li gāng shàng
李纲上
li gāng zì bó jì shào wǔ rén yě zì qí zǔ shǐ jū wú xī
李纲，字伯纪，邵武人也，自其祖始居无锡。
fù kuí zhōng lóng tú gé dài zhì
父夔，终龙图阁待制。
gāng dēng zhèng hé èr nián jìn shì dì jī guān zhì jiān chá yù shǐ jiān quán diàn zhōng shì yù shǐ yǐ yán shì wǔ quán guì gǎi bǐ bù yuán wài láng qiān qǐ jū láng
纲登政和二年进士第，积官至监察御史兼权殿中侍御史，以言事忤权贵，改比部员外郎，迁起居郎。
xuān hé yuán nián jīng shī dà shuǐ gāng shàng shū yán yīn qì tài shèng dāng yǐ dào zéi wài huàn wèi yōu
宣和元年，京师大水，纲上疏言阴气太盛，当以盗贼外患为忧。
cháo tíng è qí yán zhé jiān nán jiàn zhōu shā xiàn shuì wù
朝廷恶其言，谪监南剑州沙县税务。
qī nián wèi tài cháng shǎo qīng
七年，为太常少卿。
shí jīn rén yū méng biān bào xiá zhì cháo tíng yì bì dí zhī jì zhào qǐ shī qín wáng mìng huáng tài zǐ wèi kāi fēng mù lìng shì cóng gè jù suǒ jiàn yǐ wén
时金人渝盟，边报狎至，朝廷议避敌之计，诏起师勤王，命皇太子为开封牧，令侍从各具所见以闻。
gāng shàng yù róng wǔ cè qiě yǔ suǒ shàn jǐ shì zhōng wú mǐn yuē jiàn mù zhī yì qǐ fēi yù wěi yǐ liú shǒu zhī rèn hu
纲上御戎五策，且语所善给事中吴敏曰："建牧之议，岂非欲委以留守之任乎？
jù dí chāng jué rú cǐ fēi chuán yǐ wèi hào bù zú yǐ zhāo lái tiān xià háo jié
巨敌猖獗如此，非传以位号，不足以招徕天下豪杰。
dōng gōng gōng jiǎn zhī dé wén yú tiān xià yǐ shǒu zōng shè kě yě
东宫恭俭之德闻于天下，以守宗社可也。
gōng yǐ xiàn nà lùn sī wèi zhí hé bù wéi shàng jí yán zhī
公以献纳论思为职，曷不为上极言之。
mǐn yuē jiān guó kě hu
"敏曰："监国可乎？
gāng yuē sù zōng líng wǔ zhī shì bù jiàn hào bù zú yǐ fù bāng ér jiàn hào zhī yì bù chū yú míng huáng hòu shì xī zhī
"纲曰："肃宗灵武之事，不建号不足以复邦，而建号之议不出于明皇，后世惜之。
zhǔ shàng cōng míng rén shù gōng yán wàn yī néng xíng jiāng jiàn jīn rén huǐ huò zōng shè dǐ níng tiān xià shòu qí cì
主上聪明仁恕，公言万一能行，将见金人悔祸，宗社底宁，天下受其赐。
yì rì mǐn qǐng duì jù dào suǒ yǐ yīn yán li gāng zhī lùn gài yǔ chén tóng
"翌日，敏请对，具道所以，因言李纲之论，盖与臣同。
yǒu zhǐ zhào gāng rù yì gāng cì bì xuè shàng shū yún huáng tài zǐ jiān guó diǎn lǐ zhī cháng yě
有旨召纲入议，纲刺臂血上疏云："皇太子监国，典礼之常也。
jīn dà dí rù gōng ān wēi cún wáng zài hū xī jiān yóu shǒu cháng lǐ kě hu
今大敌入攻，安危存亡在呼吸间，犹守常礼可乎？
míng fēn bù zhèng ér dāng dà quán hé yǐ hào zhào tiān xià qī chéng gōng yú wàn yī zāi
名分不正而当大权，何以号召天下，期成功于万一哉？
ruò jiǎ huáng tài zǐ yǐ wèi hào shǐ wèi bì xià shǒu zōng shè shōu jiàng shì xīn yǐ sǐ hàn dí tiān xià kě bǎo
若假皇太子以位号，使为陛下守宗社，收将士心，以死捍敌，天下可保。
shū shàng nèi chán zhī yì nǎi jué
"疏上，内禅之议乃决。
qīn zōng jí wèi gāng shàng fēng shì wèi fāng jīn zhōng guó shì ruò jūn zǐ dào xiāo fǎ dù jì gāng dàng rán wú tǒng
钦宗即位，纲上封事，谓："方今中国势弱，君子道消，法度纪纲，荡然无统。
bì xià lǚ wèi zhī chū dāng shàng yìng tiān xīn xià shùn rén yù
陛下履位之初，当上应天心，下顺人欲。
rǎng chú wài huàn shǐ zhōng guó zhī shì zūn
攘除外患，使中国之势尊；
zhū chú nèi jiān shǐ jūn zǐ zhī dào cháng yǐ fù dào jūn huáng dì fù tuō zhī yì
诛锄内奸，使君子之道长，以副道君皇帝付托之意。
zhào duì yán hé diàn shàng yíng wèi gāng yuē zhèn qǐng zài dōng gōng jiàn qīng lùn shuǐ zāi shū jīn shàng néng sòng zhī
"召对延和殿，上迎谓纲曰："朕顷在东宫，见卿论水灾疏，今尚能诵之。
li qiū shǐ jīn yì gē dì gāng zòu zǔ zōng jiāng tǔ dāng yǐ sǐ shǒu bù kě yǐ chǐ cùn yú rén
"李邺使金议割地，纲奏："祖宗疆土，当以死守，不可以尺寸与人。
qīn zōng jiā nà chú bīng bù shì láng
"钦宗嘉纳，除兵部侍郎。
jìng kāng yuán nián yǐ wú mǐn wéi xíng yíng fù shǐ gāng wèi cān móu guān
靖康元年，以吴敏为行营副使，纲为参谋官。
jīn jiāng wò lí bù bīng dù hé huī zōng dōng xìng zǎi zhí yì qǐng shàng zàn bì dí fēng
金将斡离不兵渡河，徽宗东幸，宰执议请上暂避敌锋。
gāng yuē dào jūn huáng dì qiè zōng shè yǐ shòu bì xià wěi ér qù zhī kě hu
纲曰："道君皇帝挈宗社以授陛下，委而去之可乎？
shàng mò rán
"上默然。
tài zǎi bái shí zhōng wèi dū chéng bù kě shǒu gāng yuē tiān xià chéng chí qǐ yǒu rú dū chéng zhě qiě zōng miào shè jì bǎi guān wàn mín suǒ zài shě cǐ yù hé zhī
太宰白时中谓都城不可守，纲曰："天下城池，岂有如都城者，且宗庙社稷、百官万民所在，舍此欲何之？
shàng gù zǎi zhí yuē cè jiāng ān chū
"上顾宰执曰："策将安出？
gāng jìn yuē jīn rì zhī jì dāng zhěng chì jūn mǎ gù jié mín xīn xiāng yǔ jiān shǒu yǐ dài qín wáng zhī shī
"纲进曰："今日之计，当整饬军马，固结民心，相与坚守，以待勤王之师。
shàng wèn shuí kě jiāng zhě gāng yuē cháo tíng yǐ gāo jué hòu lù chóng yǎng dà chén gài jiāng yòng zhī yú yǒu shì zhī rì
"上问谁可将者，纲曰："朝廷以高爵厚禄崇养大臣，盖将用之于有事之日。
bái shí zhōng li bāng yàn děng suī wèi bì zhī bīng rán jí qí wèi hào fǔ jiàng shì yǐ kàng dí fēng nǎi qí zhí yě
白时中、李邦彦等虽未必知兵，然籍其位号，抚将士以抗敌锋，乃其职也。
shí zhōng fèn yuē li gāng mò néng jiàng bīng chū zhàn fǒu
"时中忿曰："李纲莫能将兵出战否？
gāng yuē bì xià bù yǐ chén yōng nuò tǎng shǐ zhì bīng yuàn yǐ sǐ bào
"纲曰："陛下不以臣庸懦，傥使治兵，愿以死报。
nǎi yǐ gāng wèi shàng shū yòu chéng
"乃以纲为尚书右丞。
zǎi zhí yóu shǒu bì dí zhī yì
宰执犹守避敌之议。
yǒu zhǐ yǐ gāng wèi dōng jīng liú shǒu gāng wéi shàng lì chén suǒ yǐ bù kě qù zhī yì qiě yán míng huáng wén tóng guān shī shǒu jí shí xìng shǔ zōng miào cháo tíng huǐ yú zéi shǒu fàn zǔ yǔ yǐ wéi qí shī zài yú bù néng jiān shǒu yǐ dài yuán
有旨以纲为东京留守，纲为上力陈所以不可去之意，且言："明皇闻潼关失守，即时幸蜀，宗庙朝廷毁于贼手，范祖禹以为其失在于不能坚守以待援。
jīn sì fāng zhī bīng bù rì yún jí bì xià nài hé qīng jǔ yǐ dǎo míng huáng zhī fù zhé hu
今四方之兵不日云集，陛下奈何轻举以蹈明皇之覆辙乎？
shàng yì pō wù
"上意颇悟。
huì nèi shì zòu zhōng gōng yǐ xíng shàng sè biàn cāng cù jiàng yù tà yuē zhèn bù néng liú yǐ
会内侍奏中宫已行，上色变，仓卒降御榻曰："朕不能留矣。
gāng qì bài yǐ sǐ yāo zhī
"纲泣拜，以死邀之。
shàng gù gāng yuē zhèn jīn wèi qīng liú
上顾纲曰："朕今为卿留。
zhì bīng yù dí zhī shì zhuān zé zhī qīng wù lìng yǒu shū yú
治兵御敌之事，专责之卿，勿令有疏虞。
gāng huáng kǒng shòu mìng
"纲皇恐受命。
wèi jǐ fù jué yì nán shòu gāng qū cháo zé jìn wèi huàn jiǎ shèng yú yǐ jià yǐ
未几，复决意南狩，纲趋朝，则禁卫擐甲，乘舆已驾矣。
gāng jí hū jìn wèi yuē ěr děng yuàn shǒu zōng shè hu yuàn cóng xìng hu
纲急呼禁卫曰："尔等愿守宗社乎，愿从幸乎？
jiē yuē yuàn sǐ shǒu
"皆曰："愿死守。
gāng rù jiàn yuē bì xià yǐ xǔ chén liú fù jiè xíng hé yě
"纲入见曰："陛下已许臣留，复戒行何也？
jīn liù jūn fù mǔ qī zǐ jiē zài dū chéng yuàn yǐ sǐ shǒu wàn yī zhōng dào sàn guī bì xià shú yǔ wèi wèi
今六军父母妻子皆在都城，愿以死守，万一中道散归，陛下孰与为卫？
dí bīng yǐ bī zhī shèng yú wèi yuǎn yǐ jiàn mǎ jí zhuī hé yǐ yù zhī
敌兵已逼，知乘舆未远，以健马疾追，何以御之？
shàng gǎn wù suì mìng chuò xíng
"上感悟，遂命辍行。
gāng chuán zhǐ yǔ zuǒ yòu yuē gǎn fù yǒu yán qù zhě zhǎn
纲传旨语左右曰："敢复有言去者斩！
jìn wèi jiē bài fú hū wàn suì liù jūn wén zhī wú bù gǎn qì liú tì
"禁卫皆拜伏呼万岁，六军闻之，无不感泣流涕。
mìng gāng wèi qīn zhēng xíng yíng shǐ yǐ biàn yi cóng shì
命纲为亲征行营使，以便宜从事。
gāng zhì shǒu zhàn zhī jù bù shù rì ér bì
纲治守战之具，不数日而毕。
dí bīng gōng chéng gāng shēn dū zhàn mù zhuàng shì zhuì chéng ér xià zhǎn qiú zhǎng shí yú rén shā qí zhòng shù qiān rén
敌兵攻城，纲身督战，募壮士缒城而下，斩酋长十余人，杀其众数千人。
jīn rén zhī yǒu bèi yòu wén shàng yǐ nèi chán nǎi tuì
金人知有备，又闻上已内禅，乃退。
qiú qiǎn dà chén zhì jūn zhōng yì hé gāng qǐng xíng
求遣大臣至军中议和，纲请行。
shàng qiǎn li tuō gāng yuē ān wēi zài cǐ yī jǔ chén kǒng li tuō qiè nuò ér wù guó shì yě
上遣李棁，纲曰："安危在此一举，臣恐李棁怯懦而误国事也。
shàng bù tīng jìng shǐ tuō wǎng
"上不听，竟使棁往。
jīn rén xū jīn bì yǐ qiān wàn jì qiú gē tài yuán zhōng shān hé jiān de yǐ qīn wáng zǎi xiàng wèi zhì
金人须金币以千万计，求割太原、中山、河间地，以亲王、宰相为质。
tuō shòu shì zì bù cuò yī cí hái bào
棁受事，自不措一辞，还报。
gāng wèi suǒ xū jīn bì jié tiān xià qiě bù zú kuàng dū chéng hu
纲谓："所需金币，竭天下且不足，况都城乎？
sān zhèn guó zhī píng bì gē zhī hé yǐ lì guó
三镇，国之屏蔽，割之何以立国？
zhì yú qiǎn zhì jí zǎi xiàng dāng wǎng qīn wáng bù dàng wǎng
至于遣质，即宰相当往，亲王不当往。
ruò qiǎn biàn shì gū yǔ zhī yì suǒ yǐ kě bù kě zhě sù liú shù rì dà bīng sì jí bǐ gū jūn shēn rù suī bù dé suǒ yù yì jiāng sù guī
若遣辩士姑与之议所以可不可者，宿留数日，大兵四集，彼孤军深入，虽不得所欲，亦将速归。
cǐ shí ér yǔ zhī méng zé bù gǎn qīng zhōng guó ér hé kě jiǔ yě
此时而与之盟，则不敢轻中国，而和可久也。
zǎi zhí yì bù hé gāng bù néng duó qiú qù
"宰执议不合，纲不能夺，求去。
shàng wèi yù yuē qīng dì chū zhì bīng cǐ shì dāng xú yì zhī
上慰谕曰："卿第出治兵，此事当徐议之。
gāng tuì zé shì shū yǐ xíng suǒ qiú jiē yǔ zhī yǐ huáng dì kāng wáng shǎo zǎi zhāng bāng chāng wèi zhì
"纲退，则誓书已行，所求皆与之，以皇弟康王、少宰张邦昌为质。
shí cháo tíng rì shū jīn bì ér jīn rén xū qiú bù yǐ rì sì shǔ lüè
时朝廷日输金币，而金人需求不已，日肆暑掠。
sì fāng qín wáng zhī shī jiàn yǒu zhì zhě zhǒng shī dào yáo píng zhòng yì yǐ jīng yuán qín fèng bīng zhì
四方勤王之师渐有至者，种师道、姚平仲亦以泾原、秦凤兵至。
gāng zòu yán jīn rén tān lán wú yàn xiōng bèi yǐ shèn qí shì fēi yòng shī bù kě
纲奏言："金人贪婪无厌，凶悖已甚，其势非用师不可。
qiě dí bīng hào liù wàn ér wú qín wáng zhī shī jí chéng xià zhě yǐ èr shí yú wàn
且敌兵号六万，而吾勤王之师集城下者已二十余万；
bǐ yǐ gū jūn rù zhòng dì yóu hǔ bào zì tóu kǎn jǐng zhōng dāng yǐ jì qǔ zhī bù bì yǔ jiǎo yī dàn zhī lì
彼以孤军入重地，犹虎豹自投槛阱中，当以计取之，不必与角一旦之力。
ruò è hé jīn jué xiǎng dào fēn bīng fù jī běi zhū yì ér yǐ zhòng bīng lín dí yíng jiān bì wù zhàn rú zhōu yà fu suǒ yǐ kùn qī guó zhě
若扼河津，绝饷道，分兵复畿北诸邑，而以重兵临敌营，坚壁勿战，如周亚夫所以困七国者。
sì qí shí jìn lì pí rán hòu yǐ yī xí qǔ shì shū fù sān zhèn zòng qí běi guī bàn dù ér jī zhī
俟其食尽力疲，然后以一檄取誓书，复三镇，纵其北归，半渡而击之；
cǐ bì shèng zhī jì yě
此必胜之计也。
shàng shēn yǐ wéi rán yuē rì jǔ shì
"上深以为然，约日举事。
yáo píng zhòng yǒng ér guǎ móu jí yú yāo gōng xiān qī lǜ bù qí wàn rén yè zhuó dí yíng yù shēng qín gàn lí bù jí qǔ kāng wáng yǐ guī
姚平仲勇而寡谋，急于要功，先期率步骑万人，夜斫敌营，欲生擒干离不及取康王以归。
yè bàn zhōng shǐ chuán zhǐ lùn gāng yuē yáo píng zhòng yǐ jǔ shì qīng sù yuán zhī
夜半，中使传旨论纲曰："姚平仲已举事，卿速援之。
gāng lǜ zhū jiāng dàn chū fēng qiū mén yǔ jīn rén zhàn mù tiān pō yǐ shén bì gōng shè jīn rén què zhī
"纲率诸将旦出封丘门，与金人战幕天坡，以神臂弓射金人，却之。
píng zhòng jìng yǐ xí dí yíng bù kè jù zhū wáng qù
平仲竟以袭敌营不克，惧诛亡去。
jīn shǐ lái zǎi xiàng li bāng yàn yǔ zhī yuē yòng bīng nǎi li gāng yáo píng zhòng fēi cháo tíng yì
金使来，宰相李邦彦语之曰："用兵乃李纲、姚平仲，非朝廷意。
suì ba gāng yǐ cài mào dài zhī
"遂罢纲，以蔡懋代之。
tài xué shēng chén dōng děng yì què shàng shū míng gāng wú zuì
太学生陈东等诣阙上书，明纲无罪。
jūn mín bù qī ér jí zhě shù shí wàn hū shēng dòng dì huì bù dé bào zhì shā shāng nèi shì
军民不期而集者数十万，呼声动地，恚不得报，至杀伤内侍。
dì jí zhào gāng gāng rù jiàn qì bài qǐng sǐ
帝亟召纲，纲入见，泣拜请死。
dì yì qì mìng gāng fù wèi shàng shū yòu chéng chōng jīng chéng sì bì shǒu yù shǐ
帝亦泣，命纲复为尚书右丞，充京城四壁守御使。
shǐ jīn rén fàn chéng zhě cài mào jīn bù dé zhé shī shǐ shí jiàng shì jī fèn zhì shì gāng xià lìng néng shā dí zhě hòu shǎng zhòng wú bù fèn yuè
始，金人犯城者，蔡懋禁不得辄施矢石，将士积愤，至是，纲下令能杀敌者厚赏，众无不奋跃。
jīn rén jù shāo shāo yǐn què qiě de gē sān zhèn zhào jí qīn wáng wèi zhì nǎi tuì shī
金人惧，稍稍引却，且得割三镇诏及亲王为质，乃退师。
chú gāng zhī shū mì yuàn shì
除纲知枢密院事。
gāng zòu qǐng rú chán yuān gù shì qiǎn bīng hù sòng qiě jiè zhū jiāng kě jī zé jī zhī
纲奏请如澶渊故事，遣兵护送，且戒诸将，可击则击之。
nǎi yǐ bīng shí wàn fēn dào bìng jìn jiàng shì shòu mìng yǒng yuè yǐ xíng
乃以兵十万分道并进，将士受命，踊跃以行。
xiān shì jīn shuài zhān hǎn wéi tài yuán shǒu jiāng zhé kě qiú liú guāng shì jūn jiē bài
先是，金帅粘罕围太原，守将折可求、刘光世军皆败；
píng yáng fǔ yì bīng yì pàn dǎo jīn rén rù nán běi guān qǔ lóng dé fǔ zhì shì suì gōng gāo píng
平阳府义兵亦叛，导金人入南北关，取隆德府，至是，遂攻高平。
zǎi xiàng jiù gāng jǐn qiǎn chéng xià bīng zhuī dí kǒng cāng cù wú cuò jí zhēng zhū jiāng hái
宰相咎纲尽遣城下兵追敌，恐仓卒无措，急征诸将还。
zhū jiāng yǐ zhuī jí jīn rén yú xíng zhào jiān jù de hái shī zhī mìng wú bù è wàn
诸将已追及金人于刑、赵间，遽得还师之命，无不扼腕。
bǐ gāng lì zhēng fù zhuī ér jiàng shì jiě tǐ yǐ
比纲力争，复追，而将士解体矣。
zhào yì yíng tài shàng huáng dì hái jīng
诏议迎太上皇帝还京。
chū huī zōng nán xìng tóng guàn gāo qiú děng yǐ bīng hù cóng
初，徽宗南幸，童贯、高俅等以兵扈从。
jì xíng wén dū chéng shòu wéi nǎi zhǐ dōng nán yóu chuán jí qín wáng zhī shī
既行，闻都城受围，乃止东南邮传及勤王之师。
dào lù jí jí yán guàn děng wéi biàn
道路籍籍，言贯等为变。
chén dōng shàng shū qǐ zhū cài jīng cài yōu tóng guàn zhū miǎn gāo qiú lú zōng yuán děng
陈东上书，乞诛蔡京、蔡攸、童贯、朱勔、高俅、卢宗原等。
yì qiǎn niè shān wèi fā yùn shǐ wǎng tú zhī gāng yuē shǐ shān suǒ tú guǒ chéng zhèn jīng tài shàng cǐ yōu zài bì xià
议遣聂山为发运使往图之，纲曰："使山所图果成，震惊太上，此忧在陛下。
wàn yī bù guǒ shì shù rén zhě xié tài shàng yú dōng nán qiú jiàn nán yī dào bì xià jiāng hé yǐ chù zhī
万一不果，是数人者，挟太上于东南，求剑南一道，陛下将何以处之？
mò ruò ba shān zhī xíng qǐng yú tài shàng qù cǐ shù rén zì kě bù láo ér dìng
莫若罢山之行，请于太上去此数人，自可不劳而定。
shàng cóng qí yán
"上从其言。
huī zōng hái cì nán dōu yǐ shū wèn gǎi gé zhèng shì zhī gù qiě zhào wú mǐn li gāng
徽宗还次南都，以书问改革政事之故，且召吴敏、李纲。
huò lǜ tài shàng yì yǒu bù cè gāng qǐng xíng yuē cǐ wú tā bù guò yù zhī cháo tíng shì ěr
或虑太上意有不测，纲请行，曰："此无他，不过欲知朝廷事尔。
gāng zhì jù dào huáng dì shèng xiào sī mù yù yǐ tiān xià yǎng zhī yì qǐng bì xià zǎo hái jīng shī
"纲至，具道皇帝圣孝思慕，欲以天下养之意，请陛下早还京师。
huī zōng qì shù háng xià wèn qīng qǐng yǐ hé gù qù
徽宗泣数行下，问："卿顷以何故去？
gāng duì yuē chén zuó rèn zuǒ shǐ yǐ kuáng wàng lùn liè shuǐ zāi méng ēn kuān fǔ yuè zhī zhū rán chén dāng shí suǒ yán yǐ wèi tiān dì zhī biàn gè yǐ lèi yīng zhèng wèi jīn rì gōng wéi zhī zhào
"纲对曰："臣昨任左史，以狂妄论列水灾，蒙恩宽斧钺之诛，然臣当时所言，以谓天地之变，各以类应，正为今日攻围之兆。
fu zāi yì biàn gǔ pì yóu yī rén zhī shēn bìng zài wǔ zàng zé fā yú qì sè xíng yú mài xī shàn yī zhě néng zhī zhī
夫灾异变故，譬犹一人之身，病在五脏，则发于气色，形于脉息，善医者能知之。
suǒ yǐ shèng rén guān biàn yú tiān dì ér xiū qí zài wǒ zhě gù néng zhì zhì bǎo bāng ér wú wēi luàn zhī yōu
所以圣人观变于天地，而修其在我者，故能制治保邦，而无危乱之忧。
huī zōng chēng shàn
"徽宗称善。
yòu xún jìn rì dū chéng gōng wéi shǒu yù cì dì yǔ jiàn jiā qià
又询近日都城攻围守御次第，语渐浃洽。
huī zōng yīn jí xíng gōng zhǐ dì jiǎo děng shì yuē dāng shí kǒng jīn rén zhī xíng gōng suǒ zài fēi yǒu tā yě
徽宗因及行宫止递角等事，曰："当时恐金人知行宫所在，非有他也。
gāng zòu fāng jiān wēi shí liǎng gōng gé jué cháo tíng yìng fù xíng gōng yì qǐ néng wú bù zhì zhě zài shèng dù zhú zhī ěr
"纲奏："方艰危时，两宫隔绝，朝廷应副行宫，亦岂能无不至者，在圣度烛之耳。
qiě yán huáng dì rén xiào wéi kǒng yǒu yī bù dàng tài shàng huáng dì yì zhě měi de jié wèn zhī zhào zhé yōu jù bù shí
"且言："皇帝仁孝，惟恐有一不当太上皇帝意者，每得诘问之诏，辄忧惧不食。
chén qiè pì zhī jiā zhǎng chū ér qiáng kòu zhì zǐ dì zhī rèn jiā shì zhě bù dé bù cóng yí cuò zhì
臣窃譬之，家长出而强寇至，子弟之任家事者，不得不从宜措置。
zhǎng zhě dàn dāng yǐ qí néng bǎo tián yuán dà jì ér wèi láo zhī gǒu zhū jí xì gù zé wèi zǐ dì zhě hé suǒ táo qí zé zāi
长者但当以其能保田园大计而慰劳之，苟诛及细故，则为子弟者，何所逃其责哉？
huáng dì chuán wèi zhī chū bì xià xún xìng shì dàng dà dí rù gōng wèi zōng shè jì zhù shì bù dé bù xiǎo yǒu gēng gé
皇帝传位之初，陛下巡幸，适当大敌入攻，为宗社计，庶事不得不小有更革。
bì shàng huí luán chén wèi yi yǒu yǐ dà wèi ān huáng dì zhī xīn wù wèn xì gù kě yě
陛上回銮，臣谓宜有以大慰安皇帝之心，勿问细故可也。
huī zōng gǎn wù chū yù dài jīn yú xiàng jiǎn cì gāng yuē xíng gōng rén de qīng lái jiē xǐ yǐ cǐ shì zhèn yì qīng kě biàn fú zhī
"徽宗感悟，出玉带、金鱼、象简赐纲，曰："行宫人得卿来皆喜，以此示朕意，卿可便服之。
qiě yuē qīng fǔ zhù huáng dì hàn shǒu zōng shè yǒu dà gōng ruò néng tiáo hé fù zǐ jiān shǐ wú yí zǔ dāng suì shū qīng shǐ chuí míng wàn shì
"且曰："卿辅助皇帝、捍守宗社有大功，若能调和父子间，使无疑阻，当遂书青史，垂名万世。
gāng gǎn qì zài bài
"纲感泣再拜。
gāng hái jù dào tài shàng yì
纲还，具道太上意。
zǎi zhí jìn yíng fèng tài shàng yí zhù gěng nán zhòng yì yù píng tài shàng zuǒ yòu chē jià nǎi jìn
宰执进迎奉太上仪注，耿南仲议欲屏太上左右，车驾乃进。
gāng yán rú cǐ shì shì zhī yǐ yí yě
纲言："如此，是示之以疑也。
tiān xià zhī lǐ chéng yǔ yí míng yǔ àn ér yǐ
天下之理，诚与疑、明与暗而已。
zì chéng míng ér tuī zhī kě zhì yú yáo shùn
自诚明而推之，可至于尧、舜；
zì yí àn ér tuī zhī qí huàn yǒu bù kě shèng yán zhě
自疑暗而推之，其患有不可胜言者。
gěng nán zhòng bù yǐ yáo shùn zhī dào fǔ bì xià nǎi àn ér duō yí
耿南仲不以尧、舜之道辅陛下，乃暗而多疑。
nán zhòng fú rán yuē chén shì jiàn zuǒ sī jiàn chén gōng fǔ nǎi wèi li gāng jié shì mín fú què zhě qǐ xià yù shǐ zhì duì
"南仲怫然曰："臣适见左司谏陈公辅，乃为李纲结士民伏阙者，乞下御史置对。
shàng è rán
"上愕然。
gāng yuē chén yǔ nán zhòng suǒ lùn guó shì yě
纲曰："臣与南仲所论，国事也。
nán zhòng nǎi wèi cǐ yán chén hé gǎn fù yǒu suǒ biàn
南仲乃为此言，臣何敢复有所辨？
yuàn yǐ gōng fǔ shì xià lì chén de qǐ shēn dài zuì
愿以公辅事下吏，臣得乞身待罪。
zhāng shí yú shàng bù yǔn
"章十余上，不允。
tài shàng huáng dì hái gāng yíng bài guó mén
太上皇帝还，纲迎拜国门。
yì rì cháo lóng dé gōng tuì fù shàng zhāng kěn cí
翌日，朝龙德宫，退，复上章恳辞。
shàng shǒu zhào yù yì yuē nǎi zhě dí zài jìn jiāo shì shù fú què yī zhāo cāng cù zhòng shù shí wàn zhōng fèn suǒ jī bù móu tóng cí cǐ qǐ rén lì yě zāi
上手诏谕意曰："乃者敌在近郊，士庶伏阙，一朝仓猝，众数十万，忠愤所激，不谋同辞，此岂人力也哉？
bú yuè zhě zào yán zhì qīng bù zì ān zhèn shēn liàng qīng bù zú jiè huái
不悦者造言，致卿不自安，朕深谅卿，不足介怀。
jù dí fāng tuì zhèng lài qīng xié jì jiān nán yi miǎn wèi zhèn liú
巨敌方退，正赖卿协济艰难，宜勉为朕留。
gāng bù dé yǐ jiù zhí
"纲不得已就职。
shàng bèi biān yù dí bā shì
上备边御敌八事。
shí běi bīng yǐ qù tài shàng hái gōng shàng xià tián rán zhì biān shì yú bù wèn
时北兵已去，太上还宫，上下恬然，置边事于不问。
gāng dú yǐ wéi yōu yǔ tóng zhī shū mì yuàn shì xǔ hàn yì diào fáng qiū zhī bīng
纲独以为忧，与同知枢密院事许翰议调防秋之兵。
wú mǐn qǐ zhì xiáng yì sī jiǎn xiáng fǎ zhì yǐ gé bì zhèng zhào yǐ gāng wèi tí jǔ guān nán zhòng jǔ zhǐ zhī
吴敏乞置详议司检详法制，以革弊政，诏以纲为提举官，南仲沮止之。
gāng zòu biān huàn fāng jí diào dù bù gěi yi shāo yì mào làn yǐ zú guó yòng
纲奏："边患方棘，调度不给，宜稍抑冒滥，以足国用。
wèi rú jié dù shǐ zhì yáo jùn cì shǐ běn yǐ dài xūn chén jīn jiē yǐ qī lǐ ēn zé de zhī
谓如节度使至遥郡刺史，本以待勋臣，今皆以戚里恩泽得之；
táng lì zhuǎn guān zhǐ yú zhèng láng chóng guān jiān shǐ zhuǎn zhì zhōng fèng dài fū jīn yi jiē fù jiù zhì
堂吏转官止于正郎，崇、观间始转至中奉大夫，今宜皆复旧制。
zhí zhèng jiē qí zòu tōng qú yǐ gāng de shì mín xīn yù yīn cǐ lí zhī
"执政揭其奏通衢，以纲得士民心，欲因此离之。
huì shǒu yù sī zòu bǔ fù wèi èr rén yù pī yǒu dà chén zhuān quán jìn bù kě zhǎng yǔ
会守御司奏补副尉二人，御批有"大臣专权，浸不可长"语。
gāng zòu qǐng de zhǐ gěi kōng míng gào chì yǐ biàn yi xíng shì
纲奏："顷得旨给空名告敕，以便宜行事。
èr rén yǒu láo dāng bǔ guān gù jù zòu wén nǎi zūn shàng zhǐ fēi zhuān quán yě
二人有劳当补官，故具奏闻，乃遵上旨，非专权也。
shí tài yuán wéi wèi jiě zhǒng shī zhōng zhàn méi shī dào bìng guī nán zhòng yuē yù yuán tài yuán fēi gāng bù kě
时太原围未解，种师中战没，师道病归，南仲曰："欲援太原，非纲不可。
shàng yǐ gāng wèi hé dōng běi xuān fǔ shǐ
"上以纲为河东、北宣抚使。
gāng yán chén shū shēng shí bù zhī bīng
纲言："臣书生，实不知兵。
zài wéi chéng zhōng bù dé yǐ wèi bì xià liào lǐ bīng shì jīn shǐ wèi dà shuài kǒng wù guó shì
在围城中，不得已为陛下料理兵事，今使为大帅，恐误国事。
yīn bài cí bù xǔ
"因拜辞，不许。
tuì ér yí jí qǐ zhì shì zhāng shí yú shàng bù yǔn
退而移疾，乞致仕，章十余上，不允。
tái jiàn yán gāng bù kě qù cháo tíng shàng yǐ qí wèi dà chén yóu shuì chì zhī
台谏言纲不可去朝廷，上以其为大臣游说，斥之。
huò wèi gāng yuē gōng zhī suǒ yǐ qiǎn xíng zhī yì hu
或谓纲曰："公知所以遣行之意乎？
cǐ fēi wéi biān shì yù yuán cǐ yǐ qù gōng zé dōu rén wú cí ěr
此非为边事，欲缘此以去公，则都人无辞耳。
gōng jiān wò bù qǐ chán zhě yì sì shàng nù qiě bù cè nài hé
公坚卧不起，谗者益肆，上怒且不测，奈何？
xǔ hàn shū dù yóu èr zì yí gāng gāng huáng kǒng shòu mìng
"许翰书："杜邮"二字遗纲，纲皇恐受命。
shàng shǒu shū péi dù chuán yǐ cì gāng yán wú yuán jì yǐ qū qū huán cài zhī de kàng táng shì yǔ jīn rén qiáng ruò gù bù xiāng móu ér chén céng bù zú yǐ wàng péi dù wàn fēn zhī yī
上手书《裴度传》以赐，纲言："吴元济以区区环蔡之地抗唐室，与金人强弱固不相侔，而臣曾不足以望裴度万分之一。
rán kòu rǎng wài huàn kě yǐ sǎo chú xiǎo rén zài cháo dù hài nán qù
然寇攘外患可以扫除，小人在朝，蠹害难去。
shǐ cháo tíng jì zhèng jūn zǐ dào cháng zé suǒ yǐ hàn yù wài huàn zhě yǒu bù nán yě
使朝廷既正，君子道长，则所以捍御外患者，有不难也。
yīn shū péi dù lùn yuán zhěn wèi hóng jiǎn zhāng shū yào yǔ yǐ jìn shàng yōu zhào dá zhī
"因书裴度论元稹、魏洪简章疏要语以进，上优诏答之。
xuān fǔ sī bīng jǐn wàn èr qiān rén zhù shì wèi jí gāng qǐ zhǎn xíng qī
宣抚司兵仅万二千人，庶事未集，纲乞展行期。
yù pī yǐ wéi qiān yán jù mìng gāng shàng shū míng qí suǒ yǐ wèi kě xíng zhě qiě yuē bì xià qián yǐ chén wèi zhuān quán jīn yǐ chén wèi jù mìng fāng qiǎn dà shuài jiě chóng wéi ér yǐ zhuān quán jù mìng zhī rén wéi zhī wú nǎi bù kě hu
御批以为迁延拒命，纲上疏明其所以未可行者，且曰："陛下前以臣为专权，今以臣为拒命，方遣大帅解重围，而以专权、拒命之人为之，无乃不可乎？
yuàn qǐ hái gǔ jiě shū guǎn zhī rèn
愿乞骸骨，解枢管之任。
shàng qù zhào shù sì yuē qīng wèi zhèn xún biān biàn kě hái cháo
"上趣召数四，曰："卿为朕巡边，便可还朝。
gāng yuē chén zhī xíng wú fù hái zhī lǐ
"纲曰："臣之行，无复还之理。
xī fàn zhòng yān yǐ cān zhèng chū fǔ xī biān guò zhèng zhōu jiàn lǚ yí jiǎn
昔范仲淹以参政出抚西边，过郑州，见吕夷简。
yí jiǎn yuē cān zhèng qǐ kě fù huán
夷简曰：'参政岂可复还！
qí hòu guǒ rán
'其后果然。
jīn chén yǐ yú zhí bù róng yú cháo shǐ jì xíng zhī hòu jìn ér sǐ dí chén zhī yuàn yě
今臣以愚直不容于朝，使既行之后，进而死敌，臣之愿也。
wàn yī cháo tíng zhí yì bù jiān chén dāng qiú qù bì xià yi chá chén gū zhōng yǐ quán jūn chén zhī yì
万一朝廷执议不坚，臣当求去，陛下宜察臣孤忠，以全君臣之义。
shàng wèi zhī gǎn dòng
"上为之感动。
jí bì cí yán táng kè niè shān zhī jiān rèn zhī bù yǐ hòu bì wù guó
及陛辞，言唐恪、聂山之奸，任之不已，后必误国。
jìn zhì hé yáng wàng bài zhū líng fù shàng zòu yuē chén zǒng shī chū gǒng luò wàng bài líng qǐn shān rán chū tì
进至河阳，望拜诸陵，复上奏曰："臣总师出巩、洛，望拜陵寝，潸然出涕。
gōng wéi zǔ zōng chuàng yè shǒu chéng chuí èr bǎi nián yǐ zhì bì xià
恭惟祖宗创业守成，垂二百年，以至陛下。
shì dīng jiān nán zhī qiū qiáng dí nèi qīn zhōng guó shì ruò cǐ chéng bì xià cháng dǎn sī bào lì jīng qiú zhì zhī rì yuàn shēn kǎo zǔ zōng zhī fǎ yī yī tuī xíng zhī
适丁艰难之秋，强敌内侵，中国势弱，此诚陛下尝胆思报，厉精求治之日，愿深考祖宗之法，一一推行之。
jìn jūn zǐ tuì xiǎo rén yì gù bāng běn yǐ tú zhōng xīng shàng yǐ wèi ān jiǔ miào zhī líng xià wèi yì zhào cāng shēng zhī suǒ yī lài tiān xià xìng shèn
进君子，退小人，益固邦本，以图中兴，上以慰安九庙之灵，下为亿兆苍生之所依赖，天下幸甚！
xíng cì huái zhōu yǒu zhào ba jiǎn suǒ qǐ bīng gāng zòu yuē tài yuán zhī wéi wèi jiě hé dōng zhī shì shén wēi qiū gāo mǎ féi dí bì shēn rù zōng shè ān wēi dài wèi kě zhī
行次怀州，有诏罢减所起兵纲奏曰："太原之围未解，河东之势甚危，秋高马肥，敌必深入，宗社安危，殆未可知。
shǐ fáng qiū zhī shī guǒ néng zú yòng bù kě bǎo wú dí qí dù hé zhī jǐng
使防秋之师果能足用，不可保无敌骑渡河之警。
kuàng chén chū shǐ wèi jǐ cháo tíng jǐn gǎi qián zhào suǒ tuán jié zhī bīng xī ba jiǎn zhī
况臣出使未几，朝廷尽改前诏，所团结之兵，悉罢减之。
jīn hé běi hé dōng rì gào wēi jí wèi yǒu yī rén yī qí yǐ fù qí qiú fu jí zhī bīng yòu jiē sàn qiǎn chén chéng bù zú yǐ rèn cǐ
今河北、河东日告危急，未有一人一骑以副其求，甫集之兵又皆散遣，臣诚不足以任此。
qiě yǐ jūn fǎ lēi zhū lù qǐ bīng ér yǐ cùn zhǐ ba zhī chén kǒng hòu shí yǒu suǒ hào zhào wú fù yīng zhě yǐ
且以军法勒诸路起兵，而以寸纸罢之，臣恐后时有所号召，无复应者矣。
shū shàng bù bào
"疏上，不报。
yù pī rì cù jiě tài yuán zhī wéi ér zhū jiāng chéng shòu yù huà shì jiē zhuān dá xuān fǔ sī tú yǒu jié zhì zhī míng
御批日促解太原之围，而诸将承受御画，事皆专达，宣抚司徒有节制之名。
gāng shàng shū jí jiàn jié zhì bù zhuān zhī bì
纲上疏，极谏节制不专之弊。
shí fāng yì hé zhào zhǐ gāng jìn bīng
时方议和，诏止纲进兵。
wèi jǐ xú chù rén wú mǐn bà xiāng ér xiāng táng kè xǔ hàn ba tóng zhī shū mì yuàn ér jìn niè shān chén guò tíng li huí děng wú mǐn fù zhé zhì fú zhōu
未几，徐处仁、吴敏罢相而相唐恪，许翰罢同知枢密院而进聂山、陈过庭、李回等，吴敏复谪置涪州。
gāng wén zhī tàn yuē shì wú kě wèi zhě yǐ
纲闻之，叹曰："事无可为者矣！
jí shàng zòu gài ba
"即上奏丐罢。
nǎi mìng zhǒng shī dào yǐ tóng zhī shū mì yuàn shì lǐng xuān fǔ sī shì zhào gāng fù quē
乃命种师道以同知枢密院事领宣抚司事，召纲赴阙。
xún chú guān wén diàn xué shì zhī yáng zhōu gāng jù zòu cí miǎn
寻除观文殿学士、知扬州，纲具奏辞免。
wèi jǐ yǐ gāng zhuān zhǔ zhàn yì sàng shī fèi cái luò zhí tí jǔ bó zhōu míng dào gōng zé shòu bǎo jìng jūn jié dù fù shǐ jiàn chāng jūn ān zhì
未几，以纲专主战议，丧师费财，落职提举亳州明道宫，责授保静军节度副使，建昌军安置；
zài zhé níng jiāng
再谪宁江。
jīn bīng zài zhì shàng wù hé yì zhī fēi chú gāng zī zhèng diàn dà xué shì lǐng kāi fēng fǔ shì
金兵再至，上悟和议之非，除纲资政殿大学士，领开封府事。
gāng xíng cì cháng shā bèi mìng jí lǜ hú nán qín wáng zhī shī rù yuán wèi zhì ér dū chéng shī shǒu
纲行次长沙，被命，即率湖南勤王之师入援，未至而都城失守。
xiān shì kāng wáng zhì běi jūn wèi jīn rén suǒ dàn qiú qiǎn sù wáng dài zhī
先是，康王至北军，为金人所惮，求遣肃王代之。
zhì shì kāng wáng kāi dà yuán shuài fǔ chéng zhì fù gāng gù guān qiě yí shū yuē fāng jīn shēng mín zhī mìng jí yú dǎo chuí liàng fēi bù shì zhī cái hé yǐ xié jì shì gōng
至是，康王开大元帅府，承制复纲故官，且贻书曰："方今生民之命，急于倒垂，谅非不世之才，何以协济事功。
gé xià xué qióng tiān rén zhōng guàn jīn shí dāng tóu mèi ér qǐ yǐ fù cāng shēng zhī wàng
阁下学穷天人，忠贯金石，当投袂而起，以副苍生之望。
gāo zōng jí wèi bài shàng shū yòu pú yè jiān zhōng shū shì láng qù fù quē
高宗即位，拜尚书右仆射兼中书侍郎，趣赴阙。
zhōng chéng yán qí zòu yuē zhāng bāng chāng wèi jīn rén suǒ xǐ suī yǐ wèi sān gōng jùn wáng yi gèng jiā tóng píng zhāng shì zēng zhòng qí lǐ
中丞颜岐奏曰："张邦昌为金人所喜，虽已为三公、郡王，宜更加同平章事，增重其礼；
li gāng wèi jīn rén suǒ è suī yǐ mìng xiāng yi jí qí wèi zhì bà zhī
李纲为金人所恶，虽已命相，宜及其未至罢之。
zhāng wǔ shàng shàng yuē rú zhèn zhī lì kǒng yì fēi jīn rén suǒ xǐ
"章五上，上曰："如朕之立，恐亦非金人所喜。
qí yǔ sè ér tuì
"岐语塞而退。
qí yóu qiǎn rén fēng qí zhāng shì gāng jì yǐ jū qí lái
岐犹遣人封其章示纲，觊以沮其来。
shàng wén gāng qiě zhì qiǎn guān yíng láo xī yàn qù jiàn yú nèi diàn
上闻纲且至，遣官迎劳，锡宴，趣见于内殿。
gāng jiàn shàng tì sì jiāo jí shàng wèi dòng róng
纲见上，涕泗交集，上为动容。
yīn zòu yuē jīn rén bù dào zhuān yǐ zhà móu qǔ shèng zhōng guó bù wù yī qiè duò qí jì zhōng
因奏曰："金人不道，专以诈谋取胜，中国不悟，一切堕其计中。
lài tiān mìng wèi gǎi bì xià zǒng shī yú wài wèi tiān xià chén mín zhī suǒ tuī dài nèi xiū wai rǎng hái èr shèng ér fǔ wàn bāng zé zài bì xià yǔ zǎi xiàng
赖天命未改，陛下总师于外，为天下臣民之所推戴，内修外攘，还二圣而抚万邦，责在陛下与宰相。
chén zì shì quē rán bù zú yǐ fù bì xià wěi rèn zhī yì qǐ zhuī qǐn chéng mìng
臣自视阙然，不足以副陛下委任之意，乞追寝成命。
qiě chén zài dào yán qí cháng fēng shì lùn chén zhāng wèi chén wèi jīn rén suǒ è bù dàng wèi xiāng
且臣在道，颜岐尝封示论臣章，谓臣为金人所恶，不当为相。
rú chén yú chǔn dàn zhī yǒu zhào shì bù zhī yǒu jīn rén yi wèi suǒ è
如臣愚蠢，但知有赵氏，不知有金人，宜为所恶。
rán wèi chén cái bù zú yǐ rèn zǎi xiàng zé kě wèi wéi jīn rén suǒ è bù dàng wèi xiāng zé bù kě
然谓臣材不足以任宰相则可，谓为金人所恶不当为相则不可。
yīn lì cí
"因力辞。
dì wèi chū fàn zōng yǐn zhī shū zhōu
帝为出范宗尹知舒州。
yán qí yǔ cí
颜岐与祠。
gāng yóu lì cí shàng yuē zhèn zhī qīng zhōng yì zhì lüè jiǔ yǐ yù shǐ dí guó wèi fú sì fāng ān níng fēi xiāng qīng bù kě qīng qí wù cí
纲犹力辞，上曰："朕知卿忠义智略久矣，欲使敌国畏服，四方安宁，非相卿不可，卿其勿辞。
gāng dùn shǒu qì xiè yún
"纲顿首泣谢，云：
chén yú lòu wú qǔ hé bì xià zhī yù rán jīn rì fú diān chí wēi tú zhōng xīng zhī gōng zài bì xià ér bù zài chén
臣愚陋无取，荷陛下知遇，然今日扶颠持危，图中兴之功，在陛下而不在臣。
chén wú zuǒ yòu xiān róng bì xià shǒu jiā shí zhuó fù yǐ zǎi bǐng gù qū qū hé zú yǐ yǎng fù tú rèn zé chéng zhī yì
臣无左右先容，陛下首加识擢，付以宰柄，顾区区何足以仰副图任责成之意？
rán mǐ bù yǒu chū xiǎn kè yǒu zhōng
然"靡不有初，鲜克有终"。
chén gū lì guǎ yǔ wàng chá guǎn zhòng hài bà zhī yán liú shén yú jūn zǐ xiǎo rén zhī jiān shǐ de yǐ jìn zhì bì lǜ suī sǐ wú hàn
臣孤立寡与，望察管仲害霸之言，留神于君子小人之间，使得以尽志毕虑，虽死无憾。
xī táng míng huáng yù xiāng yáo chóng chóng yǐ shí shì yào shuō jiē zhōng yī shí zhī bìng
昔唐明皇欲相姚崇，崇以十事要说，皆中一时之病。
jīn chén yì yǐ shí shì yǎng gàn tiān tīng bì xià dù qí kě xíng zhě cì zhī shī xíng chén nǎi gǎn shòu mìng
今臣亦以十事仰干天听，陛下度其可行者，赐之施行，臣乃敢受命。
yī yuē yì guó shì
一曰议国是。
wèi zhōng guó zhī yù sì yì néng shǒu ér hòu kě zhàn néng zhàn ér hòu kě hé ér jìng kāng zhī mò jiē shī zhī
谓中国之御四裔，能守而后可战，能战而后可和，而靖康之末皆失之。
jīn yù zhàn zé bù zú yù hé zé bù kě mò ruò xiān zì zhì zhuān yǐ shǒu wèi cè sì wú zhèng shì xiū shì qì zhèn rán hòu kě yì dà jǔ
今欲战则不足，欲和则不可，莫若先自治，专以守为策，俟吾政事修，士气振，然后可议大举。
èr yuē yì xún xìng
二曰议巡幸。
wèi chē jià bù kě bù yī dào jīng shī jiàn zōng miào yǐ wèi dōu rén zhī xīn dù wèi kě jū zé wèi xún xìng zhī jì
谓车驾不可不一到京师，见宗庙，以慰都人之心，度未可居，则为巡幸之计。
yǐ tiān xià xíng shì ér guān
以天下形势而观。
cháng ān wéi shàng xiāng yáng cì zhī jiàn kāng yòu cì zhī jiē dāng zhào yǒu sī yù wèi zhī bèi
长安为上，襄阳次之，建康又次之，皆当诏有司预为之备。
sān rì yì shè lìng
三日议赦令。
wèi zǔ zōng dēng jí shè lìng jiē yǒu cháng shì
谓祖宗登极赦令，皆有常式。
qián rì shè shū nǎi yǐ zhāng bāng chāng wěi shè wéi fǎ rú shè è nì jí zuì fèi guān jǐn fù guān zhí jiē fàn làn bù kě xíng yi xī gǎi zhèng yǐ fǎ
前日赦书，乃以张邦昌伪赦为法，如赦恶逆及罪废官尽复官职，皆泛滥不可行，宜悉改正以法。
sì yuē yì tiě nì
四曰议僣逆。
wèi zhāng bāng chāng wèi guó dà chén bù néng lín nàn sǐ jié ér xié jīn rén zhī shì yì xìng gǎi hào yi zhèng diǎn xíng chuí jiè wàn shì
谓张邦昌为国大臣，不能临难死节，而挟金人之势易姓改号，宜正典刑，垂戒万世。
wǔ yuē yì wěi mìng
五曰议伪命。
wèi guó jiā gèng dà biàn xiān zhàng jié sǐ yì zhī shì ér shòu wěi guān yǐ qū xī yú qí tíng zhě bù kě shèng shǔ
谓国家更大变，鲜仗节死义之士，而受伪官以屈膝于其庭者，不可胜数。
xī sù zōng píng zéi wū wèi wěi zhě yǐ liù děng dìng zuì yi fǎng zhī yǐ lì shì fēng
昔肃宗平贼，污为伪者以六等定罪，宜仿之以励士风。
liù yuē yì zhàn
六曰议战。
wèi jūn zhèng jiǔ fèi shì qì qiè duò yi yī xīn jì lǜ xìn shǎng bì fá yǐ zuò qí qì
谓军政久废，士气怯惰，宜一新纪律，信赏必罚，以作其气。
qī yuē yì shǒu
七曰议守。
wèi dí qíng jiǎo kuài shì bì fù lái yí yú yán hé jiāng huái cuò zhì kòng yù yǐ è qí chōng
谓敌情狡狯，势必复来，宜于沿河、江、淮措置控御，以扼其冲。
bā yuē yì běn zhèng
八曰议本政。
wèi zhèng chū duō mén jì gāng wěn luàn yi yī guī zhī yú zhōng shū zé cháo tíng zūn
谓政出多门，纪纲紊乱，宜一归之于中书，则朝廷尊。
jiǔ yuē yì jiǔ rèn
九曰议久任。
wèi jìng kāng jiān jìn tuì dà chén tài sù gōng xiào miè zhe yi shèn zé ér jiǔ rèn zhī yǐ zé chéng gōng
谓靖康间进退大臣太速，功效蔑著，宜慎择而久任之，以责成功。
shí yuē yì xiū dé
十曰议修德。
wèi shàng shǐ yīng tiān mìng yi yì xiū xiào tì gōng jiǎn yǐ fù sì hǎi zhī wàng ér zhì zhōng xīng
谓上始膺天命，宜益修孝悌恭俭，以副四海之望，而致中兴。
yì rì bān gāng yì yú cháo wéi tiě nì wěi mìng èr shì liú zhōng bù chū
翌日，班纲议于朝，惟僣逆、伪命二事留中不出。
gāng yán
纲言：
èr shì nǎi jīn rì zhèng xíng zhī dà zhě
二事乃今日政刑之大者。
bāng chāng dāng dào jūn cháo zài zhèng fǔ zhě shí nián yuān shèng jí wèi shǒu zhuó wèi xiāng
邦昌当道君朝，在政府者十年，渊圣即位，首擢为相。
fāng guó jiā huò nán jīn rén wèi yì xìng zhī móu bāng chāng rú néng yǐ sǐ shǒu jié tuī míng tiān xià dài sòng zhī yì yǐ gǎn dòng qí xīn dí rén wèi bì bù huǐ huò ér cún zhào shì
方国家祸难，金人为易姓之谋，邦昌如能以死守节，推明天下戴宋之义，以感动其心，敌人未必不悔祸而存赵氏。
ér bāng chāng fāng zì yǐ wéi dé jì yǎn rán zhèng wèi hào chù gōng jìn shàn jiàng wěi zhào yǐ zhǐ sì fāng qín wáng zhī shī
而邦昌方自以为得计，偃然正位号，处宫禁，擅降伪诏，以止四方勤王之师。
jí zhī tiān xià zhī bù yǔ bù dé yǐ ér hòu qǐng yuán yòu tài hòu chuí lián tīng zhèng ér yì fèng yíng
及知天下之不与，不得已而后请元祐太后垂帘听政，而议奉迎。
bāng chāng tiě nì shǐ mò rú cǐ ér yì zhě bù tóng chén qǐng bèi lùn ér yǐ chūn qiū zhī fǎ duàn zhī
邦昌僣逆始末如此，而议者不同，臣请备论而以《春秋》之法断之。
fu dū chéng zhī rén dé bāng chāng wèi yīn qí lì ér de shēng qiě miǎn zhòng kē jīn yín zhī rǎo
夫都城之人德邦昌，谓因其立而得生，且免重科金银之扰。
yuán shuài fǔ shù bāng chāng wèi qí bù dài zhēng tǎo ér qiǎn shǐ fèng yíng
元帅府恕邦昌，谓其不待征讨而遣使奉迎。
ruò tiān xià zhī fèn jí bāng chāng zhě zé wèi qí jiàn hào yì xìng ér fèng yíng tè chū yú bù dé yǐ
若天下之愤嫉邦昌者，则谓其建号易姓，而奉迎特出于不得已。
dū chéng dé zhī yuán shuài fǔ shù zhī sī yě tiān xià fèn jí zhī gōng yě
都城德之，元帅府恕之，私也，天下愤嫉之，公也。
chūn qiū zhī fǎ rén chén wú jiāng jiāng ér bì zhū
《春秋》之法，人臣无将，将而必诛；
zhào dùn bù tǎo zéi zé shū yǐ shā jūn
赵盾不讨贼，则书以杀君。
jīn bāng chāng yǐ tiě wèi hào dí tuì ér zhǐ qín wáng zhī shī fēi tè jiāng yǔ bù tǎo zéi ér yǐ
今邦昌已僣位号，敌退而止勤王之师，非特将与不讨贼而已。
liú pén zi yǐ hàn zōng shì wèi chì méi suǒ lì qí hòu yǐ shí wàn zhòng jiàng guāng wǔ dàn dài zhī yǐ bù sǐ
刘盆子以汉宗室为赤眉所立，其后以十万众降光武，但待之以不死。
bāng chāng yǐ chén yì jūn zuì dà yú pén zi bù dé yǐ ér zì guī cháo tíng jì bù zhèng qí zuì yòu zūn chóng zhī cǐ hé lǐ yě
邦昌以臣易君，罪大于盆子，不得已而自归，朝廷既不正其罪，又尊崇之，此何理也？
bì xià yù jiàn zhōng xìng zhī yè ér zūn chóng tiě nì zhī chén yǐ shì sì fāng qí shuí bù jiě tǐ
陛下欲建中兴之业，而尊崇僣逆之臣，以示四方，其谁不解体？
yòu wěi mìng chén liáo yī qiè zhì ér bù wèn hé yǐ lì tiān xià shì dài fū zhī jié
又伪命臣僚，一切置而不问，何以厉天下士大夫之节？
shí zhí zhèng zhōng yǒu lùn bù tóng zhě shàng nǎi zhào huáng qián shàn děng yǔ zhī
时执政中有论不同者，上乃召黄潜善等语之。
qián shàn zhǔ bāng chāng shén lì shàng gù lǚ hǎo wèn yuē qīng zuó zài wéi chéng zhōng zhī qí gù yǐ wéi hé rú
潜善主邦昌甚力，上顾吕好问曰："卿昨在围城中知其故，以为何如？
hǎo wèn fù qián shàn chí liǎng duān yuē bāng chāng tiě qiè wèi hào rén suǒ gòng zhī jì yǐ zì guī wéi bì xià cái chǔ
"好问附潜善，持两端，曰："邦昌僣窃位号，人所共知，既已自归，惟陛下裁处。
gāng yán bāng chāng tiě nì qǐ kě shǐ zhī zài cháo tíng shǐ dào lù zhǐ mù yuē cǐ yì yì tiān zi zāi
"纲言："邦昌僣逆，岂可使之在朝廷，使道路指目曰'此亦一天子'哉！
yīn qì bài yuē chén bù kě yǔ bāng chāng tóng liè dāng yǐ hù jī zhī
"因泣拜曰："臣不可与邦昌同列，当以笏击之。
bì xià bì yù yòng bāng chāng dì ba chén
陛下必欲用邦昌，第罢臣。
shàng pō gǎn dòng
"上颇感动。
bó yàn nǎi yuē li gāng qì zhí chén děng suǒ bù jí
伯彦乃曰："李纲气直，臣等所不及。
nǎi zhào bāng chāng zhé tán zhōu wú jiān mò chóu ér xià jiē qiān zhé yǒu chà
"乃诏邦昌谪潭州，吴幵、莫俦而下皆迁谪有差。
gāng yòu yán jìn shì shì dà fū guǎ lián xiǎn chǐ bù zhī jūn chén zhī yì
纲又言："近世士大夫寡廉鲜耻，不知君臣之义。
jìng kāng zhī huò néng zhàng jié sǐ yì zhě zài nèi wéi li ruò shuǐ zài wài wéi huò ān guó yuàn jiā zèng xù
靖康之祸，能仗节死义者，在内惟李若水，在外惟霍安国，愿加赠恤。
shàng cóng qí qǐng réng zhào yǒu sǐ jié zhě zhū lù xún fǎng yǐ wén
"上从其请，仍诏有死节者，诸路询访以闻。
shàng wèi gāng yuē qīng zuó zhēng zhāng bāng chāng shì nèi shì bèi jiē qì tì qīng jīn kě yǐ shòu mìng yǐ
上谓纲曰："卿昨争张邦昌事，内侍辈皆泣涕，卿今可以受命矣。
gāng bài xiè
"纲拜谢。
yǒu zhǐ jiān chōng yù yíng shǐ
有旨兼充御营使。
rù duì zòu yuē
入对，奏曰：
jīn guó shì bù dǎi jìng kāng jiān yuǎn shén rán ér kě wèi zhě bì xià yīng duàn yú shàng qún chén jí mù yú xià shù jī jìng kāng zhī bì gé ér zhōng xīng kě tú
今国势不逮靖康间远甚，然而可为者，陛下英断于上，群臣辑睦于下，庶几靖康之弊革，而中兴可图。
rán fēi yǒu guī mó ér zhī xiān hòu huǎn jí zhī xù zé bù néng yǐ chéng gōng
然非有规模而知先后缓急之序，则不能以成功。
fu wài yù qiáng dí
夫外御强敌，
nèi xiāo dào zéi
内销盗贼，
xiū jūn zhèng
修军政，
biàn shì fēng
变士风，
yù bāng cái
裕邦财，
kuān mín lì
宽民力，
gǎi bì fǎ
改弊法，
shěng rǒng guān
省冗官，
chéng hào lìng yǐ gǎn rén xīn
诚号令以感人心，
xìn shǎng fá yǐ zuò shì qì
信赏罚以作士气，
zé shuài chén yǐ rèn fāng miàn
择帅臣以任方面，
xuǎn jiān sī jùn shǒu yǐ fèng xíng xīn zhèng
选监司、郡守以奉行新政，
sì wú suǒ yǐ zì zhì zhě zhèng shì yǐ xiū
俟吾所以自治者政事已修，
rán hòu kě yǐ wèn zuì jīn rén
然后可以问罪金人，
yíng hái èr shèng
迎还二圣，
cǐ suǒ wèi guī mó yě
此所谓规模也。
zhì yú suǒ dāng jí ér xiān zhě zé zài yú liào lǐ hé běi hé dōng
至于所当急而先者，则在于料理河北、河东。
gài hé běi hé dōng zhě guó zhī píng bì yě
盖河北、河东者，国之屏蔽也。
liào lǐ shāo jiù rán hòu zhōng yuán kě bǎo ér dōng nán kě ān
料理稍就，然后中原可保，而东南可安。
jīn hé dōng suǒ shī zhě xīn dài tài yuán zé lù fén jìn yú jùn yóu cún yě
今河东所失者忻、代、太原、泽、潞、汾、晋，余郡犹存也。
hé běi suǒ shī zhě bù guò zhēn dìng huái wèi jùn sì zhōu ér yǐ qí yú sān shí yú jùn jiē wèi cháo tíng shǒu
河北所失者，不过真定、怀、卫、浚四州而已，其余三十余郡，皆为朝廷守。
liǎng lù shì mín bīng jiāng suǒ yǐ dài sòng zhě qí xīn shén jiān jiē tuī háo jié yǐ wéi shǒu lǐng duō zhě shù wàn shǎo zhě yì bù xià wàn rén
两路士民兵将，所以戴宋者，其心甚坚，皆推豪杰以为首领，多者数万，少者亦不下万人。
cháo tíng bù yīn cǐ shí zhì sī qiǎn shǐ yǐ dà wèi fǔ zhī fēn bīng yǐ yuán qí wēi jí chén kǒng liáng jìn lì pí zuò shòu jīn rén zhī kùn
朝廷不因此时置司、遣使以大慰抚之，分兵以援其危急，臣恐粮尽力疲，坐受金人之困。
suī huái zhōng yì zhī xīn yuán bīng bù zhì wēi pò wú gào bì qiě fèn yuàn cháo tíng jīn rén yīn de fǔ ér yòng zhī jiē jīng bīng yě
虽怀忠义之心，援兵不至，危迫无告，必且愤怨朝廷，金人因得抚而用之，皆精兵也。
mò ruò yú hé běi zhì zhāo fǔ sī hé dōng zhì jīng zhì sī zé yǒu cái lüè zhě wèi zhī shǐ xuān lùn tiān zi ēn dé suǒ yǐ bù rěn qì liǎng hé yú dí guó zhī yì
莫若于河北置招抚司，河东置经制司，择有材略者为之使，宣论天子恩德、所以不忍弃两河于敌国之意。
yǒu néng quán yī zhōu fù yī jùn zhě yǐ wéi jié dù fáng yù tuán liàn shǐ rú táng fāng zhèn zhī zhì shǐ zì wèi shǒu
有能全一州、复一郡者，以为节度、防御、团练使，如唐方镇之制，使自为守。
fēi wéi jué qí cóng dí zhī xīn yòu kě zī qí yù dí zhī lì shǐ cháo tíng yǒng wú běi gù zhī yōu zuì jīn rì zhī xiān wù yě
非惟绝其从敌之心，又可资其御敌之力，使朝廷永无北顾之忧，最今日之先务也。
shàng shàn qí yán wèn shuí kě rèn zhě gāng jiàn zhāng suǒ fu liàng
上善其言，问谁可任者，纲荐张所、傅亮。
suǒ cháng wèi jiān chá yù shǐ zài jìng kāng wéi chéng zhōng yǐ là shū mù hé běi bīng shì mín de shū xǐ yuē cháo tíng qì wǒ yóu yǒu yī zhāng chá yuàn néng bá ér yòng zhī
所尝为监察御史，在靖康围城中，以蜡书募河北兵，士民得书，喜曰："朝廷弃我，犹有一张察院能拔而用之。
yìng mù zhě fán shí qī wàn rén yóu shì suǒ zhī shēng zhèn hé běi
"应募者凡十七万人，由是所之声震河北。
gù gāng yǐ wéi zhāo fǔ hé běi fēi suǒ bù kě
故纲以为招抚河北，非所不可。
fu liàng zhě xiān yǐ biān gōng de guān cháng zhì bīng hé shuò
傅亮者，先以边功得官，尝治兵河朔。
dū chéng shòu wéi shí liàng lǜ qín wáng zhī bīng sān wàn rén lǚ lì zhàn gōng
都城受围时，亮率勤王之兵三万人，屡立战功。
gāng chá qí zhì lüè kě yǐ dà yòng yù yīn cǐ shì zhī
纲察其智略可以大用，欲因此试之。
shàng nǎi yǐ suǒ wéi hé běi zhāo fǔ shǐ liàng wèi hé dōng jīng zhì fù shǐ
上乃以所为河北招抚使，亮为河东经制副使。
huáng zǐ shēng gù shì dāng sì shè
皇子生，故事当肆赦。
gāng zòu bì xià dēng jí kuàng dàng zhī ēn dú yí hé běi hé dōng ér bù jí qín wáng zhī shī tiān xià jué wàng
纲奏："陛下登极，旷荡之恩独遗河北、河东，而不及勤王之师，天下觖望。
fu liǎng lù wèi cháo tíng jiān shǒu ér shè lìng bù jí rén jiē wèi yǐ qì zhī hé yǐ wèi zhōng chén yì shì zhī xīn
夫两路为朝廷坚守，而赦令不及，人皆谓已弃之，何以慰忠臣义士之心？
qín wáng zhī shī zài dào lù bàn nián huàn jiǎ hé gē mào fàn shuāng lù suī wèi xiào yòng yì yǐ láo yǐ
勤王之师在道路半年，擐甲荷戈，冒犯霜露，虽未效用，亦已劳矣。
jiā yǐ jí bìng sǐ wáng ēn xù bù jí hòu yǒu jí nàn hé yǐ shǐ rén hu
加以疾病死亡，恩恤不及，后有急难，何以使人乎？
yuàn yīn jīn shè guǎng shì dé yì
愿因今赦广示德意。
shàng jiā nà
"上嘉纳。
yú shì liǎng lù zhī tiān zǐ dé yì rén qíng xī rán jiān yǒu yǐ pò dí jié shū zhì zhě
于是两路知天子德意，人情翕然，间有以破敌捷书至者。
jīn rén wéi shǒu zhū jùn zhī bīng wǎng wǎng yǐn qù
金人围守诸郡之兵，往往引去。
ér shān zhài zhī bīng yīng zhāo fǔ jīng zhì èr sī mù zhě shén zhòng
而山砦之兵，应招抚、经制二司募者甚众。
yǒu xǔ gāo xǔ gāng zhě yǐ fáng hé ér dùn zhé lǐng nán zhì nán kāng móu biàn shǒu cuì lù zhī
有许高、许亢者，以防河而遁，谪岭南，至南康谋变，守倅戮之。
huò yì qí shàn shā gāng yuē gāo gāng shòu rèn fáng hé kòu wèi zhì ér dùn méi tú jié lüè shén yú dào zéi
或议其擅杀，纲曰："高、亢受任防河，寇未至而遁，没途劫掠，甚于盗贼。
cháo tíng bù néng zhèng jūn fǎ ér yī shǒu cuì néng xíng zhī zhēn jiàn lì yě
朝廷不能正军法，而一守倅能行之，真健吏也。
shǐ shòu mìng hàn zéi ér yù tuì zǒu zhě zhī jùn xiàn zhī lì jiē dé yǐ zhū zhī qí yì shǎo zhī suǒ jiè hu
使受命捍贼而欲退走者，知郡县之吏皆得以诛之，其亦少知所戒乎！
shàng yǐ wéi rán mìng zhuǎn yī guān
"上以为然，命转一官。
kāi fēng shǒu quē gāng yǐ liú shǒu fēi zōng zé bù kě lì jiàn zhī
开封守阙，纲以留守非宗泽不可，力荐之。
zé zhì fǔ xún jūn mín xiū zhì lóu lǔ lǚ chū shī yǐ cuò dí
泽至，抚循军民，修治楼橹，屡出师以挫敌。
gāng lì jūn fǎ wǔ rén wéi wu wǔ zhǎng yǐ pái shū tóng wǔ sì rén xìng míng
纲立军法，五人为伍，伍长以牌书同伍四人姓名。
èr shí wǔ rén wéi jiǎ jiǎ zhèng yǐ pái shū wǔ zhǎng wǔ rén xìng míng
二十五人为甲，甲正以牌书伍长五人姓名。
bǎi rén wèi duì duì jiāng yǐ pái shū jiǎ zhèng sì rén xìng míng
百人为队，队将以牌书甲正四人姓名。
wǔ bǎi rén wéi bù bù jiàng yǐ pái shū duì jiāng zhèng fù shí rén xìng míng
五百人为部，部将以牌书队将正副十人姓名。
èr qiān wǔ bǎi rén wéi jūn tǒng zhì guān yǐ pái shū bù jiàng zhèng fù shí rén xìng míng
二千五百人为军，统制官以牌书部将正副十人姓名。
mìng zhāo zhì xīn jūn jí yù yíng sī bīng bìng yī xīn fǎ tuán jié yǒu suǒ hū zhào shǐ lìng àn pái yǐ qiǎn
命招置新军及御营司兵，并依新法团结，有所呼召、使令，按牌以遣。
sān xǐng shū mì yuàn zhì shǎng gōng sī shòu lù qǐ qǔ zhě xíng jūn fǎ yù dí táo kuì zhě zhǎn yīn ér wèi dào zéi zhě zhū jí qí jiā shǔ
三省、枢密院置赏功司，受赂乞取者行军法，遇敌逃溃者斩，因而为盗贼者，诛及其家属。
fán jūn zhèng shēn míng gǎi gēng zhě shù shí tiáo
凡军政申明改更者数十条。
yòu zòu bù bù zú yǐ shèng qí qí bù zú yǐ shèng chē qǐng yǐ chē zhì bān jīng dōng xi zhì zào ér jiào yuè zhī
又奏步不足以胜骑，骑不足以胜车，请以车制颁京东、西，制造而教阅之。
yòu zòu zào zhàn jiàn mù shuǐ jūn jí xún fǎng zhū lù wǔ chén cái lüè zhī kě rèn zhě yǐ bèi yòng
又奏造战舰，募水军，及询访诸路武臣材略之可任者以备用。
yòu jìn sān shū yī yuē mù bīng èr yuē mǎi mǎ sān yuē mù mín chū cái yǐ zhù bīng fèi
又进三疏：一曰募兵，二曰买马，三曰募民出财以助兵费。
jiàn yì dài fū sòng qí yù wén ér xiào zhī wèi yú bù yuán wài láng zhāng jùn yuē li chéng xiàng sān yì wú yī kě xíng zhě
谏议大夫宋齐愈闻而笑之，谓虞部员外郎张浚曰："李丞相三议，无一可行者。
jùn wèn zhī qí yù yuē mín cái bù kě jǐn kuò
"浚问之，齐愈曰："民财不可尽括；
xī běi zhī mǎ bù kě de ér dōng nán zhī mǎ bù kě yòng
西北之马不可得，而东南之马不可用；
zhì yú bīng shù ruò jùn zēng èr qiān zé suì yòng qiān wàn mín fèi jiāng ān chū
至于兵数，若郡增二千，则岁用千万缗，费将安出？
qí yù jiāng jí lùn zhī
齐愈将极论之。
jùn yuē gōng shòu huò zì cǐ shǐ yǐ
"浚曰："公受祸自此始矣。
shí cháo tíng yì qiǎn shǐ yú jīn gāng zòu yuē yáo shùn zhī dào xiào tì ér yǐ xiào tì zhī zhì kě yǐ tōng shén míng
时朝廷议遣使于金，纲奏曰："尧、舜之道，孝悌而已，孝悌之至，可以通神明。
bì xià yǐ èr shèng yuǎn shòu shā mò shí bù gān wèi qǐn bù ān xí sī yíng hái liǎng gōng zhì tiān xià yǎng cǐ xiào tì zhī zhì ér yáo shùn zhī yòng xīn yě
陛下以二圣远狩沙漠，食不甘味，寝不安席，思迎还两宫，致天下养，此孝悌之至，而尧、舜之用心也。
jīn rì zhī shì zhèng dāng zhěn gē cháng dǎn nèi xiū wai rǎng shǐ xíng zhèng xiū ér zhōng guó qiáng zé èr dì bù sì yíng qǐng ér zì guī
今日之事，正当枕戈尝胆，内修外攘，使刑政修而中国强，则二帝不俟迎请而自归。
bù rán suī guān gài xiāng wàng bēi cí hòu lǐ kǒng yì wú yì
不然，虽冠盖相望，卑辞厚礼，恐亦无益。
jīn suǒ qiǎn shǐ dàn dāng fèng biǎo tōng wèn liǎng gōng zhì sī mù zhī yì kě yě
今所遣使，但当奉表通问两宫，致思慕之意可也。
shàng nǎi mìng gāng cǎo biǎo yǐ zhōu wàng fu pāng wèi èr shèng tōng wèn shǐ fèng biǎo yǐ wǎng
"上乃命纲草表，以周望、傅雱为二圣通问使，奉表以往。
qiě qǐ xiáng āi tòng zhī zhào yǐ gǎn dòng tiān xià shǐ tóng xīn xié lì xiāng yǔ fú chí yǐ zhì zhōng xīng
且乞降哀痛之诏，以感动天下，使同心协力，相与扶持，以致中兴。
yòu qǐ shěng rǒng yuán jié fú fèi
又乞省冗员，节浮费。
shàng jiē cóng qí yán
上皆从其言。
shì shí sì fāng kuì bīng wèi dào zhě shí yú wàn rén gōng jié shān dōng huái nán xiāng hàn zhī jiān gāng mìng jiāng xī tǎo píng zhī
是时，四方溃兵为盗者十余万人，攻劫山东、淮南、襄汉之间，纲命将悉讨平之。
yī rì lùn jìng kāng shí shì shàng yuē yuān shèng qín yú zhèng shì xǐng lǎn zhāng zòu zhì zhōng yè bú mèi rán zú zhì bō qiān hé yé
一日，论靖康时事，上曰："渊圣勤于政事，省览章奏，至终夜不寐，然卒致播迁，何耶？
gāng yuē rén zhǔ zhī zhí zài zhī rén jìn jūn zǐ ér tuì xiǎo rén zé dà gōng kě chéng fǒu zé héng shí chéng shū wú yì yě
"纲曰："人主之职在知人，进君子而退小人，则大功可成，否则衡石程书，无益也。
yīn lùn jìng kāng chū cháo tíng yìng dí dé shī zhī cè qiě jí lùn jīn rén liǎng zhì dū chéng suǒ yǐ néng shǒu bù néng shǒu zhī gù
"因论靖康初朝廷应敌得失之策，且极论金人两至都城，所以能守不能守之故；
yīn miǎn shàng yǐ míng shù jìn rén yán yǐ gōng jiǎn zú guó yòng yǐ yīng guǒ duàn dà shì
因勉上以明恕尽人言，以恭俭足国用，以英果断大事。
shàng jiē jiā nà
上皆嘉纳。
yòu zòu chén cháng yán chē jià xún xìng zhī suǒ guān zhōng wéi shàng xiāng yáng cì zhī jiàn kāng wéi xià
又奏："臣尝言车驾巡幸之所，关中为上，襄阳次之，建康为下。
bì xià zòng wèi néng xíng shàng cè yóu dāng qiě shì xiāng shān shì bù wàng gù dū yǐ xì tiān xià zhī xīn
陛下纵未能行上策，犹当且适襄、邓，示不忘故都，以系天下之心。
bù rán zhōng yuán fēi fù wǒ yǒu chē jià hái quē wú qī tiān xià zhī shì suì qīng bù fù zhèn yǐ
不然，中原非复我有，车驾还阙无期，天下之势遂倾不复振矣。
shàng wèi zhào yù liǎng jīng yǐ huán dōu zhī yì dú zhě jiē gǎn qì
"上为诏谕两京以还都之意，读者皆感泣。
wèi jǐ yǒu zhào yù xìng dōng nán bì dí gāng jí lùn qí bù kě yán zì gǔ zhōng xīng zhī zhǔ qǐ yú xī běi zé zú yǐ jù zhōng yuán ér yǒu dōng nán qǐ yú dōng nán zé bù néng yǐ fù zhōng yuán ér yǒu xī běi
未几，有诏欲幸东南避敌，纲极论其不可，言："自古中兴之主，起于西北，则足以据中原而有东南，起于东南，则不能以复中原而有西北。
gài tiān xià jīng bīng jiàn mǎ jiē zài xī běi yī dàn wěi zhōng yuán ér qì zhī qǐ wéi jīn rén jiāng chéng jiàn yǐ rǎo nèi dì
盖天下精兵健马皆在西北，一旦委中原而弃之，岂惟金人将乘间以扰内地；
dào zéi yì jiāng fēng qǐ wéi luàn kuà zhōu lián yì bì xià suī yù hái quē bù kě de yǐ kuàng yù zhì bīng shèng dí yǐ guī èr shèng zāi
盗贼亦将蜂起为乱，跨州连邑，陛下虽欲还阙，不可得矣，况欲治兵胜敌以归二圣哉？
fū nán yáng guāng wǔ zhī suǒ xìng yǒu gāo shān jùn lǐng kě yǐ kòng è yǒu kuān chéng píng yě kě yǐ tún bīng
夫南阳光武之所兴，有高山峻岭可以控扼，有宽城平野可以屯兵；
xī lín guān shǎn kě yǐ zhào jiàng shì
西邻关、陕，可以召将士；
dōng dá jiāng huái kě yǐ yùn gǔ sù
东达江、淮，可以运谷粟；
nán tōng jīng hú bā shǔ kě yǐ qǔ cái huò
南通荆湖、巴蜀，可以取财货；
běi jù sān dōu kě yǐ qiǎn jiù yuán
北距三都，可以遣救援。
zàn yì zhu bi nǎi hái biàn dōu cè wú chū yú cǐ zhě
暂议驻跸，乃还汴都，策无出于此者。
jīn chéng zhōu shùn liú ér shì dōng nán gù shén ān biàn dì kǒng yī shī zhōng yuán zé dōng nán bù néng bì qí wú shì suī yù tuì bǎo yī yú bù yì de yě
今乘舟顺流而适东南，固甚安便，第恐一失中原，则东南不能必其无事，虽欲退保一隅，不易得也。
kuàng cháng jiàng zhào xǔ liú zhōng yuán rén xīn yuè fú nài hé zhào mò wèi gàn jù shī dà xìn yú tiān xià
况尝降诏许留中原，人心悦服，奈何诏墨未干，遽失大信于天下！
shàng nǎi xǔ xìng nán yáng ér huáng qián shàn wāng bó yàn shí yīn shàng xún xìng dōng nán zhī yì
"上乃许幸南阳，而黄潜善、汪伯彦实阴上巡幸东南之议。
kè huò yǒu wèi gāng yuē wài lùn xiōng xiōng xián wèi dōng xìng yǐ jué
客或有谓纲曰："外论汹汹，咸谓东幸已决。
gāng yuē guó zhī cún wáng yú shì yān fēn wú dāng yǐ qù jiù zhēng zhī
"纲曰："国之存亡，于是焉分，吾当以去就争之。
chū gāng měi yǒu suǒ lùn jiàn qí yán suī qiē zhí wú bù róng nà zhì shì suǒ yán cháng liú zhōng bù bào
"初，纲每有所论谏，其言虽切直，无不容纳，至是，所言常留中不报。
yǐ ér qiān gāng shàng shū zuǒ pú yè jiān mén xià shì láng huáng qián shàn chú yòu pú yè jiān zhōng shū shì láng
已而迁纲尚书左仆射兼门下侍郎，黄潜善除右仆射兼中书侍郎。
zhāng suǒ qǐ qiě zhì sī běi jīng sì cuò zhì yǒu xù nǎi dù hé
张所乞且置司北京，俟措置有绪，乃渡河。
běi jīng liú shǒu zhāng yì qiān qián shàn dǎng yě zòu zhāo fǔ sī zhī rǎo yòu yán zì zhì sī hé běi dào zéi yì chì
北京留守张益谦，潜善党也，奏招抚司之扰，又言自置司河北，盗贼益炽。
gāng yán suǒ shàng liú jīng shī yì qiān hé yǐ zhī qí rǎo
纲言："所尚留京师，益谦何以知其扰？
hé běi mín wú suǒ guī jù ér wèi dào qǐ yóu zhì sī nǎi yǒu dào zéi hu
河北民无所归，聚而为盗，岂由置司乃有盗贼乎？
yǒu zhǐ lìng liú shǒu zōng zé jié zhì fu liàng jí rì dù hé
有旨令留守宗泽节制傅亮，即日渡河。
liàng yán cuò zhì wèi jiù ér dù hé kǒng wù guó shì
亮言："措置未就而渡河，恐误国事。
gāng yán zhāo fǔ jīng zhì chén suǒ jiàn míng ér zhāng suǒ fu liàng yòu chén suǒ jiàn yòng
"纲言："招抚、经制，臣所建明，而张所、傅亮，又臣所荐用。
jīn qián shàn bó yàn jū suǒ jí liàng suǒ yǐ jū chén
今潜善、伯彦沮所及亮，所以沮臣。
chén měi lǎn jìng kāng dà chén bù hé zhī shī shì wèi cháng bù yǔ qián shàn bó yàn yì ér hòu xíng ér èr rén shè xīn rú cǐ yuàn bì xià xū xīn guān zhī
臣每览靖康大臣不和之失，事未尝不与潜善、伯彦议而后行，而二人设心如此，愿陛下虚心观之。
jì ér zhào ba jīng zhì sī zhào liàng fù xíng zài
"既而诏罢经制司，召亮赴行在。
gāng yán shèng yì bì yù ba liàng qǐ yǐ yù bǐ fù qián shàn shī xíng chén de qǐ shēn guī tián
纲言："圣意必欲罢亮，乞以御笔付潜善施行，臣得乞身归田。
gāng tuì ér liàng jìng ba nǎi zài shū qiú qù
"纲退，而亮竟罢，乃再疏求去。
shàng yuē qīng suǒ zhēng xì shì hú nǎi ěr
上曰："卿所争细事，胡乃尔？
gāng yán fāng jīn rén cái yǐ jiàng shuài wèi jí kǒng fēi xiǎo shì
"纲言："方今人材以将帅为急，恐非小事。
chén zuó yì qiān xìng yǔ qián shàn bó yàn yì yi wèi suǒ jí
臣昨议迁幸，与潜善、伯彦异，宜为所嫉。
rán chén dōng nán rén qǐ bù yuàn bì xià dōng xià wèi ān biàn zāi
然臣东南人，岂不愿陛下东下为安便哉？
gù yī qù zhōng yuán hòu huàn yǒu bù kě shèng yán zhě
顾一去中原，后患有不可胜言者。
yuàn bì xià yǐ zōng shè wèi xīn yǐ shēng líng wéi yì yǐ èr shèng wèi hái wèi niàn wù yǐ chén qù ér gǎi qí yì
愿陛下以宗社为心，以生灵为意，以二圣未还为念，勿以臣去而改其议。
chén suī qù zuǒ yòu bù gǎn yī rì wàng bì xià
臣虽去左右，不敢一日忘陛下。
qì cí ér tuì
"泣辞而退。
huò yuē gōng jué yú jìn tuì yú yì de yǐ rú chán zhě hé
或曰："公决于进退，于义得矣，如谗者何？
gāng yuē wú zhī jǐn shì jūn zhī dào bù kě zé quán jìn tuì zhī jié huàn huò fēi suǒ xù yě
"纲曰："吾知尽事君之道，不可，则全进退之节，患祸非所恤也。
chū èr dì běi xíng jīn rén yì lì yì xìng
初，二帝北行，金人议立异姓。
lì bù shàng shū wáng shí yōng wèn yú wú jiān mò chóu èr rén wēi yán dí yì zài zhāng bāng chāng shí yōng wèi yǐ wéi rán
吏部尚书王时雍问于吴幵、莫俦，二人微言敌意在张邦昌，时雍未以为然。
shì sòng qí yù zì dí suǒ lái shí yōng yòu wèn zhī qí yù qǔ piàn zhǐ shū zhāng bāng chāng sān zì shí yōng yì nǎi jué suì yǐ bāng chāng xìng míng rù yì zhuàng
适宋齐愈自敌所来，时雍又问之，齐愈取片纸书"张邦昌"三字，时雍意乃决，遂以邦昌姓名入议状。
zhì shì qí yù lùn gāng sān shì zhī fēi bù bào
至是，齐愈论纲三事之非，不报。
nǐ zhāng jiāng zài shàng qí xiāng rén xián qí yù zhě qiè qí cǎo shì gāng
拟章将再上，其乡人嗛齐愈者，窃其草示纲。
shí fāng lùn tiě nì fù wěi zhī zuì yú shì dǎi qí yù qí yù bù chéng yù lì yuē wáng shàng shū bèi suǒ zuò bù qīng rán dàn qiān lǐng nán dà jiàn dì chéng zhōng bù guò yú lǐng ěr
时方论僣逆附伪之罪，于是逮齐愈，齐愈不承，狱吏曰："王尚书辈所坐不轻，然但迁岭南，大谏第承，终不过逾岭尔。
qí yù yǐn fú suì lù zhī dōng shì
"齐愈引伏，遂戮之东市。
zhāng jùn wèi yù shǐ hé gāng yǐ sī yì shā shì cóng qiě lùn qí mǎi mǎ zhāo jūn zhī zuì
张浚为御史，劾纲以私意杀侍从，且论其买马招军之罪。
zhào ba gāng wèi guān wén diàn dà xué shì tí jǔ dòng xiāo gōng
诏罢纲为观文殿大学士、提举洞霄宫。
shàng shū yòu chéng xǔ hàn yán gāng zhōng yì hé zhī wú yǐ zuǒ zhōng xīng
尚书右丞许翰言纲忠义，合之无以佐中兴。
huì shàng zhào jiàn chén dōng dōng yán qián shàn bó yàn bù kě rèn gāng bù kě qù
会上召见陈东，东言："潜善、伯彦不可任，纲不可去。
dōng zuò zhū
"东坐诛。
hàn yuē wú yǔ dōng jiē zhēng li gāng zhě dōng lù dū shì wú zài miào táng kě hu
翰曰："吾与东皆争李纲者，东戮都市，吾在庙堂，可乎？
suì qiú qù
"遂求去。
hòu yǒu zhǐ gāng luò zhí jū è zhōu
后有旨，纲落职居鄂州。
zì gāng ba zhāng suǒ yǐ zuì qù fu liàng yǐ mǔ bìng cí guī zhāo fǔ jīng zhì èr sī jiē fèi
自纲罢，张所以罪去，傅亮以母病辞归，招抚、经制二司皆废。
chē jià suì dōng xìng liǎng hé jùn xiàn xiāng jì lún xiàn fán gāng suǒ guī huà jūn mín zhī zhèng yī qiè fèi bà
车驾遂东幸，两河郡县相继沦陷，凡纲所规画军民之政，一切废罢。
jīn rén gōng jīng dōng xi cán huǐ guān fǔ ér zhōng yuán dào zéi fēng qǐ yǐ
金人攻京东、西，残毁关辅，而中原盗贼蜂起矣。