wú qián chéng yuán fèng jiāng wàn lǐ wáng yuè zhāng jiàn chén yi zhōng wén tiān xiáng
吴潜程元凤江万里王爚章鉴陈宜中文天祥
wú qián zì yì fu xuān zhōu níng guó rén
吴潜,字毅夫,宣州宁国人。
mì gé xiū zhuàn róu shèng zhī jì zǐ
秘阁修撰柔胜之季子。
jiā dìng shí nián jìn shì dì yī shòu chéng shì láng qiān zhèn dōng jūn jié dù pàn guān
嘉定十年进士第一,授承事郎、签镇东军节度判官。
gǎi qiān guǎng dé jūn pàn guān
改签广德军判官。
dīng fù yōu fú chú shòu mì shū shěng zhèng zì qiān jiào shū láng tiān chà tōng pàn jiā xīng fǔ quán fā qiǎn jiā xīng fǔ shì
丁父忧,服除,授秘书省正字,迁校书郎,添差通判嘉兴府,权发遣嘉兴府事。
zhuǎn cháo sàn láng shàng shū jīn bù yuán wài láng
转朝散郎、尚书金部员外郎。
shào dìng sì nián qiān shàng yòu láng guān
绍定四年,迁尚右郎官。
dū chéng dà huǒ qián shàng shū lùn zhì zāi zhī yóu yuàn bì xià zhāi jiè xiū xǐng kǒng jù duì yuè fěi yī è shí bì shǐ guó rén xìn zhī wú tú jiǎn shàn ér yǐ
都城大火,潜上疏论致灾之由:"愿陛下斋戒修省,恐惧对越,菲衣恶食,必使国人信之,毋徒减膳而已。
shū sǔn shēng sè bì shǐ tiān xià fú zhī wú tú chè lè ér yǐ
疏损声色,必使天下孚之,毋徒彻乐而已。
yān guān zhī qiè nòng wēi fú zhě wù qīn nǚ chǒng zhī gēn méng huò huàn zhě wù nì
阉官之窃弄威福者勿亲,女宠之根萌祸患者勿昵。
yǐ àn shì wū lòu wèi zūn yán zhī qū ér bì jìng bì jiè yǐ héng wǔ hān gē wéi luàn wáng zhī zhái ér bù yín bù yì
以暗室屋漏为尊严之区,而必敬必戒,以恒舞酣歌为乱亡之宅,而不淫不泆。
shǐ huáng tiān hòu tǔ zhī bì xià yǒu wèi zhī zhī xīn shǐ sān jūn bǎi xìng zhī bì xià yǒu yōu zhī zhī xīn
使皇天后土知陛下有畏之之心,使三军百姓知陛下有忧之之心。
rán hòu míng zhào èr sān dà chén hé zhōng jié lǜ lì gǎi xián zhé shōu zhào xián zhé xuǎn yòng zhōng liáng
然后,明诏二三大臣,和衷竭虑,力改弦辙,收召贤哲,选用忠良。
tān cán zhě píng huí xié zhě chì huái jiān dǎng zéi zhě zhū jiǎ yuàn wù guó zhě chù
贪残者屏,回邪者斥,怀奸党贼者诛,贾怨误国者黜。
wú bìng jìn jūn zǐ xiǎo rén yǐ wéi bāo huāng wú jiān róng xié shuō zhèng lùn yǐ wéi huáng jí yǐ péi guó jiā yī xiàn zhī mài yǐ jiù shēng mín yī dàn zhī mìng
毋并进君子、小人以为包荒,毋兼容邪说、正论以为皇极,以培国家一线之脉,以救生民一旦之命。
shù jī tiān yì kě huí tiān zāi kě xi mǐ zāi wèi xiáng yì luàn wèi zhì
庶几天意可回,天灾可息,弭灾为祥,易乱为治。
yòu yán zhòng dì yào qū dāng yù chù rén cái yǐ bèi huàn
又言:"重地要区,当豫畜人才以备患。
lùn dà shùn zhī lǐ guàn tōng tiān rén dāng yǐ cǐ wéi zhì zhì zhī běn
论大顺之理,贯通天人,当以此为致治之本。
yòu yí shū chéng xiàng shǐ mí yuǎn lùn shì yī yuē gé jūn xīn èr yuē jié fèng gěi sān yuē zhèn xù dōu mín sì yuē yòng lǎo chéng lián jié zhī rén wǔ yuē yòng liáng jiàng yǐ yù wài huàn liù yuē gé lì bì yǐ xīn zhì dào
"又贻书丞相史弥远论事:一曰格君心,二曰节奉给,三曰振恤都民,四曰用老成廉洁之人,五曰用良将以御外患,六曰革吏弊以新治道。
shòu zhí bǎo zhāng gé zhè dōng tí jǔ cháng píng cí bù fù
授直宝章阁、浙东提举常平,辞不赴。
gǎi lì bù yuán wài láng jiān guó shǐ biān xiū shí lù jiǎn tǎo qiān tài fǔ shǎo qīng huái xi zǒng lǐng
改吏部员外郎兼国史编修、实录检讨,迁太府少卿、淮西总领。
yòu gào zhí zhèng lùn yòng bīng fù hé nán bù kě qīng yì yǐ wéi jīn rén jì miè yǔ běi wèi lín fǎ dāng yǐ hé wèi xíng yǐ shǒu wèi shí yǐ zhàn wèi yīng
又告执政,论用兵复河南不可轻易,以为:"金人既灭,与北为邻,法当以和为形,以守为实,以战为应。
zì jīng xiāng shǒu nà kōng chéng
自荆襄首纳空城,
hé bīng gōng cài
合兵攻蔡,
bīng shì yī kāi
兵事一开,
diào dù jìn guǎng
调度浸广,
bǎi xìng láng bèi
百姓狼狈,
sǐ zhě zhěn jiè
死者枕藉,
shǐ shēng líng gān nǎo tú dì
使生灵肝脑涂地,
de chéng bù guò jīng zhēn zhī qū
得城不过荆榛之区,
huò fú bù guò ài mèi zhī gǔ
获俘不过暧昧之骨,
ér wú zhī nèi de tú dú rú cǐ
而吾之内地荼毒如此,
biān chén wù guó zhī zuì
边臣误国之罪,
bù dài yán yǐ
不待言矣。
wén yǒu jìn huī fù zhī huà zhě qí suàn kě wèi jùn jié rán qǔ zhī ruò yì shǒu zhī shí nán
闻有进恢复之画者,其算可谓俊杰,然取之若易,守之实难。
zhēng xíng zhī jù hé suǒ qǔ zī mín qióng bù kān jī ér wèi biàn nèi jùn lǜ wèi dào zéi yǐ
征行之具,何所取资,民穷不堪,激而为变,内郡率为盗贼矣。
jīn rì zhī shì qǐ róng qīng yì
今日之事,岂容轻议。
zì hòu xīng shī rù luò kuì bài shī wáng bù zī qián zhī yán lǜ yàn
"自后,兴师入洛,溃败失亡不赀,潜之言率验。
qiān tài fǔ qīng jiān quán yán jiāng zhì zhì zhī jiàn kāng fǔ jiāng dōng ān fǔ liú shǒu
迁太府卿兼权沿江制置、知建康府、江东安抚留守。
shàng shū lùn bǎo shǔ zhī fāng hù xiāng zhī cè fáng jiāng zhī suàn bèi hǎi zhī yi jìn qǔ yǒu shèn nán zhě sān shì
上疏论保蜀之方,护襄之策,防江之算,备海之宜,进取有甚难者三事。
duān píng yuán nián
端平元年,
zhào qiú zhí yán
诏求直言,
qián suǒ chén jiǔ shì yī yuē gù tiān mìng yǐ xīn lì guó zhī yì
潜所陈九事:一曰顾天命以新立国之意,
èr yuē zhí guó běn yǐ guǎng chuán jiā zhī qìng
二曰植国本以广传家之庆,
sān yuē dǔ rén lún yǐ wéi gāng cháng zhī zōng zhǔ
三曰笃人伦以为纲常之宗主,
sì yuē zhèng xué shù yǐ huán sī wén zhī qì mài
四曰正学术以还斯文之气脉,
wǔ yuē guǎng chù rén cái yǐ dài fá jué
五曰广畜人才以待乏绝,
liù yuē shí xù mín lì yǐ zhì kuān shū
六曰实恤民力以致宽舒,
qī yuē biān shì dāng jiàn qián zhé yǐ tú xīn gōng
七曰边事当鉴前辙以图新功,
bā yuē chǔ bì dāng quán xīn zhì yǐ jiě hòu yōu
八曰楮币当权新制以解后忧,
jiǔ yuē dào zéi dāng tàn huò duān ér tú cháng cè
九曰盗贼当探祸端而图长策。
yǐ zhí lùn wǔ shí xiāng ba fèng qiān qiū hóng xǐ cí
以直论忤时相,罢奉千秋鸿禧祠。
gǎi mì gé xiū zhuàn quán jiāng xī zhuǎn yùn fù shǐ jiān zhī lóng xīng fǔ zhǔ guǎn jiāng xī ān fǔ sī
改秘阁修撰、权江西转运副使兼知隆兴府,主管江西安抚司。
zhuó tài cháng shǎo qīng zòu zào hú dòu shū zhū jùn zū kuān xù rén hù péi zhí gēn běn fán shí wǔ shì
擢太常少卿,奏造斛斗输诸郡租,宽恤人户,培植根本,凡十五事。
jìn yòu wén diàn xiū zhuàn jí yīng diàn xiū zhuàn shū mì dōu chéng zhǐ dū fǔ cān móu guān jiān zhī tài píng zhōu wǔ cí bù yǔn
进右文殿修撰、集英殿修撰、枢密都承旨、督府参谋官兼知太平州,五辞不允。
yòu yán hé zhàn chéng bài dà jì yi jí jiù xiāng yáng děng shì
又言和战成败大计,宜急救襄阳等事。
yí shū zhí zhèng lùn jīng xi jì shī dāng zhāo shōu jīng huái dīng zhuàng wèi jīng bīng yǐ bǎo jiāng xī
贻书执政,论京西既失,当招收京淮丁壮为精兵,以保江西。
quán gōng bù shì láng zhī jiāng zhōu cí bù fù
权工部侍郎、知江州,辞不赴。
qǐng yǎng zōng zǐ yǐ xì guó běn yǐ zhèn rén xīn
请养宗子以系国本,以镇人心。
gǎi quán bīng bù shì láng jiān jiǎn zhèng
改权兵部侍郎兼检正。
lùn shì dài fū sī yì zhī bì yǐ wéi xiāng hàn kuì jué xìng miǎn pò wáng liǎng huái chù rǎo sān chuān xiàn méi
论士大夫私意之敝,以为:"襄、汉溃决,兴、沔破亡,两淮俶扰,三川陷没。
yù wàng bì xià niàn dà yè jiāng qīng shì xí yǐ huài yǐ jìng zhuān chá qún qíng yǐ gāng míng xiāo zhòng tè jǐng yú yǒu wèi gè lì zhì gōng
欲望陛下念大业将倾,士习已坏,以静专察群情,以刚明消众慝,警于有位,各励至公。
wú yǐ shù shù xiāng gāo ér yǐ shì gōng xiāng miǎn
毋以术数相高,而以事功相勉;
wú yǐ yīn móu xiāng jié ér yǐ shí jiàn xiāng xiān
毋以阴谋相讦,而以识见相先。
xié móu bìng zhì lù lì yī xīn zé wēi zhě shàng kě ān ér shuāi zhèng shàng kě qǐ yě
协谋并智,戮力一心,则危者尚可安,而衰证尚可起也。
yòu qǐng fēn lù qǔ shì yǐ shōu huái xiāng zhī rén wù
"又请分路取士,以收淮、襄之人物。
shì gōng bù shì láng zhī qìng yuán fǔ jiān yán hǎi zhì zhì shǐ gǎi zhī píng jiāng fǔ tiáo jù cái jì diāo bì běn mò yǐ kuān jùn mín yǔ zhuǎn yùn shǐ wáng yě zhēng lùn lì hài
试工部侍郎、知庆元府兼沿海制置使,改知平江府,条具财计凋敝本末,以宽郡民,与转运使王野争论利害。
shòu bǎo mó gé dài zhì tí jǔ tài píng xīng guó gōng gǎi yù lóng wàn shòu gōng
授宝谟阁待制,提举太平兴国宫,改玉隆万寿宫。
shì hù bù shì láng huái dōng zǒng lǐng jiān zhī zhèn jiāng fǔ
试户部侍郎、淮东总领兼知镇江府。
yán biān chǔ fáng yù děng shí yǒu wǔ shì
言边储防御等十有五事。
gǎi bǎo mó gé zhí xué shì jiān zhè xī dōu dà tí diǎn kēng yě quán bīng bù shàng shū zhè xi zhì zhì shǐ
改宝谟阁直学士,兼浙西都大提点坑冶,权兵部尚书、浙西制置使。
shēn lùn fáng tuò jiāng hǎi tuán jié cuò zhì děng shì
申论防拓江海,团结措置等事。
jìn gōng bù shàng shū gǎi lì bù shàng shū jiān zhī lín ān fǔ nǎi lùn jiān tún jiǎn kùn zhī shí fēi fǎn shēn xiū dé wú yǐ qiú hēng tōng zhī lǐ
进工部尚书,改吏部尚书兼知临安府,乃论艰屯蹇困之时,非反身修德,无以求亨通之理。
qǐ lín xuǎn jìn zú yǐ xì rén wàng ér sì tài zǐ zhī shēng
乞遴选近族以系人望,而俟太子之生。
dì jiā nà
帝嘉纳。
jiān shì dú jīng yán yǐ tái chén xú róng sǒu lùn liè shòu bǎo mó gé xué shì zhī shào xīng fǔ zhè dōng ān fǔ shǐ cí tí jǔ nán jīng hóng qìng gōng
兼侍读经筵,以台臣徐荣叟论列,授宝谟阁学士、知绍兴府、浙东安抚使,辞,提举南京鸿庆宫。
suì qǐng zhì shì shòu huá wén gé xué shì zhī jiàn níng fǔ cí
遂请致仕,授华文阁学士知建宁府,辞。
dīng mǔ yōu fú chú zhuǎn zhōng dài fū shì bīng bù shàng shū jiān shì dú zhuǎn hàn lín xué shì zhī zhì gào jiān shì dú gǎi duān míng diàn xué shì qiān shū shū mì yuàn shì jìn fēng jīn líng jùn hòu
丁母忧,服除,转中大夫、试兵部尚书兼侍读,转翰林学士、知制诰兼侍读,改端明殿学士、签书枢密院事,进封金陵郡侯。
yǐ kàng hàn qǐ ba miǎn gǎi zī zhèng diàn xué shì tí jǔ dòng xiāo gōng gǎi zhī fú zhōu jiān běn lù ān fǔ shǐ
以亢旱乞罢,免,改资政殿学士、提举洞霄宫,改知福州兼本路安抚使。
xǐ zhī shào xīng fǔ zhè dōng ān fǔ shǐ
徙知绍兴府、浙东安抚使。
zhào tóng zhī shū mì yuàn jiān cān zhī zhèng shì
召同知枢密院兼参知政事。
rù duì yán guó jiā zhī bù néng wú bì yóu rén zhī bù néng wú bìng
入对,言:"国家之不能无敝,犹人之不能无病。
jīn rì zhī bìng bù dàn cāng biǎn wàng zhī ér jīng yōng yī yì wàng ér jīng yǐ
今日之病,不但仓、扁望之而惊,庸医亦望而惊矣。
yuàn bì xià dǔ rèn yuán lǎo yǐ wéi yī shī bó cǎi zhòng yì yǐ wéi yī gōng
愿陛下笃任元老,以为医师,博采众益,以为医工。
shǐ chén bèi dé yǐ xiào niú sōu mǎ bó zhī zhù yǐ bù rǔ bì xià zhī rén zhī míng
使臣辈得以效牛溲马勃之助,以不辱陛下知人之明。
chún yòu shí yī nián rù wèi cān zhī zhèng shì bài yòu chéng xiàng jiān shū mì shǐ
淳祐十一年,入为参知政事,拜右丞相兼枢密使。
míng nián yǐ shuǐ zāi qǐ jiě jī zhèng
明年,以水灾乞解机政。
yǐ guān wén diàn dà xué shì tí jǔ dòng xiāo gōng
以观文殿大学士、提举洞霄宫。
yòu sì nián shòu yán hǎi zhì zhì dà shǐ pàn qìng yuán fǔ
又四年,授沿海制置大使,判庆元府。
zhì guān tiáo jù jūn mín jiǔ yuǎn zhī jì gào yú zhèng fǔ zòu jiē xíng zhī
至官,条具军民久远之计,告于政府,奏皆行之。
yòu jī qián bǎi sì shí qī wàn sān qiān bā bǎi yǒu jī dài mín shū bó qián hòu suǒ juān wǔ bǎi sì shí jiǔ wàn yī qiān qī bǎi yǒu jī
又积钱百四十七万三千八百有奇,代民输帛,前后所蠲五百四十九万一千七百有奇。
yǐ jiǔ rèn gài cí qiě lèi zhāng qǐ guī tián lǐ jìn fēng chóng guó gōng pàn níng guó fǔ
以久任丐祠,且累章乞归田里,进封崇国公,判宁国府。
huán jiā yǐ lǐ quán guān shǐ jiān shì dú zhào rù duì lùn wèi tiān mìng jié mín xīn jìn xián cái tōng xià qíng
还家,以醴泉观使兼侍读,召入对,论畏天命,结民心,进贤才,通下情。
dì jiā nà
帝嘉纳。
bài tè jìn zuǒ chéng xiàng jìn fēng qìng guó gōng
拜特进、左丞相,进封庆国公。
zòu qǐ lìng zài cháo zhī chén gè chén suǒ jiàn yǐ jué chǔ zhì zhī yi
奏:"乞令在朝之臣各陈所见,以决处置之宜。
gǎi fēng xǔ guó gōng
"改封许国公。
dà yuán bīng dù jiāng gōng è zhōu bié jiāng yóu dà lǐ xià jiāo zhǐ pò guǎng xī hú nán zhū jùn
大元兵渡江攻鄂州,别将由大理下交址,破广西、湖南诸郡。
qián zòu jīn è zhǔ bèi bīng hú nán rǎo dòng tuī yuán huò gēn liáng yóu jìn nián jiān chén xiān shì shè wèi xū yì mí guó wù jūn qí huò yī èr nián ér yù kù
潜奏:"今鄂渚被兵,湖南扰动,推原祸根,良由近年奸臣𪫺士设为虚议,迷国误军,其祸一二年而愈酷。
fù hè féng yíng ān ā chǎn mèi jī zhì yú dà bù jìng
附和逢迎,媕阿谄媚,积至于大不靖。
chén nián jiāng qī shí juān qū zhì mìng suǒ bù gǎn cí
臣年将七十,捐躯致命,所不敢辞。
suǒ shēn tòng zhě chén jiāo rèn zhī rì shàng liú zhī bīng yǐ yú huáng hàn guǎng yòu zhī bīng yǐ dǎo bīn liǔ wèi chén huài tiān xià zhī shì yì kě āi yǐ
所深痛者,臣交任之日,上流之兵已逾黄、汉,广右之兵已蹈宾、柳,谓臣坏天下之事,亦可哀已。
yòu lùn guó jiā ān wēi zhì luàn zhī yuán gài zì jìn nián gōng dào huì shí sī yì héng liú rén xián kōng xū míng jié sàng bài zhōng jiā jué xiǎng yú nìng chéng fēng tiān nù ér bì xià bù zhī rén yuàn ér bì xià bù chá rěn chéng bīng gē zhī huò jī wèi zōng shè zhī yōu
又论国家安危治乱之原:"盖自近年公道晦蚀,私意横流,仁贤空虚,名节丧败,忠嘉绝响,谀佞成风,天怒而陛下不知,人怨而陛下不察,稔成兵戈之祸,积为宗社之忧。
zhāng jiàn gāo zhù cháng yǔ dīng dà quán tóng guān qīng xīn fù lì liè jī yào tú
章鉴、高铸尝与丁大全同官,倾心附丽,躐跻要途。
xiāo tài lái děng qún xiǎo zǔn tà guó shì rì fēi jìn yín zhì yú jīn rì
萧泰来等群小噂沓,国事日非,浸淫至于今日。
bì xià shāo chuí rì yuè zhī míng wú shǐ xiǎo rén xī jù yǐ yí shàn lèi zhī huò
陛下稍垂日月之明,毋使小人翕聚,以贻善类之祸。
chén yán shí zhào yǔ zhú jì zhī fù xīn zhǎo yá ér rèn tái chén gān wéi zhī bó jī
沈炎实赵与{竹忌}之腹心爪牙,而任台臣,甘为之搏击。
jiān dǎng pán jù xuè mài guàn chuān yǐ qī bì xià
奸党盘据,血脉贯穿,以欺陛下。
zhì wēi luàn zhě jiē cǐ děng xiǎo rén wèi zhī
致危乱者,皆此等小人为之。
yòu qǐ lìng dà quán zhì shì yán děng yǔ cí gāo zhù jī guǎn zhōu jūn
"又乞令大全致仕,炎等与祠,高铸羁管州军。
bù bào
不报。
shǔ jiāng lì dù zōng wèi tài zǐ qián mì zòu yún chén wú mí yuǎn zhī cái zhōng wáng wú bì xià zhī fú
属将立度宗为太子,潜密奏云:"臣无弥远之材,忠王无陛下之福。
dì nù qián zú yǐ yán lùn hé luò zhí
"帝怒潜,卒以炎论劾落职。
mìng xià zhōng shū shè rén hóng qín jiǎo hái cí tóu bù bào zhé jiàn chāng jūn xún xǐ cháo zhōu zé shòu huà zhōu tuán liàn shǐ xún zhōu ān zhì
命下,中书舍人洪芹缴还词头,不报,谪建昌军,寻徙潮州,责授化州团练使、循州安置。
qián yù zhī sǐ rì yǔ rén yuē wú jiāng shì yǐ yè bì léi fēng dà zuò
潜预知死日,语人曰:"吾将逝矣,夜必雷风大作。
yǐ ér guǒ rán sì gǔ kāi jì zhuàn yí biǎo zuò shī sòng duān zuò ér shì
"已而果然,四鼓开霁,撰遗表,作诗颂,端坐而逝。
shí jǐng dìng sān nián wǔ yuè yě
时景定三年五月也。
xún rén wén zhī zī jiē bēi tòng
循人闻之,咨嗟悲恸。
dé yòu yuán nián zhuī fù yuán guān réng hái zhí zhèng ēn shù
德祐元年,追复元官,仍还执政恩数。
míng nián yǐ tài fǔ qīng liǔ yuè qǐng zèng shì tè zèng shǎo shī
明年,以太府卿柳岳请赠谥,特赠少师。
chéng yuán fèng zì shēn fǔ huī zhōu rén
程元凤,字申甫,徽州人。
shào dìng yuán nián jìn shì diào jiāng líng fǔ jiào shòu
绍定元年进士,调江陵府教授。
duān píng yuán nián chà jiāng xī zhuǎn yùn sī gàn bàn gōng shì
端平元年,差江西转运司干办公事。
dīng mǔ yōu
丁母忧。
chún yòu yuán nián qiān lǐ bīng èr bù jià gé yǐ fù lǎo bù rěn qù cè qiān tài xué zhèng yǐ zǔ huì cí gǎi guó zǐ lù
淳祐元年,迁礼、兵二部架阁,以父老不忍去侧,迁太学正,以祖讳辞,改国子录。
fù yōu fú què qiān tài xué bó shì gǎi zōng xué bó shì
父忧,服阕,迁太学博士,改宗学博士。
yǐ shī lǐ jiǎng róng wáng fǔ
以《诗》、《礼》讲荣王府。
páng fěng qǔ yù suí shì guī zhèng duō suǒ bì yì wáng yì qīng xīn jìng tīng
旁讽曲谕,随事规正,多所裨益,王亦倾心敬听。
lún duì jí lùn shì yùn bō fù zhī jī jí rén zhǔ suǒ dāng fǎ tiān zhě
轮对,极论世运剥复之机及人主所当法天者。
lǐ zōng lǎn zhī yuē yǒu gǔ yí zhí fēng
理宗览之曰:"有古遗直风。
liù nián jìn mì shū chéng jiān quán xíng bù láng guān
六年,进秘书丞兼权刑部郎官。
qī nián jiān quán yòu sī láng guān qiān zhù zuò láng réng quán yòu sī láng guān
七年,兼权右司郎官,迁著作郎,仍权右司郎官。
lún duì zhǐ chén shí bìng yóu jī qiè dāng guó zhě yǐ wéi lì jǐ
轮对,指陈时病尤激切,当国者以为厉己。
gài wài zhī ráo zhōu
丐外,知饶州。
jùn chū lí shuǐ zāi yuán fèng fǎng mín jí kǔ sù yè jiū xīn xiū chéng dié zhì yì qiān kuān zhū qiú chá wū zhèng
郡初罹水灾,元凤访民疾苦,夙夜究心,修城堞,置义阡,宽诛求,察诬证。
jìn jiāng huái jīng zhè fú jiàn guǎng nán dōu dà tí diǎn kēng yě réng jiān zhī ráo zhōu yě sī suì yǒu dōng xià zhàng yín xī jǔ yǐ bǔ jùn jī nián zhū shuì liǎn zhī bù zú zhě
进江、淮、荆、浙、福建、广南都大提点坑冶,仍兼知饶州冶司,岁有冬夏帐银,悉举以补郡积年诸税敛之不足者。
zhī shēng zhì suǒ zhòng yǐ zhì xíng zhī zhì yuán fèng yuē wǔ gǔ shú zé mín méng huì cǐ bù zú yì yě
芝生治所,众以治行之致,元凤曰:"五谷熟则民蒙惠,此不足异也。
zhào zòu shì cí bù yǔn qiān yòu cáo láng guān
召奏事,辞,不允,迁右曹郎官。
shū yán shí xué shí zhèng guó běn rén cái lì zhì shēng mín cái jì bīng wēi bā shì
疏言实学、实政、国本、人才、吏治、生民、财计、兵威八事。
xún jiān yòu sī láng guān bài jiān chá yù shǐ jiān chóng zhèng diàn shuō shū
寻兼右司郎官,拜监察御史兼崇政殿说书。
chéng xiàng zhèng qīng zhī jiǔ zhuān guó bǐng lǎo bù rèn shì tái guān pān kǎi wú suì hé zhāng lùn liè qīng zhī bú yuè gǎi qiān zhī èr rén bù bài mìng qù
丞相郑清之久专国柄,老不任事,台官潘凯、吴燧合章论列,清之不悦,改迁之,二人不拜命去。
yuán fèng shàng shū chì qīng zhī zuì qí yán míng bái zhèng dà kǎi suì de zhào hái
元凤上疏斥清之罪,其言明白正大,凯、燧得召还。
yǒu shì yú míng táng yuán fèng shū yán qí tiān yǐ shí bù yǐ wén
有事于明堂,元凤疏言"祈天以实不以文"。
yòu yán biān bèi wèi dāng shēn jǐng jūn shí yǐ qǐ jī wán zhī shì
又言边备,谓"当申儆军实,以起积玩之势。
jí yán làn xíng zhī bì
"及言滥刑之敝。
shí èr nián bài yòu zhèng yán jiān shì jiǎng yǐ zǔ huì cí
十二年,拜右正言兼侍讲,以祖讳辞。
zhào quán yǐ yòu bǔ quē xì xián
诏权以右补阙系衔。
shàng shū lùn gé xīn zhī xué wèi gé shì dà fū zhī fēng sú dāng gé shì dà fū zhī xīn shù
上疏论格心之学,谓"革士大夫之风俗,当革士大夫之心术。
zhì yú wén bì biān chǔ rén cái mín xīn chǔ jiàng shuài jiù zāi yì mò bù jìn yán
"至于文敝、边储、人才、民心、储将帅、救灾异,莫不尽言。
yú huì yǐ cóng fù tiān xī shì ēn wàng zuò sān xué zhū shēng fú què shàng shū bái qí zuì zhuàng sī yè cài kàng yòu lì yán zhī yuán fèng shù qí zuì hé zhī
余晦以从父天锡恃恩妄作,三学诸生伏阙上书白其罪状,司业蔡抗又力言之,元凤数其罪劾之。
zòu shàng yǐ huì wèi dà lǐ shǎo qīng kàng wèi zōng zhèng shǎo qīng
奏上,以晦为大理少卿,抗为宗正少卿。
yuán fèng yòu shàng shū liú kàng ér chù huì yǐ ān shì xīn
元凤又上疏留抗而黜晦,以安士心。
nǎi mìng kàng réng jiān sī yè huì yǔ jùn
乃命抗仍兼司业,晦予郡。
shēng diàn zhōng shì yù shǐ réng jiān shì jiǎng
升殿中侍御史,仍兼侍讲。
jīng chéng zāi shū yán chuò tǔ mù wú yì zhī yì yǐ jì bào lù zhī mín
京城灾,疏言:"辍土木无益之役,以济暴露之民;
yí zī liú fàn làn zhī ēn yǐ gěi diān pèi zhī zhòng
移缁流泛滥之恩,以给颠沛之众。
wu xíng kuān dà zhī zhèng gù jié yì zhào zhī xīn
务行宽大之政,固结亿兆之心。
páng zhāo jùn yì ér sī nì wú làn jí zhī ēn
旁招俊乂,而私昵无滥及之恩;
píng qù jiān sī ér tān dú wú fù chū zhī huàn
屏去奸私,而贪黩无覆出之患。
jǐn pián bì zhī fáng ér bù shǐ zhī nòng quán
谨便嬖之防,而不使之弄权;
yì ēn zé zhī qǐng ér bù zhì yú wú jié
抑恩泽之请,而不至于无节。
yán duō kǎi qiē
"言多剀切。
bǎo yòu yuán nián jiān shì dú qiān shì yù shǐ yán fǎ xiào zōng bā shì
宝祐元年,兼侍读,迁侍御史,言法孝宗八事。
jiàn míng shì èr shí yú rén jìn shàng shū lì bù shì láng jiān zhōng shū shè rén jiān tóng xiū guó shǐ shí lù yuàn tóng xiū zhuàn réng jiān shì dú
荐名士二十余人,进尚书吏部侍郎兼中书舍人,兼同修国史、实录院同修撰,仍兼侍读。
jí cí chū guān bù yǔn
亟辞,出关,不允。
yǒu shì yú nán jiāo yuán fèng wèi zhí suí guān dá wèn duō suǒ kāi chén
有事于南郊,元凤为执绥官,答问多所开陈。
dì yīn yù xìng xi tài yǐ gōng lì jiàn zhǐ zhī
帝因欲幸西太乙宫,力谏止之。
sān nián qiān quán gōng bù shàng shū lì qiú bǔ wài tè shòu duān míng diàn xué shì tóng qiān shū shū mì yuàn shì
三年,迁权工部尚书,力求补外,特授端明殿学士、同签书枢密院事。
shǔ jìng yǔ yuán jìng jiāo jí cháo tíng yù zé zhòng chén chū zhèn shàng liú yòng xú mǐn zi yì shǔ shuài jí yòng xiàng shì bì wèi zhèn fǔ
蜀境与沅、靖交急,朝廷欲择重臣出镇上流,用徐敏子易蜀帅及用向士璧为镇抚。
yuán fèng qǐng xià jīng nán diào bīng yuán shǔ yí lǚ wén dé shàng yuán jìng
元凤请下荆南,调兵援蜀,移吕文德上沅、靖。
jìn yī qián zhí qiān shū shū mì yuàn shì jiān quán cān zhī zhèng shì jìn cān zhī zhèng shì xún jìn bài yòu chéng xiàng jiān shū mì shǐ jìn fēng xīn ān jùn gōng
进依前职,签书枢密院事兼权参知政事,进参知政事,寻进拜右丞相兼枢密使,进封新安郡公。
lì cí yù bǐ miǎn yù yóu zhōu huí lěi rì ér hòu zhì shì
力辞,御笔勉谕,犹周回累日而后治事。
shū zòu zhèng xīn dài chén jìn xián ài mín bèi biān shǒu fǎ jǐn wēi shěn lìng bā shì
疏奏正心、待臣、进贤、爱民、备边、守法、谨微、审令八事。
gāo xiào guāng níng sì cháo guó shǐ wèi jiù zòu zhuǎn rèn yóu yù lǐng qí shì zuǎn xiū chéng zhī
高、孝、光、宁四朝国史未就,奏转任尤焴领其事,纂修成之。
huì dīng dà quán móu duó xiàng wèi yuán fèng lì cí shòu guān wén diàn dà xué shì pàn fú zhōu fú jiàn ān fǔ shǐ
会丁大全谋夺相位,元凤力辞,授观文殿大学士判福州、福建安抚使。
yòu lì cí yī qián zhí tí jǔ dòng xiāo gōng
又力辞,依前职,提举洞霄宫。
kāi qìng bīng xìng shàng shǒu shū shōu rén xīn zhòng shǎng fá tuán jié mín bīng shù shì
开庆兵兴,上手疏收人心、重赏罚、团结民兵数事。
é qǐ pàn píng jiāng fǔ jiān huái zhè fā yùn shǐ
俄起判平江府兼淮、浙发运使。
sì shàng zhāng qǐ miǎn
四上章乞免。
sān nián yù bǐ qù xíng zòu miǎn xiū míng jú mǐ wǔ wàn dàn
三年,御笔趣行,奏免修明局米五万石。
bài tè jìn yī qián zhí
拜特进,依前职。
chōng lǐ quán guān jiān shì dú
充醴泉观兼侍读。
dù zōng jí wèi jìn shǎo bǎo
度宗即位,进少保。
sān nián bài shǎo fù yòu chéng xiàng jiān shū mì shǐ jìn fēng jí guó gōng yǐ yán ba yī jiù shǎo bǎo guān wén diàn dà xué shì lǐ quán guān shǐ
三年,拜少傅、右丞相兼枢密使,进封吉国公,以言罢,依旧少保、观文殿大学士、醴泉观使。
qǐ zhì shì bù xǔ
乞致仕,不许。
sì nián ba guān shǐ yǐ shǒu shǎo bǎo guān wén diàn dà xué shì zhì shì
四年,罢观使,以守少保、观文殿大学士致仕。
zú yí biǎo wén dì zhèn dào chuò cháo tè zèng shǎo shī
卒,遗表闻,帝震悼辍朝,特赠少师。
yuán fèng zhī zài zhèng fǔ yě yī qì jiā zǐ qiú èr lìng yuán fèng xiè zhī yuē chú shòu xū yóu zī
元凤之在政府也,一契家子求贰令,元凤谢之曰:"除授须由资。
qí rén lèi qǐng bù xǔ nǎi yǐ xiān shì wéi yán
"其人累请不许,乃以先世为言。
yuán fèng yuē xiān gōng chóu xī xiāng jiàn zhě yǐ mǒu cū zhī tián tuì gù yě
元凤曰:"先公畴昔相荐者,以某粗知恬退故也。
jīn zi suǒ qiú liè cì qǐ xiān dài fū yì zāi
今子所求躐次,岂先大夫意哉?
shěn yǐ guó jiā guān jué bào sī ēn mǒu suǒ bù gǎn
矧以国家官爵报私恩,某所不敢。
yǒu cháng zāo yuán fèng lùn liè zhě qí hòu jiàn qí kě yòng gèng jiàn bá zhī měi yuē qián rì zhī tán hé chéng qí cái yě
"有尝遭元凤论列者,其后见其可用,更荐拔之,每曰:"前日之弹劾,成其才也;
jīn rì zhī zhuó yòng jǐn qí cái yě
今日之擢用,尽其才也。
suǒ zhe nè zhāi wén jí ruò gān juǎn
"所著《讷斋文集》若干卷。
jiāng wàn lǐ zì zi yuǎn dū chāng rén
江万里,字子远,都昌人。
zì qí fù yè shǐ yè rú
自其父烨始业儒。
dà fù lín xiāng chēng shàn rén qí lín shǐ zhī xiàn zhě kuā qí néng zhàng huā jiàn shì lín fǔ shǒu bù dá guī yǔ yè yuē shǐ zǔ fù gù hán shì jīn jū guān yǐ zhàng shì rén zì xǐ yú wǒ xīn yǒu bù shì rán
大父璘,乡称善人,其邻史知县者夸其能杖哗健士,璘俯首不答,归语烨曰:"史祖父故寒士,今居官以杖士人自憙,于我心有不释然。
shěn ěr shǐ shì qiě bù chāng rǔ qí jiè zhī
审尔,史氏且不昌,汝其戒之。
shì xī yè qī chén mèng yī guì rén rù qí jiā yuē yǐ rǔ jiā zhǎng yǒu shàn yán gù lái
"是夕烨妻陈梦一贵人入其家,曰:"以汝家长有善言,故来。
yǐ ér yǒu shēn shēng wàn lǐ
"已而有娠,生万里。
shǎo shén juàn yǒu fēng yǐng lián jǔ yú xiāng
少神隽,有锋颖,连举于乡。
rù tài xué yǒu wén shēng
入太学,有文声。
lǐ zōng zài qián dǐ cháng shū qí xìng míng jǐ yán jiān
理宗在潜邸,尝书其姓名几研间。
yǐ shě xuǎn chū shēn lì chí zhōu jiào shòu yán jiāng zhì zhì sī zhǔn bèi chāi qiǎn liǎng zhè ān fǔ sī gàn bàn gōng shì
以舍选出身,历池州教授沿江制置司准备差遣,两浙安抚司干办公事。
zhào shì guǎn zhí lèi qiān zhù zuò zuǒ láng quán shàng zuǒ láng guān jiān shū mì yuàn jiǎn xiáng wén zì
召试馆职,累迁著作佐郎、权尚左郎官兼枢密院检详文字。
zhī jí zhōu chuàng bái lù zhōu shū yuàn jiān tí jǔ jiāng xī cháng píng chá yán
知吉州,创白鹭洲书院,兼提举江西常平茶盐。
zhào wèi tún tián láng guān wèi xíng qiān zhí mì gé jiāng xī zhuǎn yùn pàn guān jiān quán zhī lóng xīng fǔ
召为屯田郎官,未行,迁直秘阁、江西转运判官兼权知隆兴府。
chuàng zōng lián shū yuàn
创宗濂书院。
qiān kǎo gōng láng guān mìng xuán qǐn
迁考功郎官,命旋寝。
jiǔ zhī yǐ jià bù láng guān zhào qiān shàng yòu jiān shì jiǎng
久之,以驾部郎官召,迁尚右兼侍讲。
shǐ sōng zhī bà xiāng bài jiān chá yù shǐ réng jiān shì jiǎng
史嵩之罢相,拜监察御史,仍兼侍讲。
wèi jǐ qiān yòu zhèng yán diàn zhōng shì yù shǐ yòu qiān shì yù shǐ wèi jí bài
未几,迁右正言、殿中侍御史,又迁侍御史,未及拜。
wàn lǐ qì wàng qīng jùn lùn yì fēng cǎi qīng dòng yī shí dì juàn zhù yóu hòu
万里器望清峻,论议风采倾动一时,帝眷注尤厚。
cháng gài cí shěng mǔ jí bù xǔ
尝丐祠、省母疾,不许。
shǔ dì wàn qǐng fèng mǔ guī nán kāng xuán yǐ mǔ bìng wén wàn lǐ bù sì bào chí guī zhì qí mén de fù
属弟万顷奉母归南康,旋以母病闻,万里不俟报驰归,至祁门得讣。
ér yì zhě wèi wàn lǐ mǔ sǐ mì bù bēn sāng fǎn xié qiè yìng zì suí yú shì cè mù wàn lǐ zhě xiāng yǔ téng bàng
而议者谓万里母死,秘不奔丧,反挟妾媵自随,于是侧目万里者,相与腾谤。
wàn lǐ wú yǐ zì jiě zuò shì xián fèi zhě shí yǒu èr nián
万里无以自解,坐是闲废者十有二年。
hòu lù dé yú cháng biàn qí fēi gū yú dì qián
后陆德舆尝辨其非辜于帝前。
jiǎ sì dào xuān fǔ liǎng zhè pì cān móu guān
贾似道宣抚两浙,辟参谋官。
jí shì dào tóng zhī shū mì yuàn wèi jīng hú xuān fǔ dà shǐ yǐ wàn lǐ dài xíng bǎo zhāng gé dài zhì wèi cān móu guān
及似道同知枢密院,为京湖宣抚大使,以万里带行宝章阁待制,为参谋官。
dà yuán bīng wéi è shì dào yǐ yòu chéng jiān shū mì shǐ yí jūn hàn yáng wàn lǐ qiān xíng bù shì láng
大元兵围鄂,似道以右丞兼枢密使移军汉阳,万里迁刑部侍郎。
shì dào rù xiàng wàn lǐ jiān guó zi jì jiǔ shì dú
似道入相,万里兼国子祭酒、侍读。
rù duì qiān quán lì bù shàng shū yòu bài duān míng diàn xué shì tóng qiān shū shū mì yuàn shì jiān tài zǐ bīn kè
入对,迁权吏部尚书,又拜端明殿学士、同签书枢密院事兼太子宾客。
suí yǐ yán zhě qù guān
随以言者去官。
hòu yǐ yuán zhí zhī jiàn níng fǔ jiān quán fú jiàn zhuǎn yùn shǐ
后以原职知建宁府兼权福建转运使。
yǐ ér jiā zī zhèng diàn xué shì yī jiù zhí zhī fú zhōu jiān fú jiàn ān fǔ shǐ
已而,加资政殿学士,依旧职,知福州兼福建安抚使。
dù zōng jí wèi zhào tóng zhī shū mì yuàn shì yòu jiān quán cān zhī zhèng shì qiān cān zhī zhèng shì
度宗即位,召同知枢密院事,又兼权参知政事,迁参知政事。
wàn lǐ shǐ suī fǔ yǎng róng mò wèi shì dào yòng rán xìng qiào zhí lín shì bù néng wú yán
万里始虽俯仰容默,为似道用,然性峭直,临事不能无言。
shì dào cháng è qí qīng fā gù měi rén bù néng jiǔ zài wèi
似道常恶其轻发,故每人不能久在位。
shì dào yǐ qù yào jūn dì chū jí wèi hū wèi shī xiāng zhì tì qì bài liú zhī
似道以去要君,帝初即位,呼为师相,至涕泣拜留之。
wàn lǐ yǐ shēn yè dì yún zì gǔ wú cǐ jūn chén lǐ bì xià bù kě bài shì dào bù kě fù yán qù
万里以身掖帝云:"自古无此君臣礼,陛下不可拜,似道不可复言去。
shì dào bù zhī suǒ wéi xià diàn jǔ hù xiè wàn lǐ yuē wēi gōng shì dào jǐ wèi qiān gǔ zuì rén
"似道不知所为,下殿举笏谢万里曰:"微公,似道几为千古罪人。
rán yǐ cǐ yì jì zhī
"然以此益忌之。
dì zài jiǎng yán měi wèn jīng shǐ yí yì jí gǔ rén xìng míng shì dào bù néng duì wàn lǐ cháng cóng páng dài duì
帝在讲筵,每问经史疑义及古人姓名,似道不能对,万里常从旁代对。
shí wáng fū rén pō zhī shū dì yǔ fū rén yǐ wéi xiào
时王夫人颇知书,帝语夫人以为笑。
shì dào wén zhī jī cán nù móu zhú zhī
似道闻之,积惭怒,谋逐之。
wàn lǐ sì gài cí bù hou bào chū guān
万里四丐祠,不候报出关。
jiā zī zhèng diàn dà xué shì zhī qìng yuán fǔ jiān yán hǎi zhì zhì shǐ bù bài yǔ cí
加资政殿大学士、知庆元府兼沿海制置使,不拜,予祠。
hòu èr nián zhī tài píng zhōu jiān tí lǐng jiāng huái chá yán jiān jiāng dōng zhuǎn yùn shǐ zhào bài cān zhī zhèng shì jìn fēng nán kāng jùn gōng jì zhì bài zuǒ chéng xiàng jiān shū mì shǐ
后二年,知太平州兼提领江淮茶盐兼江东转运使,召拜参知政事,进封南康郡公,既至,拜左丞相兼枢密使。
gài cí jiā guān wén diàn dà xué shì zhī fú zhōu cí yī jiù zhí tí jǔ dòng xiāo gōng
丐祠,加观文殿大学士知福州,辞,依旧职,提举洞霄宫。
yòu shòu zhī tán zhōu hú nán ān fǔ dà shǐ jiā tè jìn xún yǔ cí
又授知潭州、湖南安抚大使,加特进,寻予祠。
shí xián chún jiǔ nián wàn lǐ nián qī shí yǒu liù yǐ
时咸淳九年,万里年七十有六矣。
míng nián dà yuán bīng dù jiāng wàn lǐ yǐn cǎo yě jiān wèi yóu qí suǒ zhí dà gòu yù zì qiāng jì ér tuō guī
明年,大元兵渡江,万里隐草野间,为游骑所执,大诟,欲自戕,既而脱归。
xiān shì wàn lǐ wén xiāng fán shī shǒu záo chí zhī shān hòu pǔ biǎn qí tíng yuē zhǐ shuǐ rén mò yù qí yì jí wén jǐng zhí mén rén chén wěi qì shǒu yuē dà shì bù kě zhī yú suī bù zài wèi dāng yǔ guó wèi cún wáng
先是,万里闻襄樊失守,凿池芝山后圃,扁其亭曰"止水",人莫谕其意,及闻警,执门人陈伟器手,曰:"大势不可支,余虽不在位,当与国为存亡。
jí ráo zhōu chéng pò jūn shì zhí wàn qǐng suǒ jīn yín bù dé zhī jiě zhī
"及饶州城破,军士执万顷,索金银不得,支解之。
wàn lǐ jìng fù zhǐ shuǐ sǐ
万里竟赴止水死。
zuǒ yòu jí zi gǎo xiāng jì tóu zhǎo zhōng jī shī rú dié
左右及子镐相继投沼中,积尸如叠。
yì rì wàn lǐ shī dú fú chū shuǐ shàng cóng zhě cǎo liǎn zhī
翼日,万里尸独浮出水上,从者草敛之。
wàn lǐ wú zi yǐ shǔ rén wáng sù zi wèi hòu jí gǎo yě
万里无子,以蜀人王橚子为后,即镐也。
shì wén zèng tài fù yì guó gōng hòu jiā zèng tài shī shì wén zhōng
事闻,赠太傅、益国公,后加赠太师,谥文忠。
wàn qǐng lì shǒu dà jùn wèi tí jǔ jiāng xī cháng píng chá yán guān zhì zhèng láng
万顷历守大郡,为提举江西常平茶盐,官至正郎。
chéng pò shí chēn zhōu shǒu zhào chóng yuán yù jū chéng zhōng yì sǐ zhī
城破时,郴州守赵崇榞寓居城中,亦死之。
wáng yuè zì zhòng qián yī zì bó huì shào xīng xīn chāng rén
王爚,字仲潜,一字伯晦,绍兴新昌人。
dēng jiā dìng shí sān nián jìn shì dì zhī cháng shú xiàn
登嘉定十三年进士第,知常熟县。
shào dìng sì nián jiāng huái zhì zhì sī pì tōng pàn tài zhōu
绍定四年,江淮制置司辟通判泰州。
wǔ nián chà zhī chú zhōu
五年,差知滁州。
duān píng yuán nián zhī ruì zhōu
端平元年,知瑞州。
jiā xī yuán nián tí xiá zuǒ cáng dōng xī kù jiān tí xiá fēng zhuāng xià kù
嘉熙元年,提辖左藏东西库兼提辖封桩下库。
èr nián qiān jí tián lìng jiān dū shì gàn bàn gōng shì
二年,迁籍田令兼督视干办公事。
chún yòu èr nián gǎi jiān sān xǐng shū mì yuàn mén qǐ miǎn suǒ jū guān zhào cóng zhī
淳祐二年,改监三省枢密院门,乞免所居官,诏从之。
sì nián zài rèn
四年,再任。
wǔ nián qiān tài fǔ sì chéng mì shū chéng hù bù láng guān huái xi zǒng lǐng zhǔ guǎn yòu cáo
五年,迁太府寺丞、秘书丞,户部郎官、淮西总领,主管右曹。
liù nián wèi shàng shū zuǒ sī yuán wài láng
六年,为尚书左司员外郎。
cì duì qǐ cí bù xǔ
赐对,乞祠,不许。
qī nián qiān mì shū shǎo jiān yǐ shì yù shǐ zhōu tǎn yán ba wèi fú jiàn tí diǎn xíng yù chà zhī wēn zhōu
七年,迁秘书少监,以侍御史周坦言,罢为福建提点刑狱,差知温州。
shí nián chà zhī níng guó fǔ qiān tài fǔ qīng
十年,差知宁国府,迁太府卿。
bǎo yòu yuán nián jiān guó shǐ biān xiū shí lù jiǎn tǎo jiān quán bīng bù shì láng shì sī nóng qīng jiān zhōng shū mén xià shěng jiǎn zhèng zhū fáng gōng shì
宝祐元年,兼国史编修、实录检讨兼权兵部侍郎,试司农卿兼中书门下省检正诸房公事。
shū zòu yuàn zhào dà chén xiāng yǔ yōu luàn ér sī zhì jù wēi ér tú ān āi tōng jǐng xǐng xiū dé xíng zhèng cuī yì qún yīn zhī qì yàn bǎo hù wēi yáng zhī gēn běn
疏奏:"愿诏大臣相与忧乱而思治,惧危而图安,哀恫警省,修德行政,摧抑群阴之气焰,保护微阳之根本。
pī zhá bì dù yú sī xī guān shǎng hóng pì yú zhèng lù
批札毕杜于私蹊,官赏宏辟于正路。
shǐ nèi zhì míng rú tiān rì wài zhì jìn rú fēng tíng
使内治明如天日,外治劲如风霆。
zé jīng shén yùn dòng yáng huì zhāo sū shì dào chāng míng wù qíng xī qià
则精神运动,阳汇昭苏,世道昌明,物情熙洽。
shàng yǐ yà xù tiān mìng yú qiǎn gào zhī yú xià yǐ gù jié rén xīn yú jiě niǔ zhī jì
上以迓续天命于谴告之余,下以固结人心于解纽之际。
qí shú néng yù zhī
其孰能御之。
yǐ yòu wén diàn xiū zhuàn tí jǔ tài píng xīng guó gōng
"以右文殿修撰提举太平兴国宫。
wǔ nián jīng hú xuān fǔ dà shǐ zhào kuí pì wèi pàn guān
五年,京湖宣抚大使赵葵辟为判官。
kāi qìng yuán nián zhào fù xíng zài shòu jí yīng diàn xiū zhuàn shū mì dōu chéng zhǐ quán lì bù shì láng
开庆元年,召赴行在,授集英殿修撰、枢密都承旨、权吏部侍郎。
jǐng dìng yuán nián jiān tóng xiū guó shǐ shí lù yuàn tóng xiū zhuàn jiān shì dú wéi zhēn shì láng jiān tài zǐ zuǒ shù zǐ
景定元年,兼同修国史、实录院同修撰兼侍读,为真侍郎兼太子左庶子。
jí yán zhèng lùn tài zǐ tīng ér shuō zhī dì wén zhī shén xǐ
极言正论,太子听而说之,帝闻之甚喜。
èr nián qiān lǐ bù shàng shū quán lì bù shàng shū jiā lóng tú gé xué shì zhī píng jiāng fǔ huái zhè fā yùn shǐ
二年,迁礼部尚书,权吏部尚书,加龙图阁学士、知平江府、淮浙发运使。
wǔ nián zhào fù xíng zài jìn duān míng diàn xué shì tí jǔ yòu shén guān jiān shì dú
五年,召赴行在,进端明殿学士,提举佑神观兼侍读。
zhào fù xíng zài
召赴行在。
xián chún yuán nián èr yuè bài qiān shū shū mì yuàn shì
咸淳元年二月,拜签书枢密院事;
rùn yuè tóng zhī shū mì yuàn shì jiān quán cān zhī zhèng shì
闰月,同知枢密院事兼权参知政事。
èr nián yǐ jí qǐ cí bù xǔ
二年,以疾乞祠,不许。
qǐ fàng guī tián lǐ
乞放归田里。
dì qiǎn shàng yī shì zhī qiě cì shí fù liǎng qǐ guī jiē bù xǔ
帝遣尚医视之,且赐食,复两乞归,皆不许。
èr nián bài cān zhī zhèng shì
二年,拜参知政事。
sān nián zhī shū mì yuàn shì jiān cān zhī zhèng shì
三年,知枢密院事兼参知政事。
lì huáng tài zǐ jiā shí yì sān cí miǎn guān bù xǔ
立皇太子,加食邑,三辞免官,不许。
qǐ fèng cí xiū jià jiē bù xǔ
乞奉祠、休假,皆不许。
zuì hòu qǐ cí lù nǎi shòu zī zhèng diàn xué shì zhī qìng yuán fǔ jiān yán hǎi zhì zhì shǐ
最后乞祠禄,乃授资政殿学士知庆元府兼沿海制置使。
sì cí miǎn bù xǔ
四辞免,不许。
qī nián tāi zhōu yán qǐ chà yuè chōng shàng cài shū yuàn shān zhǔ zhào cóng zhī
七年,台州言:"乞差爚充上蔡书院山主,"诏从之。
bā nián jiā guān wén diàn xué shì tí jǔ wàn shòu gōng jiān shì dú zhào qiǎn xíng bù láng guān dǒng pǔ qǐ zhī sì shàng shū cí miǎn shǐ cóng zhī
八年,加观文殿学士提举万寿宫兼侍读,诏遣刑部郎官董朴起之,四上疏辞免,始从之。
shí nián qǐ zhì shì bù xǔ
十年,乞致仕,不许。
shí yī yuè yǐ yuè wèi zuǒ chéng xiàng zhāng jiàn wèi yòu chéng xiàng bìng jiān shū mì shǐ
十一月,以爚为左丞相,章鉴为右丞相,并兼枢密使。
xún shòu yuè tè jìn jiā shí yì
寻授爚特进,加食邑。
qǐ zhì shì liǎng qǐ cí miǎn jiē bù xǔ
乞致仕,两乞辞免,皆不许。
dé yòu yuán nián liǎng qǐ gǎi mìng jīng yán zhù kě yōu xián zài qǐ yǐ jiù zhí fèng jīng cí shì dú jiē bù xǔ
德祐元年,两乞改命经筵庶可优闲,再乞以旧职奉京祠侍读,皆不许。
yòu chéng xiàng zhāng jiàn cān zhī zhèng shì chén yi zhōng zòu yù liú yuè yǐ zhèn rén xīn yǐ kāng shì dào
右丞相章鉴、参知政事陈宜中奏"谕留爚以镇人心,以康世道"。
cóng zhī
从之。
yuè liǎng qǐng wú shǔ shěng yuàn gōng dú bù xǔ
爚两请毋暑省院公椟,不许;
yòu zòu qǐ jiāng chén xiān cì bà chì chén běn zhì shì sǐ bào guó yuàn jiǎ chén yǐ xuān fǔ zhāo tǎo děng zhí chén dāng zhāo mù zhōng yì gòng tú xīng fù
又奏:"乞将臣先赐罢斥,臣本志誓死报国,愿假臣以宣抚招讨等职,臣当招募忠义,共图兴复。
jiàn yi zhōng yòu zòu yuè dān chē jué jiāng yǐ zhì xiāo shān qǐ qiǎn zhōng shǐ qù hái zhì shì
"鉴、宜中又奏"爚单车绝江,已至萧山,乞遣中使趣还治事"。
nǎi shòu guān wén diàn dà xué shì zhè xī jiāng dōng lù xuān fǔ zhāo tǎo dà shǐ zhì sī zài jīng yǐ bèi zī fǎng
乃授观文殿大学士、浙西江东路宣抚招讨大使,置司在京,以备咨访。
qǐ jiě dà shǐ zhí míng bù xǔ
乞解大使职名,不许。
jìn shǎo bǎo zuǒ chéng xiàng jiān shū mì shǐ xún jiā dū du zhū lù jūn mǎ
进少保、左丞相兼枢密使,寻加都督诸路军马。
lèi cí jiē bù xǔ
累辞,皆不许。
zòu yán jīn tiān xià suǒ yǐ dà huài zhì cǐ zhě zhèng yǐ yī sī pán sāi shǎng fá wú zhāng gù yě
奏言:"今天下所以大坏至此者,正以一私蟠塞,赏罚无章故也。
jiù zhī zhī cè zài fǎn qí suǒ yǐ huài zhī zhī yóu
救之之策,在反其所以坏之之由。
dà míng shǎng fá dòng hé hū tiān shù jī rén xīn xīng qǐ tiān xià shì shàng kě wèi yě
大明赏罚,动合乎天,庶几人心兴起,天下事尚可为也。
yīn yán jiǎ sì dào wù guó sàng shī zhī zuì yú shì shǐ jiàng zhào qiè zé shì dào bù zhōng bù xiào
"因言贾似道误国丧师之罪,于是始降诏切责似道不忠不孝。
liù yuè gēng zǐ shuò rì shí yuè zòu rì shí bù jìn jǐn yī fēn bái zhòu huì míng zhě shù kè
六月庚子朔,日食,爚奏:"日食不尽仅一分,白昼晦冥者数刻。
yīn shèng yáng wēi zāi yì wèi yǒu dà yú cǐ zhě
阴盛阳微,灾异未有大于此者。
chén dài zuì shǒu xiàng shàng zuǒ tiān zǐ lǐ yīn yáng xià suì wàn wù wài zhèn zhū hóu jiē qí zhí yě
臣待罪首相,上佐天子理阴阳,下遂万物,外镇诸侯,皆其职也。
fēn jìn chōng sè ér wèi néng xiāo shēng mín tú tàn ér wèi néng zhěng fǎn fù sī zhī jiù shí zài chén qǐ bà chù yǐ dá tiān qiǎn
氛祲充塞而未能消,生民涂炭而未能拯,反复思之,咎实在臣,乞罢黜以答天谴。
dá zhào bù xǔ dì jiàng shòu jīn zǐ guāng lù dài fu ér yǐ
"答诏不许,第降授金紫光禄大夫而已。
cí jiàng guān qǐ bà chì yòu bù xǔ
辞降官,乞罢斥,又不许。
xún jìn píng zhāng jūn guó zhòng shì cí bù xǔ
寻进平章军国重事,辞,不许。
huò qǐng chū yi zhōng huò mèng yán chū dū wú mén fǒu zé chén suī lǎo wú néng wéi ruò xiào sǐ fēng jiāng yì bù gǎn cí
或请:"出宜中或梦炎出督吴门,否则臣虽老无能为,若效死封疆,亦不敢辞。
zhào sān xǐng jí yì
"诏三省集议。
qǐ ba píng zhāng shì bù xǔ
乞罢平章事,不许。
jīng xué shēng shàng shū dǐ yi zhōng yi zhōng yì shàng shū qǐ hái gǔ
京学生上书诋宜中,宜中亦上疏乞骸骨。
chū yi zhōng zài xiàng wèi zhèng shì duō bù guān bái yuè huò wèi jīng xué zhī lùn shí yuè sǒu zhī
初,宜中在相位,政事多不关白爚,或谓京学之论,实爚嗾之。
qī yuè rén chén zhào gěi shě zhī zòu sān rù yuè yǔ yi zhōng bì nán gòng chǔ jiān yuè jìn zòu qǐ miǎn píng zhāng shì jīng yán cí qì bù píng chéng yǒu rú rén yán zhě yǐ
七月壬辰,诏:"给、舍之奏三入,爚与宜中必难共处,兼爚近奏乞免平章侍经筵,辞气不平,诚有如人言者矣。
suì ba yuè píng zhāng yī qián shǎo bǎo tè shòu guān wén diàn dà xué shì chōng lǐ quán guān shǐ
"遂罢爚平章,依前少保、特授观文殿大学士充醴泉观使。
yuè wéi rén qīng xiū gāng jìng shì dào guī tiān tái zàng mǔ guò xīn chāng yuè dú bú jiàn zhī
爚为人清修刚劲,似道归天台葬母,过新昌,爚独不见之。
hòu yǐ yuán lǎo rù xiàng wèi zhí guó shì wēi wáng zhī jì tiān xià suǒ shǔ wàng yě ér zú yǔ yi zhōng bù xié ér qù yún
后以元老入相位,值国势危亡之际,天下所属望也,而卒与宜中不协而去云。
zhāng jiàn zì gōng bǐng fēn níng rén
章鉴,字公秉,分宁人。
yǐ bié yuàn shěng shì jí dì lèi guān zhōng shū shè rén shì zuǒ láng guān chóng zhèng diàn shuō shū jìn qiān shū shū mì yuàn shì jiān quán cān zhī zhèng shì qiān tóng zhī shū mì yuàn shì
以别院省试及第,累官中书舍人、侍左郎官、崇政殿说书,进签书枢密院事兼权参知政事,迁同知枢密院事。
xián chún shí nián wáng yuè bài zuǒ chéng xiàng jiàn bài yòu chéng xiàng bìng jiān shū mì shǐ
咸淳十年,王爚拜左丞相,鉴拜右丞相,并兼枢密使。
míng nián dà yuán bīng bī lín ān jiàn tuō gù jìng qù
明年,大元兵逼临安,鉴讬故径去。
qiǎn shǐ jí zhào hái cháo jì zhì bà xiāng yǔ cí
遣使亟召还朝,既至,罢相予祠。
diàn shuài hán zhèn zhī sǐ jiàn yǔ céng yuān zǐ míng zhèn wú tā
殿帅韩震之死,鉴与曾渊子明震无他。
zhì shì yù shǐ wáng yīng lín jiǎo qí lù huáng wèi zhèn yǒu nì móu jiàn yǔ yuān zi qū pí zhī
至是,御史王应麟缴其录黄,谓震有逆谋,鉴与渊子曲芘之。
zuò shì xuē yī guān fàng guī tián lǐ
坐是削一官,放归田里。
hòu yǒu gào jiàn jiā nì bǎo xǐ zhě shuāng chén jiàn fāng yōng bài qīn wò bīng shì zhì dà suǒ qí shì wéi bì qiè zhù yī yù bēi yú wú yī wù rén pō tàn qí qīng yuē
后有告鉴家匿宝玺者,霜晨,鉴方拥败衾卧,兵士至,大索其室,惟敝箧贮一玉杯,余无一物,人颇叹其清约。
jiàn zài cháo rì hào kuān hòu rán yú rén duō xǔ kě shì dà fū mù wéi mǎn cháo huan yún
鉴在朝日,号宽厚,然与人多许可,士大夫目为"满朝欢"云。
chén yi zhōng zì yǔ quán yǒng jiā rén yě
陈宜中,字与权,永嘉人也。
shǎo shèn pín ér xìng tè jùn bá
少甚贫,而性特俊拔。
yǒu gǔ rén tuī qí shēng shí yǐ wéi dāng dà guì yǐ nǚ qī zhī
有贾人推其生时,以为当大贵,以女妻之。
jì rù tài xué yǒu wén yù
既入太学,有文誉。
bǎo yòu zhōng dīng dà quán yǐ qī lǐ bì xù shì quán xìng lú yǔn shēng dǒng sòng chén kùn dé chǒng yú lǐ zōng zhuó wèi diàn zhōng shì yù shǐ zài tái héng shén
宝祐中,丁大全以戚里婢婿事权幸卢允升、董宋臣,困得宠于理宗,擢为殿中侍御史,在台横甚。
yi zhōng yǔ huáng yōng liú fú lín cè zǔ chén zōng céng wéi liù rén shàng shū gōng zhī
宜中与黄镛、刘黻、林测祖、陈宗、曾唯六人上书攻之。
dà quán nù shǐ jiān chá yù shǐ wú yǎn hé yi zhōng xuē qí jí jū guǎn tā zhōu
大全怒,使监察御史吴衍劾宜中,削其籍,拘管他州。
sī yè lǜ shí èr zhāi shēng guàn dài sòng zhī qiáo mén zhī wài dà quán yì nù lì bēi xué zhōng jiè zhū shēng wáng wàng yì guó zhèng qiě lìng zì hòu yǒu shàng shū zhě qián láng shēng kàn xiáng yǐ dié bào jiǎn yuàn
司业率十二斋生,冠带送之桥门之外,大全益怒,立碑学中,戒诸生亡妄议国政,且令自后有上书者,前廊生看详以牒报检院。
yóu shì shì lùn xī rán chēng zhī hào wèi liù jūn zǐ
由是,士论翕然称之,号为"六君子"。
yi zhōng zhé jiàn chāng jūn
宜中谪建昌军。
dà quán jì cuàn chéng xiàng wú qián zòu hái zhī
大全既窜,丞相吴潜奏还之。
jiǎ sì dào rù xiàng fù wèi zhī qǐng yǒu zhào liù rén jiē miǎn shěng shì lìng fù
贾似道入相,复为之请,有诏六人皆免省试令赴。
jǐng dìng sān nián tíng shì ér yi zhōng zhōng dì èr rén
景定三年,廷试,而宜中中第二人。
liù rén zhī zhōng yi zhōng yóu dá shí wù
六人之中,宜中尤达时务。
yóu shào xīng fǔ tuī guān hù bù jià gé mì shū shěng zhèng zì jiào shū láng shù nián qiān jiān chá yù shǐ
由绍兴府推官、户部架阁、秘书省正字、校书郎,数年迁监察御史。
chéng yuán fèng zài xiāng shì dào kǒng qí qīn quán yù qù zhī
程元凤再相,似道恐其侵权,欲去之。
yi zhōng shǒu hé yuán fèng zòng dīng dà quán sì è jī zōng shè zhī huò
宜中首劾元凤纵丁大全肆恶,基宗社之祸。
mìng gé chú tài fǔ qīng
命格,除太府卿。
yi zhōng yì zì qǐng wài wèi jiāng dōng tí jǔ chá yán cháng píng gōng shì
宜中亦自请外,为江东提举茶盐常平公事。
sì nián gǎi zhè xi tí xíng
四年,改浙西提刑。
wǔ nián zhào wèi chóng zhèng diàn shuō shū lèi qiān lǐ bù shì láng jiān zhōng shū shè rén
五年,召为崇政殿说书,累迁礼部侍郎兼中书舍人。
qī nián mǐn quē shuài yǐ fū wén gé dài zhì zhī fú zhōu
七年,闽阙帅,以敷文阁待制、知福州。
zài guān de mín xīn suì yú rù wèi xíng bù shàng shū
在官得民心,岁余入为刑部尚书。
shí nián bài qiān shū shū mì yuàn shì jiān quán cān zhī zhèng shì
十年,拜签书枢密院事兼权参知政事。
dé yòu yuán nián shēng tóng zhī shū mì yuàn shì
德祐元年,升同知枢密院事。
èr yuè shì dào sàng shī wú hú nǎi yǐ yi zhōng zhī shū mì yuàn jiān cān zhī zhèng shì
二月,似道丧师芜湖,乃以宜中知枢密院兼参知政事。
yǐ ér wēng yìng lóng zì jūn zhōng guī yi zhōng wèn shì dào suǒ zài yìng lóng yǐ bù zhī duì
已而翁应龙自军中归,宜中问似道所在,应龙以不知对。
yi zhōng yǐ wéi shì dào yǐ sǐ jí shàng shū qǐ zhèng shì dào wù guó zhī zuì
宜中以为似道已死,即上疏乞正似道误国之罪。
shì dào héng shí yǐ suǒ qīn xìn hán zhèn zǒng jìn bīng rén yǒu yán zhèn yù yǐ bīng jié qiān zhě yi zhōng zhào zhèn jì shì fú zhuàng shì xiù tiě chuí jī shā zhī yǐ shì bù dǎng yú shì dào
似道行时,以所亲信韩震总禁兵,人有言震欲以兵劫迁者,宜中召震计事,伏壮士袖铁椎击杀之,以示不党于似道。
shí yòu chéng xiàng zhāng jiàn xiāo dùn céng yuān zi děng qǐng mìng yi zhōng shè chéng xiàng shì
时右丞相章鉴宵遁,曾渊子等请命宜中摄丞相事。
zhào yǐ wáng yuè wèi zuǒ chéng xiàng bài yi zhōng tè jìn yòu chéng xiàng
诏以王爚为左丞相,拜宜中特进、右丞相。
sì yuè yuè hái cháo lùn shì jí yǔ yi zhōng bù hé
四月,爚还朝论事,即与宜中不合。
tái chén sūn róng sōu qǐng cuàn jí qián shuō you wú yì li jué yi zhōng yǐ wéi bù lù fēi shèng shì shì zǔ zōng zhōng hòu wèi cháng qīng yòng zhī
台臣孙嵘叟请窜籍潜说友、吴益、李珏,宜中以为"簿录非盛世事,祖宗忠厚,未尝轻用之。
jué fāng zhào rù cháo jù jiā zhòng xíng kǒng hòu wú yǐ shì xìn
珏方召入朝,遽加重刑,恐后无以示信"。
yuè lì zhēng yǐ wéi dāng rú róng sōu yì
爚力争,以为当如嵘叟议。
huì liú mèng yán zì hú nán rù cháo yuè yǔ yi zhōng jù qǐ bà zhèng qǐng yǐ mèng yán wèi xiāng
会留梦炎自湖南入朝爚与宜中俱乞罢政,请以梦炎为相。
tài huáng tài hòu nǎi yǐ yi zhōng wèi zuǒ chéng xiàng mèng yán wèi yòu chéng xiàng yuè jìn píng zhāng jūn guó zhòng shì
太皇太后乃以宜中为左丞相,梦炎为右丞相,爚进平章军国重事。
yuè bài mìng jí rì jiù mín jū yǐ chéng xiàng fǔ ràng yi zhōng yi zhōng shàng shū yǐ wéi yī cí yī shòu hé yǐ jiě tiān xià zhī jī yì qù
爚拜命,即日僦民居,以丞相府让宜中,宜中上疏,以为"一辞一受,何以解天下之讥",亦去。
qiǎn shǐ shù bèi zhē liú zhī shǐ zhì
遣使数辈遮留之,始至。
shí mìng zhāng shì jié děng sì dào jìn shī èr chéng xiàng dū du jūn mǎ ér bù chū dū
时命张世杰等四道进师,二丞相都督军马而不出督。
yuè qǐng yǐ yī chéng xiàng jiàn kǔn wú mén yǐ hù zhū jiāng
爚请以一丞相建阃吴门,以护诸将;
bù rán zé yǐ qǐng xíng
不然,则已请行。
yi zhōng kuì shǐ yǔ mèng yán shàng shū qǐ xíng biān
宜中愧,始与梦炎上疏乞行边。
shì xià gōng qīng yì bù jué
事下公卿议不决。
qī yuè shì jié děng bīng guǒ bài yú jiāo shān
七月,世杰等兵果败于焦山。
yuè zòu yán shì wú zhòng yú bīng jīn èr xiāng bìng jiàn dū dū miào suàn zhǐ shòu chén bù dé ér zhī
爚奏言:"事无重于兵,今二相并建都督,庙算指授,臣不得而知。
bǐ zhě liù yuè chū shī zhū jiāng wú tǒng
比者,六月出师,诸将无统。
chén qǐ bù zhī wú mén jù jīng bù yuǎn ér bì wèi cǐ qǐng zhě gài dà dí zài jìng fēi bì xià zì jiāng zé dà chén kāi dū
臣岂不知吴门距京不远,而必为此请者,盖大敌在境,非陛下自将则大臣开督。
jīn shì jié yǐ zhū jiāng xīn lì bù yī ér bài bù zhī guó jiā shàng kān jǐ bài yá
今世杰以诸将心力不一而败,不知国家尚堪几败邪?
chén jì bù dé qí zhí yòu bù dé qí yán qǐ bà miǎn
臣既不得其职,又不得其言,乞罢免。
bù yǔn
"不允。
yuè zi wéi nǎi sǒu jīng xué shēng fú què shàng shū shù yi zhōng guò shī shù shí shì qí lüè yǐ wéi zhào jìn zhào yǔ jiàn jiē qì chéng dùn yi zhōng nǎi jiè shǐ guò zhī shuō yǐ bào sī ēn
爚子囗乃嗾京学生伏阙上书,数宜中过失数十事,其略以为:"赵溍、赵与鉴皆弃城遁,宜中乃借使过之说,以报私恩。
líng hú gài qián shuō you jiē yǐ chéng jiàng nǎi shòu qí bāo jū ér wèi zhī yǔ yì
令狐概、潜说友皆以城降,乃受其包苴而为之羽翼。
wén tiān xiáng lǜ bīng qín wáng xìn chán ér jǔ náo zhī
文天详率兵勤王,信谗而沮挠之。
shì dào sàng shī wù guó yáng qǐng zhì fá ér yīn yòu zhī
似道丧师误国,阳请致罚而阴佑之。
dà bīng báo guó mén qín wáng zhī shī nǎi liú zhī jīng chéng ér bù qiǎn
大兵压境于国门,勤王的军队留在京城而不派遣去御敌。
zǎi xiàng dāng chū dū ér wèi suō yóu yù dì lìng jí yì ér bù xíng
宰相当出督,而畏缩犹豫,第令集议而不行。
lǚ shī kuí láng zǐ yě xīn ér shǐ zhī tōng hǎo qǐ méng
吕师夔狼子野心,而使之通好乞盟。
zhāng shì jié bù bīng ér yòng zhī yú shuǐ liú shī yǒng shuǐ bīng ér yòng zhī yú bù zhǐ shòu shī yí yīn yǐ bài shì
张世杰步兵而用之于水,刘师勇水兵而用之于步,指授失宜,因以败事。
chén kǒng wù guó jiāng bù zhǐ yú yī sì dào yě
臣恐误国将不止于一似道也。
lín ān fǔ bǔ dǎi jīng xué shēng
临安府捕逮京学生。
zhào zhī yì bù zhì
召之亦不至。
tài huáng tài hòu zì wèi shū yí qí mǔ yáng shǐ miǎn yù zhī yi zhōng shǐ qǐ yǐ cí guān rù shì nǎi bài lǐ quán guān shǐ
太皇太后自为书遗其母杨,使勉谕之,宜中始乞以祠官入侍,乃拜醴泉观使。
shí yuè rén yín shǐ zào cháo xún wèi yòu chéng xiàng rán shì yǐ qù yǐ
十月壬寅,始造朝,寻为右丞相,然事已去矣。
yi zhōng cāng huáng fā jīng chéng mín wèi bīng mín nián shí wǔ yǐ shàng zhě jiē jí zhī rén jiē yǐ wéi xiào
宜中仓皇发京城民为兵,民年十五以上者皆籍之,人皆以为笑。
shí yī yuè qiǎn zhāng quán hé yǐn yù má shì lóng bīng yuán cháng zhōu yù yǔ shì lóng jiē zhàn sǐ quán bù fā yī shǐ bēn hái
十一月,遣张全合尹玉、麻士龙兵援常州,玉与士龙皆战死,全不发一矢,奔还。
wén tiān xiáng qǐng zhū quán yi zhōng shì bù wèn
文天祥请诛全,宜中释不问。
yǐ ér cháng zhōu pò bīng báo dú sōng guān lín yì wàng fēng jiē dùn
已而,常州破,兵薄独松关,邻邑望风皆遁。
yi zhōng qiǎn shǐ rú jūn zhōng qǐng hé bù dé jí lǜ qún chén rù gōng qǐng qiān dū tài huáng tài hòu bù kě
宜中遣使如军中请和不得,即率群臣入宫请迁都,太皇太后不可。
yi zhōng tòng kū qǐng zhī tài huáng tài hòu nǎi mìng zhuāng sì shēng chē gěi bǎi guān lù fèi yín
宜中痛哭请之,太皇太后乃命装俟升车,给百官路费银。
jí mù yi zhōng bù rù tài huáng tài hòu nù yuē wú chū bù yù qiān ér dà chén shù yǐ wéi qǐng gù qī wǒ yá
及暮,宜中不入,太皇太后怒曰:"吾初不欲迁,而大臣数以为请,顾欺我邪?
tuō zān ěr zhì zhī de suì bì gé qún chén qiú nèi yǐn jiē bù nà
"脱簪珥掷之地,遂闭阁,群臣求内引,皆不纳。
gài yi zhōng shí yǐ míng rì qiān cāng cù zòu chén shī shěn ěr
盖宜中实以明日迁,仓卒奏陈失审耳。
yi zhōng chū yǔ dà yuán chéng xiàng bó yán qī huì jūn zhōng jì ér huǐ zhī bù guǒ wǎng
宜中初与大元丞相伯颜期会军中,既而悔之,不果往。
bó yán jiàng bīng zhì gāo tíng shān yi zhōng xiāo dùn lù xiù fu fèng èr wáng rù wēn zhōu qiǎn rén zhào yi zhōng
伯颜将兵至皋亭山,宜中宵遁,陆秀夫奉二王入温州,遣人召宜中。
yi zhōng zhì wēn zhōu ér qí mǔ sǐ
宜中至温州,而其母死。
zhāng shì jié yú qí guān zhōu zhōng suì yǔ jù rù mǐn zhōng
张世杰舁其棺舟中,遂与俱入闽中。
yì wáng lì fù yǐ wéi zuǒ chéng xiàng
益王立,复以为左丞相。
jǐng yù zhī bài yi zhōng yù fèng wáng zǒu zhàn chéng nǎi xiān rú zhàn chéng yù yì dù shì bù kě wèi suì bù fǎn
井澳之败,宜中欲奉王走占城,乃先如占城谕意,度事不可为,遂不反。
èr wáng lèi shǐ zhào zhī zhōng bù zhì
二王累使召之,终不至。
zhì yuán shí jiǔ nián dà jūn fá zhàn chéng yi zhōng zǒu xiān hòu méi yú xiān
至元十九年,大军伐占城,宜中走暹,后没于暹。
yi zhōng wéi rén duō shù shù shǎo wèi xiàn xué shēng qí fù wèi lì shòu zāng dāng qíng yi zhōng shàng shū wēn shǒu wèi kè yú qǐng dài zhī
宜中为人多术数,少为县学生,其父为吏受赃当黥,宜中上书温守魏克愚请贷之。
kè yú yǐ wéi xiá lì zú zhì zhī fǎ
克愚以为黠吏,卒置之法。
qí hòu yi zhōng wèi zhè xi tí xíng kè yú jiāo yíng yi zhōng bào lǐ bù shū xián yì yún bù xià mín chén mǒu kè yú huáng kǒng bù gǎn shòu xiù ér xiè zhī
其后宜中为浙西提刑,克愚郊迎,宜中报礼不书衔,亦云"部下民陈某',克愚皇恐不敢受,袖而谢之。
yi zhōng yáng lǐ zhī ér yīn zhí qí guò wú suǒ de
宜中阳礼之,而阴摭其过,无所得。
qí hòu kè yú fā gǔ dé shēng mào jiè guān mù shì wǔ shì dào fèi bà jiā jū
其后,克愚发贾德生冒借官木事,忤似道,废罢家居。
yi zhōng rù nǎi jí yán kè yú jū xiāng bù fǎ shì shì dào lìng zhāng jiàn hé zhī biǎn yán zhōu
宜中入,乃极言克愚居乡不法事,似道令章鉴劾之,贬严州。
kè yú zhī sǐ yi zhōng jǐ zhī wèi duō
克愚之死,宜中挤之为多。
lùn yuē kǒng zǐ yuē cái nán bù qí rán hu
论曰:"孔子曰:"才难,不其然乎?
lǐ zōng zài wèi cháng jiǔ mìng xiāng shí duō qí rén ruò wú qián zhī zhōng liàng gāng zhí cái shù rén yān
"理宗在位长久,命相实多其人,若吴潜之忠亮刚直,财数人焉。
qián lùn shì suī jìn yú jié dù zōng zhī lì móu yì jí zhī qián yǐ zhèng duì rén chén huái gù wàng wèi zǐ sūn de zhě néng wéi sī yán zāi
潜论事虽近于讦,度宗之立,谋议及之,潜以正对,人臣怀顾望为子孙地者能为斯言哉?
chéng yuán fèng jǐn chì ér yǒu yú ér fá fēng jié shàng wèi jiǎ sì dào suǒ jì
程元凤谨饬而有余而乏风节,尚为贾似道所諅。
jiāng wàn lǐ wèn xué dé wàng yōu yú zhū chén bù miǎn wèi shì dào lǒng luò wǎn nián wēi lù fēng yǐng zhé jiàn bìn chì
江万里问学德望优于诸臣,不免为似道笼络,晚年微露锋,颖辄见摈斥。
shì dà fū bù xìng yǔ quán jiān tóng cháo zì chǔ nán yǐ
士大夫不幸与权奸同朝,自处难矣。
shì dào dū shì jiāng shàng zhī shī yǐ guó shì fù wáng yuè zhāng jiàn chén yi zhōng gài qǔ qí píng shí sù yǔ jǐ zhě
似道督视江上之师,以国事付王爚、章鉴、陈宜中,盖取其平时素与己者。
yuè yi zhōng yú qí jì chū shāo yù zì yì jí wén qí bài chéng shì cù zhī
爚、宜中于其既出,稍欲自异,及闻其败,乘势蹙之。
jì ér èr rén zì wèi máo dùn sòng shì zhì cǐ wēi jí cún wáng zhī qiū yě
既而,二人自为矛盾,宋事至此,危急存亡之秋也。
dāng guó zhě jiāo huān lù lì yóu jù bù dǎi suǒ wéi ruò shì hé wàng qí néng kuāng jì hu
当国者交欢戮力,犹惧不逮,所为若是,何望其能匡济乎。
shì dào zhū yuè sǐ jiàn dùn yi zhōng zǒu hǎi dǎo sòng wáng
似道诛,爚死,鉴遁,宜中走海岛,宋亡。
wén tiān xiáng zì sòng ruì yòu zì lǚ shàn jí zhī jí shuǐ rén yě
文天祥,字宋瑞,又字履善,吉之吉水人也。
tǐ mào fēng wěi měi xī rú yù xiù méi ér zhǎng mù gù pàn yè rán
体貌丰伟,美皙如玉,秀眉而长目,顾盼烨然。
zì wèi tóng zǐ shí jiàn xué gōng suǒ cí xiāng xiān shēng ōu yáng xiū yáng bāng yì hú quán xiàng jiē shì zhōng jí xīn rán mù zhī
自为童子时,见学宫所祠乡先生欧阳修、杨邦乂、胡铨像,皆谥"忠",即欣然慕之。
yuē méi bù zǔ dòu qí jiān fēi fū yě
曰:"没不俎豆其间,非夫也。
nián èr shí jǔ jìn shì duì cè jí yīng diàn
"年二十举进士,对策集英殿。
shí lǐ zōng zài wèi jiǔ zhèng lǐ jìn dài tiān xiáng yǐ fǎ tiān bù xī wèi duì qí yán wàn yú bù wéi gǎo yī huī ér chéng
时理宗在位久,政理浸怠,天祥以法天不息为对,其言万余,不为稿,一挥而成。
dì qīn bá wèi dì yī
帝亲拔为第一。
kǎo guān wáng yīng lín zòu yuē shì juǎn gǔ yì ruò guī jiàn zhōng gān rú tiě shí chén gǎn wéi dé rén hè
考官王应麟奏曰:"是卷古谊若龟鉴,忠肝如铁石,臣敢为得人贺。
xún dīng fù yōu guī
"寻丁父忧,归。
kāi qìng chū dà yuán bīng fá sòng huàn guān dǒng sòng chén shuō shàng qiān dū rén mò gǎn yì qí fēi zhě
开庆初,大元兵伐宋,宦官董宋臣说上迁都,人莫敢议其非者。
tiān xiáng shí rù wèi níng hǎi jūn jié dù pàn guān shàng shū qǐ zhǎn sòng chén yǐ yī rén xīn
天祥时入为宁海军节度判官,上书"乞斩宋臣,以一人心"。
bù bào jí zì miǎn guī
不报,即自免归。
hòu shāo qiān zhì xíng bù láng guān
后稍迁至刑部郎官。
sòng chén fù rù wèi dōu zhī tiān xiáng yòu shàng shū jí yán qí zuì yì bù bào
宋臣复入为都知,天祥又上书极言其罪,亦不报。
chū shǒu ruì zhōu gǎi jiāng xī tí xíng qiān shàng shū zuǒ sī láng guān lèi wèi tái chén lùn ba
出守瑞州,改江西提刑,迁尚书左司郎官,累为台臣论罢。
chú jūn qì jiān jiān quán zhí xué shì yuàn
除军器监兼权直学士院。
jiǎ sì dào chēng bìng qǐ zhì shì yǐ yào jūn yǒu zhào bù yǔn
贾似道称病,乞致仕,以要君,有诏不允。
tiān xiáng dāng zhì yǔ jiē fěng shì dào
天祥当制,语皆讽似道。
shí nèi zhì xiāng chéng jiē chéng gǎo tiān xiáng bù chéng gǎo shì dào bù lè shǐ tái chén zhāng zhì lì hé ba zhī
时内制相承皆呈稿,天祥不呈稿,似道不乐,使台臣张志立劾罢之。
tiān xiáng jì shù chì yuán qián ruò shuǐ lì zhì shì shí nián sān shí qī
天祥既数斥,援钱若水例致仕,时年三十七。
xián chún jiǔ nián qǐ wèi hú nán tí xíng yīn jiàn gù xiāng jiāng wàn lǐ
咸淳九年,起为湖南提刑,因见故相江万里。
wàn lǐ sù qí tiān xiáng zhì jié yǔ jí guó shì qiǎo rán yuē wú lǎo yǐ guān tiān shí rén shì dāng yǒu biàn wú yuè rén duō yǐ shì dào zhī zé qí zài jūn hu
万里素奇天祥志节,语及国事,愀然曰:"吾老矣,观天时人事当有变,吾阅人多矣,世道之责,其在君乎?
jūn qí miǎn zhī
君其勉之。
shí nián gǎi zhī gàn zhōu
"十年,改知赣州。
dé yòu chū jiāng shàng bào jí zhào tiān xià qín wáng
德祐初,江上报急,诏天下勤王。
tiān xiáng pěng zhào tì qì shǐ chén jì zhōu fā jùn zhōng háo jié bìng jié xī tóng mán shǐ fāng xìng zhào jí zhōu bīng zhū háo jié jiē yīng yǒu zhòng wàn rén
天祥捧诏涕泣,使陈继周发郡中豪杰,并结溪峒蛮,使方兴召吉州兵,诸豪杰皆应,有众万人。
shì wén yǐ jiāng xī tí xíng ān fǔ shǐ zhào rù wèi
事闻,以江西提刑安抚使召入卫。
qí you zhǐ zhī yuē jīn dà bīng sān dào gǔ xíng pò jiāo jī báo nèi dì jūn yǐ wū hé wàn yú fù zhī shì hé yì qū qún yáng ér bó měng hǔ
其友止之,曰:"今大兵三道鼓行,破郊畿,薄内地,君以乌合万余赴之,是何异驱群羊而搏猛虎。
tiān xiáng yuē wú yì zhī qí rán yě
"天祥曰:"吾亦知其然也。
dì guó jiā yǎng yù chén shù sān bǎi yú nián yī dàn yǒu jí zhēng tiān xià bīng wú yī rén yī qí rù guān zhě wú shēn hèn yú cǐ gù bù zì liàng lì ér yǐ shēn xùn zhī zhù tiān xià zhōng chén yì shì jiāng yǒu wén fēng ér qǐ zhě
第国家养育臣庶三百余年,一旦有急,征天下兵,无一人一骑入关者,吾深恨于此,故不自量力,而以身徇之,庶天下忠臣义士将有闻风而起者。
yì shèng zhě móu lì rén zhòng zhě gōng jì rú cǐ zé shè jì yóu kě bǎo yě
义胜者谋立,人众者功济,如此则社稷犹可保也。
tiān xiáng xìng háo huá píng shēng zì fèng shén hòu shēng jì mǎn qián
天祥性豪华,平生自奉甚厚,声伎满前。
zhì shì tòng zì biǎn sǔn jǐn yǐ jiā zī wèi jūn fèi
至是,痛自贬损,尽以家赀为军费。
měi yǔ bīn zuǒ yǔ jí shí shì zhé liú tì fǔ jǐ yán yuē lè rén zhī lè zhě yōu rén zhī yōu shí rén zhī shí zhě sǐ rén zhī shì
每与宾佐语及时事,辄流涕,抚几言曰:"乐人之乐者忧人之忧,食人之食者死人之事。
bā yuè tiān xiáng tí bīng zhì lín ān chú zhī píng jiāng fǔ
"八月,天祥提兵至临安,除知平江府。
shí yǐ chéng xiàng yi zhōng wèi hái cháo bù qiǎn
时以丞相宜中未还朝,不遣。
shí yuè yi zhōng zhì shǐ qiǎn zhī
十月,宜中至,始遣之。
cháo yì fāng zhuó lǚ shī mèng wèi bīng bù shàng shū fēng lǚ wén dé hé yì jùn wáng yù lài yǐ qiú hǎo
朝议方擢吕师孟为兵部尚书,封吕文德和义郡王,欲赖以求好。
shī mèng yì yǎn jiǎn zì sì
师孟益偃蹇自肆。
tiān xiáng bì cí shàng shū yán cháo tíng gū xī qiān zhì zhī yì duō fèn fā gāng duàn zhī yì shǎo qǐ zhǎn shī mèng xìn gǔ yǐ zuò jiàng shì zhī qì
天祥陛辞,上疏言:"朝廷姑息牵制之意多,奋发刚断之义少,乞斩师孟衅鼓,以作将士之气。
qiě yán sòng chéng wǔ jì zhī luàn xuē fān zhèn jiàn jùn yì yī shí suī zú yǐ jiǎo wěi dà zhī bì rán guó yì yǐ jìn ruò
"且言:"宋惩五季之乱,削藩镇,建郡邑,一时虽足以矫尾大之弊,然国亦以浸弱。
gù dí zhì yī zhōu zé pò yī zhōu zhì yī xiàn zé pò yī xiàn zhōng yuán lù shěn tòng huǐ hé jí
故敌至一州则破一州,至一县则破一县,中原陆沈,痛悔何及。
jīn yi fēn tiān xià wèi sì zhèn jiàn dū dū tǒng yù yú qí zhōng
今宜分天下为四镇,建都督统御于其中。
yǐ guǎng xī yì hú nán ér jiàn kǔn yú cháng shā
以广西益湖南而建阃于长沙;
yǐ guǎng dōng yì jiāng xī ér jiàn kǔn yú lóng xīng
以广东益江西而建阃于隆兴;
yǐ fú jiàn yì jiāng dōng ér jiàn kǔn yú fān yáng
以福建益江东而建阃于番阳;
yǐ huái xi yì huái dōng ér jiàn kǔn yú yáng zhōu
以淮西益淮东而建阃于扬州。
zé cháng shā qǔ è lóng xīng qǔ qí huáng fān yáng qǔ jiāng dōng yáng zhōu qǔ liǎng huái shǐ qí de dà lì zhòng zú yǐ kàng dí
责长沙取鄂,隆兴取蕲、黄,番阳取江东,扬州取两淮,使其地大力众,足以抗敌。
yuē rì qí fèn yǒu jìn wú tuì rì yè yǐ tú zhī bǐ bèi duō lì fēn pí yú bēn mìng ér wú mín zhī háo jié zhě yòu cì jiān chū yú qí zhōng rú cǐ zé dí bù nán què yě
约日齐奋,有进无退,日夜以图之,彼备多力分,疲于奔命,而吾民之豪杰者又伺间出于其中,如此则敌不难却也。
shí yì yǐ tiān xiáng lùn kuò yuǎn shū zòu bù bào
"时议以天祥论阔远,书奏不报。
shí yuè tiān xiáng rù píng jiāng dà yuán bīng yǐ fā jīn líng rù cháng zhōu yǐ
十月,天祥入平江,大元兵已发金陵入常州矣。
tiān xiáng qiǎn qí jiāng zhū huá yǐn yù má shì lóng yǔ zhāng quán yuán cháng zhì yú qiáo shì lóng zhàn sǐ zhū huá yǐ guǎng jūn zhàn wǔ mù bài jì yù jūn yì bài zhēng dù shuǐ wǎn quán jūn zhōu quán jūn duàn qí zhǐ jiē nì sǐ yù yǐ cán bīng wǔ bǎi rén yè zhàn bǐ dàn jiē méi
天祥遣其将朱华、尹玉、麻士龙与张全援常,至虞桥,士龙战死,朱华以广军战五牧,败绩,玉军亦败,争渡水,挽全军舟,全军断其指,皆溺死,玉以残兵五百人夜战,比旦皆没。
quán bù fā yī shǐ zǒu guī
全不发一矢,走归。
dà yuán bīng pò cháng zhōu rù dú sōng guān
大元兵破常州,入独松关。
yi zhōng mèng yán zhào tiān xiáng qì píng jiāng shǒu yú háng
宜中、梦炎召天祥,弃平江,守余杭。
míng nián zhēng yuè chú zhī lín ān fǔ
明年正月,除知临安府。
wèi jǐ sòng jiàng yi zhōng shì jié jiē qù
未几,宋降,宜中、世杰皆去。
réng chú tiān xiáng shū mì shǐ
仍除天祥枢密使。
xún chú yòu chéng xiàng jiān shū mì shǐ shǐ rú jūn zhōng qǐng hé yǔ dà yuán chéng xiàng bó yán kàng lùn gāo tíng shān
寻除右丞相兼枢密使,使如军中请和,与大元丞相伯颜抗论皋亭山。
chéng xiàng nù jū zhī xié zuǒ chéng xiàng wú jiān yòu chéng xiàng jiǎ yú qìng zhī shū mì yuàn shì xiè táng qiān shū shū mì yuàn shì jiā xuàn wēng tóng qiān shū shū mì yuàn shì liú jié běi zhì zhèn jiāng
丞相怒拘之,偕左丞相吴坚、右丞相贾余庆、知枢密院事谢堂、签书枢密院事家铉翁、同签书枢密院事刘岊,北至镇江。
tiān xiáng yǔ qí kè dù hǔ shí èr rén yè wáng rù zhēn zhōu
天祥与其客杜浒十二人,夜亡入真州。
miáo zài chéng chū yíng xǐ qiě qì yuē liǎng huái bīng zú yǐ xīng fù tè èr kǔn xiǎo xì bù néng hé zòng ěr
苗再成出迎,喜且泣曰:"两淮兵足以兴复,特二阃小隙,不能合从耳。
tiān xiáng wèn jì jiāng ān chū
"天祥问:"计将安出?
zài chéng yuē jīn xiān yuē huái xi bīng qū jiàn kāng bǐ bì xī lì yǐ hàn wú xi bīng
"再成曰:"今先约淮西兵趋建康,彼必悉力以捍吾西兵。
zhǐ huī dōng zhū jiāng yǐ tōng tài bīng gōng wān tóu yǐ gāo yóu bǎo yìng huái ān bīng gōng yáng zǐ qiáo yǐ yáng bīng gōng guā bù wú yǐ zhōu shī zhí dǎo zhèn jiāng tóng rì dà jǔ
指挥东诸将,以通、泰兵攻湾头,以高邮、宝应、淮安兵攻杨子桥,以扬兵攻瓜步,吾以舟师直捣镇江,同日大举。
wān tóu yáng zǐ qiáo jiē yán jiāng cuì bīng qiě rì yè wàng wǒ shī zhī zhì gōng zhī jí xià
湾头、杨子桥皆沿江脆兵,且日夜望我师之至,攻之即下。
hé gōng guā bù zhī sān miàn wú zì jiāng zhōng yī miàn báo zhī suī yǒu zhì zhě bù néng wèi zhī móu yǐ
合攻瓜步之三面,吾自江中一面薄之,虽有智者不能为之谋矣。
guā bù jì jǔ yǐ dōng bīng rù jīng kǒu xi bīng rù jīn líng yào zhè guī lù qí dà shuài kě zuò zhì yě
瓜步既举,以东兵入京口,西兵入金陵,要浙归路,其大帅可坐致也。
tiān xiáng dà chēng shàn jí yǐ shū yí èr zhì zhì qiǎn shǐ sì chū yuē jié
"天祥大称善,即以书遗二制置,遣使四出约结。
tiān xiáng wèi zhì shí yáng yǒu tuō guī bīng yán mì qiǎn yī chéng xiàng rù zhēn zhōu shuō jiàng yǐ
天祥未至时,扬有脱归兵言:"密遣一丞相入真州说降矣。
tíng zhī xìn zhī yǐ wéi tiān xiáng lái shuō jiàng yě
"庭芝信之,以为天祥来说降也。
shǐ zài chéng jí shā zhī
使再成亟杀之。
zài chéng bù rěn dài tiān xiáng chū xiāng chéng lěi yǐ zhì sī wén shì zhī bì zhī mén wài
再成不忍,绐天祥出相城垒,以制司文示之,闭之门外。
jiǔ zhī fù qiǎn èr lù fēn chān tiān xiáng guǒ shuō jiàng zhě jí shā zhī
久之,复遣二路分觇天祥,果说降者即杀之。
èr lù fēn yǔ tiān xiáng yǔ jiàn qí zhōng yì yì bù rěn shā yǐ bīng èr shí rén dào zhī yáng sì gǔ dǐ chéng xià wén hou mén zhě tán zhì zhì sī xià lìng bèi wén chéng xiàng shén jí zhòng xiāng gù tǔ shé nǎi dōng rù hǎi dào yù bīng fú huán dǔ zhōng de miǎn
二路分与天祥语,见其忠义,亦不忍杀,以兵二十人道之扬,四鼓抵城下,闻候门者谈,制置司下令备文丞相甚急,众相顾吐舌,乃东入海道,遇兵,伏环堵中得免。
rán yì jī mò néng qǐ cóng qiáo zhě qǐ de yú sǎn gēng
然亦饥莫能起,从樵者乞得余糁羹。
xíng rù bǎn qiáo bīng yòu zhì zhòng zǒu fú cóng xiǎo zhōng bīng rù suǒ zhī zhí dù hǔ jīn yīng ér qù
行入板桥,兵又至,众走伏丛筱中,兵入索之,执杜浒、金应而去。
yú hòu zhāng qìng shǐ zhōng mù shēn bèi èr chuàng tiān xiáng ǒu bú jiàn huò
虞候张庆矢中目,身被二创,天祥偶不见获。
hǔ yīng jiě suǒ huái jīn yǔ zú huò miǎn mù èr qiáo zhě yǐ kuì hé tiān xiáng zhì gāo yóu fàn hǎi zhì wēn zhōu
浒、应解所怀金与卒,获免,募二樵者以蒉荷天祥至高邮,泛海至温州。
wén yì wáng wèi lì nǎi shàng biǎo quàn jìn yǐ guān wén diàn xué shì shì dú zhào zhì fú bài yòu chéng xiàng
闻益王未立,乃上表劝进,以观文殿学士、侍读召至福,拜右丞相。
xún yǔ yi zhōng děng yì bù hé
寻与宜中等议不合。
qī yuè nǎi yǐ tóng dū du chū jiāng xī suì xíng shōu bīng rù tīng zhōu
七月,乃以同都督出江西,遂行,收兵入汀州。
shí yuè qiǎn cān móu zhào shí shǎng zī yì zhào mèng yíng jiāng yī jūn qǔ níng dū cān zàn wú jùn jiāng yī jūn qǔ yú dōu liú zhū xiāo míng zhé chén zi jìng jiē zì jiāng xī qǐ bīng lái huì
十月,遣参谋赵时赏、谘议赵孟溁将一军取宁都,参赞吴浚将一军取雩都,刘洙、萧明哲、陈子敬皆自江西起兵来会。
zōu sù yǐ zhāo yù fù shǐ jù bīng níng dū dà yuán bīng gōng zhī sù bīng bài tóng qǐ shì zhě liú qīn jū huá shū yán sī lì yán qǐ yán jiē sǐ
邹洬以招谕副使聚兵宁都,大元兵攻之,洬兵败,同起事者刘钦、鞠华叔、颜斯立、颜起岩皆死。
wǔ gāng jiào shòu luō kāi lǐ qǐ bīng fù yǒng fēng xiàn yǐ ér bīng bài bèi zhí sǐ yú yù
武冈教授罗开礼,起兵复永丰县,已而兵败被执,死于狱。
tiān xiáng wén kāi lǐ sǐ zhì fú kū zhī āi
天祥闻开礼死,制服哭之哀。
zhì yuán shí sì nián zhēng yuè dà yuán bīng rù tīng zhōu tiān xiáng suì yí zhāng zhōu qǐ rù wèi
至元十四年正月,大元兵入汀州,天祥遂移漳州,乞入卫。
shí shǎng mèng yíng yì tí bīng guī dú jùn bīng bù zhì
时赏、孟溁亦提兵归,独浚兵不至。
wèi jǐ jùn jiàng lái shuō tiān xiáng
未几,浚降,来说天祥。
tiān xiáng fù jùn yì shā zhī
天祥缚浚,缢杀之。
sì yuè rù méi zhōu dū tǒng wáng fú qián hàn yīng bá hù zhǎn yǐ xùn
四月,入梅州,都统王福、钱汉英跋扈,斩以徇。
wǔ yuè chū jiāng xī rù huì chāng
五月,出江西,入会昌。
liù yuè rù xīng guó xiàn
六月,入兴国县。
qī yuè qiǎn cān móu zhāng biàn jiān jūn zhào shí shǎng zhào mèng yíng děng shèng bīng báo gàn chéng zōu sù yǐ gàn zhū xiàn bīng dǎo yǒng fēng qí fù lí guì dá yǐ jí zhū xiàn bīng gōng tài hé
七月,遣参谋张汴、监军赵时赏、赵孟溁等盛兵薄赣城,邹洬以赣诸县兵捣永丰,其副黎贵达以吉诸县兵攻泰和。
jí bā xiàn fù qí bàn wéi gàn bù xià
吉八县复其半,惟赣不下。
lín hóng zhū jùn jiē sòng kuǎn
临洪诸郡,皆送款。
tán zhào fán zhāng hǔ zhāng táng xióng guì liú dòu yuán wú xī shì chén zi quán wáng mèng yīng qǐ bīng shào yǒng jiān fù shù xiàn fǔ zhōu hé shí děng jiē qǐ bīng yìng tiān xiáng
潭赵璠、张虎、张唐、熊桂、刘斗元、吴希奭、陈子全、王梦应起兵邵、永间,复数县,抚州何时等皆起兵应天祥。
fēn níng wǔ níng jiàn chāng sān xiàn háo jié jiē qiǎn rén rú jūn zhōng shòu yuē shù
分宁、武宁、建昌三县豪杰,都派人到军中接受调遣参战。
jiāng xī xuān wèi shǐ lǐ héng qiǎn bīng yuán gàn zhōu ér zì jiāng bīng gōng tiān xiáng yú xīng guó
江西宣慰使李恒遣兵援赣州,而自将兵攻天祥于兴国。
tiān xiáng bù yì héng bīng cù zhì nǎi yǐn bīng zǒu jí zōu sù yú yǒng fēng
天祥不意恒兵猝至,乃引兵走,即邹洬于永丰。
sù bīng xiān kuì héng qióng zhuī tiān xiáng fāng shí lǐng
洬兵先溃,恒穷追天祥方石岭。
gǒng xìn jù zhàn jiàn bèi tǐ sǐ zhī
巩信拒战,箭被体,死之。
zhì kōng kēng jūn shì jiē kuì tiān xiáng qī qiè zǐ nǚ jiē jiàn zhí
至空坑,军士皆溃,天祥妻妾子女皆见执。
shí shǎng zuò jiān yú hòu bīng wèn wèi shuí shí shǎng yuē wǒ xìng wén zhòng yǐ wéi tiān xiáng qín zhī ér guī tiān xiáng yǐ cǐ de yì qù
时赏坐肩舆,后兵问谓谁,时赏曰"我姓文",众以为天祥,禽之而归,天祥以此得逸去。
sūn xī mù péng zhèn lóng zhāng biàn sǐ yú bīng miào cháo zōng zì yì sǐ
孙{卤木}、彭震龙、张汴死于兵,缪朝宗自缢死。
wú wén bǐng lín dòng liú zhū jiē bèi zhí guī lóng xīng
吴文炳、林栋、刘洙皆被执归隆兴。
shí shǎng fèn mà bù qū yǒu xì léi zhì zhě zhé huī qù yún xiǎo xiǎo qiān tīng guān ěr zhí cǐ hé wéi
时赏奋骂不屈,有系累至者,辄麾去,云:"小小签厅官耳,执此何为?
yóu shì de tuō zhě shén zhòng
"由是得脱者甚众。
lín xíng zhū pō zì biàn shí shǎng kǒu qī yuē sǐ ěr hé bì rán
临刑,洙颇自辩,时赏〈口七〉曰:"死耳,何必然?
yú shì dòng wén bǐng xiāo jìng fu xiāo dào fu jiē bù miǎn
"于是栋、文炳、萧敬夫、萧焘夫皆不免。
tiān xiáng shōu cán bīng bēn xún zhōu zhù nán lǐng
天祥收残兵奔循州,驻南岭。
lí guì dá qián móu jiàng zhí ér shā zhī
黎贵达潜谋降,执而杀之。
zhì yuán shí wǔ nián sān yuè jìn tún lì jiāng pǔ
至元十五年三月,进屯丽江浦。
liù yuè rù chuán yù
六月,入船澳。
yì wáng cú wèi wáng jì lì
益王殂,卫王继立。
tiān xiáng shàng biǎo zì hé qǐ rù cháo bù xǔ
天祥上表自劾,乞入朝,不许。
bā yuè jiā tiān xiáng shǎo bǎo xìn guó gōng
八月,加天祥少保、信国公。
jūn zhōng yì qiě qǐ bīng shì sǐ zhě shù bǎi rén
军中疫且起,兵士死者数百人。
tiān xiáng wéi yī zi yǔ qí mǔ jiē sǐ
天祥惟一子,与其母皆死。
shí yī yuè jìn tún cháo yáng xiàn
十一月,进屯潮阳县。
cháo zhōu dào chén yì liú xìng shù pàn fù wèi cháo rén hài
潮州盗陈懿、刘兴数叛附,为潮人害。
tiān xiáng gōng zǒu yì zhí xìng zhū zhī
天祥攻走懿,执兴诛之。
shí èr yuè qū nán lǐng zōu sù liú zi jùn yòu zì jiāng xī qǐ bīng lái zài gōng yì dǎng yì nǎi qián dào yuán shuài zhāng hóng fàn bīng jì cháo yáng
十二月,趋南岭,邹洬、刘子俊又自江西起兵来,再攻懿党,懿乃潜道元帅张弘范兵济潮阳。
tiān xiáng fāng fàn wǔ pō lǐng zhāng hóng fàn bīng tū zhì zhòng bù jí zhàn jiē dùn shǒu fú cǎo mǎng
天祥方饭五坡岭,张弘范兵突至,众不及战,皆顿首伏草莽。
tiān xiáng cāng huáng chū zǒu qiān hù wáng wéi yì qián zhí zhī
天祥仓皇出走,千户王惟义前执之。
tiān xiáng tūn nǎo zi bù sǐ
天祥吞脑子,不死。
zōu sù zì jǐng zhòng fú rù nán lǐng sǐ
邹洬自颈,众扶入南岭死。
guān shǔ shì zú de tuō kōng kēng zhě zhì shì liú zi jùn chén lóng fù xiāo míng zhé xiāo zī jiē sǐ dù hǔ bèi zhí yǐ yōu sǐ
僚属士卒得以从空坑逃脱的人,至此时刘子俊、陈龙复、萧明哲、萧资都死了,杜浒被抓住,忧愤而死。
wéi zhào mèng yíng dùn zhāng táng xióng guì wú xī shì chén zi quán bīng bài bèi huò jù sǐ yān
惟赵孟溁遁,张唐、熊桂、吴希奭、陈子全兵败被获,俱死焉。
táng guǎng hàn zhāng shì hòu yě
唐,广汉张栻后也。
tiān xiáng zhì cháo yáng jiàn hóng fàn zuǒ yòu mìng zhī bài bù bài hóng fàn suì yǐ kè lǐ jiàn zhī yǔ jù rù yá shān shǐ wéi shū zhāo zhāng shì jié
天祥至潮阳,见弘范,左右命之拜,不拜,弘范遂以客礼见之,与俱入厓山,使为书招张世杰。
tiān xiáng yuē wú bù néng hàn fù mǔ nǎi jiào rén pàn fù mǔ kě hu
天祥曰:"吾不能捍父母,乃教人叛父母,可乎?
suǒ zhī gù nǎi shū suǒ guò líng dīng yáng shī yǔ zhī
"索之固,乃书所过《零丁洋诗》与之。
qí mò yǒu yún rén shēng zì gǔ shuí wú sǐ liú qǔ dān xīn zhào hàn qīng
其末有云:"人生自古谁无死,留取丹心照汗青。
hóng fàn xiào ér zhì zhī
"弘范笑而置之。
yá shān pò jūn zhōng zhì jiǔ dà huì hóng fàn yuē guó wáng chéng xiàng zhōng xiào jǐn yǐ néng gǎi xīn yǐ shì sòng zhě shì huáng shàng jiāng bù shī wéi zǎi xiàng yě
厓山破,军中置酒大会,弘范曰:"国亡,丞相忠孝尽矣,能改心以事宋者事皇上,将不失为宰相也。
tiān xiáng xuàn rán chū tì yuē guó wáng bù néng jiù wéi rén chén zhě sǐ yǒu yú zuì kuàng gǎn táo qí sǐ ér èr qí xīn hu
"天祥泫然出涕,曰:"国亡不能救,为人臣者死有余罪,况敢逃其死而二其心乎。
hóng fàn yì zhī qiǎn shǐ hù sòng tiān xiáng zhì jīng shī
"弘范义之,遣使护送天祥至京师。
tiān xiáng zài dào bù shí bā rì bù sǐ jí fù shí
天祥在道,不食八日,不死,即复食。
zhì yàn guǎn rén gòng zhāng shén shèng tiān xiáng bù qǐn chǔ zuò dá dàn
至燕,馆人供张甚盛,天祥不寝处,坐达旦。
suì yí bīng mǎ sī shè zú yǐ shǒu zhī
遂移兵马司,设卒以守之。
shí shì zǔ huáng dì duō qiú cái nán guān wáng jī wēng yán nán rén wú rú tiān xiáng zhě
时世祖皇帝多求才南官,王积翁言:"南人无如天祥者。
suì qiǎn jī wēng yù zhǐ tiān xiáng yuē guó wáng wú fēn yī sǐ yǐ
"遂遣积翁谕旨,天祥曰:"国亡,吾分一死矣。
tǎng yuán kuān jiǎ dé yǐ huáng guān guī gù xiāng tā rì yǐ fāng wài bèi gù wèn kě yě
傥缘宽假,得以黄冠归故乡,他日以方外备顾问,可也。
ruò jù guān zhī fēi zhí wáng guó zhī dài fū bù kě yǔ tú cún jǔ qí píng shēng ér jǐn qì zhī jiāng yān yòng wǒ
若遽官之,非直亡国之大夫不可与图存,举其平生而尽弃之,将焉用我?
jī wēng yù hé sòng guān xiè chāng yuán děng shí rén qǐng shì tiān xiáng wéi dào shì liú mèng yán bù kě yuē tiān xiáng chū fù hào zhào jiāng nán zhì wú shí rén yú hé de
"积翁欲合宋官谢昌元等十人请释天祥为道士,留梦炎不可,曰"天祥出,复号召江南,置吾十人于何地!
shì suì yǐ
"事遂已。
tiān xiáng zài yàn fán sān nián shàng zhī tiān xiáng zhōng bù qū yě yǔ zǎi xiàng yì shì zhī yǒu yǐ tiān xiáng qǐ bīng jiāng xī shì wéi yán zhě bù guǒ shì
天祥在燕凡三年,上知天祥终不屈也,与宰相议释之,有以天祥起兵江西事为言者,不果释。
zhì yuán shí jiǔ nián yǒu mǐn sēng yán tǔ xīng fàn dì zuò yí yǒu biàn
至元十九年,有闽僧言土星犯帝坐,疑有变。
wèi jǐ zhōng shān yǒu kuáng rén zì chēng sòng zhǔ yǒu bīng qiān rén yù qǔ wén chéng xiàng
未几,中山有狂人自称"宋主",有兵千人,欲取文丞相。
jīng chéng yì yǒu nì míng shū yán mǒu rì shāo suō chéng wěi lǜ liǎng yì bīng wéi luàn chéng xiàng kě wú yōu zhě
京城亦有匿名书,言某日烧蓑城苇,率两翼兵为乱,丞相可无忧者。
shí dào xīn shā zuǒ chéng xiàng ā hé mǎ mìng chè chéng wěi qiān yíng guó gōng jí sòng zōng shì kāi píng yí chéng xiāng zhě tiān xiáng yě
时盗新杀左丞相阿合马,命撤城苇,迁瀛国公及宋宗室开平,疑丞相者天祥也。
zhào rù yù zhī yuē rǔ hé yuàn
召入谕之曰:"汝何愿?
tiān xiáng duì yuē tiān xiáng shòu sòng ēn wèi zǎi xiàng ān shì èr xìng
"天祥对曰:"天祥受宋恩,为宰相,安事二姓?
yuàn cì zhī yī sǐ zú yǐ
愿赐之一死足矣。
rán yóu bù rěn jù huī zhī tuì
"然犹不忍,遽麾之退。
yán zhě lì zàn cóng tiān xiáng zhī qǐng cóng zhī
言者力赞从天祥之请,从之。
é yǒu zhào shǐ zhǐ zhī tiān xiáng sǐ yǐ
俄有诏使止之,天祥死矣。
tiān xiáng lín xíng shū cóng róng wèi lì zú yuē wú shì bì yǐ
天祥临刑殊从容,谓吏卒曰:"吾事毕矣。
nán xiāng bài ér sǐ
"南乡拜而死。
shù rì qí qī ōu yáng shì shōu qí shī miàn rú shēng nián sì shí qī
数日,其妻欧阳氏收其尸,面如生,年四十七。
qí yī dài zhōng yǒu zàn yuē kǒng yuē chéng rén mèng yuē qǔ yì wéi qí yì jǐn suǒ yǐ rén zhì
其衣带中有赞曰:"孔曰成仁,孟曰取义,惟其义尽,所以仁至。
dú shèng xián shū suǒ xué hé shì ér jīn ér hòu shù jī wú kuì
读圣贤书,所学何事,而今而后,庶几无愧。
lùn yuē zì gǔ zhì shì yù xìn dà yì yú tiān xià zhě bù yǐ chéng bài lì dùn dòng qí xīn jūn zǐ mìng zhī yuē rén yǐ qí hé tiān lǐ zhī zhèng jí rén xīn zhī ān ěr
论曰:自古志士,欲信大义于天下者,不以成败利钝动其心,君子命之曰"仁",以其合天理之正,即人心之安尔。
shāng zhī shuāi zhōu yǒu dài dé méng jīn zhī shī bù qī ér huì zhě bā bǎi guó
商之衰,周有代德,盟津之师不期而会者八百国。
bó yí shū qí yǐ liǎng nán zǐ yù kòu mǎ ér zhǐ zhī sān chǐ tóng zǐ zhī qí bù kě
伯夷、叔齐以两男子欲扣马而止之,三尺童子知其不可。
tā rì kǒng zǐ xián zhī zé yuē qiú rén ér de rén
他日,孔子贤之,则曰:"求仁而得仁。
sòng zhì dé yòu wáng yǐ wén tiān xiáng wǎng lái bīng jiān chū yù yǐ kǒu shé cún zhī shì jì wú chéng fèng liǎng chán wáng qí qū lǐng hǎi yǐ tú xīng fù bīng bài shēn zhí
"宋至德祐亡矣,文天祥往来兵间,初欲以口舌存之,事既无成,奉两孱王崎岖岭海,以图兴复,兵败身执。
wǒ shì zǔ huáng dì yǐ tiān dì yǒu róng zhī liàng jì zhuàng qí jié yòu xī qí cái liú zhī shù nián rú hǔ sì zài xiá bǎi jì xún zhī zhōng bù kě de
我世祖皇帝以天地有容之量,既壮其节,又惜其才,留之数年,如虎兕在柙,百计驯之,终不可得。
guān qí cóng róng fú zhì jiù sǐ rú guī shì qí suǒ yù yǒu shèn yú shēng zhě kě bù wèi zhī rén zāi
观其从容伏质,就死如归,是其所欲有甚于生者,可不谓之"仁"哉。
sòng sān bǎi yú nián qǔ shì zhī kē mò shèng yú jìn shì jìn shì mò shèng yú lún kuí
宋三百余年,取士之科,莫盛于进士,进士莫盛于伦魁。
zì tiān xiáng sǐ shì zhī hǎo wèi gāo lùn zhě wèi kē mù bù zú yǐ de wěi rén qǐ qí rán hu
自天祥死,世之好为高论者,谓科目不足以得伟人,岂其然乎!