù guān jiāng níng bì hù kǔ xué
治平中,随父官江宁,闭户苦学。
wáng ān shí zhī qí míng yāo yǔ xiāng jiàn chēng jiǎng zhī
王安石知其名,邀与相见,称奖之。
jìn shì gāo dì tiáo guāng zhōu sī fǎ cān jūn
进士高第,调光州司法参军。
ān shí jū zhèng fǔ
安石居政府。
fán suǒ shī xíng mín jiān bù yǐ wèi biàn
凡所施行,民间不以为便。
guāng yǒu yí yù xiá yàn yì fù zòu ān shí xī rú qí qǐng
光有疑狱,侠谳议傅奏,安石悉如其请。
xiá gǎn wèi zhī jǐ sī yù jìn zhōng
侠感为知己,思欲尽忠。
zhì mǎn jìng rù dōu
秩满,径入都。
shí chū xíng shì fǎ zhī lìng xuǎn rén zhōng shì zhě chāo jīng guān ān shí yù shǐ yǐ shì jìn xiá yǐ wèi cháng xí fǎ cí
时初行试法之令,选人中式者超京官,安石欲使以是进,侠以未尝习法辞。
sān wǎng jiàn zhī wèn yǐ suǒ wén
三往见之,问以所闻。
duì yuē qīng miáo miǎn yì bǎo jiá shì yì shù shì yǔ biān bǐ yòng bīng zài xiá xīn bù néng wú qū qū yě
对曰:"青苗、免役、保甲、市易数事,与边鄙用兵,在侠心不能无区区也。
ān shí bù dá
"安石不答。
xiá tuì bù fù jiàn dàn shù yǐ shū yán fǎ zhī wèi mín hài zhě
侠退不复见,但数以书言法之为民害者。
jiǔ zhī jiān ān shàng mén
久之,监安上门。
ān shí suī bú yuè yóu shǐ qí zi pāng lái yǔ yǐ shì fǎ
安石虽不悦,犹使其子雱来,语以试法。
fāng zhì xiū jīng jú yòu yù pì wèi jiǎn tǎo gèng mìng qí kè lí dōng měi yù yì
方置修经局,又欲辟为检讨,更命其客黎东美谕意。
xiá yuē dú shū wú jǐ bù zú yǐ rǔ jiǎn tǎo
侠曰:"读书无几,不足以辱检讨。
suǒ yǐ lái qiú zhí jīng xiāng jūn mén xià ěr
所以来,求执经相君门下耳。
ér xiāng jūn fā yán chí lùn wú fēi yǐ guān jué wèi xiān suǒ yǐ dài shì zhě yì qiǎn yǐ
而相君发言持论,无非以官爵为先,所以待士者亦浅矣。
guǒ yù yuán xiá ér chéng jiù zhī qǔ qí suǒ xiàn lì mín biàn wù zhī shì xíng qí yī èr shǐ jìn ér wú kuì bù yì shàn hu
果欲援侠而成就之,取其所献利民便物之事,行其一二,使进而无愧,不亦善乎?
shì shí miǎn yì fǎ chū mín shāng xián yǐ wéi kǔ suī fù shuǐ shě fā dān zhōu tí chá zhī shǔ fēi nà qián zhě bù dé fàn yù
是时,免役法出,民商咸以为苦,虽负水、舍发、担粥、提茶之属,非纳钱者不得贩鬻。
shuì wù suǒ shì lì qián qí mò huò zhòng yú běn shāng rén zhì yǐ sǐ zhēng rú shì zhě bù yī
税务索市利钱,其末或重于本,商人至以死争,如是者不一。
xiá yīn dōng měi liè qí shì
侠因东美列其事。
wèi jǐ zhào xiǎo fū bì fàn zhě miǎn zhēng shāng zhī zhòng zhě shí sǔn qí qī tā jiē wú suǒ xíng
未几,诏小夫裨贩者免征,商之重者十损其七,他皆无所行。
shì shí zì xī níng liù nián qī yuè bù yǔ zhì yú qī nián zhī sān yuè rén wú shēng yì
是时,自熙宁六年七月不雨,至于七年之三月,人无生意。
dōng běi liú mín měi fēng shā mái yì fú xié sè dào léi jí chóu kǔ shēn wú wán yī
东北流民,每风沙霾曀,扶携塞道,羸瘠愁苦,身无完衣。
bìng chéng mín mǎi má sǎn mài fū hé mǐ wèi mí huò rú mù shí cǎo gēn zhì shēn bèi suǒ xiè ér fù wǎ jié mù mài yǐ cháng guān lěi lěi bù jué
并城民买麻糁麦麸,合米为糜,或茹木实草根,至身被锁械,而负瓦楬木,卖以偿官,累累不绝。
xiá zhī ān shí bù kě jiàn xī huì suǒ jiàn wèi tú zòu shū yì gé mén bù nà
侠知安石不可谏,悉绘所见为图,奏疏诣阁门,不纳。
nǎi jiǎ chēng mì jí fā mǎ dì shàng zhī yín tái sī
乃假称密急,发马递上之银台司。
qí lüè yún qù nián dà huáng qiū dōng kàng hàn mài miáo jiāo kū wǔ zhǒng bù rù qún qíng jù sǐ
其略云:"去年大蝗,秋冬亢旱,麦苗焦枯,五种不入,群情惧死;
fāng chūn zhǎn fá jié zé ér yú cǎo mù yú biē yì mò shēng suì
方春斩伐,竭泽而渔,草木鱼鳖,亦莫生遂。
zāi huàn zhī lái mò zhī huò yù
灾患之来,莫之或御。
yuàn bì xià kāi cāng lǐn zhèn pín fá qǔ yǒu sī póu kè bù dào zhī zhèng yī qiè bà qù
愿陛下开仓廪,赈贫乏,取有司掊克不道之政,一切罢去。
jì xià zhào hé qì shàng yìng tiān xīn yán wàn xìng chuí sǐ zhī mìng
冀下召和气,上应天心,延万姓垂死之命。
jīn tái jiàn chōng wèi zuǒ yòu fǔ bì yòu jiē tān wěi jìn lì shǐ fu bào dào huái shi zhī shì jiē bù yù yǔ zhī yán bì xià yǐ jué lù míng qì jià yù tiān xià zhōng xián ér shǐ rén rú cǐ shén fēi zōng miào shè jì zhī fú yě
今台谏充位,左右辅弼又皆贪猥近利,使夫抱道怀识之士,皆不欲与之言,陛下以爵禄名器,驾驭天下忠贤,而使人如此,甚非宗庙社稷之福也。
qiè wén nán zhēng běi fá zhě jiē yǐ qí shèng jié zhī shì shān chuān zhī xíng wèi tú lái xiàn liào wú yī rén yǐ tiān xià zhī mín zhì qī yù zǐ zhǎn sāng huài shě liú lí táo sàn huáng huáng bù gěi zhī zhuàng shàng wén zhě
窃闻南征北伐者,皆以其胜捷之势、山川之形,为图来献,料无一人以天下之民质妻鬻子,斩桑坏舍,流离逃散,遑遑不给之状上闻者。
chén jǐn yǐ zhú rì suǒ jiàn huì chéng yī tú dàn jīng yǎn mù yǐ kě tì qì
臣谨以逐日所见,绘成一图,但经眼目,已可涕泣。
ér kuàng yǒu shèn yú cǐ zhě hu
而况有甚于此者乎!
rú bì xià xíng chén zhī yán shí rì bù yǔ jí qǐ zhǎn chén xuān dé mén wài yǐ zhèng qī jūn zhī zuì
如陛下行臣之言,十日不雨,即乞斩臣宣德门外,以正欺君之罪。
shū zòu shén zōng fǎn fù guān tú cháng xū shù sì xiù yǐ rù
"疏奏,神宗反复观图,长吁数四,袖以入。
shì xī qǐn bù néng mèi
是夕,寝不能寐。
yì rì mìng kāi fēng tǐ fàng miǎn xíng qián sān sī chá shì yì sī nóng fā cháng píng cāng sān wèi jù xī hé suǒ yòng bīng zhū lù shàng mín wù liú sàn zhī gù
翌日,命开封体放免行钱,三司察市易,司农发常平仓,三卫具熙河所用兵,诸路上民物流散之故。
qīng miáo miǎn yì quán xi zhuī hū fāng tián bǎo jiá bìng ba fán shí yǒu bā shì
青苗、免役权息追呼,方田、保甲并罢,凡十有八事。
mín jiān huān jiào xiāng hè
民间欢叫相贺。
yòu xià zé gōng zhào qiú yán
又下责躬诏求言。
yuè sān rì dà yǔ yuǎn jìn zhān qià
越三日,大雨,远近沾洽。
fǔ chén rù hè dì shì yǐ xiá suǒ jìn tú zhuàng qiě zé zhī jiē zài bài xiè
辅臣入贺,帝示以侠所进图状,且责之,皆再拜谢。
ān shí shàng zhāng qiú qù wài jiān shǐ zhī suǒ xíng zhī yóu qún jiān qiè chǐ suì yǐ xiá fù yù shǐ zhì qí shàn fā mǎ dì zuì
安石上章求去,外间始知所行之由,群奸切齿,遂以侠付御史,治其擅发马递罪。
lǚ huì qīng shān wǎn yán yú dì yuē bì xià shù nián yǐ lái wàng mèi yǔ shí chéng cǐ měi zhèng tiān xià fāng bèi qí cì
吕惠卿、邓绾言于帝曰:"陛下数年以来,忘寐与食,成此美政,天下方被其赐;
yī dàn yòng kuáng fū zhī yán bà fèi dài jìn qǐ bù xī zāi
一旦用狂夫之言,罢废殆尽,岂不惜哉?
xiāng yǔ huán qì yú dì qián yú shì xīn fǎ yī qiè rú gù
"相与环泣于帝前,于是新法一切如故。
ān shí qù huì qīng zhí zhèng xiá yòu shàng shū lùn zhī
安石去,惠卿执政,侠又上疏论之。
réng qǔ táng wèi zhēng yáo chóng sòng jǐng lǐ lín fǔ lú sì chuán wèi liǎng zhóu tí yuē zhèng zhí jūn zǐ xié qǔ xiǎo rén shì yè tú jī
仍取唐魏征、姚崇、宋璟、李林甫、卢祀传为两轴,题曰《正直君子邪曲小人事业图迹》。
zài wèi zhī chén àn hé lín fu bèi ér fǎn yú chóng jǐng zhě gè yǐ qí lèi fù wéi shū xiàn zhī
在位之臣暗合林甫辈而反于崇、璟者,各以其类,复为书献之。
bìng yán jìn zhōng yǒu bèi jiǎ dēng diàn děng shì
并言禁中有被甲、登殿等事。
huì qīng zòu wèi bàng shàn biān guǎn tīng zhōu
惠卿奏为谤讪,编管汀州。
yù shǐ tái lì yáng zhōng xìn yè zhī yuē yù shǐ jiān mò bù yán ér jūn shàng shū bù yǐ shì yán zé zài jiān mén ér tái zhōng wú rén yě
御史台吏杨忠信谒之曰:"御史缄默不言,而君上书不已,是言责在监门而台中无人也。
qǔ huái zhōng míng chén jiàn shū èr zhì shòu xiá yuē yǐ cǐ wéi zhèng rén zhù
"取怀中《名臣谏疏》二帙授侠曰:"以此为正人助。
huì qīng bào qí shì qiě sǒu yù shǐ zhāng hǔ bìng hé féng jīng wèi dǎng yǔ
"惠卿暴其事,且嗾御史张琥并劾冯京为党与。
xiá xíng zhì tài kāng hái duì yù yù chéng huì qīng yì zhì zhī sǐ
侠行至太康,还对狱,狱成,惠卿议致之死。
dì yuē xiá suǒ yán fēi wéi shēn yě zhōng chéng yì kě jiā qǐ yi shēn zuì
帝曰:"侠所言非为身也,忠诚亦可嘉,岂宜深罪?
dàn xǐ yīng zhōu
"但徙英州。
jì zhì de sēng wū jiāng yā zhě jū zhī yīng rén wú pín fù guì jiàn jiē jiā jìng zhēng qiǎn zǐ dì cóng xué wèi zhù shì yǐ qiān
既至,得僧屋将压者居之,英人无贫富贵贱皆加敬,争遣子弟从学,为筑室以迁。
zhé zōng lì shǐ de guī
哲宗立,始得归。
sū shì sūn jué biǎo yán zhī yǐ wéi quán zhōu jiào shòu
苏轼、孙觉表言之,以为泉州教授。
yuán fú qī nián zài cuàn yú yīng
元符七年,再窜于英。
huī zōng lì shè zhī réng hái gù guān yòu wèi cài jīng suǒ duó zì shì bù fù chū
徽宗立,赦之,仍还故官,又为蔡京所夺,自是不复出。
bù yī lì shí píng chǔ tián yě rán yī yán yī huà wèi cháng wàng jūn
布衣粝食,屏处田野,然一言一话,未尝忘君。
xuān hé yuán nián zú nián qī shí jiǔ
宣和元年卒,年七十九。
lǐ rén jiē qí lǘ wèi zhèng gōng fang zhōu xiàn jiē sì zhī yú xué
里人揭其闾为郑公坊,州县皆祀之于学。
shào xī chū zhào zèng cháo fèng láng
绍熙初,诏赠朝奉郎。
guān qí sūn jiā zhèng wéi shān yīn wèi
官其孙嘉正为山阴尉。
lùn yuē huì yǐ yán sān chù shù qí yǐ qióng è zhì sǐ jiē chōng rán wú huǐ shēn suī bù ǒu ér shēng míng zé zhāo zhù yú tiān xià hòu shì yǐ
论曰:诲以言三黜,述、琦、𫖮穷厄至死,皆充然无悔,身虽不偶,而声名则昭著于天下后世矣。
xiá yǐ qū qū xiǎo guān suī wèi xìn ér jiàn néng yǐ piàn yán wù zhǔ yāng mín zhī fǎ jǐ yú yī jǔ ér kōng zhī gōng suī bù chéng ér cǐ xīn yì zú yǐ bái yú tiān xià hòu shì
侠以区区小官,虽未信而谏,能以片言悟主,殃民之法几于一举而空之,功虽不成,而此心亦足以白于天下后世。
lǚ huì qīng shān wǎn zhī zuì kě shèng zhū zāi
吕惠卿、邓绾之罪,可胜诛哉!