huáng qià wāng yīng chén wáng shí péng wú fèi chén liáng hàn dù shēn lǎo
黄洽汪应辰王十朋吴芾陈良翰杜莘老
huáng qià zì dé rùn fú zhōu hòu guān rén
黄洽，字德润，福州候官人。
lóng xīng yuán nián yǐ tài xué shēng shì chūn guān dì èr zhào xún gù shì wèi lín xuān cì dì èr rén jí dì
隆兴元年，以太学生试春官第二，诏循故事，未临轩，赐第二人及第。
shòu shào xīng fǔ guān chá pàn guān
授绍兴府观察判官。
zhì mǎn jiù quán xuǎn bù yòng qián míng lì yè miào táng
秩满，就铨选，不用前名例谒庙堂。
zǎi xiàng chén jùn qīng bái yú shàng gǎi xuān yì láng chú guó zǐ bó shì
宰相陈俊卿白于上，改宣义郎，除国子博士。
shì yǒu zhǐ zhí shì guān wú dài cì gǎi chà zhè dōng ān fǔ sī zhǔ guǎn jī yí wén zì
适有旨职事官无待次，改差浙东安抚司主管机宜文字。
jì wèi tài xué guó zǐ bó shì shū mì yuàn biān xiū guān tōng pàn fú zhōu
继为太学国子博士，枢密院编修官，通判福州。
fèng cí zhào wèi tài cháng chéng
奉祠，召为太常丞。
qǐng wài xiào zōng fāng lì jīng qiú zhì yuē huáng qià hòu dé fāng rèn yǐ shì
请外，孝宗方厉精求治，曰："黄洽厚德，方任以事。
bù xǔ
"不许。
dāng duì zòu sān shì bèi shì mò ruò chǔ cái shì zú dāng liàn qí xīn jūn zhèng bì yù wèi móu
当对，奏三事：备事莫若储才，士卒当练其心，军政必预为谋。
shàng jué rán qià xú zòu yuàn jiè chì zhōu jùn wú fán rǎo yǐ zhì kòu wú qīng yì yǐ wán kòu
上矍然，洽徐奏："愿戒饬州郡，毋烦扰以致寇，毋轻易以玩寇。
kòu rǎo ér hòu dìng shāng gēn běn duō yǐ
寇扰而后定，伤根本多矣。
yáo mì shū láng qiān zhù zuò láng
"繇秘书郎迁著作郎。
shàng yù cí chén mì gé chǔ yīng jùn wèi yì shí gōng qīng yòng xíng huáng qià cí kě jí zhī
上谕词臣："秘阁储英俊为异时公卿用，行黄洽词，可及之。
chú yòu zhèng yán shǒu zòu jiàn chén fēi jù yuán zhí zài jiàn zhēng cháo zhèng yǒu quē suǒ dāng jìn yán
除右正言，首奏："谏臣非具员，职在谏争，朝政有阙，所当尽言。
shàng yì yǐ wéi duān shì xǔ qí jìn yán wú yǐn
"上亦以为端士，许其尽言无隐。
chú shì yù shǐ
除侍御史。
huì shuǐ hàn pín réng yīn cí jì shàng yán cǐ shì quán zài yī niàn bì xià sù xīng mò xiǎng zhuān jīng zài mín shēn suī fǎ gōng xīn zé tán wěi yáng yáng zuǒ yòu lǐ fēi mò rán
会水旱频仍，因祠祭上言："此事全在一念，陛下夙兴默想，专精在民，身虽法宫，心则坛壝，洋洋左右，理非漠然。
jǐ suì huāng qiàn zhī yóu bì yǒu wèi jǐn qì shén shì zhī xīn zhě
几岁荒歉之由，必有未尽契神示之心者。
yī rì tè zhào zhū lù fèng xíng huāng zhèng bù qián chà guān àn shì ān jí
"一日特诏："诸路奉行荒政不虔，差官按视安集。
qià jí zòu shǐ zhě yī chū guān lì bì xū zhī wèi
"洽亟奏："使者一出，官吏必须知畏。
qí cháng píng yī sī suǒ zhí hé shì
其常平一司，所职何事？
huái zhè jiāng dōng jiàn yǒu shǐ yǐ wǔ shǐ fēn wǔ lù shàng lǜ bù zhōu zhī
淮、浙、江东见有使，以五使分五路，尚虑不周知。
jīn qiǎn yī rén jiān èr sān lù bù guò yuè tú zhàng hù kǒu duō guǎ dì lǐ liáo miǎo ān néng biàn lì hu
今遣一人兼二三路，不过阅图帐户口多寡，地里辽邈，安能遍历乎？
ruò zhuān zé cháng píng míng zhèng ér zhí jǔ shì fēn ér chá jīng
若专责常平，名正而职举，事分而察精。
yòu zòu yì zǔ chéng fān zhèn piān zhòng zhī shī bù yù bīng mín zhī quán jù yú yī fū zhī shǒu
"又奏："艺祖惩藩镇偏重之失，不欲兵民之权聚于一夫之手。
jīn shǐ zhǔ bīng guān jiān jùn jì shì hé bīng mín quán wèi yī qiě shǔ biān jiǎo piān zhòng yóu shén
今使主兵官兼郡寄，是合兵民权为一，且属边徼，偏重尤甚。
shàng jiē jiā nà
"上皆嘉纳。
qià suǒ lùn liè wèi cháng jùn zhí xì gù tā tè yǐ lèi qí zhōng shēn
洽所论列，未尝捃摭细故他慝以累其终身。
chú yòu jiàn yì dài fū
除右谏议大夫。
shàng fāng ruì zhì yì wǔ qià yīn fēng jiàn yán yí zhī dà xiàng jūn zǐ yǐ shèn yán yǔ jié yǐn shí
上方锐志肄武，洽因风谏，言："《颐》之大象：'君子以慎言语，节饮食。
yán yǔ yǐn shí yóu jǐn jié zhī kuàng qí tā hu
'言语饮食犹谨节之，况其他乎？
fán jīn lì chuǎn xī zhī jiān yī yǒu guò chà jiē fēi suǒ yǐ yǎng qí shēn yě
凡筋力喘息之间，一有过差，皆非所以养其身也。
shàng yuē qīng yán wú fēi rén yì zhōng xiào kě wèi wàn shì chén zǐ zhī fǎ zhèn cháng niàn zhī
"上曰："卿言无非仁义忠孝，可为万世臣子之法，朕常念之。
qià zài jīng yán yán zǎi xiàng dài tiān lǐ wù yào zài wèi guó dé rén
"洽在经筵，言："宰相代天理物，要在为国得人。
rén zhǔ zhī mìng xiāng rèn zé wù yí
人主之命相，任则勿疑。
zǎi xiàng zhòng zé cháo tíng zūn cháo tíng zūn zé miào shè ān
宰相重则朝廷尊，朝廷尊则庙社安。
zǎi xiàng lún cái rèn zhí dāng jǐn gōng xīn
宰相抡才任职，当尽公心。
jūn zǐ jìn zé shù zhí jǔ shù zhí jǔ zé tiān xià zhì
君子进则庶职举，庶职举则天下治。
shàng shǒu kěn zài sān nǎi yuē qīng rú liáng jīn měi yù hún hòu wú xiá tiān qí yǐ qīng wèi zhèn bì yé
"上首肯再三，乃曰："卿如良金美玉，浑厚无瑕，天其以卿为朕弼耶？
chú yù shǐ zhōng chéng zòu jiàn jǔ qǐng tuō bì jìng yú zǎi zhí tái jiàn zhī mén ruò zǎi zhí tái jiàn bù wéi rén mì jǔ shǐ shì dà fū xián zì lǜ lì yǐ gōng dào de zhī qǐ bù shén shàn
除御史中丞，奏："荐举请托，必竞于宰执、台谏之门，若宰执、台谏不为人觅举，使士大夫咸自率厉，以公道得之，岂不甚善。
huò guǒ zhī qí rén lù zhāng yǐ jiàn yì hé bù kě
或果知其人，露章以荐，亦何不可。
tán zhōu zòu qiáng dào zuì bù zhì sǐ yīng pèi zhě zuò jiā yì liú yǒu zhǐ jù yì
"潭州奏强盗罪不至死应配者坐加役流，有旨具议。
qià yuē qiáng dào yì tā dào yǐ qí gù wèi yě
洽曰："强盗异他盗，以其故为也。
ruò zhǐ kūn yì sān nián zhī hòu quān kǎn yī chí xī tū sì chū shàn liáng shòu hài kě shèng shù yé
若止髡役，三年之后，圈槛一弛，豨突四出，善良受害，可胜数耶？
kuàng yì shí bì qù fáng xián zhī jù zǒu yì jié hé huàn yóu shén yān
况役时必去防闲之具，走逸结合，患尤甚焉。
shàng shēn rán zhī
"上深然之。
chú cān zhī zhèng shì
除参知政事。
shàng yuē qīng měi gào zhèn yòng rén jīn qīng jū yòng rén zhī de bù kě bù miǎn
上曰："卿每告朕用人，今卿居用人之地，不可不勉。
shàng yīn shāng què chú mù qià qìng yè wú suǒ gù bì shàng dà xǐ yuē wǔ shí nián wú cǐ chà chú
"上因商榷除目，洽罄谒无所顾避，上大喜曰："五十年无此差除。
chú zhī shū mì yuàn shì
"除知枢密院事。
qià lèi zhāng qiú qù xǔ zhī chú zī zhèng diàn dà xué shì zhī lóng xīng fǔ
洽累章求去，许之，除资政殿大学士、知隆兴府。
guāng zōng shòu shàn tè zhào yán shì qià zòu yòng rén wèi wàn shì bù yì zhī lùn chén qián yǐ cǐ nà zhōng shòu huáng jīn fù gào yú bì xià
光宗受禅，特诏言事，洽奏："用人为万世不易之论，臣前以此纳忠寿皇，今复告于陛下。
lǚ qǐ guī tián xún bì tí jǔ dòng xiāo gōng
"屡乞归田，寻畀提举洞霄宫。
fāng wèi de qǐng yě rén quàn zhī zhì dì qià yuē wú shū shēng méng bá zhuó zhì cǐ wèi yǒu yǐ bào guó ér xiān yíng sī hu
方未得请也，人劝之治第，洽曰："吾书生，蒙拔擢至此，未有以报国，而先营私乎？
shǐ wú yī dàn zuì qù yóu yǒu xiān rén bì lú kě bì fēng yǔ fu fù hé yōu
使吾一旦罪去，犹有先人敝庐可庇风雨，夫复何忧。
qìng yuán èr nián zhì shì
"庆元二年致仕。
qià cháng yán jū jiā bù qī qīn shì bù qī jūn yǎng bù qī tiān fǔ bù qī rén yōu bù qī guǐ shén hé yòng qiú fù bào zāi
洽常言："居家不欺亲，仕不欺君，仰不欺天，俯不欺人，幽不欺鬼神，何用求福报哉！
liù nián qī yuè hōng nián qī shí jiǔ
"六年七月，薨，年七十九。
zèng jīn zǐ guāng lù dài fu
赠金紫光禄大夫。
qià zhì zhí duān zhòng yǒu dà chén tǐ liǎng cháo tuī wèi míng chén
洽质直端重，有大臣体，两朝推为名臣。
yǒu wén jí zòu yì bā shí wǔ juǎn
有文集、奏议八十五卷。
wāng yīng chén zì shèng xī xìn zhōu yù shān rén
汪应辰，字圣锡，信州玉山人。
yòu níng zhòng yì cháng tóng wǔ suì zhī dú shū shǔ duì yīng shēng yǔ jīng rén duō shí qí zì
幼凝重异常童，五岁知读书，属对应声语惊人，多识奇字。
jiā pín wú gào yóu měi shi xīn sū yǐ jì guǐ
家贫无膏油，每拾薪苏以继晷。
cóng rén jiè shū yī jīng mù bù wàng
从人借书，一经目不忘。
shí suì néng shī yóu xiāng xiào jùn bó shì xì zhī yuē hán yù shí sān ér néng wén jīn zi xī ruò
十岁能诗，游乡校，郡博士戏之曰："韩愈十三而能文，今子奚若？
yīng chén dá yuē zhòng ní sān qiān ér lùn dào wéi gōng qí rán
"应辰答曰："仲尼三千而论道，惟公其然。
wèi guàn shǒu gòng xiāng jǔ shì lǐ bù jū gāo xuǎn
未冠，首贡乡举，试礼部，居高选。
shí zhào dǐng wèi xiāng yán zhī guǎn shú qí zhī
时赵鼎为相，延之馆塾，奇之。
shào xīng wǔ nián jìn shì dì yī rén nián fu shí bā
绍兴五年，进士第一人，年甫十八。
yù cè yǐ lì dào mín lì bīng shì wèi wèn yīng chén dá yǐ wéi zhì zhī yào yǐ zhì chéng wèi běn zài rén zhǔ fǎn qiú ér yǐ
御策以吏道、民力、兵势为问，应辰答以为治之要，以至诚为本，在人主反求而已。
shàng lǎn qí duì yì qí wèi lǎo chéng zhī shì jí chàng dì nǎi nián shào zi yǐn jiàn zhě yè ér qián shàng shén yì zhī
上览其对，意其为老成之士，及唱第，乃年少子，引见者掖而前，上甚异之。
dǐng chū bān tè xiè
鼎出班特谢。
jiù jìn shì dì yī rén cì yǐ yù shī jí shì tè shū zhōng yōng piān yǐ cì
旧进士第一人赐以御诗，及是，特书《中庸篇》以赐。
chū míng yáng yǔ xìng zì ruò yǒu yǔ bìng tè gǎi cì yīng chén
初名洋，与姓字若有语病，特改赐应辰。
shàng yù jí chú guǎn zhí zhào dǐng yán qiě lìng lì wài rèn yǎng chéng qí cái
上欲即除馆职，赵鼎言："且令历外任，养成其材。
nǎi shòu zhèn dōng jūn qiān pàn
"乃授镇东军签判。
gù shì diàn shì dì yī rén wú dài cì zhě zhì shì qǔ yī nián bàn quē yǐ guī
故事，殿试第一人无待次者，至是，取一年半阙以归。
shè rén hú yín xíng cí yuē zhǔ zhě yán jiàn duō shì wèn yǐ zhì dào ěr nián wèi jí guān ér néng tuī míng dì wáng gōng xíng zhī běn wú qǔ xué ā shì zhī tài
舍人胡寅行词曰："属者延见多士，问以治道，尔年未及冠，而能推明帝王躬行之本，无曲学阿世之态。
yīng chén shǎo shòu zhī yú yù chū jì zhuó dì zhī zhāng jiǔ chéng xián wèn zhī yú chū wǎng cóng zhī yóu suǒ xué yì jìn
应辰少受知于喻樗，既擢第，知张九成贤，问之于樗，往从之游，所学益进。
chū rèn zhào dǐng wèi shuài mù fǔ shì xī zī yān
初任，赵鼎为帅，幕府事悉谘焉。
suì xiǎo hàn mìng yīng chén dǎo yǔ míng shān jí yīng yuè rén yǔ zhī yuē cǐ xiàng gōng yǔ
岁小旱，命应辰祷雨名山即应，越人语之曰："此相公雨。
dǐng yuē bù rán nǎi zhuàng yuán yǔ yě
"鼎曰："不然，乃状元雨也。
zhào wèi mì shū shěng zhèng zì
召为秘书省正字。
shí qín guì lì zhǔ hé yì wáng lún shǐ hái jīn rén yù yǐ hé nán de guī wǒ
时秦桧力主和议，王伦使还，金人欲以河南地归我。
yīng chén shàng shū wèi hé yì bù xié fēi suǒ huàn hé yì xié yǐ ér yīn xún wú bèi zhī kě wèi
应辰上疏，谓："和议不谐非所患，和议谐矣，而因循无备之可畏。
yì yì bù xī fēi suǒ huàn yì yì xi yǐ ér shàng xià xiāng méng zhī kě wèi
异议不息非所患，异议息矣，而上下相蒙之可畏。
jīn suī tōng hé jiāng yì zhī shàng yi gè jiè yán yǐ bèi tā dào
金虽通和，疆埸之上宜各戒严，以备他盗。
jīn fāng qiě sì shè zhōng wài bāo chǒng jiàng shuài yǐ wéi xiū bīng xī mín zì cǐ ér shǐ
今方且肆赦中外，褒宠将帅，以为休兵息民自此而始。
zòng wàng jī nián zhī chǐ dú bù sī yì shí yì wài zhī huàn hu
纵忘积年之耻，独不思异时意外之患乎？
cǐ yīn xún wú bèi zhī suǒ yǐ kě wèi yě
这就是因循守旧不做准备之所以可怕的原因。
fāng cháo tíng lì pái qún yì zhī chū dà zé cuàn zhú xiǎo zé bà chù zhì yǒu yī yán yíng hé zé bù cì zhuó yòng
方朝廷力排群议之初，大则窜逐，小则罢黜，至有一言迎合，则不次擢用。
shì yǐ xiǎo rén kuī jiàn jiàn xì qīng zào zhě ē yú yǐ xī chǒng wèi nuò zhě xún mò yǐ bèi wèi ér zhōng chén zhèng shì nǎi wú yǐ zì lì yú qún xiǎo zhī jiān cǐ shàng xià xiāng méng zhī suǒ yǐ kě wèi yě
是以小人窥见间隙，轻躁者阿谀以希宠，畏懦者循默以备位，而忠臣正士乃无以自立于群小之间，此上下相蒙之所以可畏也。
chén yuàn wù yǐ hé hǎo zhī kě wú yú ér sī huàn yù fáng cháng ruò dí rén zhī zhì
臣愿勿以和好之可无虞，而思患预防，常若敌人之至。
shū zòu qín guì dà bú yuè chū tōng pàn jiàn zhōu suì qǐng cí yǐ guī
"疏奏，秦桧大不悦，出通判建州，遂请祠以归。
yù jū cháng shān zhī yǒng nián yuàn péng hāo mǎn jìng yī shì xiāo rán zhān zhōu bù jì rén bù kān qí yōu chù zhī yù rú yě yì yǐ xiū shēn jiǎng xué wéi shì
寓居常山之永年院，蓬蒿满迳，一室萧然，𫗴粥不继，人不堪其忧，处之裕如也，益以修身讲学为事。
zì shì fán sān zhǔ guǎn chóng dào guàn zài yǐn yuē shí xiōng zhōng hào rán zhī qì lǐn rán bù kě qū
自是凡三主管崇道观，在隐约时，胸中浩然之气凛然不可屈。
zhāng jiǔ chéng zhé shào zhōu jiāo yóu jiē jué yīng chén shí tōng wèn
张九成谪邵州，交游皆绝，应辰时通问。
jí qí sàng fù yán zhě yóu gōng zhī ér yīng chén bù yuǎn qiān lǐ wǎng diào rén jiē wēi zhī
及其丧父，言者犹攻之，而应辰不远千里往吊，人皆危之。
tōng pàn yuán zhōu fán suǒ yǔ duó rén wú yì cí
通判袁州，凡所予夺，人无异词。
shǐ zhì huò yǐ qí shū shēng yì zhī yǐ nǎi zhī lì shī suǒ bù néng jí
始至，或以其书生易之，已乃知吏师所不能及。
chéng xiàng zhào dǐng sǐ zhū yá fú sàng guò jùn yīng chén wéi wén jì zhī yuē wéi gōng liǎng dēng shàng zǎi jiē zhí jiān wēi zhī shí
丞相赵鼎死朱崖，扶丧过郡，应辰为文祭之曰："惟公两登上宰，皆直艰危之时；
yī chì nán huāng suì wèi sǐ shēng zhī bié
一斥南荒，遂为死生之别。
shì yǐ dìng yú gài guān ēn tè róng yú guī gǔ
事已定于盖棺，恩特容于归骨。
lì fù zhī huǒ
"吏付之火。
qí zi jiè sān bīng yǐ guī dào chū qú zhōu zhāng jié wèi shǒu xī guì yì zhǐ yīng chén wèi ē fù wèi sǐ dǎng fú yí xùn jū piān sōu xíng tuó qiú jì wén bù kě de
其子借三兵以归，道出衢州，章杰为守，希桧意，指应辰为阿附，为死党，符移讯鞫，偏搜行橐，求祭文不可得。
shí hú yín yí guì shū wèi cǐ shì bù zú jìng shì nǎi qǐn
时胡寅遗桧书，谓此事不足竟，事乃寝。
tōng pàn jìng jiāng fǔ yú qī bù dé dài nǎi yán xí guī xǐng qí mǔ
通判静江府，逾期不得代，乃沿檄归省其母。
jì chà tōng pàn guǎng zhōu
继差通判广州。
shí guì suǒ shēn jì zhě zhào dǐng zhāng jùn dǐng jì sǐ ér jùn dú cún wèi kuài qí yì
时桧所深忌者赵鼎、张浚，鼎既死而浚独存，未快其意。
jiāng xī yùn pàn zhāng cháng xiān jiān zhù qián shuài zhāng zōng yuán yǔ jùn shī yán yú cháo qí cí lián dǎi zhě shù shí jiā jiāng wū yǐ bù guǐ ér jǐn qù zhī
江西运判张常先笺注前帅张宗元与浚诗，言于朝，其词连逮者数十家，将诬以不轨而尽去之。
yù jì jù guì sǐ yīng chén xìng ér miǎn
狱既具，桧死，应辰幸而免。
míng nián zhào wèi lì bù láng guān qiān yòu sī
明年，召为吏部郎官，迁右司。
mǔ lǎo qǐ wài chéng xiàng kǔ liú zhī yuē fāng jìn yòng wèi yìng ěr
母老乞外，丞相苦留之曰："方进用，未应尔。
yīng chén yuē qīn lǎo yǐ bù kě huǎn
"应辰曰："亲老矣，不可缓。
nǎi chū zhī wù zhōu
"乃出知婺州。
jùn jī qiàn shàng gòng shí sān wàn mín cháo tíng mìng xiàn cáo jiū zhì yīng chén wèi jí zé rǎo mín nǎi yǔ zhū yì juān sù bū qù kē liǎn dìng qī huì zhì shèn lòu xī wèi bǔ fā
郡积欠上供十三万缗，朝廷命宪漕究治，应辰谓急则扰民，乃与诸邑蠲宿逋，去苛敛，定期会，窒渗漏，悉为补发。
xún dīng nèi jiān qù lú yú mù cè
寻丁内艰去，庐于墓侧。
fú què chú mì shū shǎo jiān qiān quán lì bù shàng shū
服阕，除秘书少监，迁权吏部尚书。
li xiǎn zhōng mào jù ān fēng jūn gōng shǎng wǔ qiān yú rén yīng chén zòu bó zhī
李显忠冒具安丰军功赏五千余人，应辰奏驳之。
quán hù bù shì láng jiān shì jiǎng
权户部侍郎兼侍讲。
yīng chén dú yuán dāng jù wù jié rǒng fèi cháng zòu bān zhí zhuǎn guān sān rì ér táng lì zēng gěi shí qián wàn yú mín
应辰独员当剧务，节冗费，常奏："班直转官三日，而堂吏增给食钱万余缗；
gōng jiàng xǐ zé qì mǐn jǐn gěi bǎi yú qiān ér táng lì shí qián liù bǎi qiān
工匠洗泽器皿仅给百余千，而堂吏食钱六百千；
sù xiǎn rén shén yù bàn nián gōng wèi jí bàn ér táng lì shí qián yǐ zhī sān wàn yín juàn liù bǎi pǐ liǎng
塑显仁神御，半年功未及半，而堂吏食钱已支三万、银绢六百匹两。
tā jiē lèi cǐ
他皆类此。
shàng jīng qí fèi rǒng mìng lì bù cái zhī
"上惊其费冗，命吏部裁之。
jīn yū méng zhào qiú zú shí zú bīng zhī cè yīng chén zòu yuē lù zhì yǒu yún jiāng fēi qí rén bīng suī duō bù zú shì
金渝盟，诏求足食足兵之策，应辰奏曰："陆贽有云：'将非其人，兵虽多不足恃；
cāo shī qí bǐng jiāng suī cái bù wèi yòng
操失其柄，将虽才不为用'。
chén zhī suǒ yōu bù zài bīng zhī bù zú zài hu jūn zhèng zhī bù xiū
臣之所忧，不在兵之不足，在乎军政之不修。
zì jiǎng hé yǐ lái jiàng shì jiāo duò bīng bù yuè xí dí wèi zhì zé wàng fēng táo dùn dí jì tuì zé mán liè zhàn gōng bù wéi yì fá qiě huò shòu shǎng
自讲和以来，将士骄惰，兵不阅习，敌未至则望风逃遁，敌既退则谩列战功，不惟佚罚，且或受赏。
fāng shí wú shì zhào lìng yǒu suǒ bù xíng yī dàn yǒu jí shuí néng tīng mìng yǐ fù guó jiā zhī nán
方时无事，诏令有所不行，一旦有急，谁能听命以赴国家之难。
wàng fā yīng duàn shǎng shàn fá è shǐ rén rén xǐ xīn yì lǜ yǐ tīng shàng mìng rán hòu hào lìng bì xíng yǐ
望发英断，赏善罚恶，使人人洗心易虑，以听上命，然后号令必行矣。
sān shí èr nián jiàn chǔ yǐ xiào zōng míng yǔ táng lú jiāng wáng jìn chǔ wáng tóng zhào gǎi wéi yè yīng chén yǐ wéi yǔ táng zhāo zōng tóng bái zuǒ xiāng chén kāng bó suì gǎi jīn míng
三十二年建储，以孝宗名与唐庐江王、晋楚王同，诏改为"晔"，应辰以为与唐昭宗同，白左相陈康伯，遂改今名。
jí yì xiù wáng fēng jué yīng chén dìng qí chēng yuē tài zǐ běn shēng zhī qīn
集议秀王封爵，应辰定其称曰"太子本生之亲"。
yì rù nèi jiàng yuē huáng tài zǐ suǒ shēng fù kě fēng xiù wáng
议入，内降曰："皇太子所生父，可封秀王。
jì nèi chán nǐ yú chuán wèi rì jiàng shè yīng chén yán táng tài zōng shòu shàn yú gāo zǔ míng nián zhēng yuè shǐ gǎi yuán
"暨内禅，拟于传位日降赦，应辰言："唐太宗受禅于高祖，明年正月始改元。
nǎi cóng qí shuō
"乃从其说。
yòu yì gǎi yuán zhòng xī yīng chén wèi qì dān cháng yǐ jì nián suì gǎi lóng xīng
又议改元"重熙"，应辰谓契丹尝以纪年，遂改隆兴。
yī zhāo dà diǎn lǐ duō yìng chén suǒ dìng
一朝大典礼，多应辰所定。
yì tài shàng zūn hào li dào chén kāng bó mì yì yǐ guāng yáo shòu shèng wèi chēng
议太上尊号，李焘、陈康伯密议以"光尧寿圣"为称。
jí jí yì huò wèi zūn hào shǐ zì kāi yuán ba yú yuán fēng jīn bù dàng fù kuàng tài shàng shì tiān xià rú qì bì xǐ qǐ fù gù cǐ
及集议，或谓："尊号始自开元，罢于元丰，今不当复，况太上视天下如弃敝屣，岂复顾此？
yīng chén zhǔ zhī yóu lì
"应辰主之尤力。
huò yòu yán zhǔ shàng fèng qīn wū de yuán yuán fēng zì què wéi bǐ
或又言："主上奉亲，乌得援元丰自却为比？
yú shì yì zhuàng shū zhě bàn bù shū zhě bàn
"于是议状书者半，不书者半。
míng rì yīng chén fù yǔ jīn ān jié děng shí èr rén gè chén suǒ jiàn dà gài wèi guāng yáo jìn hū shén yáo shòu shèng nǎi yīng zōng dàn jié cháng yǐ míng sì
明日，应辰复与金安节等十二人各陈所见，大概谓"光尧"近乎"神尧"，"寿圣"乃英宗诞节，尝以名寺。
yù shǐ zhōu bì dà yì yǐ wéi wèn yīng chén dá yǐ yáo qǐ kě guāng
御史周必大亦以为问，应辰答以"尧"岂可"光"。
shì yǔ yǒu wén zhī dé shòu zhě gāo zōng yīn shàng guò gōng yún wāng yīng chén sù bù lè wú
是语有闻之德寿者，高宗因上过宫，云："汪应辰素不乐吾。
yú shì yǒu zhào zūn hào zhī yì yǐ cháng zòu zhī bù róng dàn yǐ
"于是有诏：尊号之议，已尝奏知，不容但已。
ān jié děng suì fèng zhào
安节等遂奉诏。
yīng chén lián qǐ bǔ wài suì zhī fú zhōu
应辰连乞补外，遂知福州。
wèi jǐ shēng fū wén gé dài zhì jǔ zhū xī zì dài
未几，升敷文阁待制，举朱熹自代。
zài zhèn èr nián huì cháo tíng móu shǔ shuài nǎi yǐ fū wén gé zhí xué shì wèi sì chuān zhì zhì shǐ zhī chéng dū fǔ
在镇二年，会朝廷谋蜀帅，乃以敷文阁直学士为四川制置使、知成都府。
bì cí tè jiàng zhào fǔ yù
陛辞，特降诏抚谕。
rù jìng yǐ shū yǔ xuān fǔ shǐ wú lín lìng yǐ fǔ yù zhào shēn yán hào lìng
入境，以书与宣抚使吴璘，令以抚谕诏申严号令。
jì zhì miǎn lì lù mín xiǎng yùn xǐ yán biān shù bīng jiù liáng nèi jùn zòng bǎo shèng yì shì fù yè cún zuǒ cáng suǒ jiě bái qì èr bǎi wàn yǐ bèi bù yú xī zòu xíng zhī
既至，免利路民饷运，徙沿边戍兵就粮内郡，纵保胜义士复业，存左藏所解白契二百万以备不虞，悉奏行之。
yǒu wèi shǔ zhōng gāng mǎ yì chéng yóu liáng yáng jīn fáng shān lù jùn xiǎn yi fú jiāng ér xià zhào wú lín cuò zhì
有谓蜀中纲马驿程由梁、洋、金、房，山路峻险，宜浮江而下，诏吴璘措置。
zhí zhèng dà jiàng jiē zhǔ qí shuō yīng chén yǔ kuí shuài wáng shí péng lì yán qí bù biàn suì dé zhōng zhǐ
执政、大将皆主其说，应辰与夔帅王十朋力言其不便，遂得中止。
èr shuì kān hé měi guàn qǔ èr shí qián qián dào zhào zhǐ cháng jiǎn sān zhī yī yǒu yù zēng zhī zhě yīng chén yǔ liǎng cáo chén liè zòu yán kān hé bù yǐ chāo jì ér yǐ guàn shí pǐ liǎng jì shì yáng wèi jiǎn ér yīn shí zēng zhī yě
二税勘合，每贯取二十钱，乾道诏旨尝减三之一，有欲增之者，应辰与两漕臣列奏，言："勘合不以钞计，而以贯石匹两计，是阳为减而阴实增之也。
yǐ chéng dū yí lù jì zhī suì rù sān shí wàn jīn yǐ suǒ zēng wèi liù shí wàn jì yǐ sì lù bù zhī jǐ bèi
以成都一路计之，岁入三十万，今以所增为六十万，计以四路，不知几倍。
suī fēi xìng lì zhě suǒ biàn ér mín shòu qí cì duō yǐ
虽非兴利者所便，而民受其赐多矣。
lín shí zhù shǔ kǒu wǔ xìng jīng bīng wèi tiān xià guān jì lǎo qiě bìng yīng chén mì zòu yǐ guān shǎn dà jiàng xì guó ān wēi suǒ dāng yù tú
璘时驻蜀口武兴，精兵为天下冠，既老且病，应辰密奏以关陕大将系国安危，所当预图。
yú shì zhí zhèng chuán zhǐ ruò lín bù qǐ lìng zhì sī zàn lǐng qí rèn
于是执政传旨，若璘不起，令制司暂领其任。
jì lín sǐ yīng chén suì shè xuān fǔ zhī zhí shǔ dào yàn rán
暨璘死，应辰遂摄宣抚之职，蜀道晏然。
yú yǔn wén xún yǐ zhī shū mì yuàn shì xuān fǔ sì chuān yīng chén yuán zhāng jùn lì qǐ ba zhì sī bù xǔ
虞允文寻以知枢密院事宣抚四川，应辰援张浚例，乞罢制司，不许。
zǒng suǒ dié wěi guān hé sì chuān nì qì shuì yīng chén zòu qí bù biàn zhě sì yuē fáng nóng fèi yè yuē zòng lì rǎo mín yuē wéi fǎ hài jiào yuē zhǎng jiān qǐ sòng
总所牒委官核四川匿契税，应辰奏："其不便者四，曰妨农废业，曰纵吏扰民，曰违法害教，曰长奸起讼。
bǐ hù bù yǐ lìng rén zì shǒu zhōu xiàn shōu bìng yǐ bù shǎo qí wèi jǐn zhě yǒu jiàn xíng fǎ lìng bù yí wèi cǐ fán rǎo
比户部已令人自首，州县收并已不少，其未尽者，有见行法令，不宜为此烦扰。
shàng yuē lùn jí yǒu lǐ sù bà zhǐ zhī
"上曰："论极有理，速罢止之。
shǔ dà hàn zhào wèn jiù huāng zhī cè yīng chén zòu lì láng mián zǐ jūn mǎ liáng liào suí mín lì jūn fū guān suī zhī dí qián mín bù dé bàn jià ruò xuǎn guān jiù suì shú chù dí zhī kě yǐ kuān mín lì dì wú qián shù shǒu qǐ gěi dù dié
蜀大旱，诏问救荒之策，应辰奏："利、阆、绵、梓军马粮料，随民力均敷，官虽支籴钱，民不得半价，若选官就岁熟处籴之，可以宽民力，第无钱束手，乞给度牒。
shàng yuē wāng yīng chén zhì shǔ shén yǒu shēng qiě liú yì mín shì rú cǐ
"上曰："汪应辰治蜀甚有声，且留意民事如此。
gěi dù dié sì bǎi yǒng wèi dí běn zhèn jì suì yí shū zhū lù cáo chén jí jiù huāng qiě yǐ mián jiàn hé dí gào zhī ér quán shǔ méng huì
"给度牒四百，永为籴本振济，遂移书诸路漕臣，亟救荒，且以绵、剑和籴告之，而全蜀蒙惠。
liú gǒng bài tóng zhī shū mì yuàn shì jìn yán yuē wāng yīng chén chén liáng hàn zhāng shì xué xíng cái néng chén suǒ bù jí
刘珙拜同知枢密院事，进言曰："汪应辰、陈良翰、张栻学行才能，臣所不及。
yǐ de zhǐ zhào hái
"已，得旨召还。
qióng zhī ān rén nián jī shān qǐ wèi dào hài jí páng jùn jí jù zòu qiě xí chá mǎ shǐ zhāo bǔ
邛之安仁年饥，挻起为盗，害及旁郡，即具奏，且檄茶马使招捕。
xún yuè jiān zhū qí qú kuí yú xī fǔ dìng
旬月间，诛其渠魁，余悉抚定。
huò bái zhī yú yǔn wén yuē wāng shuài dé wú yǎn dào shì bù shàng wén hu
或白之虞允文曰："汪帅得无掩盗事不上闻乎？
xuān sī nǎi mì zòu shǐ rén dài yīng chén yuē qióng kòu shì wèi gǎn zòu bù shěn zhì sī rú hé
"宣司乃密奏，使人绐应辰曰："邛寇事未敢奏，不审制司如何？
yīng chén yǐ zòu jiǎn bào zhī yǔn wén nèi kuì
"应辰以奏检报之，允文内愧。
jiāng xíng dài nà chéng dū yī fǔ jī shǎng juàn gū sān wàn sān qiān jiǔ bǎi bā shí sì pǐ
将行，代纳成都一府激赏绢估三万三千九百八十四匹。
dōng rù jìn bì duì yǐ wèi tiān ài mín wéi yán
冬，入觐，陛对，以畏天爱民为言。
shàng yuē qīng jiǔ zài shǔ kuān zhèn xi gù yōu jūn zhèng mín shì gé bì dài jìn shǔ zhōng chú xū é mín jiān dāng bèi shí huì
上曰："卿久在蜀，宽朕西顾忧，军政民事革弊殆尽，蜀中除虚额，民间当被实惠。
yīng chén zòu xū é qù zé zhōu xiàn kuān shàng yǒu liǎng shì yuē yù jiè yuē duì dí
"应辰奏："虚额去则州县宽，尚有两事，曰预借，曰对籴。
yù jiè nǎi zhōu xiàn lěi suì xiāng réng duì dí zé yǐ bǔ zhōu xiàn quē fá mín shū mǐ yī shí jí jiù dí yī shí huò bàn jià huò bù zhī qiě duō qǔ yíng
预借乃州县累岁相仍，对籴则以补州县阙乏，民输米一石，即就籴一石，或半价，或不支，且多取赢。
bì xià jìn juān bǎi wàn chú yù jiè zhī bì duì dí huàn zhǐ shù zhōu yuàn bìng chú zhī zé bì gé wú yú yǐ
陛下近捐百万除预借之弊，对籴患止数州，愿并除之，则弊革无余矣。
chú lì bù shàng shū xún jiān hàn lín xué shì bìng shì dú
除吏部尚书，寻兼翰林学士并侍读。
lùn ài mín liù shì miào táng yì bù hé bú yuè zhě zhòng
论爱民六事，庙堂议不合，不悦者众。
yī rì chén liáng yòu dēng duì shàng gào yǐ wāng yīng chén yán qīng zài shǔ duō dàn màn
一日，陈良佑登对，上告以"汪应辰言卿在蜀多诞谩。
liáng yòu zòu chén yǔ yīng chén zuó tóng cóng bān yīng chén qǐng wài de qú zhōu chén xī qí qù tóng zòu liú zhī
"良佑奏："臣与应辰昨同从班，应辰请外，得衢州，臣惜其去，同奏留之。
shí biān zòu fāng jí chén bù zhī yīng chén jiāng wèi biàn sī jì yě
时边奏方急，臣不知应辰将为便私计也。
zòu jì shàng yīng chén yǐ cǐ dà hàn nǎi wéi shì shuō yǐ zhōng chén ěr
奏既上，应辰以此大憾，乃为是说以中臣耳。
shàng yuē nǎi ěr yá
"上曰："乃尔邪！
yīng chén zài cháo duō gé bì shì zhōng guì rén jiē cè mù
应辰在朝多革弊事，中贵人皆侧目。
dé shòu gōng fāng zhòu shí chí yǐ shuǐ yín fú jīn fú yú yú shàng shàng guò zhī gāo zōng zhǐ shì yuē shuǐ yín zhèng fá cǐ mǎi zhī wāng shàng shū jiā
德寿宫方甃石池，以水银浮金凫鱼于上，上过之，高宗指示曰："水银正乏，此买之汪尚书家。
shàng nù yuē wāng yīng chén lì yán zhèn zhì fáng kuò yǔ mín zhēng lì nǎi zì fàn shuǐ yín yá
"上怒曰："汪应辰力言朕置房廓与民争利，乃自贩水银邪？
yīng chén zhī zhī lì qiú qù
"应辰知之，力求去。
huì fù chū fā yùn jūn shū zhī zhǐ tàn yuē wú bù kě liú yǐ dàn lì biàn qún wǎng zé bǔ wài zhī qǐng zì dé
会复出发运均输之旨，叹曰："吾不可留矣，但力辨群枉，则补外之请自得。
nǎi lì lùn qí shì yǒu hài wú lì suì yǐ duān míng diàn xué shì zhī píng jiāng fǔ
"乃力论其事有害无利，遂以端明殿学士知平江府。
hán yù bèi zhǐ jiǎn mǎ guò jùn yīng chén jiǎn qí lǐ
韩玉被旨拣马，过郡，应辰简其礼。
yù guī zèn zhī yú shàng yuē chén suǒ guò zhōu xiàn wèi yǒu ruò píng jiāng zhī bù zhì zhě
玉归，谮之于上曰："臣所过州县，未有若平江之不治者。
shàng guài zhī
"上怪之。
píng jiāng mǐ gāng zhì yǒu zhé yuè shì shàng lián biǎn zhì
平江米纲至，有折阅，事上，连贬秩。
lì jí qǐng cí zì shì wò jiā bù qǐ yǐ yǐ chún xī sān nián èr yuè zú yú jiā
力疾请祠，自是卧家不起矣，以淳熙三年二月卒于家。
yīng chén jiē wù wēn xùn yù shì tè lì bù huí liú luò lǐng qiáo shí yǒu qī nián
应辰接物温逊，遇事特立不回，流落岭峤十有七年。
guì sǐ shǐ hái cháo gāng fāng zhèng zhí gǎn yán bù bì
桧死，始还朝，刚方正直，敢言不避。
shǎo cóng lǚ jū rén hú ān guó yóu zhāng shì lǚ zǔ qiān shēn qì xǔ zhī gào yǐ zào dào zhī fāng
少从吕居仁、胡安国游，张栻、吕祖谦深器许之，告以造道之方。
cháng shì kè jǐ zhī sī rú yòng bīng kè dí yì chéng fèn zhì yù shū gāng zhì yú jiǔ chéng zhì gāng zhì jiē kè shèng yì kě bù cháng xǐng chá hu
尝释克己之私如用兵克敌，《易》惩忿窒欲，《书》刚制于酒，惩窒、刚制皆克胜义，可不常省察乎？
qí yì lǐ zhī jīng rú cǐ
其义理之精如此。
hǎo xián lè shàn chū yú tiān xìng yóu dǔ yǒu ài cháng yǐ xiān chóu xùn qí xiōng qú suī wú wū kě jū bù gù yě
好贤乐善，出于天性，尤笃友爱，尝以先畴逊其兄衢，虽无屋可居不顾也。
zi dá jì dēng jìn shì dì shì zhì lì bù shàng shū duān míng diàn xué shì
子达，继登进士第，仕至吏部尚书、端明殿学士。
wáng shí péng zì guī líng wēn zhōu yuè qīng rén
王十朋，字龟龄，温州乐清人。
zī yǐng wù rì sòng shù qiān yán
资颖悟，日诵数千言。
jí zhǎng yǒu wén xíng jù tú méi xī shòu yè zhě yǐ bǎi shù
及长，有文行，聚徒梅溪，受业者以百数。
rù tài xué zhǔ sī yì qí wén
入太学，主司异其文。
qín guì sǐ shàng qīn zhèng cè shì yù kǎo guān yuē duì cè zhōng yǒu chén cháo zhèng qiē zhí zhě bìng zhì shàng liè
秦桧死，上亲政，策士，谕考官曰："对策中有陈朝政切直者，并置上列。
shí péng yǐ quán wèi duì
"十朋以"权"为对，
dà lüè yuē lǎn quán zhě
大略曰："揽权者，
fēi yù héng shí chéng shū rú qín huáng
非欲衡石程书如秦皇，
chuán cān tīng zhèng rú duò wén
传餐听政如隋文，
qiáng míng zì rèn bù rèn zǎi xiàng rú táng dé zōng
强明自任、不任宰相如唐德宗，
jīng yú lì shì yǐ chá wèi míng rú táng xuān zōng
精于吏事、以察为明如唐宣宗，
gài yù bì xià chéng jì wǎng ér jiè wèi rán
盖欲陛下惩既往而戒未然，
wēi fú yī chū yú shàng ér yǐ
威福一出于上而已。
cháng yǒu pù cuì zhī jìn ér yǐ cuì yǔ wéi shǒu shì zhě zì ruò shì qǐ fǎ lìng bù kě jìn hu
尝有铺翠之禁，而以翠羽为首饰者自若，是岂法令不可禁乎？
yì gōng zhōng fú huàn zhuó zhī huà yī bù yè dì zhī fēng wèi xíng yú wài hu
抑宫中服浣濯之化，衣不曳地之风未形于外乎？
fǎ zhī zhì gōng zhě mò rú xuǎn shì míng qì zhī zhì zhòng zhě mò rú kē dì
法之至公者莫如选士，名器之至重者莫如科第。
wǎng suì quán chén zǐ sūn mén kè lèi qiè wēi kē yǒu sī yǐ guó jiā míng qì wèi mèi quán chén zhī jù ér yù de rén kě hu
往岁权臣子孙、门客类窃巍科，有司以国家名器为媚权臣之具，而欲得人可乎？
yuàn bì xià zhèng shēn yǐ wéi běn rèn xián yǐ wéi zhù bó cǎi jiān tīng yǐ shōu qí xiào
愿陛下正身以为本，任贤以为助，博采兼听以收其效。
jǐ wàn yú yán
"几万余言。
shàng jiā qí jīng xué yān tōng yì lùn chún zhèng suì zhuó wèi dì yī
上嘉其经学淹通，议论醇正，遂擢为第一。
xué zhě zhēng chuán sòng qí cè yǐ nǐ gǔ zhāo dǒng
学者争传诵其策，以拟古晁、董。
shàng yòng qí yán yán xiāo jīn pù cuì zhī lìng qǔ jiāo zhǐ suǒ gòng cuì wù fén zhī
上用其言，严销金铺翠之令，取交址所贡翠物焚之。
zhào shí péng nǎi zhèn qīn zhuó
诏："十朋乃朕亲擢。
shòu shào xīng fǔ qiān pàn
"授绍兴府签判。
jì zhì huò yǐ shū shēng yì zhī shí péng cái jué rú shén lì jiān bù xíng
既至，或以书生易之，十朋裁决如神，吏奸不行。
shí yǐ sì kē qiú shì shuài wáng shī xīn wèi shí péng shēn jiān sì zhě dú yǐ yìng zhào
时以四科求士，帅王师心谓十朋身兼四者，独以应诏。
zhào wèi mì shū láng jiān jiàn wáng fǔ xiǎo xué jiào shòu
召为秘书郎兼建王府小学教授。
xiān shì jiào shòu rù jiǎng táng jū bīn wèi shí péng bù kě huáng sūn tè jiā lǐ ér wèi jiào shòu zhōng zuò
先是，教授入讲堂居宾位，十朋不可，皇孙特加礼而位教授中坐。
jīn jiāng yū méng shí péng lún duì yán zì jiàn yán zhì jīn jīn wèi cháng bù nèi xiāng cán zéi rán yī zhǔ bì yī zhǔ shēng hé cháng wèi zhōng guó lì
金将渝盟，十朋轮对，言："自建炎至今，金未尝不内相残贼，然一主毙，一主生，曷尝为中国利？
yào zài zì bèi rú hé
要在自备如何。
yù dí mò jí yú yòng rén jīn yǒu tiān zī zhōng yì cái jiān wén wǔ kě wèi jiàng xiàng zhě yǒu cháng yú yòng bīng shì zú lè wèi zhī yòng kě wèi dà shuài zhě huò tóu xián zhì sàn huò lǎo yú fān jùn yuàn qǐ ér yòng zhī yǐ qǐn dí móu yǐ tú huī fù
御敌莫急于用人，今有天资忠义、材兼文武可为将相者，有长于用兵、士卒乐为之用可为大帅者，或投闲置散，或老于藩郡，愿起而用之，以寝敌谋，以图恢复。
gài zhǐ zhāng jùn liú qí yě
"盖指张浚、刘锜也。
yòu yán jīn quán suī guī yú bì xià zhèng fù chū yú duō mén shì yī guì sǐ bǎi guì shēng yě
又言："今权虽归于陛下，政复出于多门，是一桧死百桧生也。
yáng cún zhōng yǐ sān yá ér jiāo jié běi sī yǐ dào dà quán
杨存中以三衙而交结北司，以盗大权。
hàn zhī huò qǐ yú gōng xiǎn wáng shì zhī xiāng wéi zhōng shǐ
汉之祸起于恭、显，王氏之相为终始；
táng zhī huò qǐ yú běi jūn fān zhèn zhī xiāng wéi biǎo lǐ
唐之祸起于北军，藩镇之相为表里。
jīn yǐ guǎn jūn wèi sān gōng lì yuán jiē rù qí mén yīn jié zhū jiāng xiāng wéi dǎng yuán
今以管军位三公，利源皆入其门，阴结诸将，相为党援。
shū mì běn bīng zhī de lì bān gān jū qí hòu
枢密本兵之地，立班甘居其后。
zǐ dì qīn qī bù mǎn qīng yào
子弟亲戚，布满清要。
tái jiàn lùn liè wěi qū bì hù fēng xiàn dú bù xíng yú guǎn jūn zhī mén hé yǐ wèi guó
台谏论列，委曲庇护，风宪独不行于管军之门，何以为国！
zhì ruò qīng zī jiā yú kuài wǔ
至若清资加于哙五；
gāo jué làn yú yī mén
高爵滥于医门；
zhū jūn chéng shòu wēi fú zì zì shén yú táng zhī jiān jūn
诸军承受，威福自恣，甚于唐之监军；
huáng chéng luó zú bàng wǔ chá shì shén yú zhōu zhī jiān bàng
皇城逻卒，旁午察事，甚于周之监谤；
jiàng shuài bō xià lù shàng jié yuàn sān jūn
将帅剥下赂上，结怨三军；
dào lù bǔ rén wéi zú jié yuàn bǎi xìng
道路捕人为卒，结怨百姓；
jiē fēi zhì shì shì
皆非治世事。
shàng jiā nà jí luó zú ba zhū jūn chéng shòu gēng dìng shū mì guǎn jūn bān cì jiě yáng cún zhōng bīng quán qí yán dà lüè shī xíng
"上嘉纳，戢逻卒，罢诸军承受，更定枢密、管军班次，解杨存中兵权，其言大略施行。
qín guì jiǔ sāi yán lù zhì shì shí péng yǔ féng fāng hú xiàn chá yuè li hào xiāng jì lùn shì tài xué shēng wèi wǔ xián shī shù qí shì
秦桧久塞言路，至是十朋与冯方、胡宪、查籥、李浩相继论事，太学生为《五贤诗》述其事。
chú zhù zuò láng
除著作郎。
sān shí yī nián zhēng yuè fēng léi yǔ xuě jiāo zuò shí péng yǐ wéi yáng bù shèng yīn zhī yàn qiǎn chén kāng bó shū jì yǐ chūn qiū zāi yì zhī shuō lì chén yú shàng chóng yáng yì yīn yǐ mǐ tiān biàn
三十一年正月，风雷雨雪交作，十朋以为阳不胜阴之验，遣陈康伯书，冀以《春秋》灾异之说力陈于上，崇阳抑阴，以弭天变。
qiān dà zōng zhèng chéng jí qǐng cí guī
迁大宗正丞，亟请祠归。
jīn fàn biān qǐ liú qí wèi jiāng huái zhè xi zhì zhì zhāng jùn shuài jīn líng xī rú qí yán
金犯边，起刘锜为江、淮、浙西制置，张浚帅金陵，悉如其言。
xiào zōng shòu shàn qǐ zhī yán zhōu
孝宗受禅，起知严州。
zhào duì shǒu yán tài huáng fēi juàn qín shí ér yǐ dà qì fù bì xià xián yú yáo shùn bì xià dāng sī yǐ fù tài shàng zhě
召对，首言："太皇非倦勤时，而以大器付陛下，贤于尧、舜，陛下当思以副太上者。
jīn shè jì zhī ān wēi shēng mín zhī xiū qī rén cái zhī jìn tuì cháo tíng zhī xíng shǎng yí ruò shùn zhī xié yáo duàn rán xíng zhī yǐ jǐn jì shù zhī dào
今社稷之安危，生民之休戚，人才之进退，朝廷之刑赏，宜若舜之协尧，断然行之，以尽继述之道。
bài sī fēng láng zhōng lèi qiān guó zǐ sī yè
"拜司封郎中，累迁国子司业。
yán jīn jū wèi zhě wǎng wǎng zhí zhī bù jǔ yi yǒu yǐ gé zhī
言："今居位者往往职之不举，宜有以革之。
rén zhǔ yǒu dà zhí sān rèn xián nà jiàn shǎng fá shì yě
人主有大职三，任贤、纳谏、赏罚是也。
shàng jiā zhī
"上嘉之。
chú qǐ jū shè rén shēng shì jiǎng
除起居舍人，升侍讲。
shí zuǒ yòu shǐ shī zhí jiǔ shí péng chú qǐ jū láng hú quán zòu sì shì yǔ zài hú quán chuán
时左右史失职久，十朋除起居郎，胡铨奏四事，语在《胡铨传》。
chú shì yù shǐ shàng wèi hú quán yuē bǐ chú tái guān wài yì rú hé
除侍御史，上谓胡铨曰："比除台官，外议如何？
quán yuē jiē wèi dé rén
"铨曰："皆谓得人。
shàng yuē qīng yǔ shí péng jiē zhèn qīn zhuó
"上曰："卿与十朋皆朕亲擢。
shí péng jiàn shàng yīng ruì měi jiàn bì chén huī fù zhī jì
十朋见上英锐，每见必陈恢复之计。
jí jiāng běi fá shàng shū yuē tiān zǐ zhī xiào mò dà yú guāng zǔ zōng ān shè jì yīn qián wáng yíng chéng ér shǒu zhě zhōu chéng kāng hàn wén jǐng shì yě
及将北伐，上疏曰："天子之孝莫大于光祖宗、安社稷，因前王盈成而守者，周成康、汉文景是也；
chéng qián shì shuāi wēi ér xìng zhě shāng gāo zōng zhōu xuān wáng shì yě
承前世衰微而兴者，商高宗、周宣王是也；
xiān jūn yǒu chǐ ér xuě zhī hàn xuān dì chén chán yú táng tài zōng fú xié lì shì yě
先君有耻而雪之，汉宣帝臣单于、唐太宗俘颉利是也；
xiān jūn yǒu chóu ér fù zhī xià shào kāng miè jiāo hàn guāng wǔ zhū mǎng shì yě
先君有仇而复之，夏少康灭浇、汉光武诛莽是也。
jī suī bù tóng qí wèi xiào yī yě
迹虽不同，其为孝一也。
jìng kāng zhī huò gèn gǔ wèi yǒu bì xià yīng wǔ kǎi rán zhì zài xīng fù
靖康之祸，亘古未有，陛下英武，慨然志在兴复。
qiè wén měi duì qún chén zòu shì zé yuē dāng rú chuàng yè shí
窃闻每对群臣奏事，则曰：'当如创业时。
yòu yuē dāng yǐ mǎ shàng zhì zhī
'又曰：'当以马上治之。
yòu yuē mǒu shì dāng sì huī fù hòu wèi zhī
'又曰：'某事当俟恢复后为之'。
bǐ yīn xuān zhào yǔ jí líng qǐn shèng róng cè rán yuē sì shí nián yǐ
比因宣召，语及陵寝，圣容恻然，曰：'四十年矣。
bì xià zhī xīn zhēn shào kāng gāo zōng xuān wáng guāng wǔ zhī xīn nài hé dà chén bù néng yǎng fù shèng xīn
'陛下之心真少康、高宗、宣王、光武之心，奈何大臣不能仰副圣心？
yuàn jiè zài wèi zhě qù fù hè zhī sī xīn zàn guó jiā zhī dà jì zé zhōng xīng rì yuè kě jì yǐ
愿戒在位者，去附和之私心，赞国家之大计，则中兴日月可冀矣。
yīn lùn shǐ hào bā zuì yuē huái jiān wù guó zhí dǎng dào quán jì yán bì xián qī jūn shàn shàng shàng wèi chū hào zhī shào xīng fǔ
"因论史浩八罪，曰怀奸、误国、植党、盗权、忌言、蔽贤、欺君、讪上，上为出浩知绍兴府。
shí péng zài shū wèi bì xià suī néng rú shùn zhī qù xié wèi néng rú shùn zhī zhèng míng dìng zuì
十朋再疏，谓："陛下虽能如舜之去邪，未能如舜之正名定罪。
shào xīng mì ěr xíng dū hào cháng wèi shǔ lì jiān zàng zhāng wén yì hé yán fù jiàn qí lì mín
绍兴密迩行都，浩尝为属吏，奸脏彰闻，亦何颜复见其吏民。
suì gǎi yǔ cí
"遂改与祠。
shǐ zhèng zhì yǔ hào zú yì bài hào ér fù shì zhī shí péng lùn zhèng zhì qīng xiǎn jiān xié guān shí qiú jìn yi chù zhèng zhì yǐ zhèng diǎn xíng
史正志与浩族异，拜浩而父事之，十朋论正志倾险奸邪，观时求进，宜黜正志以正典刑。
lín ān zhái chū rù shǐ hào lóng dà yuān mén dào nòng wēi fú zhì shì zhà bìng qiú zhì shì shí péng bìng shū qí zuì
林安宅出入史浩、龙大渊门，盗弄威福，至是诈病求致仕，十朋并疏其罪。
jiē bà qù
皆罢去。
zhāng jùn chū shī fù líng bì hóng xiàn guī fù zhě wàn jì yòu fù sù zhōu
张浚出师复灵壁、虹县，归附者万计，又复宿州。
shí péng zòu wáng shī yǐ diào mín wéi zhǔ xiān zhī yǐ zhāo nà bù huò yǐ ér zhàn fá suí zhī qǐ yǐ cǐ zhǐ jiè jùn
十朋奏："王师以吊民为主，先之以招纳，不获已而战伐随之，乞以此指戒浚。
jīn jiāng jì jiàng yi sù jiā jué shǎng yǐ quàn lái zhě
金将既降，宜速加爵赏，以劝来者。
shàng jiē jiā nà
"上皆嘉纳。
huì li xiǎn zhōng shào hóng yuān bù xié wáng shī shī lǜ zhāng jùn shàng biǎo zì hé zhǔ hé zhě chéng cǐ chàng yì yì
会李显忠、邵宏渊不协，王师失律，张浚上表自劾，主和者乘此唱异议。
shí péng shàng shū yán chén sù bù shí jùn wén qí shì bù yǔ dí jù shēng xīn shí mù zhī
十朋上疏言："臣素不识浚，闻其誓不与敌俱生，心实慕之。
qián yīn lún duì yán jīn bì bài méng qǐ yòng jùn
前因轮对，言金必败盟，乞用浚。
bì xià sì wèi mìng dū shī jiāng huái jīn jùn qiǎn jiàng qǔ èr xiàn yī yuè sān jié jiē fú bì xià rèn jùn zhī nán
陛下嗣位，命督师江、淮，今浚遣将取二县，一月三捷，皆服陛下任浚之难。
jí wáng shī yī bù lì hèng yì fēng qǐ
及王师一不利，横议蜂起。
chén wèi jīn rì zhī shī wèi zǔ zōng líng qǐn wèi èr dì fù chóu wèi èr bǎi nián jìng tǔ wèi zhōng yuán diào mín fá zuì fēi qián dài hǎo dà shēng shì zhě bǐ
臣谓今日之师，为祖宗陵寝，为二帝复仇，为二百年境土，为中原吊民伐罪，非前代好大生事者比。
yì dāng nèi xiū sì shí ér dòng
益当内修，俟时而动。
bì xià huī fù zhì lì gù bù yǐ yī nǜ wèi qún yì suǒ yáo rán yì lùn fēn fēn jùn jì dài zuì chén qí kě shàng jū fēng xiàn zhī zhí
陛下恢复志立，固不以一衄为群议所摇，然异论纷纷，浚既待罪，臣其可尚居风宪之职！
qǐ cì cuàn jí
乞赐窜殛。
yīn yán chén wén jìn rì yù qiǎn lóng dà yuān fǔ yù huái nán xìn fǒu
"因言："臣闻近日欲遣龙大渊抚谕淮南，信否？
shàng yuē wú zhī
"上曰："无之。
yòu yán wén yù yǐ yáng cún zhōng chōng yù yíng shǐ
"又言："闻欲以杨存中充御营使。
shàng hēi rán
"上嘿然。
gǎi chú lì bù shì láng lì cí chū zhī ráo zhōu
改除吏部侍郎，力辞，出知饶州。
ráo bìng hú dào chū mò qí jiān wén shí péng zhì yī xī dùn qù
饶并湖，盗出没其间，闻十朋至，一夕遁去。
chéng xiàng hóng shì qǐng gù xué jī yì qí pǔ shí péng yuē xiān shèng suǒ jū shí péng hé gǎn yǔ rén
丞相洪适请故学基益其圃，十朋曰："先圣所居，十朋何敢予人。
yí zhī kuí zhōu ráo mín zǒu zhū sī qǐ liú bù dé zhì duàn qí qiáo nǎi yǐ chē cóng jiàn dào qù zhòng qì duàn qiáo yǐ wáng gōng míng zhī
"移知夔州，饶民走诸司乞留不得，至断其桥，乃以车从间道去，众葺断桥，以"王公"名之。
yí zhī hú zhōu zhào duì liú gǒng qǐng liú zhī shàng yuē zhèn qǐ bù zhī wáng shí péng gù hú zhōu bèi shuǐ fēi shí péng mò néng zhèn fǔ
移知湖州，召对，刘珙请留之，上曰："朕岂不知王十朋，顾湖州被水，非十朋莫能镇抚。
zhì jùn hù bù zé xū bū sān shí sì wàn mìng lì chí quàn wǎng biàn bù tīng jí qǐng cí qù
"至郡，户部责虚逋三十四万，命吏持券往辨，不听，即请祠去。
qǐ zhī quán zhōu shí péng qián zài hú gē fèng qián chuàng gòng wéi yòu wèi quán jiàn zhī yóu hóng zhuàng
起知泉州，十朋前在湖割奉钱创贡闱，又为泉建之，尤宏壮。
fán lì sì jùn bù shàng ēn xù mín yǐn shì zhī xián zhě yì mén yǐ lǐ zhì zhī
凡历四郡，布上恩，恤民隐，士之贤者诣门，以礼致之。
shuò wàng huì zhū shēng xué gōng jiǎng jīng xún zhèng liáo shǔ jiān yǒu bù shàn fǎn fù gào jiè bǐ zhī zì xīn
朔望会诸生学宫，讲经询政，僚属间有不善，反复告戒，俾之自新。
mín shū zū bǐ zì gài liàng wén zhě xiāng gào sù bū yì yuàn cháng
民输租俾自概量，闻者相告，宿逋亦愿偿。
sòng zhì tíng wēn cí xiǎo yǐ lǐ yì duō tuì tīng zhě
讼至庭，温词晓以理义，多退听者。
suǒ zhì rén huì ér cí zhī qù zhī rì lǎo zhì pān liú tì qì yuè jìng yǐ sòng sī zhī rú fù mǔ
所至人绘而祠之，去之日，老稚攀留涕泣，越境以送，思之如父母。
ráo jiǔ hàn rù jìng yǔ zhì
饶久旱，入境雨至；
hú jī lín rù jìng jí jì
湖积霖，入境即霁。
fán dǎo bì yìng qí zhì chéng bù dú gǎn rén ér yì dòng tiān dì guǐ shén
凡祷必应，其至诚不独感人，而亦动天地鬼神。
dōng gōng jiàn chú tài zǐ zhān shì lì cí zhào zhōu jùn lǐ zhì suì lì jí zào cháo yǐ zú jí bù néng qū zhào gěi fú jiǎn bài
东宫建，除太子詹事，力辞，诏州郡礼致，遂力疾造朝，以足疾不能趋，诏给扶减拜。
yè dōng gōng tài zǐ yǐ qí jiù xué dài yù yǒu jiā
谒东宫，太子以其旧学，待遇有加。
yòu zhào miǎn zhāo cān qiǎn zhōng shǐ yǐ gào jí xí yī jīn dài jiù qí jiā cì zhī
又诏免朝参，遣中使以告及袭衣、金带就其家赐之。
jí gé lèi zhāng gào lǎo yǐ lóng tú gé xué shì zhì shì mìng xià ér zú nián liù shí
疾革，累章告老，以龙图阁学士致仕，命下而卒，年六十。
shào xī sān nián shì yuē zhōng wén
绍熙三年，谥曰忠文。
shí péng shì qīn xiào zhōng sàng bù chǔ nèi yǒu ài èr dì jiāo ēn xiān zòu qí míng méi ér èr zi yóu bù yī
十朋事亲孝，终丧不处内，友爱二弟，郊恩先奏其名，没而二子犹布衣。
shū shì biǎn yuē bù qī měi yǐ zhū gě liàng yán zhēn qīng kòu zhǔn fàn zhòng yān hán qí táng jiè zì bǐ zhū xī zhāng shì yā jìng zhī
书室扁曰"不欺"，每以诸葛亮、颜真卿、寇准、范仲淹、韩琦、唐介自比，朱熹、张栻雅敬之。
zi wén shī wén lǐ jiē dǔ xué zì lì
子闻诗、闻礼，皆笃学自立。
wén shī zhī guāng zhōu tí diǎn jiāng dōng xíng yù
闻诗知光州、提点江东刑狱；
wén lǐ zhī cháng zhōu jiāng dōng zhuǎn yùn pàn guān wèi zhì néng shǒu jiā fǎ rén yì sī mù zhī
闻礼知常州、江东转运判官，为治能守家法，人亦思慕之。
wú fèi zì míng kě tāi zhōu xiān jū rén
吴芾，字明可，台州仙居人。
jǔ jìn shì dì qiān mì shū zhèng zì
举进士第，迁秘书正字。
yǔ qín guì jiù gù zhì shì guì yǐ zhuān zhèng fèi tuì rán rú wèi cháng shi
与秦桧旧故，至是桧已专政，芾退然如未尝识。
gōng zuò lǚ jìn yī ér tuì guì yí zhī fēng yán zhě lùn ba
公坐旅进，揖而退，桧疑之，风言者论罢。
tōng pàn chù wù yuè sān jùn
通判处、婺、越三郡。
zhī chù zhōu
知处州。
chù jiù kǔ dīng juàn zhòng fèi sǔn zhī yǐ xīn dīng bǔ qí é
处旧苦丁绢重，芾损之，以新丁补其额。
hé pǔ jiàn fèi cái zhōng yù shǐ chú jiān chá yù shǐ
何溥荐芾材中御史，除监察御史。
shí jīn jiāng bài méng fèi quàn gāo zōng zhuān wù xiū dé tòng zì huǐ jiù yán jiàn qún chén bǐ chén quē shī qiú hé hu tiān dì wú kuì hu zǔ zōng zé rén xīn yuè fú tiān yì zhù shùn yǐ
时金将败盟，芾劝高宗："专务修德，痛自悔咎，延见群臣，俾陈阙失，求合乎天地，无愧乎祖宗，则人心悦服，天亦助顺矣。
shàng wěi qí yán
"上韪其言。
qiān diàn zhōng shì yù shǐ
迁殿中侍御史。
liǎng huái zhàn bù lì tíng chén zhēng chén tuì bì jì fèi yán jīn rì zhī shì yǒu jìn wú tuì jìn wéi shàng cè tuì wèi wú cè
两淮战不利，廷臣争陈退避计，芾言："今日之事，有进无退，进为上策，退为无策。
jì ér jīn zhǔ liàng bì shàng shū quàn qīn zhēng
"既而金主亮毙，上疏劝亲征。
chē jià zhì jiàn kāng fèi qǐng suì zhu bi yǐ xì zhōng yuán zhī wàng gāo zōng nà qí shuō
车驾至建康，芾请遂驻跸，以系中原之望，高宗纳其说。
huì yǒu mì qǐ huán dōng zhě xià shì cóng tái jiàn yì fèi yán jīn yù kòng dài xiāng hàn yǐn shū hú guǎng zé lín ān bù rú jiàn kāng biàn
会有密启还东者，下侍从、台谏议，芾言："今欲控带襄、汉，引输湖、广，则临安不如建康便；
jīng lǐ huái diàn yìng jiē liáng sòng zé lín ān bù rú jiàn kāng jìn
经理淮甸，应接梁、宋，则临安不如建康近。
yì zhě tú yuè yī shí hù cóng sī guī zhī rén fēi wéi guó jì
议者徒悦一时扈从思归之人，非为国计。
chén kǒng huí záo zhī hòu xī shī zhī shēng yuán bù jiē běi tǔ zhī ōu yín jué wàng yǐ
臣恐回凿之后，西师之声援不接，北土之讴吟绝望矣。
yòu yán qù suì liǎng huái zhū chéng wàng fēng bēn kuì wú yī chéng néng jù shǒu zhě cǐ qín guì yōng sè yán lù cuò zhé shì qì zhī yú dú yě
"又言："去岁两淮诸城望风奔溃，无一城能拒守者，此秦桧壅塞言路、挫折士气之余毒也。
néng fǎn qí dào zé shì qì rì zhèn ér jiàn wēi shòu mìng zhě yǒu rén yǐ
能反其道，则士气日振，而见危授命者有人矣。
zhī wù zhōu
知婺州。
xiào zōng chū jí wèi bì cí chén péi jì duì táng xiàn zōng wèi zhì xiān zhèng qí xīn yǐ wéi lín yù zhī chū chū zhì dà yuán wú yuè yú cǐ
孝宗初即位，陛辞，陈裴垍对唐宪宗"为治先正其心"，以为临御之初，出治大原，无越于此。
shàng jiā nà
上嘉纳。
zhì jùn quàn mín yì yì
至郡，劝民义役。
jīn huá zhǎng xiān xiāng mín shí yǒu yī jiā zì yǐ jiǎ yǐ dì qí chǎn xiāng cì zhí yì jǐ èr shí nián
金华长仙乡民十有一家，自以甲乙第其产，相次执役，几二十年。
fèi yú zhì shí yī rén zhě yǔ hé yàn gèng qí xiāng yuē xún lǐ lǐ yuē xìn yì yǐ bāo yì zhī
芾舆致十一人者，与合宴，更其乡曰"循理"，里曰"信义"，以褒异之。
zhī shào xīng fǔ
知绍兴府。
kuài jī fù zhòng ér shé sè yóu shén fèi yǐ zǎn gōng zài zòu miǎn zhī yí zhé biàn
会稽赋重而折色尤甚，芾以攒宫在，奏免支移折变。
jiàn hú jiǔ fèi huì suì dà jī chū cháng píng mǐ mù jī mín jùn zhì
鉴湖久废，会岁大饥，出常平米募饥民浚治。
fèi qù dà xìng lì yú tián hú fù fèi
芾去，大姓利于田，湖复废。
quán xíng bù shì láng qiān jǐ shì zhōng gǎi lì bù shì láng
权刑部侍郎，迁给事中，改吏部侍郎。
yǐ fū wén gé zhí xué shì zhī lín ān fǔ
以敷文阁直学士知临安府。
nèi shì jiā tóng ōu shāng jiǔ jiā bǎo fèi bǔ zhì zhī xùn yú shì quán háo cè mù
内侍家僮殴伤酒家保，芾捕治之，徇于市，权豪侧目。
zhí zhèng yì yǐ fèi shǐ jīn fù chú lì bù shì láng qiě yì yǐ lóng dà yuān wèi fù fèi yuē shì kě yǔ yán xíng shì zhě yá
执政议以芾使金，复除吏部侍郎，且议以龙大渊为副，芾曰："是可与言行事者邪？
yǔ wén de ba bù xíng
"语闻，得罢不行。
xià qiān lǐ bù shì láng lì qiú qù tí jǔ tài píng xīng guó gōng
下迁礼部侍郎，力求去，提举太平兴国宫。
shí fèi yǔ chén jùn qīng jù yǐ gāng zhí jiàn jì wèi jǐ jùn qīng yì yǐn qù
时芾与陈俊卿俱以刚直见忌，未几，俊卿亦引去。
zhōng shū shè rén yán ān zhōng wèi xiào zōng yán èr chén zhī qù fēi guó zhī fú
中书舍人阎安中为孝宗言二臣之去，非国之福。
qǐ zhī tài píng zhōu
起知太平州。
zào zhōu yǐ liáng gū xī
造舟以梁姑溪。
lì yáng zhù zhě jiǔ yì kuì guī shēng yán yù qū jùn jìng fèi hū zhì chéng xià hòu kào qiǎn zhī ér mì bǔ chàng luàn zhě xì yù yǐ wén zhào bāo yù
历阳筑者久役溃归，声言欲趋郡境，芾呼至城下，厚犒遣之，而密捕倡乱者系狱以闻，诏褒谕。
zhī lóng xīng fǔ
知隆兴府。
fèi qián hòu shǒu liù jùn gè yīn qí sú wèi kuān měng lì mò róng jiān mín huái huì lì
芾前后守六郡，各因其俗为宽猛，吏莫容奸，民怀惠利。
zài fèng tài píng cí lǚ gào lǎo yǐ lóng tú gé zhí xué shì zhì shì
再奉太平祠，屡告老，以龙图阁直学士致仕。
hòu shí nián zú nián bā shí
后十年卒，年八十。
cháng yuē shì guān wù dāng rú jǐ wù shì gōng shì dāng rú sī shì
尝曰："视官物当如己物，视公事当如私事。
yǔ qí dé zuì yú bǎi xìng níng dé zuì yú shàng guān
与其得罪于百姓，宁得罪于上官。
lì cháo bù ǒu wǎn tuì xián zhě shí yǒu sì nián zì hào hú shān jū shì
"立朝不偶，晚退闲者十有四年，自号湖山居士。
wéi wén háo jiàn jùn zhěng yǒu biǎo zòu wǔ juǎn shī wén sān shí juǎn
为文豪健俊整，有表奏五卷、诗文三十卷。
chén liáng hàn zì bāng yàn tāi zhōu lín hǎi rén
陈良翰，字邦彦，台州临海人。
zǎo gū shì mǔ xiào
蚤孤，事母孝。
zī zhuāng zhòng wéi wén huī bó yǒu qì
资庄重，为文恢博有气。
zhōng shào xīng wǔ nián jìn shì dì
中绍兴五年进士第。
zhī wēn zhōu ruì ān xiàn
知温州瑞安县。
sú hào qiáng gěng lì zhì shàng yán liáng hàn dú fǔ yǐ kuān cuī zū bù xià wén fú dàn jiē shì míng wù mín jìng lè shū tīng sòng xián de qí qíng
俗号强梗，吏治尚严，良翰独抚以宽，催租不下文符，但揭示名物，民竞乐输，听讼咸得其情。
huò wèn hé shù liáng hàn yuē wú shù dì gōng cǐ xīn rú xū táng xuán jìng ěr
或问何术，良翰曰："无术，第公此心如虚堂悬镜耳。
diàn zhōng shì yù shǐ wú fèi jiàn wèi jiǎn fǎ guān qiān jiān chá yù shǐ
"殿中侍御史吴芾荐为检法官，迁监察御史。
xiào zōng chū yuán jīn zhǔ bāo xīn lì qiú hé ér zhōng yuán jiù rén duō qiú guī zhào wèn hé yǐ chù cǐ liáng hàn yán yì hé fù nà xiáng jiē fēi shì
孝宗初元，金主褒新立，求和，而中原旧人多求归，诏问何以处此，良翰言："议和，复纳降，皆非是。
bì dìng jì zì zhì ér hé bù hé rèn zhī nǎi kě
必定计自治，而和不和，任之乃可。
zhāng jùn jūn huái sì yǐ guī jìn qǔ ér yì zhě zhēng xiàn fáng jiāng cè liáng hàn yán dāng gù fān lí zhuān wěi rèn
"张浚军淮、泗以规进取，而议者争献防江策，良翰言："当固藩篱，专委任。
jīn shě huái fáng jiāng què dì duó biàn cháo tíng guò tīng shǐ dū fǔ bù dé zhuān kǔn wài shì wù yǐ
今舍淮防江，却地夺便，朝廷过听，使督府不得专阃外事，误矣。
chú yòu zhèng yán
"除右正言。
jīn zài yí shū qiú gù jiāng liáng hàn yán zhōng yuán jiē wú gù tǔ kuàng táng shān hǎi sì yòu jīn yū méng hòu yǐ bīng qǔ zhī ān dé yǐ gù jiāng wéi yán ér guī zhī
金再移书求故疆，良翰言："中原皆吾故土，况唐、邓、海、泗又金渝盟后以兵取之，安得以故疆为言而归之？
tāng sī tuì zhǔ qiǎn xiǎo shǐ lú zhòng xián li shì liáng hàn yán zhòng xián qīng xuān wú chǐ shì zì běi lái nán xìn
"汤思退主遣小使卢仲贤、李栻，良翰言："仲贤轻儇无耻，栻自北来难信。
yòu yán miào táng dū fǔ lùn yì bù tóng biān zòu shàng wén jiē yáng wéi nuò ér yīn jǔ bài zhī
"又言："庙堂督府论议不同，边奏上闻，皆阳唯诺而阴沮败之。
wàn yī shī shì jī dū fǔ ān dé dú rèn qí zé
万一失事机，督府安得独任其责？
shàng jué rán chēng shàn
"上矍然称善。
cháo tíng qiǎn shǐ zhèng zhì zhì jiàn kāng yǔ zhāng jùn yì shì guāi wǔ liáng hàn hé zhī shàng yuē zhèng zhì yì wú zuì
朝廷遣史正志至建康，与张浚议事乖牾，良翰劾之，上曰："正志亦无罪。
liáng hàn yán bì xià shǐ jùn shǒu huái zé rèn jùn wéi zhòng yī láng guān wèi qīng qiě zhèng zhì jū zhōng jùn bì wèi qù jiù
"良翰言："陛下使浚守淮，则任浚为重，一郎官为轻，且正志居中，浚必为去就。
shàng wù chū zhèng zhì wèi fú jiàn cáo yùn
"上悟，出正志为福建漕运。
yáng cún zhōng wèi yù yíng shǐ zǒng diàn qián jūn liáng hàn yán cún zhōng jiǔ shàn bīng bǐng tài shàng huáng ba jiù dì nài hé fù jiǎ shǐ míng
杨存中为御营使，总殿前军，良翰言："存中久擅兵柄，太上皇罢就第，奈何复假使名？
yi shèn lǚ shuāng zhī jiè
宜慎履霜之戒。
shū sān shàng cún zhōng jìng ba
"疏三上，存中竟罢。
li shì bù gǎn shè huái liáng hàn zòu duó qí guān
李栻不敢涉淮，良翰奏夺其官。
zhòng xián zhì biàn zhé xǔ jīn rén yǐ jiāng tǔ suì bì ér hái shàng dà nù xià zhòng xián lì yù zhū zhī zǎi xiàng kòu tóu kěn qǐng de miǎn
仲贤至汴，辄许金人以疆土、岁币而还，上大怒，下仲贤吏，欲诛之，宰相叩头恳请得免。
fù qiǎn wáng zhī wàng lóng dà yuān liáng hàn yán qián qiǎn shǐ yǐ rǔ mìng dà chén bù huǐ qián shī bù wèi qín guì fù jiàn jīn rì
复遣王之望、龙大渊，良翰言："前遣使已辱命，大臣不悔前失，不谓秦桧复见今日！
qiě jīn yào wǒ ba sì jùn tún bīng yǐ guī zhī shì bù zhé yī bīng ér zuò shōu sì qiān lǐ yào hài zhī dì jué bù kě xǔ
且金要我罢四郡屯兵以归之，是不折一兵，而坐收四千里要害之地，决不可许。
ruò suì bì zé sì de líng qǐn rán hòu yǔ zhù yóu yǒu míng
若岁币，则俟得陵寝然后与，庶犹有名。
jīn yì wèi jué ér zhī wàng suì xíng kǒng qí rǔ guó bù zhǐ yú zhòng xián yuàn xiān chí yī jiè wǎng sì yì jué xíng wèi wǎn yě
今议未决而之望遂行，恐其辱国不止于仲贤，愿先驰一介往，俟议决，行未晚也。
zhào shì cóng tái jiàn yì duō shì liáng hàn suì yǐ hú fǎng yáng yóu yì wèi shěn yì guān yǔ dí yì sì jùn bù hé kùn rǔ ér guī
"诏侍从、台谏议，多是良翰，遂以胡昉、杨由义为审议官，与敌议四郡不合，困辱而归。
sī tuì shàng zhí qián lùn zhèng yán yǐn sè fù sī tuì yǐ hàn dū fǔ
思退尚执前论，正言尹穑附思退以撼督府。
liáng hàn wèi zuǒ sī jiàn shū lùn sī tuì jiān xié wù guó yi zǎo bà chù zhāng jùn jīng zhōng lǎo móu bù yí yǐ xiǎo rén yán yáo zhī
良翰为左司谏，疏论："思退奸邪误国，宜早罢黜，张浚精忠老谋，不宜以小人言摇之。
xiào zōng yuē sī tuì qián yì gù shī rán zhèn ài qí jǐng mǐn jì kě xiào qīng qí zhì zhī
"孝宗曰："思退前议固失，然朕爱其警敏，冀可效，卿其置之。
ruò wèi gōng zé jīn rì shú chū qí yòu zhèn qǐ róng yǒu cǐ yì
若魏公则今日孰出其右，朕岂容有此意？
zòng yǒu zhī yì qǐ bù móu qīng děng
纵有之，亦岂不谋卿等？
cǐ dài yán zhě yǒu yì yì qīng wèi zhèn yù zhī
此殆言者有异意，卿为朕谕之。
liáng hàn dùn shǒu xiè yuē bì xià yán jí cǐ tiān xià xìng shèn
"良翰顿首谢曰："陛下言及此，天下幸甚。
zǎi xiàng zòng wú quán cái níng qǔ pǔ shí huǎn jí yóu kě yǐ lài
宰相纵无全才，宁取朴实，缓急犹可倚赖。
sī tuì yōng jiǎo xiǎo xiá dà chī jiāng wù guó qiě jǐng mǐn èr zì kǒng fēi míng zhǔ bǔ xiāng zhī fǎ
思退庸狡，小黠大痴，将误国，且'警敏'二字，恐非明主卜相之法。
jì tuì yǐ shàng yǔ yù tóng liè sè bó rán biàn sè míng rì yì qǐng duì suì ba liáng hàn yán zhí
"既退，以上语谕同列，穑勃然变色，明日亦请对，遂罢良翰言职。
liǎng huái jì chè bèi jīn dà rù xiào zōng shǐ shēn huǐ
两淮既撤备，金大入，孝宗始深悔。
tài xué shēng shù bǎi rén fú què qǐ zhào yòng liáng hàn hú quán wáng shí péng ér zhǎn sī tuì děng sī tuì yóu shì shǐ bài
太学生数百人伏阙，乞召用良翰、胡铨、王十朋而斩思退等，思退由是始败。
liáng hàn zài jiàn shěng chéng gōng huáng hòu shòu cè guān nèi wài qīn shǔ èr shí wǔ rén liáng hàn lùn qí rǒng zhào jiǎn qī rén
良翰在谏省，成恭皇后受册，官内外亲属二十五人，良翰论其冗，诏减七人。
zhī jiàn níng fǔ fú jiàn zhuǎn yùn fù shǐ tí diǎn jiāng dōng xíng yù yí zhè xi zhào wèi zōng zhèng shǎo qīng bīng bù shì láng chú yòu jiàn yì dài fū
知建宁府、福建转运副使，提点江东刑狱，移浙西，召为宗正少卿、兵部侍郎，除右谏议大夫。
liáng hàn yán yǐ shǔ hàn zhī shī xià guān shǎn yǐ jīng xiāng hán wèi jiāng huái dǎo qīng xú cǐ jīn rì dà jì
良翰言："以蜀汉之师下关陕，以荆、襄、韩、魏，江、淮捣青、徐，此今日大计。
sì chuān jì mìng dà chén ér jīng huái wèi yǒu rèn zé zhě yì dāng zé zhòng chén lín zhī
四川既命大臣，而荆、淮未有任责者，亦当择重臣临之。
shàng chēng shàn
"上称善。
jìn jǐ shì zhōng
进给事中。
dà jiàng chéng mǐn mào qǐng zhēn fèng yǒu sī zuò huò qiǎn gé mén wáng biàn jiǎo zhào qiǎn wàng rén xiè xiǎn chū jìng xiǎn jì dǐ zuì zhì mǐn yǔ biàn bù wèn liáng hàn jiē bó yì qǐng zhèng diǎn xíng
大将成闵冒请真奉，有司坐获谴，阁门王抃矫诏遣妄人谢显出境，显既抵罪，置闵与抃不问，良翰皆驳议，请正典刑。
suì gǎi lǐ bù shì láng bù bài yǐ fū wén gé dài zhì tí jǔ jiāng zhōu tài píng xīng guó gōng
遂改礼部侍郎，不拜，以敷文阁待制提举江州太平兴国宫。
zhào wèi tài zǐ zhān shì jì jiàn shàng shǔ yǐ tiáo hù zhī zé
召为太子詹事，既见，上属以调护之责。
yī rì zhào duì xuǎn dé diàn chū shǒu shū táng tài zōng yǔ wèi zhēng lùn rén dé gōng lì zhī shuō bǐ jí chén jīn rì suǒ wèi zhì zhě
一日，召对选德殿，出手书唐太宗与魏征论仁德功利之说，俾极陈今日所未至者。
liáng hàn tuì shàng shū lüè yuē rén dé zhì zhī běn gōng lì zhì zhī xiào wù běn ér xiào zì zhì
良翰退，上疏，略曰："仁德治之本，功利治之效，务本而效自至。
jīn chéng tiān yì jié mín xīn rèn xián néng tuì xiǎo rén zé jiàng shuài shōu jūn qíng zé jiān sī lì jiǔ rèn jiē xíng zhī yǒu wèi zhì chéng néng gé cǐ bā bì zé rén dé wú lěi gōng lì zì zhì yǐ
今承天意，结民心，任贤能，退小人，择将帅，收军情，择监司，吏久任，皆行之有未至，诚能革此八弊，则仁德无累，功利自致矣。
shàng wèi zhī jiā tàn zhào jiān shì jiǎng
"上为之嘉叹，诏兼侍讲。
wèi jǐ yǐ jí gào lǎo chú fū wén gé zhí xué shì tí jǔ tài píng gōng
未几，以疾告老，除敷文阁直学士、提举太平宫。
zú nián liù shí wǔ
卒，年六十五。
guāng zōng lì tè shì xiàn sù
光宗立，特谥献肃。
dù shēn lǎo zì qǐ shēn méi zhōu qīng shén rén táng gōng bù fu shí sān shì sūn yě
杜莘老，字起莘，眉州青神人，唐工部甫十三世孙也。
yòu suì shí fāng jìn sū shì wén dú xǐ sòng xí
幼岁时，方禁苏氏文，独喜诵习。
jì xìng jiān dì jìn shì yǐ qīn lǎo bù fù tíng duì cì tóng jìn shì chū shēn
纪兴间，第进士，以亲老不赴廷对，赐同进士出身。
shòu liáng shān jūn jiào shòu cóng yóu zhě zhòng
授梁山军教授，从游者众。
qín guì sǐ wèi liáng chén cān dà zhèng shēn lǎo shū tiān xià lì hài yǐ wén
秦桧死，魏良臣参大政，莘老疏天下利害以闻。
liáng chén jiàn zhī zhǔ guǎn lǐ bīng bù jià gé wén zì
良臣荐之，主管礼、兵部架阁文字。
huì xīng jiàn dōng fāng gāo zōng xià zhào qiú yán shēn lǎo shàng shū lùn huì zhōu qì suǒ shēng duō wèi bīng zhào
彗星见东方，高宗下诏求言，莘老上书，论："彗，盩气所生，多为兵兆。
guó jiā wèi mín xī bīng ér jiāng jiāo zú duò jūn zhèng bù sù
国家为民息兵，而将骄卒惰，军政不肃。
jīn yīn tiān jiè yǐ xiū rén shì sī huàn yù fáng mò dà yú cǐ
今因天戒以修人事，思患预防，莫大于此。
yīn chén shí bì shí shì
"因陈时弊十事。
shí yìng zhào zhě zhòng shàng mìng zé qí yì lùn qiē dāng tuī ēn yǐ quàn zhī hòu shěng yǐ shēn lǎo wéi shǒu jìn yī jiē qiān chì lìng shān dìng guān tài cháng sì zhǔ bù shēng bó shì
时应诏者众，上命择其议论切当推恩以劝之，后省以莘老为首，进一阶，迁敕令删定官、太常寺主簿，升博士。
lún duì lùn jīn jiāng bài méng yi chì biān bèi wù shì qí bù lái shì wú yǒu yǐ dài zhī
轮对，论："金将败盟，宜饬边备，勿恃其不来，恃吾有以待之。
shàng chēng shàn zài sān
"上称善再三。
nán dù hòu diǎn zhì sàn shī duō yǒu sī suǒ jì shěng zhì xiōng lǐ yòu huì bù lù
南渡后，典秩散失，多有司所记省，至凶礼又讳不录。
xiǎn rén huáng hòu bēng yì lǐ yǒu yí lì jiē gǒng shǒu shēn lǎo yǐ gǔ yì cái dìng
显仁皇后崩，议礼有疑，吏皆拱手，莘老以古义裁定。
dà liǎn qián yī rì zǎi xiàng chuán zhǐ wèn hán yù zhī zhì shēn lǎo yuē lǐ yuàn gù shí suǒ bù zài qǐng yǐ zhōu lǐ diǎn ruì zhèng xuán zhù zhì zhī qí kě
大敛前一日，宰相传旨问含玉之制，莘老曰："礼院故实所不载，请以《周礼》典瑞郑玄《注》制之，其可。
guó lì jù zòu shàng lǎn zhī yuē zhēn lǐ guān yě
"国立具奏，上览之曰："真礼官也。
jí yú jì huò wèi shàng āi láo yù yǐ zǎi xiàng xíng shì
"及虞祭，或谓上哀劳，欲以宰相行事。
shēn lǎo yuē gǔ jīn wú shì
莘老曰："古今无是。
zú zhèng zhī
"卒正之。
qiān mì shū chéng lùn jiāng huái shǒu bèi shàng yuē qīng yán jí cǐ yōu guó shēn yǐ
迁秘书丞，论江、淮守备，上曰："卿言及此，忧国深矣。
zhuó jiān chá yù shǐ
"擢监察御史。
qiān diàn zhōng shì yù shǐ rù duì shàng yuē zhī qīng bù wèi qiáng yù gù yǒu cǐ shòu zì shì yòng qīng yǐ
迁殿中侍御史，入对，上曰："知卿不畏强御，故有此授，自是用卿矣。
chén jùn qīng jì jiě yán zhí lì qiú qù shēn lǎo yīn zòu shì cóng róng yuē duō shì zhī jì lìng jùn qīng bèi zài lùn sī zhī de bì yǒu bǔ yì
"陈俊卿既解言职，力求去，莘老因奏事，从容曰："多事之际，令俊卿辈在论思之地，必有补益。
shàng yǐ wéi rán jùn qīng nǎi fù liú
"上以为然，俊卿乃复留。
jīn qiǎn shǐ zhì màn shū chuán qīn zōng xiōng wèn qǐng huái hàn dì zhǐ suǒ dà chén
金遣使致嫚书，传钦宗凶问，请淮、汉地，指索大臣。
shàng jué cè qīn zhēng shēn lǎo shū zòu zàn shàng qiě wèi dí qī tiān bèi méng dāng dài yǐ bù jù wù yǐ xiǎo lì dùn wèi yì yì suǒ yáo yú yán suǒ duò zé rén xīn yǒu shì ér shì qì zhèn yǐ
上决策亲征，莘老疏奏赞上，且谓："敌欺天背盟，当待以不惧，勿以小利钝为异议所摇，谀言所惰，则人心有恃而士气振矣。
yi bù xiàn zǎo mù yán jiàn dà chén shì cóng móu yì guó shì
宜不限早暮，延见大臣、侍从，谋议国事；
shēn chì shì cóng tái jiàn jiān sī shǒu chén jí jǔ kě yòng zhī cái
申敕侍从、台谏、监司、守臣，亟举可用之才。
yòu yán qīn zhēng yǒu qī ér jìn wèi cái wǔ qiān yú léi lǎo jū bàn zhì bù néng jiè zhòu zhě yuàn jí liú shèng lǜ shì jiē shī xíng
"又言："亲征有期，而禁卫才五千余，羸老居半，至不能介胄者，愿亟留圣虑"事皆施行。
dài yù qì xiè liú yán guǎn jìn zhōng shì yì tōng běi gǔ dà wéi jiān lì
带御器械刘炎筦禁中市易，通北贾，大为奸利。
yī rì jiàn shēn lǎo zhé jí cháo zhèng yǔ kuáng bèi shēn lǎo yǐ wén chì jiān jiā zhōu shuì
一日，见莘老，辄及朝政，语狂悖，莘老以闻，斥监嘉州税。
zhī shū mì yuàn shì zhōu lín zhī chū qǐng shǐ jīn jí màn shū zhì wén jīn jiāng shèng bīng fàn biān nǎi dà kǒng jiàn yán bù bì qiǎn shǐ
知枢密院事周麟之初请使金，及嫚书至，闻金将盛兵犯边，乃大恐，建言不必遣使。
shēn lǎo hé lín zhī jiā jiān wǎng shàng bì shì cí nán kǒng jù zhì yú yǎn qì zhòng yǒu kū shā fù zhèng gōng zhī qiào
莘老劾麟之："挟奸罔上，避事辞难，恐惧至于掩泣，众有'哭杀富郑公'之诮。
xún yǔ gōng guàn
"寻与宫观。
shū zài shàng nǎi zé ruì zhōu
疏再上，乃责瑞州。
xìng yī chéng xuān shǐ wáng jì xiān hù chǒng gàn fǎ fù fú gōng shì zǐ dì zhí yán gé jū dì tiě nǐ bié yè wài tǎng biàn jī diàn shù shí nián wú gǎn yáo zhī zhě wén biān jǐng jí niǎn zhòng bǎo guī wú xīng wèi bì dí jì
幸医承宣使王继先怙宠干法，富浮公室，子弟直延阁，居第僣拟，别业、外帑遍畿甸，数十年无敢摇之者，闻边警，亟辇重宝归吴兴为避敌计。
shēn lǎo shū qí shí zuì shàng yuē chū yǐ tài hòu ěr qí yào shāo jiǎ ēn chǒng bù wèi xiǎo rén jiāo hèng nǎi ěr
莘老疏其十罪，上曰："初以太后铒其药，稍假恩宠，不谓小人骄横乃尔。
shēn lǎo yuē jì xiān zuì zhuó fā bù zú shù chén suǒ zòu qí dà gài ěr
"莘老曰："继先罪擢发不足数，臣所奏，其大概耳。
shàng zuò ér yuē yǒu ēn wú wēi yǒu shǎng wú fá suī yáo shùn bù néng zhì tiān xià
"上作而曰："有恩无威，有赏无罚，虽尧舜不能治天下。
zhào jì xiān fú zhōu jū zhù zǐ sūn jiē lè tíng
"诏继先福州居住，子孙皆勒停。
jí qí zī yǐ qiān wàn jì zhào yù qián rù yù qián jī shǎng kù zhuān yǐ shǎng jiàng shì tiān xià chēng kuài
籍其赀以千万计，诏鬻钱入御前激赏库，专以赏将士，天下称快。
nèi shì zhāng qù wèi qǔ yù mǎ yuàn xi bīng èr bǎi kūn qí dǐng dōu rén yì zhī kǒu yǔ jí jí
内侍张去为取御马院西兵二百髡其顶，都人异之，口语籍籍。
shēn lǎo dàn zhì shàng yí qí wèi shěn bù lè
莘老弹治，上疑其未审，不乐。
shēn lǎo zhí zòu bù yǐ jìng bà qù wèi yù mǎ yuàn zhì shì ér shēn lǎo yì yǐ zhí xiǎn mó gé zhī suì níng fǔ
莘老执奏不已，竟罢去为御马院，致仕，而莘老亦以直显谟阁知遂宁府。
jǐ shì zhōng jīn ān jié zhōng shū shè rén liú gǒng fēng hái zhì shū gǎi sī nóng shǎo qīng xún qǐng wài réng yǔ suì níng
给事中金安节、中书舍人刘珙封还制书，改司农少卿，寻请外，仍与遂宁。
shǐ shēn lǎo zì shǔ zào cháo bù yǐ jiā xíng
始莘老自蜀造朝，不以家行。
gāo zōng wén qí qīng xiū dú chǔ shén zhòng zhī yī rì yīn duì bāo yù yuē wén qīng chū shǔ jí pú tuán zhǐ zhàng rú sēng rán nán jí yě
高宗闻其清修独处，甚重之，一日因对，褒谕曰："闻卿出蜀，即蒲团、纸帐如僧然，难及也。
wèi jǐ suì zhuó yòng
"未几，遂擢用。
shēn lǎo guān zhōng dōu jiǔ zhī gōng lùn suǒ yǔ duó jiān dù zhě jiē de qí gēn běn mài luò cháng tàn yuē tái jiàn dāng lùn tiān xià dì yī shì ruò yǒu suǒ wèi gū yán qí cì shì qī qí xīn bù jìng qí jūn zhě yě
莘老官中都久，知公论所予夺，奸蠹者皆得其根本脉络，尝叹曰："台谏当论天下第一事，若有所畏，姑言其次，是欺其心不敬其君者也。
jí rèn yán zé jí yán wú yǐn qǔ zhòng suǒ zhǐ mù zhě xī jī qù shēng zhèn yī shí dōu rén chēng gǔ gěng gǎn yán zhě bì yuē dù diàn yuàn yún
"及任言责，极言无隐，取众所指目者悉击去，声振一时，都人称骨鲠敢言者必曰杜殿院云。
zhì jùn kè jì wèi zhū zhōu zuì
治郡，课绩为诸州最。
xiào zōng shòu shàn shēn lǎo jìn sān yì yuē dìng guó shì xiū nèi zhèng yǎng gēn běn
孝宗受禅，莘老进三议，曰定国是、修内政、养根本。
xún zú nián wǔ shí bā
寻卒，年五十八。
lùn yuē huáng qià hún hòu yǒu shǒu yīng chén xué shù jīng chún yóu chēng gǔ gěng
论曰：黄洽浑厚有守，应辰学术精醇，尤称骨鲠。
shí péng wú fèi liáng hàn shēn lǎo xiāng jì zài tái fǔ lì dǐ jiān xìng zhí yán wú yǐn jiē shì shàng zhōng ér zì xìn dǔ zú yǐ dāng dà rèn zhě xī bù jìn qí yòng yān
十朋、吴芾、良翰、莘老相继在台府，历诋奸幸，直言无隐，皆事上忠而自信笃，足以当大任者，惜不尽其用焉。