rú lín èr
◎儒林二
hú dàn gǔ tóng liú yán gāo biàn sūn fù shí jiè hú yuàn liú xī sōu lín gài li gòu hé shè wáng huí dì xiàng zhōu yáo qīng wáng dāng chén yáng
○胡旦贾同刘颜高弁孙复石介胡瑗刘羲叟林概李觏何涉王回(弟向) 周尧卿王当陈旸
hú dàn zì zhōu fù bīn zhōu bó hǎi rén
胡旦字周父,滨州渤海人。
shǎo yǒu jùn cái bó xué néng wén cí
少有隽才,博学能文辞。
jǔ jìn shì dì yī wèi jiāng zuò jiān chéng tōng pàn shēng zhōu
举进士第一,为将作监丞、通判升州。
shí jiāng nán chū píng tài lǐ shì shí suǒ dù sēng shí jiǎn liù qī
时江南初平,汰李氏时所度僧,十减六七。
dàn yuē bǐ wú tián lú kě guī jiāng jù ér wèi dào
旦曰:"彼无田庐可归,将聚而为盗。
xī qíng wèi bīng
"悉黥为兵。
qiān zuǒ shí yí zhí shǐ guǎn shù shàng shū yán shí zhèng lì bìng
迁左拾遗、直史馆,数上书言时政利病。
chū wèi huái nán dōng lù zhuǎn yùn fù shǐ zhī hǎi zhōu
出为淮南东路转运副使、知海州。
yú nián zhào guī
逾年,召归。
xiān shì lú duō xùn biǎn zhào pǔ bà xiāng
先是,卢多逊贬,赵普罢相。
qí xià hé jué hán cūn xún fù sāi
其夏,河决韩村,寻复塞。
dàn xiàn hé píng sòng yuē tiān zuò wǒ sòng yǐ jūn zhào mín
旦献《河平颂》曰:"天祚我宋,以君兆民。
pèi tiān chéng xiū wéi yáo yǔ lín
配天成休,惟尧与邻。
yuè yǒu dà shuǐ hūn diàn xià rén
粤有大水,昏垫下人。
fēi yuē shèng zuò shú jiū shú dù
非曰圣作,孰究孰度。
bì xián zhě tuì yōng zé zhě zuì
蔽贤者退,壅泽者罪。
wǒ fáng dà huàn hé qǐ yún bài
我防大患,河岂云败。
nì xùn yuǎn tóu jiān pǔ píng wài
逆逊远投,奸普屏外。
shèng dào rú dī chóng chóng hǎi nèi
圣道如堤,崇崇海内。
dì yuē shǒu wén shì sāi shì qīn
帝曰守文,是塞是亲。
diào ěr wèi bīng chéng shì zhēng mín
调尔卫兵,程是烝民。
mín yǐ jìn lì chén yǐ qín zhí
民以尽力,臣以勤职。
yì yún qí zhōng hé yǐ zhī sāi
役云其终,河以之塞。
táng yáo huái shān shí jǐng shén dé
唐尧怀山,实警神德。
hàn wǔ xuān fáng shí zhāng lìng shì
汉武宣防,实彰令式。
wǒ sāi cháng hé róng liú huì zé
我塞长河,融流惠泽。
míng míng shèng gōng wàn dài chéng zé
明明圣功,万代成则。
tài zōng lǎn sòng yǒu nì xùn jiān pǔ zhī yǔ zhào zǎi xiàng wèi yuē hú dàn xiàn sòng cí yì bèi lì
"太宗览颂有"逆逊、奸普"之语,召宰相谓曰:"胡旦献颂,词意悖戾。
zhèn zì zhuó yú jiǎ kē lì shì wài rèn suǒ zhì wú shàn zhuàng
朕自擢于甲科,历试外任,所至无善状。
zhī hǎi zhōu rì wèi bù xià suǒ sòng yóu yǐ jù shì huì dà shè zhèn lù qí cái ér shě qí guò shàng lìng zài jìn liè yòu lǐng shǐ zhí nǎi gǎn zì xiōng yì kuáng zào rú cǐ qí jí zhú zhī
知海州日为部下所讼,犹已具,适会大赦,朕录其材而舍其过,尚令在近列,又领史职,乃敢恣胸臆狂躁如此,其亟逐之!
jí biǎn diàn zhōng chéng shāng zhōu tuán liàn fù shǐ
"即贬殿中丞、商州团练副使。
shàng píng yàn yì yuē
上《平燕议》曰:
jīn yōu zhōu zài běi mén zhī wài dōng fēng fēi guó jiā suǒ jí yuàn yí qí zī yǐ shì běi fá
今幽州在北门之外,东封非国家所急,愿移其资以事北伐。
qiě tiān shí dì lì rén shì jiē yǒu kě fá zhī yì
且天时、地利、人事皆有可伐之意。
suì zhī suǒ lín qí de shòu fú
岁之所临,其地受福。
jīn nián chūn mò zhì lái nián suì zài sòng fēn jīn nián chū qiū zhì liù nián zhèn zài yàn fēn
今年春末至来年,岁在宋分,今年初秋至六年,镇在燕分。
cóng jīn nián wèi bèi zhì lái chūn xīng shī
从今年为备,至来春兴师。
běi bīng zhī yù chūn xià zé zhān qiú pí lǚ yáng gōng sāi mǎ bù wéi yòng ér zhōng yuán shì zú sù bù néng hán wǎng běi féng xuān jīn lì yǒng jiàn
北兵之遇春夏,则毡裘、皮履、羊弓、塞马不为用,而中原士卒素不能寒,往北逢暄,筋力勇健。
yǐ yǒng jiàn zhī shì qū bù yòng zhī dí chéng fú qìng zhī shí tǎo zāi yāng zhī chéng chéng gōng lì shì zài yú cǐ yǐ
以勇健之士驱不用之敌,承福庆之时讨灾殃之城,成功立事,在于此矣。
cháng huái yǐ běi tài xíng yǐ dōng hé shuǐ ba zāi tǔ dì shén wò
长淮以北,太行以东,河水罢灾,土地甚沃。
yīn qí fēng shí qǔ qí gǔ bó jiǎn jià yǐ shé nà jiàn qián yǐ guì dí guān fǔ duō jī bīng yì wú yú yòng bīng fēng cái kě jì dà shì
因其丰实,取其谷帛,减价以折纳,见钱以贵籴,官府多积,兵役无虞,用兵丰财,可济大事。
tài yuán kè fù yǐ lái yú jīn qī zài bīng jiǎ shén lì shì zú shén xióng yè qǐn chén xīng hán qiú jī sù
太原克复以来,于今七载,兵甲甚利,士卒甚雄,夜寝晨兴,寒裘饥粟。
ruò yǐ cù zhuāng zhī cì fā jūn ér yòng zhī ēn shǎng zhī zī chéng gōng ér lài zhī kě yǐ qí xīn píng dí huī tuò jiù jìng
若以促装之赐,发军而用之,恩赏之赀,成功而赉之,可以齐心平敌,恢拓旧境。
yōu zhōu píng tǔ ér fù dí wèi shì bì zé sì rén fēn zhī fāng miàn yǐ gāng duàn yǒng yì zhě zhǔ zhī xuǎn hé píng gōng shèn zhě yī rén bù zhī
幽州平土而负敌,为势必择四人,分之方面,以刚断勇毅者主之,选和平恭慎者一人部之。
yōu zhōu zhī běi jiē shì shān gǔ tōng rén mǎ zhě bù guò shí chù lǐng jiàng shì zhě yì zé shí rén tóng háng zé gòng yì bīng jī fēn chū zé gè sī jūn shì kòu lái zé tóng zhàn yǐ qū zhú kòu guī zé huà jiāng yǐ gǎn bì
幽州之北,皆是山谷,通人马者不过十处,领将士者亦择十人,同行则共议兵机,分出则各司军事,寇来则同战以驱逐,寇归则画疆以扞蔽。
gǒu sāi duàn shān lù yú kòu zài yàn yǔ dà jūn xiāng chí zé qiān yán qí shí yǐ dù chūn xià kòu bù néng rè yǒu tuì wú qián
苟塞断山路,余寇在燕与大军相持,则迁延其时以度春夏,寇不能热,有退无前。
shǐ shì zhī gāng yǒng cái lì zhě gè wèi yī jiāng duō zé fēn bù hàn dí gōng chéng liǎng jìn qí lì
使士之刚勇才力者各为一将,多则分部扞敌攻城,两尽其力。
dìng qí jūn míng shí qí jūn shù
定其军名,实其军数。
wǒ guǎ bǐ duō zé lì bù shèng wǒ shí bǐ xū zé shèng yǒu yú
我寡彼多则力不胜,我实彼虚则胜有余。
lì jūn zé jiào qí dì xíng de jūn zé zhēng qí móu lüè fēn míng yǒng qiè gè zhì qí yòng
力均则较其地形,地均则争其谋略,分明勇怯,各致其用。
yǐ chá yán xiāng yào zhī jià shí fēn jiǎn èr cóng xīn zhě xiān mài yú biān chéng yào lù jūn mǎ zhūn suǒ
以茶盐香药之价十分减二,从新者先卖于边城要路、军马屯所。
yǐ chú sù qián bó zhī jià shí fēn zēng èr nà huò yǐ chū quàn zhě yì běn chǎng yǐ jiāo huò de huò zhě yuán zhú lù yǐ nà shuì
以刍粟钱帛之价十分增二,纳货以出券者诣本场以交货,得货者缘逐路以纳税。
chū wǎng lái sì fāng zhī ráo wèi liǎng dì fèi yòng zhī hào zì rán shāng de qí lì zé mǎi zhī yú rén rén de qí zī zé qín zhī yú sè
出往来四方之饶,为两地费用之耗,自然商得其利,则买之于人,人得其资,则勤之于穑。
gù bì mín xiào jiān bèi zhī lì guó zhù jiǔ nián zhī jī kē bō bù jiǎ yú dù zhī zhuǎn bān hé láo yú cáo wǎn
故必民效兼倍之力,国贮九年之积,科拨不假于度支,转般何劳于漕挽。
chú sù zhī gěi gōng jù zhī yòng wěi shū fā yùn yǐ wéi hòu jì
刍粟之给,攻具之用,委输发运,以为后继。
jīn jiāng yòng èr shí wàn zhī zhòng yì sān shí zhōu zhī mín yuàn bì xià míng jiàng rì yuè zhī xìn xiān shì yǔ lù zhī zé
今将用二十万之众,役三十州之民,愿陛下明降日月之信,先示雨露之泽。
mín zhī xìn shǎng zé yuè ér wàng sǐ shì de yǎng jǐ zé sǐ ér lì zhàn
民知信赏则悦而忘死,士得仰给则死而力战。
rú cǐ zé nì lěi bù zú xià huá kòu bù zú tiǎn yě
如此则逆垒不足下,猾寇不足殄也。
qǐ wèi zuǒ bǔ quē fù zhí shǐ guǎn
起为左补阙,复直史馆。
qiān xiū zhuàn yù xiū guó shǐ yǐ shàng shū hù bù yuán wài láng zhī zhì gào qiān sī fēng yuán wài láng
迁修撰,预修国史,以尚书户部员外郎知制诰,迁司封员外郎。
yǒu yōng shū rén dí yǐng zhě dàn cháng yǔ zhī shàn yīn wèi gǎi xìng míng mǎ zhōu yǐ wéi táng mǎ zhōu fù chū shàng shū dǐ shí zhèng qiě zì jiàn kě wèi dà chén
有佣书人翟颖者,旦尝与之善,因为改姓名马周,以为唐马周复出,上书诋时政,且自荐可为大臣。
yòu jǔ cái rèn fǔ zhě shí rén qí cí pō zhuàng
又举材任辅者十人,其辞颇壮。
dāng shí jiē wèi dàn suǒ wéi
当时皆谓旦所为。
mǎ zhōu zuò liú hǎi dǎo dàn yì biǎn fang zhōu tuán liàn fù shǐ
马周坐流海岛,旦亦贬坊州团练副使。
zuò shàn lí suǒ bù yè sòng bái yú fū zhōu jì bèi hé tè shì zhī
坐擅离所部谒宋白于鄜州,既被劾,特释之。
xǐ jiàng zhōu
徙绛州。
shāo fù gōng bù yuán wài láng zhí jí xián yuàn qiān běn cáo láng zhōng zhī zhì gào shǐ guǎn xiū zhuàn
稍复工部员外郎、直集贤院,迁本曹郎中、知制诰、史馆修撰。
sù shàn zhōng guān wáng jì ēn wèi jì ēn cǎo zhì cí guò měi
素善中官王继恩,为继恩草制辞过美。
jì ēn bài zhēn zōng wén ér è zhī biǎn ān yuǎn jūn xíng jūn sī mǎ yòu xuē jí liú xún zhōu
继恩败,真宗闻而恶之,贬安远军行军司马,又削籍流浔州。
xián píng chū yí tōng zhōu tuán liàn fù shǐ xǐ xú zhōu yǐ cí bù yuán wài láng fēn sī xī jīng yòu wèi bǎo xìn jūn jié dù fù shǐ
咸平初,移通州团练副使,徙徐州,以祠部员外郎分司西京,又为保信军节度副使。
jiǔ zhī yǐ sī fēng yuán wài láng tōng pàn xiāng zhōu
久之,以司封员外郎通判襄州。
fēng tài shān gǎi cí bù láng zhōng fú mǔ sāng jì chú nǎi yán fù zú shí cháng zhào duó āi cóng shì qǐng zhuī xíng fú sān nián
封泰山,改祠部郎中,服母丧,既除,乃言父卒时尝诏夺哀从事,请追行服三年。
yǐ ér shī míng yǐ mì shū shěng shǎo jiān zhì shì jū xiāng zhōu
已而失明,以秘书省少监致仕,居襄州。
zài qiān mì shū jiān zú
再迁秘书监,卒。
dàn xǐ dú shū jì sàng míng yóu lìng rén sòng jīng shǐ yìn jī tīng zhī bù shǎo chuò
旦喜读书,既丧明,犹令人诵经史,隐几听之不少辍。
zhe hàn chūn qiū wǔ dài shǐ lüè jiàng shuài yào lüè yǎn shèng tōng lùn táng chéng jiā chuán sān bǎi yú juǎn
著《汉春秋》、《五代史略》、《将帅要略》、《演圣通论》、《唐乘》、《家传》三百余卷。
zhuó dà yàn fāng wǔ liù chǐ kè ér yì zhī yuē hú dàn xiū hàn chūn qiū yàn
斫大砚,方五六尺,刻而瘗之,曰"胡旦修《汉春秋》砚。
wǎn yóu dú huò gān rǎo zhōu xiàn chí lì duǎn cháng wéi shí lùn suǒ báo
"晚尤黩货,干扰州县,持吏短长,为时论所薄。
jì sǐ zǐ sūn pín shén yù jiù mín jiān
既死,子孙贫甚,寓柩民间。
huáng yòu mò zhī xiāng zhōu wáng tián wéi yán yú cháo de qián èr shí wàn yǐ zàng
皇祐末,知襄州王田为言于朝,得钱二十万以葬。
gǔ tóng zì xī de qīng zhōu lín zī rén
贾同字希得,青州临淄人。
wǔ dài shí yáng guāng yuǎn fǎn tóng zǔ chóng lǜ xiāng lǐ sì bǎi yú jiā bǎo yú gǔ shān quán huó zhě èr qiān rén
五代时,杨光远反,同祖崇率乡里四百余家保愚谷山,全活者二千人。
tóng chū míng wǎng zì gōng shū dǔ xué hào gǔ yǒu shí míng zhe shān dōng yě lù qī piān
同初名罔,字公疏,笃学好古,有时名,著《山东野录》七篇。
nián sì shí yú tóng jìn shì chū shēn zhēn zōng mìng gǎi jīn míng
年四十余,同进士出身,真宗命改今名。
wáng qīn ruò fāng guì shèng wén tóng míng yù zhì zhī gù xiè bù wǎng
王钦若方贵盛,闻同名,欲致之,固谢不往。
jū bā jiǔ nián shǐ bǔ lì chéng zhǔ bù
居八九年,始补历城主簿。
zhāng zhī bái jiàn wèi dà lǐ píng shì tōng pàn yǎn zhōu
张知白荐为大理评事,通判兖州。
tiān shèng chū shàng shū yán zì xiáng fú yǐ lái jiàn zhèng lù sāi dīng wèi chéng jiàn zào fú ruì yǐ qī xiān dì
天圣初,上书言:"自祥符以来,谏诤路塞,丁谓乘间造符瑞以欺先帝。
jīn wèi jiān jì bái yi míng gào tiān xià zhèng fú ruì zhī miù ba gōng guàn chóng fèng guī bù jí zhī wèi bīng shōu wú míng zhī shí fèi shǐ xiān dì miǎn hòu shì zhī yì guó jiā wú yīn xún zhī shī
今谓奸既白,宜明告天下,正符瑞之谬,罢宫观崇奉,归不急之卫兵,收无名之实费,使先帝免后世之议,国家无因循之失。
yòu yán kòu zhǔn zhōng guī liàng jié jí wù bìn yá
"又言:"寇准忠规亮节,疾恶摈邪。
zì qí biǎn chù tiān xià zhī rén fú jiàn qí zuì yi hái zhī nèi de yǐ míng zhōng xié shàn è zhī fēn
自其贬黜,天下之人弗见其罪,宜还之内地,以明忠邪善恶之分。
shí zhāng xiàn tài hòu lín cháo ér tóng yán rú cǐ rén yǐ wéi nán
"时章献太后临朝,而同言如此,人以为难。
zài qiān diàn zhōng chéng zhī dì zhōu zú
再迁殿中丞、知棣州,卒。
liú yán li guān wáng wú jì jí qí mén rén shì tóng yuē cún dào xiān shēng
刘颜、李冠、王无忌及其门人谥同曰存道先生。
liú yán zì zi wàng péng chéng rén
刘颜字子望,彭城人。
shǎo gū hào gǔ xué bù zhuān zhāng jù
少孤,好古,学不专章句。
shī shì gāo biàn
师事高弁。
jǔ jìn shì dì yǐ shì mì shū shěng jiào shū láng zhī lóng xīng xiàn zuò fǎ miǎn
举进士第,以试秘书省校书郎知龙兴县,坐法免。
jiǔ zhī shòu xú zhōu wén xué
久之,授徐州文学。
jū xiāng lǐ jiào shòu shù shí bǎi rén
居乡里,教授数十百人。
cǎi hàn táng zòu yì wèi fǔ bì míng duì
采汉、唐奏议为《辅弼名对》。
féng yuán liú yún qián yì téng shè cài qí shàng qí shū chú rèn chéng zhǔ bù
冯元、刘筠、钱易、滕涉、蔡齐上其书,除任城主簿。
suì jī fā dà xìng suǒ jī sù huó shù qiān rén
岁饥,发大姓所积粟,活数千人。
li dí zhī yǎn zhōu qīng zhōu jiē pì wéi cóng shì zú
李迪知兖州、青州,皆辟为从事,卒。
zhe rú shù tōng yào jīng jì shū yán fù shù shí piān
著《儒术通要》、《经济枢言》复数十篇。
shí jiè jiàn qí shū tàn yuē hèn bù zài dì zǐ zhī liè
石介见其书,叹曰:"恨不在弟子之列。
zi xiáng zì yǒu chuán
"子庠,自有传。
gāo biàn zì gōng yí pú zhōu léi zé rén
高弁字公仪,濮州雷泽人。
ruò guàn tú bù cóng zhǒng fàng xué yú zhōng nán shān yòu xué gǔ wén yú liǔ kāi yǔ zhāng jǐng qí míng
弱冠,徒步从种放学于终南山,又学古文于柳开,与张景齐名。
zhì dào zhōng yǐ wén yè wáng yǔ chēng yǔ chēng qí zhī
至道中,以文谒王禹偁,禹偁奇之。
jǔ jìn shì lèi guān shì yù shǐ
举进士,累官侍御史。
jiàn xiū yù qīng zhāo yìng gōng jiàng zhī guǎng jì jūn
谏修玉清昭应宫,降知广济军。
xún yǐ hù bù pàn guān shì kāi fēng fǔ jìn shì sī fā hú míng duó èr guān
寻以户部判官试开封府进士,私发糊名,夺二官。
shāo fù zhī dān zhōu xíng zhōu yán tiě pàn guān
稍复知单州、邢州、盐铁判官。
hé jué chán zhōu qǐng chí dī fáng zòng shuǐ suǒ zhī kě shěng mín lì qiě yǐ è qì dān nán xiàng
河决澶州,请弛堤防,纵水所之,可省民力,且以扼契丹南向。
yì qǐn
议寝。
zhī shǎn zhōu zú
知陕州,卒。
biàn xìng xiào yǒu
弁性孝友。
suǒ wéi wén zhāng duō zǔ liù jīng jí mèng zǐ xǐ yán rén yì
所为文章多祖《六经》及《孟子》,喜言仁义。
yǒu dì zé sān piān wèi shì suǒ chuán
有《帝则》三篇,为世所传。
yǔ li dí gǔ tóng lù cān zhū dí yī chún xiāng yǒu shàn
与李迪、贾同、陆参、朱𬱖、伊淳相友善。
shí yán nián liú qián jiē qí mén rén yě
石延年、刘潜皆其门人也。
sūn fù zì míng fù jìn zhōu píng yáng rén
孙复,字明复,晋州平阳人。
jǔ jìn shì bù dì tuì jū tài shān
举进士不第,退居泰山。
xué chūn qiū zhe zūn wáng fā wēi shí èr piān dà yuē běn yú lù chún ér zēng xīn yì
学《春秋》,著《尊王发微》十二篇,大约本于陆淳,而增新意。
shí jiè yǒu míng shān dōng zì jiè ér xià jiē yǐ xiān shēng shì fù
石介有名山东,自介而下皆以先生事复。
nián sì shí bù qǔ
年四十不娶。
li dí zhī qí xián yǐ qí dì zhī zǐ qī zhī
李迪知其贤,以其弟之子妻之。
fù chū yóu yù shí jiè yǔ zhū dì zi qǐng yuē gōng qīng bù xià shì jiǔ yǐ jīn chéng xiàng bù yǐ xiān shēng pín jiàn yù tuō yǐ zi yi yīn yǐ chéng chéng xiàng zhī xián míng
复初犹豫,石介与诸弟子请曰:"公卿不下士久矣,今丞相不以先生贫贱,欲托以子,宜因以成丞相之贤名。
fù nǎi tīng
"复乃听。
kǒng dào fǔ wén fù zhī xián jiù jiàn zhī jiè zhí zhàng jù lì shì fù zuǒ yòu shēng jiàng bài zé fú zhī qí wǎng xiè yì rán
孔道辅闻复之贤,就见之,介执杖屦立侍复左右,升降拜则扶之,其往谢亦然。
jiè jì wéi xué guān yǔ rén yuē sūn xiān shēng fēi yǐn zhě yě
介既为学官,语人曰:"孙先生非隐者也。
yú shì fàn zhòng yān fù bì jiē yán fù yǒu jīng shù yi zài cháo tíng
"于是范仲淹、富弼皆言复有经术,宜在朝廷。
chú mì shū shěng jiào shū láng guó zǐ jiàn zhí jiǎng
除秘书省校书郎、国子监直讲。
chē jià xìng tài xué cì fēi yī yín yú zhào wèi ěr yīng gé zhī hòu shuō shū
车驾幸太学,赐绯衣银鱼,召为迩英阁祗候说书。
yáng ān guó yán qí jiǎng shuō duō yì xiān rú ba zhī
杨安国言其讲说多异先儒,罢之。
kǒng zhí wēn bài de suǒ yí fù shī zuò biǎn qián zhōu jiān shuì xǐ sì zhōu yòu zhī zhǎng shuǐ xiàn qiān shū yìng tiān fǔ pàn guān shì
孔直温败,得所遗复诗,坐贬虔州监税,徙泗州,又知长水县,签书应天府判官事。
tōng pàn líng zhōu wèi xíng hàn lín xué shì zhào gài děng shí yú rén yán fù jīng wéi rén shī bù yí shǐ zuǒ zhōu xiàn
通判陵州,未行,翰林学士赵概等十余人言复经为人师,不宜使佐州县。
liú wèi zhí jiǎng shāo qiān diàn zhōng chéng zú cì qián shí wàn
留为直讲,稍迁殿中丞,卒,赐钱十万。
fù yǔ hú yuàn bù hé zài tài xué cháng xiāng bì
复与胡瑗不合,在太学常相避。
yuàn zhì jīng bù rú fù ér jiào yǎng zhū shēng guò zhī
瑗治经不如复,而教养诸生过之。
fù jì bìng hán qí yán yú rén zōng xuǎn shū lì gěi zhǐ bǐ mìng qí mén rén zǔ wú zé jiù fù jiā de shū shí wǔ wàn yán lù cáng mì gé
复既病,韩琦言于仁宗,选书吏,给纸笔,命其门人祖无择就复家得书十五万言,录藏秘阁。
tè guān qí yī zi
特官其一子。
shí jiè zì shǒu dào yǎn zhōu fèng fú rén
石介,字守道,兖州奉符人。
jìn shì jí dì lì yùn zhōu nán jīng tuī guān
进士及第,历郓州、南京推官。
dǔ xué yǒu zhì shàng lè shàn jí wù xǐ shēng míng yù shì fèn rán gǎn wéi
笃学有志尚,乐善疾恶,喜声名,遇事奋然敢为。
yù shǐ tái pì wéi zhǔ bù wèi zhì yǐ lùn shè shū bù dàng qiú wǔ dài jí zhū wěi guó hòu ba wèi zhèn nán zhǎng shū jì
御史台辟为主簿,未至,以论赦书不当求五代及诸伪国后,罢为镇南掌书记。
dài fù bǐng yuǎn guān wèi jiā zhōu jūn shì pàn guān
代父丙远官,为嘉州军事判官。
dīng fù mǔ yōu gēng cú lái shān xià zàng wǔ shì zhī wèi zàng zhě qī shí sàng
丁父母忧,耕徂徕山下,葬五世之未葬者七十丧。
yǐ yì jiào shòu yú jiā lǔ rén hào jiè cú lái xiān shēng
以《易》教授于家,鲁人号介徂徕先生。
rù wèi guó zi jiān zhí jiǎng xué zhě cóng zhī shén zhòng tài xué yáo cǐ yì shèng
入为国子监直讲,学者从之甚众,太学繇此益盛。
jiè wéi wén yǒu qì cháng huàn wén zhāng zhī bì fú lǎo wèi dù zhe guài shuō zhōng guó lùn yán qù cǐ sān zhě nǎi kě yǐ yǒu wéi
介为文有气,尝患文章之弊,佛、老为蠹,著《怪说》、《中国论》,言去此三者,乃可以有为。
yòu zhe táng jiàn yǐ jiè jiān chén huàn guān gōng nǚ zhǐ qiē dāng shí wú suǒ huì jì
又著《唐鉴》以戒奸臣、宦官、宫女,指切当时,无所讳忌。
dù yǎn hán qí jiàn zhuó tài zǐ zhōng yǔn zhí jí xián yuàn
杜衍、韩琦荐,擢太子中允、直集贤院。
huì lǚ yí jiǎn bà xiāng xià sǒng jì chú shū mì shǐ fù duó zhī yǐ yǎn dài
会吕夷简罢相,夏竦既除枢密使,复夺之,以衍代。
zhāng de xiàng yàn shū gǔ chāng cháo fàn zhòng yān fù bì jí qí tóng shí zhí zhèng ōu yáng xiū yú jìng wáng sù cài xiāng bìng wèi jiàn guān jiè xǐ yuē cǐ shèng shì yě gē sòng wú zhí qí kě yǐ hū zuò qìng lì shèng dé shī yuē
章得象、晏殊、贾昌朝、范仲淹、富弼及琦同时执政,欧阳修、余靖、王素、蔡襄并为谏官,介喜曰:"此盛事也,歌颂吾职,其可已乎"作《庆历圣德诗》,曰:
yú wéi qìng lì sān nián sān yuè huáng dì lóng xīng xú chū wéi tà
于惟庆历三年三月,皇帝龙兴,徐出闱闼。
chen zuò tài jí zhòu kāi chāng hé
晨坐太极,昼开阊阖。
gōng lǎn yīng xián shǒu chú jiān niè
躬览英贤,手鉏奸枿。
dà shēng fēng zhèn yáo liù hé
大声沨々,震摇六合。
rú qián zhī dòng rú léi zhī fā
如干之动,如雷之发。
kūn chóng zhí zhú guài yāo cáng miè
昆虫踯躅,怪妖藏灭。
tóng míng dào chū tiān dì jiā jí
同明道初,天地嘉吉。
chū wén huáng dì cù rán yán yuē yǔ zǔ yǔ fù fù yǔ dà yè yǔ kǒng shī zhuì shí lài fǔ bì
初闻皇帝,蹙然言曰:"予祖予父,付予大业,予恐失坠,实赖辅弼。
rǔ de xiàng shū zhòng shèn wēi mì
汝得象、殊,重慎微密。
jūn xiāng yǔ jiǔ yǔ jiā jūn fá
君相予久,予嘉君伐。
jūn réng xiāng yǔ zhú yōng sī xié
君仍相予,竹镛斯协。
chāng cháo rú zhě xué wèn gāi qià
昌朝儒者,学问该洽。
yǔ yǔ lùn zhèng fu yǐ jīng shù
与予论政,傅以经术。
rǔ èr èr xiāng shù jì xián zhì
汝贰二相,庶绩咸秩。
wéi rǔ zhòng yān rǔ chéng yǔ chá
惟汝仲淹,汝诚予察。
tài hòu chéng shì tāng fèi huǒ rè
太后乘势,汤沸火热。
rǔ shí xiǎo chén wēi yán yè yè
汝时小臣,危言嶪嶪。
wèi yǔ sī jiàn zhèng yǔ mén niè
为予司谏,正予门𫔶。
wèi yǔ jīng zhào cí yǔ chán shuō
为予京兆,堲予谗说。
zéi pàn yǔ xià wǎng yǔ shì è
贼叛予夏,往予式遏。
liù yuè kù rì dà dōng jī xuě
六月酷日,大冬积雪。
rǔ hán rǔ shǔ tóng yǔ shì zú
汝寒汝暑,同予士卒。
yǔ wén xīn suān rǔ bù gào fá
予闻辛酸,汝不告乏。
yǔ wǎn de bì yǔ xīn bì yuè
予晚得弼,予心弼悦。
bì měi jiàn yǔ wú yǒu sī yè
弼每见予,无有私谒。
yǐ dào fǔ yǔ bì yán shēn qiè
以道辅予,弼言深切。
yǔ bù yáo shùn bì zì chī fá
予不尧、舜,弼自笞罚。
jiàn guān yī nián shū zòu mǎn qiè
谏官一年,疏奏满箧。
shì cóng zhōu suì zhōng lì jǐn jié
侍从周岁,忠力廑竭。
qì dān wàng yì táo wù tāo tiè
契丹忘义,梼杌饕餮。
gǎn wǔ dà guó qí cí màn bèi
敢侮大国,其辞慢悖。
bì jiāng yǔ mìng bù wèi bù qiè
弼将予命,不畏不怯。
zú fù jiù hǎo mín de shí hè
卒复旧好,民得食褐。
shā qì wàn lǐ sǐ shēng yī jié
沙碛万里,死生一节。
shì bì zhī fū shuāng bō fēng liè
视弼之肤,霜剥风裂。
guān bì zhī xīn liàn jīn duàn tiě
观弼之心,炼金锻铁。
chǒng míng dà guān yǐ chóu láo kě
宠名大官,以酬劳渴。
bì cí bù shòu qí zhì mò duó
弼辞不受,其志莫夺。
wéi zhòng yān bì yī kuí yī qì
惟仲淹、弼,一夔一契。
tiān shí lài yǔ yǔ qí gǎn hū
天实赉予,予其敢忽。
bìng lái bì yǔ mín wú chài zhá
并来弼予,民无瘥札。
yuē yǎn rǔ lái rǔ yǔ huáng fà
曰衍汝来,汝予黄发。
shì yǔ èr jì máo tū chǐ huò
事予二纪,毛秃齿豁。
xīn rú yī xī shuài lǚ fú yuè
心如一兮,率履弗越。
suì zhǎng shū fǔ bīng zhèng wú jué
遂长枢府,兵政无蹶。
yǔ zǎo shi qí qí yǒu jī gǔ
予早识琦,琦有奇骨。
qí qì kuí luò qǐ shì quē xiē
其器魁落,岂视(缺)楔。
qí rén hún piáo bù shī jī jué
其人浑朴,不施剞劂。
kě shǔ dà shì dūn hòu rú bó
可属大事,敦厚如勃。
qí rǔ fù yǎn zhī rén yǔ zhé
琦汝副衍,知人予哲。
wéi xiū wéi jìng lì cháo chē xiàn chē xiàn
惟修惟靖,立朝〈车献〉〈车献〉。
yán lùn lěi luǒ zhōng chéng tè dá
言论磥砢,忠诚特达。
lù wēi shēn jiàn qí zhì bù qiè
禄微身贱,其志不怯。
cháng dǐ dà guān jí zāo biǎn chù
尝诋大官,亟遭贬黜。
wàn lǐ guī lái gāng qì bù zhé
万里归来,刚气不折。
lǚ jìn zhí yán yǐ bǔ yǔ quē
屡进直言,以补予阙。
sù xiāng zhī hòu hán zhōng lǚ jié
素相之后,含忠履洁。
xī wèi yù shǐ jǐ kòu yǔ tà
昔为御史,几叩予榻。
xiāng suī xiǎo guān míng wén yǔ chè
襄虽小官,名闻予彻。
yì cháng xiàn yán zhēn yǔ zhī shī
亦尝献言,箴予之失。
gāng shǒu cuì què yǔ xiū chóu pǐ
刚守粹悫,与修俦匹。
bìng wèi jiàn guān zhèng sè zài liè
并为谏官,正色在列。
yǔ guò rǔ yán wú qián rǔ shé
予过汝言,毋钳汝舌。
huáng dì shèng míng zhōng xié biàn bié
皇帝圣明,忠邪辨别。
jǔ zhuó jùn liáng sǎo chú yāo bá
举擢俊良,扫除妖魃。
zhòng xián zhī jìn rú máo sī bá
众贤之进,如茅斯拔。
dà jiān zhī qù rú jù sī tuō
大奸之去,如距斯脱。
shàng yǐ fǔ bì sī yǔ diào xiè
上倚辅弼,司予调燮。
xià lài jiàn zhèng wéi yǔ jì fǎ
下赖谏诤,维予纪法。
zuǒ yòu zhèng rén wú yǒu xié niè
左右正人,无有邪孽。
yǔ wàng tài píng rì bù yú jiā
予望太平,日不逾浃。
huáng dì sì wèi èr shí èr nián
皇帝嗣位,二十二年。
shén wǔ bù shā qí mò rú yuān
神武不杀,其默如渊。
shèng rén bù cè qí dòng rú tiān
圣人不测,其动如天。
shǎng fá zài yǔ bù shī qí quán
赏罚在予,不失其权。
gōng jǐ nán miàn tuì jiān jìn xián
恭己南面,退奸进贤。
zhī xián bù yì fēi míng fú de
知贤不易,非明弗得。
qù xié wéi jiān wéi duàn nǎi kè
去邪惟艰,惟断乃克。
míng zé bù èr duàn zé bù huò
明则不贰,断则不惑。
jì míng qiě duàn wéi huáng dì zhī dé
既明且断,惟皇帝之德。
qún chén cù jí zhòng bǐng xī jiāo xiāng jiào yǔ yuē wéi zhèng zhí wú zuò cè pì huáng dì rǔ jí
群臣踧踖,重屏息,交相教语:曰惟正直,毋作侧僻,皇帝汝殛。
zhū hóu wēi lì zhuì yù shī què jiāo xiāng gào yǔ huáng dì shén míng sì shí cháo jìn jǐn xiū chén zhí
诸侯危栗,坠玉失舄,交相告语:皇帝神明,四时朝觐,谨修臣职。
sì yí zǒu mǎ zhuì dèng yí cè jiāo xiāng gào yǔ huáng dì yīng wǔ jiě bīng xiū gòng yǒng wèi shǔ guó
四夷走马,坠镫遗策,交相告语:皇帝英武,解兵修贡,永为属国。
huáng dì yī jǔ qún chén shè yān zhū hóu wèi yān sì yí fú yān
皇帝一举,群臣慑焉,诸侯畏焉,四夷服焉。
chén yuàn huáng dì shòu wàn qiān nián
臣愿皇帝,寿万千年。
shī suǒ chèn duō yī shí míng chén qí yán dà jiān gài chì sǒng yě
诗所称多一时名臣,其言大奸,盖斥竦也。
shī qiě chū sūn fù yuē zi huò shǐ yú cǐ yǐ
诗且出,孙复曰:"子祸始于此矣。
jiè bù chù mǎ jiè mǎ ér chéng chū rù dà chén zhī mén pō zhāo bīn kè yù zhèng shì rén duō zhǐ mù
介不畜马,借马而乘,出入大臣之门,颇招宾客,预政事,人多指目。
bù zì ān qiú chū tōng pàn pú zhōu wèi fù zú
不自安,求出,通判濮州,未赴,卒。
huì xú kuáng rén kǒng zhí wēn móu fǎn sōu qí jiā de jiè shū
会徐狂人孔直温谋反,搜其家,得介书。
xià sǒng xián jiè shén qiě yù zhòng shāng dù yǎn děng yīn yán jiè zhà sǐ běi zǒu qì dān qǐng fā guān yǐ yàn
夏竦衔介甚,且欲中伤杜衍等,因言介诈死,北走契丹,请发棺以验。
zhào xià jīng dōng fǎng qí cún wáng
诏下京东访其存亡。
yǎn shí zài yǎn zhōu yǐ yàn jiè shì yǔ guān shǔ zhòng bù gǎn dá zhǎng shū jì gōng dǐng chén yuàn yǐ hé zú bǎo jiè bì sǐ yǎn tàn huái chū zòu gǎo shì zhī yuē lǎo fū yǐ bǎo jiè yǐ
衍时在兖州,以验介事语官属,众不敢答,掌书记龚鼎臣愿以阖族保介必死,衍探怀出奏稿示之,曰:"老夫已保介矣。
jūn nián shào jiàn yì bì wéi qǐ kě liàng zāi
君年少,见义必为,岂可量哉。
tí diǎn xíng yù lǚ jū jiǎn yì yuē fā guān kōng jiè guǒ zǒu běi nú lù fēi kù
"提点刑狱吕居简亦曰:"发棺空,介果走北,孥戮非酷。
bù rán shì guó jiā wú gù pōu rén zhǒng mù hé yǐ shì hòu shì
不然,是国家无故剖人冢墓,何以示后世?
qiě jiè sǐ bì yǒu qīn zú mén shēng huì zàng jí guān liǎn zhī rén gǒu zhào wèn wú yì jí lìng jù jūn lìng zhuàng bǎo zhī yì zú yìng zhào
且介死必有亲族门生会葬及棺敛之人,苟召问无异,即令具军令状保之,亦足应诏。
yú shì zhòng shù bǎi bǎo jiè yǐ sǐ nǎi miǎn zhuó guān
"于是众数百保介已死,乃免斫棺。
zǐ dì jī guǎn tā zhōu jiǔ zhī de hái
子弟羁管他州,久之得还。
jiè jiā gù pín qī zǐ jǐ dòng něi fù bì hán qí gòng fēn fèng mǎi tián yǐ shàn yǎng zhī
介家故贫,妻子几冻馁,富弼、韩琦共分奉买田以赡养之。
yǒu cú lái jí xíng yú shì
有《徂徕集》行于世。
hú yuàn zì yì zhī tài zhōu hǎi líng rén
胡瑗,字翼之,泰州海陵人。
yǐ jīng shù jiào shòu wú zhōng nián sì shí yú
以经术教授吴中,年四十余。
jǐng yòu chū gēng dìng yǎ yuè zhào qiú zhī yīn zhě
景祐初,更定雅乐,诏求知音者。
fàn zhòng yān jiàn yuàn bái yī duì chóng zhèng diàn
范仲淹荐瑗,白衣对崇政殿。
yǔ zhèn dōng jūn jié dù tuī guān yuán yì tóng jiào zhōng lǜ fēn zào zhōng qìng gè yī jù
与镇东军节度推官阮逸同较钟律,分造钟磬各一虡。
yǐ yī shǔ zhī guǎng wéi fēn yǐ zhì chǐ lǜ jìng sān fēn sì lí liù háo sì sī wéi shí fēn sān lí jiǔ háo sān sī
以一黍之广为分,以制尺,律径三分四厘六毫四丝,围十分三厘九毫三丝。
yòu yǐ dà shǔ lèi chǐ xiǎo shǔ shí yuè
又以大黍累尺,小黍实龠。
dīng dù děng yǐ wéi fēi gǔ zhì ba zhī shòu yuàn shì mì shū shěng jiào shū láng
丁度等以为非古制,罢之,授瑗试秘书省校书郎。
fàn zhòng yān jīng lüè shǎn xī pì dān zhōu tuī guān
范仲淹经略陕西,辟丹州推官。
yǐ bǎo níng jié dù tuī guān jiào shòu hú zhōu
以保宁节度推官教授湖州。
yuàn jiào rén yǒu fǎ kē tiáo xiān xī bèi jù yǐ shēn xiān zhī
瑗教人有法,科条纤悉备具,以身先之。
suī shèng shǔ bì gōng fú zuò táng shàng yán shī dì zǐ zhī lǐ
虽盛暑,必公服坐堂上,严师弟子之礼。
shì zhū shēng rú qí zǐ dì zhū shēng yì xìn ài rú qí fù xiōng cóng zhī yóu zhě cháng shù bǎi rén
视诸生如其子弟,诸生亦信爱如其父兄,从之游者常数百人。
qìng lì zhōng xìng tài xué xià hú zhōu qǔ qí fǎ zhe wèi lìng
庆历中,兴太学,下湖州取其法,著为令。
zhào wèi zhū wáng gōng jiào shòu cí jí bù xíng
召为诸王宫教授,辞疾不行。
wèi tài zǐ zhōng shè yǐ diàn zhōng chéng zhì shì
为太子中舍,以殿中丞致仕。
huáng yòu zhōng gèng zhù tài cháng zhōng qìng yì zhào yuàn yì yǔ jìn chén tài cháng guān yì yú mì gé suì diǎn zuò yuè shì
皇祐中,更铸太常钟磬,驿召瑗、逸,与近臣、太常官议于秘阁,遂典作乐事。
fù yǐ dà lǐ píng shì jiān tài cháng sì zhǔ bù cí bù jiù
复以大理评事兼太常寺主簿,辞不就。
suì yú shòu guāng lù sì chéng guó zǐ jiàn zhí jiǎng
岁余,授光禄寺丞、国子监直讲。
lè chéng qiān dà lǐ sì chéng cì fēi yī yín yú
乐成,迁大理寺丞,赐绯衣银鱼。
yuàn jì jū tài xué qí tú yì zhòng tài xué zhì bù néng róng qǔ páng guān shè chù zhī
瑗既居太学,其徒益众,太学至不能容,取旁官舍处之。
lǐ bù suǒ de shì yuàn dì zǐ shí cháng jū sì wǔ suí cái gāo xià xǐ zì xiū chì yī fú róng zhǐ wǎng wǎng xiāng lèi rén yù zhī suī bù shí jiē zhī qí yuàn dì zǐ yě
礼部所得士,瑗弟子十常居四五,随材高下,喜自修饬,衣服容止,往往相类,人遇之虽不识,皆知其瑗弟子也。
jiā yòu chū zhuó tài zǐ zhōng yǔn tiān zhāng gé shì jiǎng réng zhì tài xué
嘉祐初,擢太子中允、天章阁侍讲,仍治太学。
jì ér jí bù néng cháo yǐ tài cháng bó shì zhì shì guī lǎo yú jiā
既而疾不能朝,以太常博士致仕,归老于家。
zhū shēng yǔ cháo shì zǔ jiàn dōng mén wài shí yǐ wéi róng
诸生与朝士祖饯东门外,时以为荣。
jì zú zhào fù qí jiā
既卒,诏赙其家。
liú xī sōu zì zhòng gèng zé zhōu jìn chéng rén
刘羲叟,字仲更,泽州晋城人。
ōu yáng xiū shǐ hé dōng jiàn qí xué shù
欧阳修使河东,荐其学术。
shì dà lǐ píng shì quán zhào zhōu jūn shì pàn guān
试大理评事,权赵州军事判官。
jīng suàn shù jiān tōng dà yǎn zhū lì
精算术,兼通《大衍》诸历。
jí xiū táng shǐ lìng zhuān xiū lǜ lì tiān wén wǔ xíng zhì
及修唐史,令专修《律历》、《天文》、《五行志》。
xún wèi biān xiū guān gǎi mì shū shěng zhù zuò zuǒ láng
寻为编修官,改秘书省著作佐郎。
yǐ mǔ sāng qù zhào lìng jiā jū biān xiū
以母丧去,诏令家居编修。
shū chéng zhuó chóng wén yuàn jiǎn tǎo wèi rù xiè jū fā bèi zú
书成,擢崇文院检讨,未入谢,疽发背卒。
xī sōu qiáng jì duō shí yóu cháng yú xīng lì shù shù
羲叟强记多识,尤长于星历、术数。
huáng yòu wǔ nián rì shí xīn shí hú yuàn zhù zhōng yǎn ér zhí shēng yù bù fā
皇祐五年,日食心,时胡瑗铸钟弇而直,声郁不发。
yòu shǎn xī zhù dà qián xī sōu yuē cǐ suǒ wèi hài jīn zài xīng yǔ zhōu jǐng wáng tóng zhàn shàng jiàng gǎn xīn fù zhī jí
又陕西铸大钱,羲叟曰:"此所谓害金再兴,与周景王同占,上将感心腹之疾。
qí hòu rén zōng guǒ bù yù
"其后仁宗果不豫。
yòu yuè rù tài wēi yuē hòu gōng dāng yǒu sàng
又月入太微,曰:"后宫当有丧。
yǐ ér zhāng guì fēi hōng
"已而张贵妃薨。
zhì hé yuán nián rì shí zhèng yáng kè xīng chū yú mǎo yuē qì dān zōng zhēn qí sǐ hu
至和元年,日食正阳,客星出于昴,曰:"契丹宗真其死乎?
shì jiē yàn
"事皆验。
xī sōu wèi bìng cháng yuē wú jí qiū bì sǐ
羲叟未病,尝曰:"吾及秋必死。
zì zé dì yú fù zhǒng páng zhàn gēng xué yǐ yǔ qí qī rú qí yán zàng zhī
"自择地于父冢旁,占庚穴,以语其妻,如其言葬之。
zhe shí sān dài shǐ zhì liú shì ji lì chūn qiū zāi yì zhū shū
著《十三代史志》、《刘氏辑历》、《春秋灾异》诸书。
lín gài zì duān fù fú zhōu fú qīng rén
林概,字端父,福州福清人。
fù gāo tài cháng bó shì yǒu zhì xíng
父高,太常博士,有治行。
gài yòu jǐng wù jǔ jìn shì yǐ mì shū shěng jiào shū láng zhī cháng xīng xiàn
概幼警悟,举进士,以秘书省校书郎知长兴县。
suì dà jī fù rén bì dí yǐ yāo jià gài chū fèng sù tíng xià yòu shì háo shū shù qiān dàn yǐ sì jī zhě
岁大饥,富人闭籴以邀价,概出奉粟庭下,诱士豪输数千石以饲饥者。
zhī lián zhōu
知连州。
kāng dìng chū shàng fēng shì yuē gǔ zhě mín wèi bīng ér jīn bīng shí mín
康定初,上封事曰:"古者民为兵,而今兵食民。
gǔ mǎ yù yú mín ér jīn bù xí mǎ
古马寓于民,而今不习马。
cǐ bīng yǔ mǎ zhī dà huàn yě
此兵与马之大患也。
qǐng fù táng fǔ bīng zhī fǎ sì liǎn yī mín bù yǐ wéi jūn xián gēng tián lǐ bèi jiǎ jiē bīng
请附唐府兵之法,四敛一民,部以为军,闲耕田里,被甲皆兵。
yīn mìng qí jiā xián de chù mǎ sī chéng xiū xiá guān wèi diào xí
因命其家咸得畜马,私乘休暇,官为调习。
zé rén biàn gān gē mǎ shi háng liè
则人便干戈,马识行列。
yòu háng zhèn wú fǎ ér chū yú lín shí
又行阵无法,而出于临时;
jiāng wú sù bèi ér qǔ yú cāng cù
将无素备,而取于仓卒;
jūn bù yú quán ér jiān yǐ huàn shì ruò shì zhě suī de gǔ zhī cái shǐ xún jīn zhī fǎ yì bì lǚ zhàn ér lǚ bài
军不予权,而监以宦侍:若是者,虽得古之材,使循今之法,亦必屡战而屡败。
yòu qǐng bèi mán jí tǔ mín wèi bīng zhà yào chōng gòu yáo rén shǐ shǒu yù
"又请备蛮,籍土民为兵,栅要冲,购徭人使守御。
xǐ huái ān jūn
徙淮安军。
chéng lín cháng jìn shǔ rén bù dé zì wèi qú yàn gài zòu ba zhī
程琳尝禁蜀人不得自为渠堰,概奏罢之。
yòu yán shǔ jī yuàn ba chuān xiá cáo fā cháng píng sù dài mín zū mù fù rén qīng sù jià chú shāng lǚ zhī jìn shǐ tōng huò xiāng zī
又言蜀饥,愿罢川峡漕,发常平粟贷民租,募富人轻粟价,除商旅之禁,使通货相资。
guān zhì tài cháng bó shì jí xián xiào lǐ zú
官至太常博士、集贤校理,卒。
zhe shǐ lùn biàn guó yǔ
著《史论》、《辨国语》。
zi xī zì yǒu chuán
子希,自有传。
li gòu zì tài bó jiàn chāng jūn nán chéng rén
李觏,字泰伯,建昌军南城人。
jùn biàn néng wén jǔ mào cái yì děng bù zhōng
俊辩能文,举茂才异等不中。
qīn lǎo yǐ jiào shòu zì zī xué zhě cháng shù shí bǎi rén
亲老,以教授自资,学者常数十百人。
huáng yòu chū fàn zhòng yān jiàn wèi shì tài xué zhù jiào shàng míng táng dìng zhì tú xù yuē
皇祐初,范仲淹荐为试太学助教,上《明堂定制图序》曰:
kǎo gōng jì zhōu rén míng táng dù jiǔ chǐ zhī yán shì yán táng jī xiū guǎng fēi wèi lì shì zhī shù
《考工记》"周人明堂,度九尺之筵",是言堂基修广,非谓立室之数。
dōng xī jiǔ yán nán běi qī yán táng chóng yī yán shì yán táng shàng fēi wèi shì zhōng
"东西九筵,南北七筵,堂崇一筵",是言堂上,非谓室中。
dōng xī zhī táng gè shēn sì yán bàn nán běi zhī táng gè shēn sān yán bàn
东西之堂各深四筵半,南北之堂各深三筵半。
wǔ shì fán shì èr yán shì yán sì táng zhōng yāng yǒu fāng shí yán zhī de zì dōng zhì xi kě yíng wǔ shì zì nán zhì běi kě yíng wǔ shì
"五室,凡室二筵",是言四堂中央有方十筵之地,自东至西可营五室,自南至北可营五室。
shí yán zhōng yāng fāng èr yán zhī de jì wèi tài shì lián zuò yú shì zé bù néng lìng shí èr wèi gè zhí qí chén dāng yú dōng nán xī běi sì miàn jí sì jiǎo quē chù gè xū fāng èr yán zhī de zhōu ér tōng zhī yǐ wéi tài miào
十筵中央方二筵之地,既为太室,连作余室,则不能令十二位各直其辰,当于东南西北四面及四角缺处,各虚方二筵之地,周而通之,以为太庙。
tài shì zhèng jū zhōng yuè lìng suǒ wèi zhōng yāng tǔ jū tài miào tài shì zhě yán cǐ tài miào zhī zhōng yǒu tài shì yě
太室正居中,《月令》所谓"中央土"、"居太庙太室"者,言此太庙之中有太室也。
tài miào zhī wài dāng zǐ wǔ mǎo yǒu sì wèi shàng gè huà fāng èr yán de yǐ yǔ tài miào xiāng tōng wèi qīng yáng míng táng zǒng zhāng yuán táng sì tài miào
太庙之外,当子、午、卯、酉四位上各画方二筵地,以与太庙相通,为青阳、明堂、总章、元堂四太庙;
dāng yín shēn sì hài chén xū chǒu wèi bā wèi shàng gè huà fāng èr yán de yǐ wéi zuǒ gè yòu gè yě
当寅、申、巳、亥、辰、戌、丑、未八位上各画方二筵地,以为左个、右个也。
dà dài lǐ shèng dé jì míng táng fán jiǔ shì shì sì hù bā yǒu gòng sān shí liù hù qī shí èr yǒu
《大戴礼·盛德记》:"明堂凡九室,室四户八牖,共三十六户、七十二牖。
bā gè zhī shì bìng tài shì ér jiǔ shì sì miàn gè yǒu hù hù páng jiā liǎng yǒu yě
"八个之室,并太室而九,室四面各有户,户旁夹两牖也。
bái hǔ tōng míng táng shàng yuán xià fāng bā chuāng sì tà jiǔ shì shí èr zuò
《白虎通》:"明堂上圆下方,八窗、四闼、九室、十二坐。
sì tài miào qián gè wèi yī mén chū yú táng shàng mén páng jiā liǎng chuāng yě
"四太庙前各为一门,出于堂上,门旁夹两窗也。
zuǒ yòu zhī gè qí shí jiē shì dàn yǐ fēn chǔ zuǒ yòu xíng rú jiā fáng gù yǒu gè míng
左右之个其实皆室,但以分处左右,形如夹房,故有个名。
tài miào zhī nèi yǐ jí tài shì qí shí sì wén wáng pèi shàng dì zhī wèi wèi zhī miào zhě yì dāng rán yǐ
太庙之内以及太室,其实祀文王配上帝之位,谓之庙者,义当然矣。
tǔ zhě fēn wáng sì shí yú wǔ xíng zuì zūn gù tiān zǐ dāng qí shí jū tài shì yòng jì tiān de zhī wèi yǐ zūn yán zhī yě
土者分王四时,于五行最尊,故天子当其时居太室,用祭天地之位以尊严之也。
sì zhòng zhī yuè gè dé yī shí zhī zhōng yǔ yú yuè yǒu yì
四仲之月,各得一时之中,与余月有异。
gù fù yú zi wǔ mǎo yǒu zhī fāng qǔ èr yán de jiǎ tài miào zhī míng yǐ tīng shuò yě
故复于子、午、卯、酉之方,取二筵地,假太庙之名以听朔也。
zhōu lǐ yán jī ér bù jí shì dà dài yán shì ér bù jí miào jī zhī yuè lìng zé bèi yǐ rán fēi bái hǔ tōng yì wú yǐ zhī chuāng tà zhī zhì yě
《周礼》言基而不及室,《大戴》言室而不及庙,稽之《月令》则备矣,然非《白虎通》,亦无以知窗闼之制也。
niè chóng yì suǒ wèi qín rén míng táng tú zhě qí zhì yǒu shí èr jiē gǔ zhī yí fǎ dāng yì qǔ zhī
聂崇义所谓秦人《明堂图》者,其制有十二阶,古之遗法,当亦取之。
lǐ jì wài zhuàn yuē míng táng sì miàn gè wǔ mén
《礼记外传》曰:"明堂四面各五门。
jīn àn míng táng wèi sì yí zhī guó sì mén zhī wài
"今按《明堂位》:四夷之国,四门之外。
jiǔ cǎi zhī guó yìng mén zhī wài
九采之国,应门之外。
shí tiān zǐ fù fǔ yǐ nán xiàng ér lì
时天子负斧扆南向而立。
nán mén zhī wài zhě běi miàn dōng shàng yìng mén zhī wài zhě yì běi miàn dōng shàng shì nán mén zhī wài yǒu yìng mén yě
南门之外者北面东上,应门之外者亦北面东上,是南门之外有应门也。
jì yǒu yìng mén zé bù dé bù yǒu gāo kù zhì mén
既有应门,则不得不有皋、库、雉门。
míng táng zhě sì shí suǒ jū sì miàn rú yī nán miàn jì yǒu wǔ mén zé yú sān miàn jiē gè yǒu wǔ mén
明堂者,四时所居,四面如一,南面既有五门,则余三面皆各有五门。
zhèng zhù míng táng wèi zé yún zhèng mén wèi zhī yìng mén qí yì dāng wèi biàn nán mén zhī wén yǐ wéi yìng mén
郑注《明堂位》则云"正门谓之应门",其意当谓变南门之文以为应门。
yòu jiàn wáng gōng yǒu lù mén qí cì nǎi yǒu yìng mén
又见王宫有路门,其次乃有应门。
jīn míng táng wú lù mén zhī míng ér dàn yǒu yìng mén biàn wèi gèng wú chóng mén ér nán mén jí shì yìng mén
今明堂无路门之名,而但有应门,便谓更无重门,而南门即是应门。
qiě lù qǐn zhī qián zé míng lù mén qí cì yǒu yìng mén
且路寝之前则名路门,其次有应门。
míng táng fēi lù qǐn nǎi biàn qí nèi mén zhī míng wéi dōng mén nán mén ér cì yǒu yìng mén hé hài yú yì
明堂非路寝,乃变其内门之名为东门南门,而次有应门,何害于义?
sì yí zhī jūn jì zài sì mén zhī wài ér wài wú chóng mén zé shì liè yú jiāo yě dào lù zhī jiān qǐ cháo huì zhī yí hu
四夷之君,既在四门之外,而外无重门,则是列于郊野道路之间,岂朝会之仪乎?
wáng gōng cháng jū yóu shè wǔ mén yǐ xiàn zhōng wài
王宫常居,犹设五门,以限中外。
míng táng zhě xiào tiān fǎ de zūn zǔ pèi dì ér zhǐ yī mén yǐ biǎo zhī qǐ wèi chēng zāi
明堂者,效天法地,尊祖配帝,而止一门以表之,岂为称哉!
ruò qí jiàn zhì zhī suǒ zé chún yú dēng yún zài guó zhī yáng sān lǐ zhī wài qī lǐ zhī nèi bǐng sì zhī de
若其建置之所,则淳于登云"在国之阳,三里之外,七里之内,丙巳之地"。
yù zǎo tīng shuò yú nán mén zhī wài kāng chéng zhī zhù yì yǔ shì hé
《玉藻》"听朔于南门之外",康成之注亦与是合。
fu chēng míng yě yi zài guó zhī yáng
夫称明也,宜在国之阳。
shì tiān shén yě yi zài chéng mén zhī wài
事天神也,宜在城门之外。
jīn tú yǐ jiǔ fèn dāng jiǔ chǐ zhī yán dōng xī zhī táng gòng jiǔ yán nán běi zhī táng gòng qī yán
今图以九分当九尺之筵,东西之堂共九筵,南北之堂共七筵。
zhōng yāng zhī de zì dōng zhì xi fán wǔ shì zì nán zhì běi fán wǔ shì měi shì èr yán qǔ yú kǎo gōng jì yě
中央之地自东至西凡五室,自南至北凡五室,每室二筵,取于《考工记》也。
yī tài shì bā zuǒ yòu gè gòng jiǔ shì shì yǒu sì hù bā yǒu gòng sān shí liù hù qī shí èr yǒu xié yú dài dé jì yě
一太室、八左右个,共九室,室有四户、八牖,共三十六户、七十二牖,协于戴德《记》也。
jiǔ shì sì miào gòng shí sān wèi běn yú yuè lìng yě
九室四庙,共十三位,本于《月令》也。
sì miào zhī miàn gè wèi yī mén mén jiā liǎng chuāng shì wèi bā chuāng sì tà jī yú bái hǔ tōng yě
四庙之面,各为一门,门夹两窗,是为八窗四闼,稽于《白虎通》也。
shí èr jiē cǎi yú sān lǐ tú yě
十二阶,采于《三礼图》也。
sì miàn gè wǔ mén zhuó yú míng táng wèi lǐ jì wài zhuàn yě
四面各五门,酌于《明堂位》、《礼记外传》也。
jiā yòu zhōng yòng guó zǐ jiàn zòu zhào wèi hǎi mén zhǔ bù tài xué shuō shū ér zú
嘉祐中,用国子监奏,召为海门主簿、太学说书而卒。
gòu cháng zhe zhōu lǐ zhì tài píng lùn píng tǔ shū lǐ lùn
觏尝著《周礼致太平论》、《平土书》、《礼论》。
mén rén shān rùn fu xī níng zhōng shàng qí tuì jū lèi gǎo huáng yòu xù gǎo bìng hòu jí qǐng guān qí zi cān lǔ zhào yǐ wéi jiāo shè zhāi láng
门人邓润甫,熙宁中,上其《退居类稿》、《皇祐续稿》并《后集》,请官其子参鲁,诏以为郊社斋郎。
hé shè zì jì chuān nán chōng rén
何涉,字济川,南充人。
fù zǔ jiē yè nóng shè shǐ dú shū zhòu yè kè kǔ fàn lǎn bó gǔ
父,祖皆业农,涉始读书,昼夜刻苦,泛览博古。
shàng zì liù jīng zhū zǐ bǎi jiā páng jí shān jīng dì zhì yī bǔ zhī shù wú suǒ bù xué yī guò mù bù fù zài dú ér zhōng shēn bù wàng
上自《六经》、诸子百家,旁及山经、地志、医卜之术,无所不学,一过目不复再读,而终身不忘。
rén wèn shū chuán zhōng shì bì zhǐ juǎn dì cè yè suǒ zài yàn zhī guǒ rán
人问书传中事,必指卷第册叶所在,验之果然。
dēng jìn shì dì diào luò jiāo zhǔ bù gǎi zhōng bù lìng
登进士第,调洛交主簿,改中部令。
fàn zhòng yān yī jiàn qí zhī pì zhāng wǔ jūn jié dù tuī guān
范仲淹一见奇之,辟彰武军节度推官。
yòng páng jí zòu qiān zhù zuò zuǒ láng guǎn gōu fū yán děng lù jīng lüè ān fǔ zhāo tǎo sī jī yi wén zì
用庞籍奏,迁著作佐郎、管勾鄜延等路经略安抚招讨司机宜文字。
shí yuán hào rǎo biān jūn zhōng jīng huà shè yù yǒu lì
时元昊扰边,军中经画,涉预有力。
yuán hào nà kuǎn jí zhào wèi shū mì shǐ yù yǔ zhī jù shè yuē qīn lǎo yǐ fēi rén zi zì biàn zhī shí
元昊纳款,籍召为枢密使,欲与之俱,涉曰:"亲老矣,非人子自便之时。
bài zhāng yuàn de guī yǎng tè gǎi mì shū chéng tōng pàn méi zhōu xǐ jiā zhōu
"拜章愿得归养,特改秘书丞、通判眉州,徙嘉州。
yòng wén yàn bó páng jí jiàn zhào hái chú jí xián xiào lǐ
用文彦博、庞籍荐,召还,除集贤校理。
jì yòu qiú guī shǔ suì dé zhī hàn zhōu
既又求归蜀,遂得知汉州。
suì mǎn yí hé zhōu
岁满,移合州。
lèi guān shàng shū sī fēng yuán wài láng
累官尚书司封员外郎。
fù sāng bà guī zú
父丧,罢归,卒。
zhào xù qí jiā bìng guān qí yī zi
诏恤其家,并官其一子。
shè zhǎng hòu yǒu cāo xíng shì qīn zhì xiào píng jū wèi cháng tán rén guò è
涉长厚有操行,事亲至孝,平居未尝谈人过恶。
suǒ zhì duō jiàn xué guǎn quàn huì zhū shēng cóng zhī yóu zhě shén zhòng
所至多建学馆,劝诲诸生,从之游者甚众。
suī zài jūn zhōng yì cháng wèi zhū jiāng jiǎng zuǒ shì chūn qiū dí qīng zhī tú jiē héng jīng yǐ tīng
虽在军中,亦尝为诸将讲《左氏春秋》,狄青之徒皆横经以听。
yǒu zhì dào zhōng shù chūn qiū běn zhǐ lú jiāng jí qī shí juǎn
有《治道中术》、《春秋本旨》、《庐江集》七十卷。
wáng huí zì shēn fù fú zhōu hòu guān rén
王回,字深父,福州候官人。
fù píng yán shì yù shǐ
父平言,试御史。
huí dūn xíng xiào yǒu zhì zhí píng shù zào cì bì jī gǔ rén suǒ wéi ér bù wéi xiǎo lián qǔ jǐn yǐ qiú míng yù
回敦行孝友,质直平恕,造次必稽古人所为,而不为小廉曲谨以求名誉。
cháng jǔ jìn shì zhōng dì wèi wèi zhēn bù yǒu suǒ bù hé chēng bìng zì miǎn
尝举进士中第,为卫真簿,有所不合,称病自免。
zuò gào you yuē
作《告友》曰:
gǔ zhī yán tiān xià dá dào zhě yuē jūn chén yě fù zǐ yě
古之言天下达道者,曰君臣也,父子也。
fū fù yě xiōng dì yě péng yǒu yě
夫妇也,兄弟也,朋友也。
wǔ zhě gè yǐ qí yì xíng ér rén lún lì qí yì fèi zé rén lún yì cóng ér wáng yǐ
五者各以其义行而人伦立,其义废则人伦亦从而亡矣。
rán ér fù zǐ xiōng dì zhī qīn tiān xìng zhī zì rán zhě yě
然而父子兄弟之亲,天性之自然者也;
fū fù zhī hé yǐ rén qíng ér rán zhě yě
夫妇之合,以人情而然者也;
jūn chén zhī cóng yǐ zhòng xīn ér rán zhě yě
君臣之从,以众心而然者也。
shì suī yù zì fèi ér lǐ shì chí zhī hé néng zhǎn yě
是虽欲自废,而理势持之,何能斩也。
wéi péng yǒu zhě jǔ tiān xià zhī rén mò bù kě tóng yì jǔ tiān xià zhī rén mò bù kě yì tóng yì zài wǒ zé yì ān suǒ zú guī hu
惟朋友者,举天下之人莫不可同,亦举天下之人莫不可异,同异在我,则义安所卒归乎?
shì qí jiàn fèi zhī suǒ yáo yě
是其渐废之所繇也。
jūn zhī yú chén yě fù zhī yú zi yě fu zhī yú fù yě xiōng zhī yú dì yě guò qiě è bì luàn bài qí guó jiā guó jiā bài ér jiē shòu qí nán bèi qí míng ér zhōng shēn bù kě cí yě
君之于臣也,父之于子也,夫之于妇也,兄之于弟也,过且恶,必乱败其国家,国家败而皆受其难,被其名,而终身不可辞也。
gù qí wéi shàng zhě bù gǎn bù huì wéi xià zhě bù gǎn bù jiàn
故其为上者不敢不诲,为下者不敢不谏。
shì zhì dào héng zé rén néng xún yì ér zì dé
世治道行,则人能循义而自得;
shì shuāi dào wēi zé rén yóu gù yì ér zì quán
世衰道微,则人犹顾义而自全。
jiān yǒu bù ruò zé yì wú hài yú zhòng yān ěr
间有不若,则亦无害于众焉耳。
cǐ suǒ wèi lǐ shì chí zhī suī bǎi dài kě zhī yě
此所谓理势持之,虽百代可知也。
qīn fēi tiān xìng yě hé fēi rén qíng yě cóng fēi zhòng xīn yě qún ér tóng bié ér yì yǒu shàn bù zú yǔ róng yǒu è bù zú yǔ rǔ
亲非天性也,合非人情也,从非众心也,群而同,别而异,有善不足与荣,有恶不足与辱。
dà dào zhī xíng gōng yǔ yì zhě kě zhì yān xià sī ér yán qí néng jí zhě xiān yǐ
大道之行,公与义者可至焉,下斯而言,其能及者鲜矣。
shì yǐ shèng rén chóng zhī yǐ liè yú jūn chén fù zǐ fū fù xiōng dì ér yī wèi dá dào yě
是以圣人崇之,以列于君臣、父子、夫妇、兄弟而壹为达道也。
shèng rén jì méi ér qí yì yì fèi yú jīn zé wáng yǐ
圣人既没,而其义益废,于今则亡矣。
fū rén yǒu sì zhī suǒ yǐ chéng shēn
夫人有四肢,所以成身;
yī tǐ bù bèi zé wèi zhī fèi jí
一体不备,则谓之废疾。
ér rén lún quē yān hé yǐ wèi shì
而人伦缺焉,何以为世?
wū hū chù jīn zhī shí ér wàng gǔ zhī dào nán yǐ
呜呼,处今之时而望古之道,难矣。
gū qiú qí kěn gào wú guò yě ér lè wén qí guò zhě yǔ zhī you hu
姑求其肯告吾过也,而乐闻其过者,与之友乎!
tuì jū yǐng zhōu jiǔ zhī bù kěn shì zài tíng duō jiàn zhě
退居颍州,久之不肯仕,在廷多荐者。
zhì píng zhōng yǐ wéi zhōng wǔ jūn jié dù tuī guān zhī nán dùn xiàn mìng xià ér zú
治平中,以为忠武军节度推官、知南顿县,命下而卒。
huí zài yǐng chuān yǔ chǔ shì cháng zhì yǒu shàn
回在颍川,与处士常秩友善。
xī níng zhōng zhì shàng qí wén jí bǔ huí zi fén wèi jiāo shè zhāi láng
熙宁中,秩上其文集,补回子汾为郊社斋郎。
dì xiàng
弟向。
xiàng zì zi zhí wéi wén cháng yú xù shì xì zuò gōng mò xiān shēng chuán yuē
向字子直,为文长于序事,戏作《公默先生传》曰:
gōng yì xiān shēng gāng zhí rèn qì hǎo yì lùn qǔ dāng shì shì fēi biàn míng
公议先生刚直任气,好议论,取当世是非辨明。
yóu liáng sòng jiān bù dé yì
游梁、宋间,不得意。
qù jū yǐng qí tú cóng zhě bǎi rén
去居颍,其徒从者百人。
jū èr nián yǔ qí tú móu yòu qù yǐng
居二年,与其徒谋,又去颍。
dì zǐ rèn yì duì yuē xiān shēng wú fù niàn qù yě dì zǐ cóng xiān shēng jiǔ yǐ yì gè yàn xíng yì
弟子任意对曰:"先生无复念去也,弟子从先生久矣,亦各厌行役。
xiān shēng shě yǐng wèi jū lú shǎo yǒu shēng jì
先生舍颍为居庐,少有生计。
zhǔ rén gōng xián yù xiān shēng bù qiǎn bó jīn yòu qù zhī dì zǐ wèi jiàn xiān shēng zhǐ chù yě
主人公贤,遇先生不浅薄,今又去之,弟子未见先生止处也。
xiān shēng qǐ báo yǐng yá
先生岂薄颍邪?
gōng yì xiān shēng yuē lái wú yǔ ěr
公议先生曰:"来,吾语尔!
jūn zǐ guì xíng dào xìn yú shì bù xìn guì róng bù róng guì qù gǔ zhī pì shì pì dì pì sè bì yán shì yě
君子贵行道信于世,不信贵容,不容贵去,古之辟世、辟地、辟色、辟言是也。
wú xíng nián sān shí lì jié xún míng bèi fú xiān wáng jiū qióng liù jīng
吾行年三十,立节循名,被服先王,究穷《六经》。
wán dùn wǎn chéng suǒ de wú jǐ
顽钝晚成,所得无几。
zhāng luo dà gāng lòu lüè líng xì
张罗大纲,漏略零细。
xiào qí suǒ jiàn wèi wèi wán rén
校其所见,未为完人。
qǐ gǎn zì wàng jì yòng yú shì
岂敢自忘,冀用于世?
yǔ suǒ yàn kǔ zhèng wèi bù róng
予所厌苦,正谓不容。
yǔ xíng shì jiān bō hùn liú tóng
予行世间,波混流同。
yǔ yù bù zhì yǔ huǐ rì lóng
予誉不至,予毁日隆。
xiǎo rén záo kōng zào shì xíng jì
小人凿空,造事形迹;
qīn pái wàn duān de ài tiān cè
侵排万端,地隘天侧。
shī bù yún hū chán rén wǎng jí
《诗》不云乎,'谗人罔极'。
zhǔ rén míng shù gù wèi jiàn yí
主人明恕,故未见疑。
bù xìng qù wǒ lái zhě wèi shuí
不幸去我,来者谓谁?
chán yī rì xiào wǒ zhōng diān wēi
谗一日效,我终颠危。
zhì zhě lì shēn yuǎn hài quán dé bù rú jí xíng yǐ shì yì guó
智者利身,远害全德,不如亟行,以适异国。
yǔ yǐ rèn yì duì yuē xiān shēng wú yán yě
语已,任意对曰:"先生无言也。
yì bèi dì zǐ cháng qiè lùn xiān shēng lè qǔ yuàn zēng wéi rén suǒ nán bù zhī bù lè yě
意辈弟子尝窃论先生乐取怨憎,为人所难,不知不乐也。
jīn dìng bù lè xiān shēng zhī suǒ yǐ qǔ zhī hu
今定不乐,先生知所以取之乎?
xiān shēng cōng míng cái néng guò rén yuǎn shén ér cì kǒu lùn shì shì lì shì lì fēi qí jiān bù róng háo fà
先生聪明才能,过人远甚,而刺口论世事,立是立非,其间不容毫发。
yòu yǐ gōng yì míng cǐ rén zhī yuàn fǔ yě
又以公议名,此人之怨府也。
chuán yuē yì rén zhě bù dé qí sǐ xiān shēng yōu zhī shì yě qí qù wèi shì
《传》曰:'议人者不得其死',先生忧之是也,其去未是。
yì yǒu sān shì wèi xiān shēng jì xiān shēng xìng tīng yì bù bì xíng
意有三事为先生计,先生幸听意,不必行;
bù tīng xiān shēng suī qù jué hǎi wèi jiàn xiān shēng ān yě
不听,先生虽去绝海,未见先生安也。
gōng yì xiān shēng qiáng shé bù yǔ xià shì rèn yì mù bù zhuǎn yí shí zú wèn rèn yì duì yuē rén zhī fèi gān ān dé kě shì gāo chū zhòng quán xiǎn bù zú bǐ
公议先生强舌不语,下视任意,目不转移时,卒问任意,对曰:"人之肺肝,安得可视,高出重泉,险不足比。
wén shàn yú bǐ yáng yù yīn fēi fǎn bèi fù zēng dǐ xiào zòng héng
闻善于彼,阳誉阴非,反背复憎,诋笑纵横。
de qí xì guò shēng zhāng kǒu bō yuán shì bǎi duān de bài xíng pò
得其细过,声张口播,缘饰百端,得败行破。
zì rán shì rén jiàn bǐ shàn wǒ
自然是人,贱彼善我。
yì cè zhī sān cǐ wèi zuì shàng zhě yě
意策之三,此为最上者也。
xiān shēng néng yòng zhī hu
先生能用之乎?
gōng yì xiān shēng yuē bù néng ěr shì yán qí cì zhě
"公议先生曰:"不能,尔试言其次者。
duì yuē juān qì gǔ ròu yáng kuáng ér qù lìng shì rén bù fù gù jì
"对曰:"捐弃骨肉,佯狂而去,令世人不复顾忌。
cǐ cè zhī cì zhě xiān shēng néng yòng zhī hu
此策之次者,先生能用之乎?
gōng yì xiān shēng yuē bù néng ěr shì yán qí yòu cì zhě
"公议先生曰:"不能,尔试言其又次者。
duì yuē xiān shēng zhī xíng jǐ shì shì rén suǒ bù dǎi hé děng yě
"对曰:"先生之行己,视世人所不逮何等也!
céng wèi de chēng gāo shì ér dǐ hē fēng qǐ jǐ bù dé yǔ wàng yōng rén wu zhě liáng yǐ kǒu huò yě
曾未得称高世,而诋诃锋起,几不得与妄庸人伍者,良以口祸也。
xiān shēng néng bù hǎo yì ér hǎo mò shì fēi bù jí kǒu ér xīn cún yān hé jí yú bù róng
先生能不好议而好默,是非不及口而心存焉,何疾于不容?
cǐ cè zhī zuì xià zhě yě xiān shēng néng yòng zhī hu
此策之最下者也,先生能用之乎?
gōng yì xiān shēng kuì rán tàn yuē xū wú wéi ěr yòng xià cè yě
"公议先生喟然叹曰:"吁,吾为尔用下策也。
rèn yì nǎi dà xiào gù qí tú yuē yi wú xiān shēng zhī bìng yú shì yě
任意乃大笑,顾其徒曰:"宜吾先生之病于世也。
wú sān cè zhī zú qǔ qí xià zhě yǐ
吾三策之,卒取其下者矣。
dì zǐ yáng sī yuē jīn rì fēi rèn yì xiān shēng bù kě de liú
"弟子阳思曰:"今日非任意,先生不可得留。
yǔ qí tú xiè yì gèng yīn yì qǐng qù gōng yì wèi gōng mò xiān shēng
"与其徒谢意,更因意请,去公议为公默先生。
dì tóng zì róng jì
弟同,字容季。
xìng chún dǔ yì shàn xù shì
性纯笃,亦善序事。
jiē zǎo zú
皆早卒。
shì zhǐ yú xiàn zhǔ bù
仕止于县主簿。
zhōu yáo qīng zì zi shù dào zhōu yǒng míng rén
周尧卿,字子俞,道州永明人。
jǐng wù qiáng jì yǐ xué xíng zhī míng
警悟强记,以学行知名。
tiān shèng èr nián jǔ jìn shì lì lián héng èr zhōu sī lǐ cān jūn guì zhōu sī lù
天圣二年举进士,历连、衡二州司理参军、桂州司录。
zhī gāo ān níng huà èr xiàn tí diǎn xíng yù hóng rù jìng yǒu bèi xíng ér yún miáo zhě hóng jiù xún qí gù duì yuē pín yǐ lì gù wéi rén zhí qí wang lìng bù wǒ qī ér wǒ qī zhī wǒ yòu hé yuàn
知高安、宁化二县,提点刑狱纮入境,有被刑而耘苗者,纮就询其故,对曰:"贫以利故,为人直其枉,令不我欺而我欺之,我又何怨?
hóng zhì xiàn yǐ suǒ wén jiàn zhī
"纮至县,以所闻荐之。
hòu tōng pàn ráo zhōu jī guān zhì tài cháng bó shì
后通判饶州,积官至太常博士。
fàn zhòng yān jiàn jīng xíng kě wèi shī biǎo wèi jí yòng yǐ qìng lì wǔ nián zú nián wǔ shí yī
范仲淹荐经行可为师表,未及用,以庆历五年卒,年五十一。
shǐ yáo qīng nián shí èr sàng fù yōu qī rú chéng rén jiàn mǔ zé yì qíng rěn āi bù yù shāng qí yì
始,尧卿年十二丧父,忧戚如成人,见母则抑情忍哀,不欲伤其意。
mǔ zhī ér yì zhī wèi zú rén yuē shì r ài wǒ rú cǐ duō zhī xiào yǎng yǐ
母知而异之,谓族人曰:"是儿爱我如此,多知孝养矣。
zú néng rú mǔ zhī yán
"卒能如母之言。
jí mǔ sāng yǐ lú sān nián xí xīn zhěn kuài suī jí bìng bù yǐn jiǔ shí ròu
及母丧,倚庐三年,席薪枕块,虽疾病,不饮酒食肉。
jì zàng cí wū bǎi shù xián tǔ jí lǒng shàng rén yǐ wéi xiào gǎn suǒ zhì
既葬,慈乌百数衔土集陇上,人以为孝感所致。
qí yú kūn dì yóu dǔ yǒu ài
其于昆弟尤笃友爱。
yòu wéi rén jiǎn zhòng bù jiào yǒu màn jǐ zhě bì hòu wèi lǐ yǐ kuì zhī
又为人简重不校,有慢己者,必厚为礼以愧之。
jū guān lù suī báo bì yǐ zhōu zōng zú péng yǒu qìng ér hòu yǐ
居官禄虽薄,必以周宗族朋友,罄而后已。
wéi xué bù zhuān yú zhuàn zhù wèn biàn sī suǒ yǐ tōng wéi qī
为学不专于传注,问辨思索,以通为期。
cháng yú máo zhèng shī jí zuǒ shì chūn qiū
长于毛、郑《诗》及《左氏春秋》。
qí xué shī yǐ kǒng zǐ suǒ wèi shī sān bǎi yī yán yǐ bì zhī yuē sī wú xié mèng zǐ suǒ wèi shuō shī zhě yǐ yì nì zhì shì wèi de zhī kǎo jīng zhǐ guī ér jiàn máo zhèng zhī dé shī
其学《诗》,以孔子所谓"《诗》三百,一言以蔽之曰:'思无邪'",孟子所谓"说《诗》者以意逆志,是为得之",考经指归,而见毛、郑之得失。
yuē máo zhī chuán yù jiǎn huò guǎ yú yì lǐ fēi yī yán yǐ bì zhī yě
曰:"毛之传欲简,或寡于义理,非一言以蔽之也。
zhèng zhī jiān yù xiáng huò yuǎn yú xìng qíng fēi yǐ yì nì zhì yě
郑之笺欲详,或远于性情,非以意逆志也。
shì kě yǐ wú qù qǔ hu
是可以无去取乎?
qí xué chūn qiū yóu zuǒ shì jì zhī xiáng de jīng zhī suǒ yǐ shū zhě zhì sān chuán zhī yì tóng jūn yǒu suǒ bù qǔ
"其学《春秋》,由左氏记之详,得经之所以书者,至《三传》之异同,均有所不取。
yuē shèng rén zhī yì qǐ èr zhì yé
曰:"圣人之意岂二致耶?
dú zhuāng zhōu mèng zǐ zhī shū yuē zhōu shàn yán lǐ wèi zhì yú qióng lǐ
"读庄周、孟子之书,曰:"周善言理,未至于穷理。
qióng lǐ zé hào wù bù miào yú shèng rén mèng kē shì yǐ
穷理,则好恶不缪于圣人,孟轲是已。
mèng shàn yán xìng wèi zhì yú jǐn jǐ zhī xìng
孟善言性,未至于尽己之性。
néng jǐn jǐ zhī xìng zé néng jìn wù zhī xìng ér kě yǔ tiān de cān qí wéi shèng rén hu
能尽己之性,则能尽物之性,而可与天地参,其唯圣人乎。
tiān hé yán zāi
天何言哉?
xìng yǔ tiān dào zǐ gòng suǒ yǐ bù kě de ér wén yě
性与天道,子贡所以不可得而闻也。
xī zǎi wǒ zǐ gòng shàn wéi shuō cí rǎn niú mǐn zǐ yán yuān shàn yán dé xíng kǒng zǐ yuē wǒ yú cí mìng zé bù néng yě
昔宰我、子贡善为说辞,冉牛、闵子、颜渊善言德行,孔子曰:'我于辞命,则不能也。
wéi bù yán gù yuē bù néng ér yǐ gài yán shēng yú bù zú zhě yě
'惟不言,故曰不能而已,盖言生于不足者也。
qí jiǎng jiě yì lùn jiē ruò shì
"其讲解议论皆若是。
yǒu shī chūn qiū shuō gè sān shí juǎn wén jí èr shí juǎn
有《诗》、《春秋说》各三十卷,文集二十卷。
qī zǐ yù dǐng zhōu sī lǐ cān jūn
七子:谕,鼎州司理参军;
shēn hú zhōu guī ān zhǔ bù
诜,湖州归安主簿;
shì fěng yīn shuō yì
谥、讽、𬤇、说、谊。
wáng dāng zì zi sī méi zhōu méi shān rén
王当,字子思,眉州眉山人。
yòu hào xué bó lǎn gǔ jīn suǒ qǔ wéi wáng zuǒ dà lüè
幼好学,博览古今,所取惟王佐大略。
cháng wèi sān gōng lùn dào jīng bāng xiè lǐ yīn yáng tián fǔ sì fāng qīn fù bǎi xìng jiē chū yú yī dào qí yán zhī suī dà qí xíng zhī shén yì
尝谓三公论道经邦,燮理阴阳,填抚四方,亲附百姓,皆出于一道,其言之虽大,其行之甚易。
cháng jǔ jìn shì bù zhōng tuì jū tián yě tàn yuē shì zhī jū shì gǒu bú jiàn qí yòng bì jiàn qí yán
尝举进士不中,退居田野,叹曰:"士之居世,苟不见其用,必见其言。
suì zhe chūn qiū liè guó míng chén chuán wǔ shí juǎn rén jìng chuán zhī
"遂著《春秋列国名臣传》五十卷,人竞传之。
yuán yòu zhōng sū zhé yǐ xián liáng fāng zhèng jiàn
元祐中,苏辙以贤良方正荐。
tíng duì kāng kǎi bù bì quán guì cè rù sì děng
廷对慷慨,不避权贵,策入四等。
diào lóng yóu xiàn wèi
调龙游县尉。
cài jīng zhī chéng dū jǔ wéi xué guān dāng bù jiù
蔡京知成都,举为学官,当不就。
qí hòu jīng xiāng dāng suì bù fù shì zú nián qī shí èr
其后京相,当遂不复仕,卒,年七十二。
dāng yú jīng xué yóu suì yì yǔ chūn qiū jiē wèi zhī chuán de shèng rén zhī zhǐ jū duō
当于经学尤邃《易》与《春秋》,皆为之传,得圣人之旨居多。
yòu yǒu jīng zhǐ sān juǎn shǐ lùn shí èr juǎn bīng shū shí èr piān
又有《经旨》三卷,《史论》十二卷,《兵书》十二篇。
chén yáng zì jìn zhī fú zhōu rén
陈旸字晋之,福州人。
zhōng shào shèng zhì kē shòu shùn chāng jūn jié dù tuī guān
中绍圣制科,授顺昌军节度推官。
huī zōng chū jìn yà héng jí yǐ quàn dǎo shào shù de tài xué bó shì mì shū shěng zhèng zì
徽宗初,进《迓衡集》以劝导绍述,得太学博士、秘书省正字。
lǐ bù shì láng zhào tǐng zhī yán yáng suǒ zhe lè shū èr shí juǎn guàn chuān míng bèi qǐ yuán qí xiōng xiáng dào jìn lǐ shū gù shì gěi zhá
礼部侍郎赵挺之言,旸所著《乐书》二十卷贯穿明备,乞援其兄祥道进《礼书》故事给札。
jì shàng qiān tài cháng chéng jìn jià bù yuán wài láng wèi jiǎng yì sī cān xiáng lǐ yuè guān
既上,迁太常丞,进驾部员外郎,为讲议司参详礼乐官。
wèi hàn jīn yì lè yòng jīng fáng èr biàn sì qīng
魏汉津议乐,用京房二变四清。
yáng yuē wǔ shēng shí èr lǜ lè zhī zhèng yě
旸曰:"五声十二律,乐之正也。
èr biàn sì qīng lè zhī dù yě
二变四清,乐之蠹也。
èr biàn yǐ biàn gōng wèi jūn sì qīng yǐ huáng zhōng qīng wèi jūn
二变以变宫为君,四清以黄钟清为君。
shì yǐ shí zuò gù kě biàn yě ér jūn bù kě biàn
事以时作,固可变也,而君不可变。
tài cù dà lǚ jiā zhōng huò kě fēn yě ér huáng zhōng bù kě fēn
太簇、大吕、夹钟,或可分也,而黄钟不可分。
qǐ gǔ rén suǒ wèi zūn wú èr shàng zhī zhǐ zāi
岂古人所谓尊无二上之旨哉?
shí lùn fāng yòu hàn jīn chù yáng yì
"时论方右汉津,绌旸议。
jìn hóng lú tài cháng shǎo qīng lǐ bù shì láng yǐ xiǎn mó gé dài zhì tí jǔ lǐ quán guān
进鸿胪太常少卿、礼部侍郎,以显谟阁待制提举醴泉观。
cháng zuò shì duó yǐ ér fù zhī
尝坐事夺,已而复之。
zú nián liù shí bā
卒,年六十八。
xiáng dào zì yòng zhī
祥道字用之。
yuán yòu zhōng wèi tài cháng bó shì zhōng mì shū shěng zhèng zì
元祐中,为太常博士,终秘书省正字。
suǒ zhe lǐ shū yī bǎi wǔ shí juǎn yǔ yáng lè shū bìng xíng yú shì
所著《礼书》一百五十卷,与旸《乐书》并行于世。