zhōng yì yī
◎忠义一
kāng bǎo yì mǎ suì dǒng yuán hēng cáo jìn kǒng zōng dàn zhào shī dàn sū jiān qín chuán xù zhān liáng chén jiāng zhòng míng li ruò shuǐ liú gé fu chá yáng zhèn fù zōng mǐn zhāng kè jiǎn zhāng què zhū zhāo shǐ kàng sūn yì
○康保裔马遂董元亨曹觐（孔宗旦赵师旦）苏缄秦传序詹良臣（江仲明）李若水刘韐傅察杨震（父宗闵） 张克戬张确朱昭史抗孙益
shì dà fū zhōng yì zhī qì zhì yú wǔ jì biàn huà dài jìn
士大夫忠义之气，至于五季，变化殆尽。
sòng zhī chū xìng fàn zhì wáng pǔ yóu yǒu yú hàn kuàng qí tā zāi
宋之初兴，范质、王溥，犹有余憾，况其他哉！
yì zǔ shǒu bāo hán tōng cì biǎo wèi róng zú shì yì xiàng
艺祖首褒韩通，次表卫融，足示意向。
jué hòu xī běi jiāng chǎng zhī chén yǒng yú sǐ dí wǎng wǎng wú jù
厥后西北疆场之臣，勇于死敌，往往无惧。
zhēn rén zhī shì tián xī wáng yǔ chēng fàn zhòng yān ōu yáng xiū táng jiè zhū xián yǐ zhí yán dǎng lùn chàng yú cháo yú shì zhōng wài jìn shēn zhī yǐ míng jié xiāng gāo lián chǐ xiāng shàng jǐn qù wǔ jì zhī lòu yǐ
真、仁之世，田锡、王禹偁、范仲淹、欧阳修、唐介诸贤，以直言谠论倡于朝，于是中外搢绅知以名节相高，廉耻相尚，尽去五季之陋矣。
gù jìng kāng zhī biàn zhì shì tóu mèi qǐ ér qín wáng lín nán bù qū suǒ zài yǒu zhī
故靖康之变，志士投袂，起而勤王，临难不屈，所在有之。
jí sòng zhī wáng zhōng jié xiāng wàng bān bān kě shū kuāng zhí fǔ yì zhī gōng gài fēi yī rì zhī jī yě
及宋之亡，忠节相望，班班可书，匡直辅翼之功，盖非一日之积也。
fèng zhào xiū sān shǐ jí rú chén yì fán lì qián dài zhōng yì zhī shì xián de zhí shū ér wú huì yān
奉诏修三史，集儒臣议凡例，前代忠义之士，咸得直书而无讳焉。
rán sǐ jié sǐ shì yi yǒu bié yǐ ruò dí wáng suǒ kài yǒng wǎng wú qián huò xián mìng chū jiāng huò shòu zhí shǒu tǔ huò yù guān xián jū gǎn jī fù yì suī suǒ chǔ bù tóng lùn qí juān qū xùn jié zhī sǐ mí èr zé jiē wèi zhōng yì zhī shàng zhě yě
然死节、死事，宜有别矣：若敌王所忾，勇往无前，或衔命出疆，或授职守土，或寓官闲居，感激赴义，虽所处不同，论其捐躯徇节，之死靡二，则皆为忠义之上者也；
ruò shèng fù bù cháng xiàn shēn fú huò huò kāng kǎi jiù sǐ huò shěn yì zì cái sī wèi cì yǐ
若胜负不常，陷身俘获，或慷慨就死，或审义自裁，斯为次矣；
ruò cāng huáng yù nàn yǔn mìng luàn bīng suī yí shāng yǒng zhōng yì gǒu miǎn kuàng yú guó pò jiā wáng zhǔ rǔ chén sǐ gōng suī wú chéng zhì yǒu zú shàng zhě hu
若苍黄遇难，𫕥命乱兵，虽疑伤勇，终异苟免，况于国破家亡，主辱臣死，功虽无成，志有足尚者乎！
ruò fú shì biàn lún xū huǐ jī míng dùn néng yǐ zhēn lì bǎo jué chū xīn yì yòu qí cì yú
若夫世变沦胥，毁迹冥遁，能以贞厉保厥初心，抑又其次欤！
zhì yú bù yī wēi yán yīng lín chù huì zhì zài wèi guó huáng xù jué gōng jí fū xiāng qū zhī yīng fāng wài zhī jié jiǎ yǒng dǎo yì jué sǐ wéi jūn
至于布衣危言，婴鳞触讳，志在卫国，遑恤厥躬，及夫乡曲之英，方外之杰，贾勇蹈义，厥死惟钧。
yǐ lèi fù cóng dìng wèi děng chà zuò zhōng yì chuán
以类附从，定为等差，作《忠义传》。
kāng bǎo yì hé nán luò yáng rén
康保裔，河南洛阳人。
zǔ zhì zhōng hòu táng cháng xīng zhōng tǎo wáng dōu zhàn méi
祖志忠，后唐长兴中，讨王都战没。
fù zài yù wèi lóng jié zhǐ huī shǐ cóng tài zǔ zhēng li yún yòu sǐ yú bīng
父再遇，为龙捷指挥使，从太祖征李筠，又死于兵。
bǎo yì zài zhōu lǚ lì zhàn gōng wèi dōng bān yā bān jí zài yù zhèn méi zhào yǐ bǎo yì dài fù zhí cóng shí shǒu xìn pò zé zhōu
保裔在周屡立战功，为东班押班，及再遇阵没，诏以保裔代父职，从石守信破泽州。
míng nián gōng hé dōng zhī guǎng yáng huò qiān yú rén
明年，攻河东之广阳，获千余人。
kāi bǎo zhōng yòu cóng zhū jiāng pò qì dān yú shí lǐng guān lèi qiān rì qí dōu yú hòu zhuǎn lóng wèi zhǐ huī shǐ lǐng dēng zhōu cì shǐ
开宝中，又从诸将破契丹于石岭关，累迁日骑都虞候，转龙卫指挥使，领登州刺史。
duān gǒng chū shòu zī zhōu tuán liàn shǐ xǐ dìng zhōu tiān xióng jūn zhù bó bù shǔ
端拱初，授淄州团练使，徙定州、天雄军驻泊部署。
xún zhī dài zhōu yí shēn zhōu yòu xǐ gāo yáng guān fù dōu bù shǔ jiù jiā shì wèi mǎ jūn dōu yú hòu lǐng liáng zhōu guān chá shǐ
寻知代州，移深州，又徙高阳关副都部署，就加侍卫马军都虞候，领凉州观察使。
zhēn zōng jí wèi zhào hái yǐ qí mǔ lǎo qín yǎng cì yǐ shàng zūn jiǔ chá mǐ
真宗即位，召还，以其母老勤养，赐以上尊酒茶米。
é lǐng zhāng guó jūn jié dù chū wèi bìng dài dōu bù shǔ xǐ zhī tiān xióng jūn bìng dài liè zhuàng qǐng liú zhào bāo zhī fù wèi gāo yáng guān dōu bù shǔ
俄领彰国军节度，出为并代都部署，徙知天雄军，并代列状请留，诏褒之，复为高阳关都部署。
qì dān bīng dà rù zhū jiāng yǔ zhàn yú hé jiān bǎo yì xuǎn jīng ruì fù zhī huì mù yuē jí cháo hé zhàn
契丹兵大入，诸将与战于河间，保裔选精锐赴之，会暮，约诘朝合战。
chí míng qì dān wéi zhī shù zhòng zuǒ yòu quàn yì jiǎ chí tū yǐ chū bǎo yì yuē lín nàn wú gǒu miǎn
迟明，契丹围之数重，左右劝易甲驰突以出，保裔曰："临难无苟免。
suì jué zhàn
"遂决战。
èr rì shā shāng shén zhòng cù jiàn chén shēn èr chǐ bīng jǐn shǐ jué yuán bù zhì suì méi yān
二日，杀伤甚众，蹴践尘深二尺，兵尽矢绝，援不至，遂没焉。
shí chē jià zhù dà míng wén zhī zhèn dào fèi cháo èr rì zèng shì zhōng
时车驾驻大名，闻之震悼，废朝二日，赠侍中。
yǐ qí zi jì yīng wèi liù zhái shǐ shùn zhōu cì shǐ jì bīn wèi luò yuàn shǐ jì míng wèi nèi yuán fù shǐ yòu zǐ jì zōng wèi xī tóu gòng fèng guān sūn wéi yī wèi jiāng zuò jiān zhǔ bù
以其子继英为六宅使、顺州刺史，继彬为洛苑使，继明为内园副使，幼子继宗为西头供奉官，孙惟一为将作监主簿。
jì yīng děng fèng gào mìng xiè yuē chén fù bù néng jué shèng ér sǐ bì xià bù yǐ zuì qí nú xìng yǐ chén děng gù méng fēi cháng zhī ēn
继英等奉告命，谢曰："臣父不能决胜而死，陛下不以罪其孥幸矣，臣等顾蒙非常之恩！
yīn bēi tì fú dì bù néng qǐ
"因悲涕伏地不能起。
shàng cè rán yuē ěr fù sǐ wáng shì zèng shǎng zhī diǎn suǒ yí jiā hòu
上恻然曰："尔父死王事，赠赏之典，所宜加厚。
gù wèi zuǒ yòu yuē bǎo yì fù zǔ sǐ jiāng chǎng shēn fù zhàn méi shì yǒu zhōng jié shēn kě jiā yě
"顾谓左右曰："保裔父、祖死疆场，身复战没，世有忠节，深可嘉也。
bǎo yì yǒu mǔ nián bā shí sì qiǎn shǐ láo wèn cì bái jīn wǔ shí liǎng fēng wèi chén guó tài fū rén qí qī yǐ wáng yì zhuī fēng hé dōng jùn fū rén
"保裔有母年八十四，遣使劳问，赐白金五十两，封为陈国太夫人，其妻已亡，亦追封河东郡夫人。
bǎo yì jǐn hòu hǎo lǐ xǐ bīn kè shàn qí xiè yì fēi zǒu wú bù zhōng
保裔谨厚好礼，喜宾客，善骑谢，弋飞走无不中。
cháng wò shǐ sān shí yǐn mǎn yǐ shè kuò dī xiāng lián ér zhuì rén fú qí miào
尝握矢三十，引满以射，筈镝相连而坠，人服其妙。
lǚ jīng zhàn zhèn shēn bèi qī shí chuàng
屡经战阵，身被七十创。
dài gōng qián shù shí wàn láo jūn méi hòu qīn lì zhōu qì wán yǐ cháng shàng zhī zhī nǎi fù hòu cì yān
贷公钱数十万劳军，没后，亲吏鬻器玩以偿，上知之，乃复厚赐焉。
jì yīng shì zhì zuǒ wèi dà jiàng jūn guì zhōu tuán liàn shǐ yán yú yù jūn hòu yú fǔ zōng zú qí zú yě jiā wú yú cái
继英仕至左卫大将军、贵州团练使，严于驭军，厚于抚宗族，其卒也，家无余财。
fāng bǎo yì jí qì dān xuè zhàn
方保裔及契丹血战，
ér yuán bīng bù zhì
而援兵不至，
wéi zhāng níng yǐ gāo yáng guān lù líng xiá lǐng xiān fēng
惟张凝以高阳关路铃辖领先锋，
li zhòng guì yǐ gāo yáng guān xíng yíng fù dōu bù shǔ lǜ zhòng cè yìng
李重贵以高阳关行营副都部署率众策应，
yù qì dān bīng jiāo zhàn
遇契丹兵交战，
bǎo yì wèi dí suǒ fù
保裔为敌所覆，
zhòng guì yǔ níng fù yuán
重贵与凝赴援，
fù bèi shòu dí
腹背受敌，
zì shēn zhì yín lì zhàn
自申至寅力战，
dí nǎi tuì
敌乃退。
dāng shí zhū jiāng duō shī bù fèn dú zhòng guì níng quán jūn hái zhūn níng yì shàng jiàng shì gōng zhuàng zhòng guì kuì rán yuē dà jiàng xiàn méi ér wú cáo jì gōng hé miàn mù yě
当时诸将多失部分，独重贵、凝全军还屯，凝议上将士功状，重贵喟然曰："大将陷没，而吾曹计功，何面目也。
shàng wén ér jiā zhī
"上闻而嘉之。
zhòng guì shì zhì zhī zhèng zhōu lǐng bō zhōu fáng yù shǐ gǎi zuǒ yǔ lín jūn dà jiàng jūn zhì shì
重贵仕至知郑州，领播州防御使，改左羽林军大将军致仕。
níng jiā diàn qián dōu yú hòu zú zèng zhāng dé jūn jié dù shǐ
凝加殿前都虞候，卒，赠彰德军节度使。
mǎ suì kāi fēng rén
马遂，开封人。
chū lì lóng wèi jūn bǔ sàn zhí gǎi sān bān fèng zhí wèi běi jīng zhǐ shǐ
初隶龙卫军，补散直，改三班奉职，为北京指使。
wén wáng zé pàn zhōng yè chì zhà chen qǐ yì liú shǒu gǔ chāng cháo qǐng jī zéi
闻王则叛，中夜叱咤，晨起诣留守贾昌朝请击贼。
chāng cháo yīn shǐ chí bǎng rù bèi zhōu zhāo xiáng zé shèng fú jiàn zhī suì yù yǐ huò fú zhé bù dá
昌朝因使持榜入贝州招降，则盛服见之，遂谕以祸福，辄不答。
suì jiāng shā zé ér wú bīng zhàng zì suí
遂将杀则，而无兵仗自随。
shí zhāng dé yī zài cè yù qí zhù jǐ mù dé yī dé yī bù dòng
时张得一在侧，欲其助己，目得一，得一不动。
suì fèn qǐ tóu bēi dǐ zé è qí hóu qū zhī liú xuè ér zuǒ yòu zú wú zhù zhī zhě
遂奋起，投杯抵则，扼其喉，驱之流血，而左右卒无助之者。
zéi dǎng zǎn rèn jù zào zhì duàn yī bì yóu lì zé yuē yāo zéi hèn bù zhǎn rǔ wàn duàn
贼党攒刃聚噪至，断一臂，犹詈则曰："妖贼，恨不斩汝万段！
zéi fù suì tīng shì qián zhī jiě zhī
"贼缚遂厅事前，支解之。
zé cāng cù bèi qū hài shāng bìng shù rì nǎi qǐ
则仓猝被驱骇，伤病数日乃起。
shì wén rén zōng tàn xī jiǔ zhī zèng gōng yuàn shǐ fēng qí qī wèi jīng zhōng xiàn jūn cì guān pèi guān qí zi wǔ rén
事闻，仁宗叹息久之，赠宫苑使，封其妻为旌忠县君，赐冠帔，官其子五人。
hòu de shā suì zhě xiāo jié zú shí qìng shǐ qí zi pōu xīn ér jì zhī
后得杀遂者骁捷卒石庆，使其子剖心而祭之。
dǒng yuán hēng shēn zhōu shù lù rén
董元亨，深州束鹿人。
lèi guān zhì guó zǐ bó shì tōng pàn bèi zhōu
累官至国子博士，通判贝州。
wáng zé jù chéng pàn shì rì dōng zhì yuán hēng fāng yǔ zhōu jiāng zhāng dé yī cháo yè tiān qìng guān yè lòu wèi jǐn biàn qǐ cāng cù zhòng mò zhī suǒ wéi
王则据城叛，是日冬至，元亨方与州将张得一朝谒天庆观，夜漏未尽，变起仓猝，众莫知所为。
yuán hēng cù mǎ chí hái zuò tīng shì zéi dǎng shí yú rén huàn jiǎ lòu rèn pái tà ér rù zuǒ yòu jiē bēn kuì
元亨促马驰还，坐厅事，贼党十余人擐甲露刃，排闼而入，左右皆奔溃。
zéi xié yuán hēng yuē dài wáng qiǎn wǒ lái suǒ jūn zī kù yào
贼胁元亨曰："大王遣我来索军资库钥。
yuán hēng jù àn huà zhī yuē dài wáng shuí yě yāo zéi nǎi gǎn nòng bīng hu
"元亨据案叱之曰："大王谁也，妖贼乃敢弄兵乎！
wǒ yǒu sǐ ěr yào bù kě de yě
我有死耳，钥不可得也。
zéi jiāng hǎo yòng jì lái suǒ yù jí yuē kù tǎng jīn rì dài wáng suǒ yǒu yě kě bù shàng yào hu
"贼将郝用继来，索愈急，曰："库帑，今日大王所有也，可不上钥乎！
yuán hēng lì shēng zhāng mù mà zéi yòng suì shā zhī zéi zhēng rù xié yào ér qù
"元亨厉声张目骂贼，用遂杀之，贼争入，携钥而去。
shì wén rén zōng yuē shǒu fǎ zhī chén yě
事闻，仁宗曰："守法之臣也。
zèng tài cháng shǎo qīng lù qí zǐ sūn sān rén
"赠太常少卿，录其子孙三人。
zéi píng huò hǎo yòng zhǎn yǐ jì yuán hēng
贼平，获郝用，斩以祭元亨。
cáo jìn zì zhòng bīn cáo xiū lǐ zi yě
曹觐，字仲宾，曹修礼子也。
shū xiū gǔ zú wú zi tiān zhāng gé dài zhì dù qǐ wéi yán yú cháo shòu jìn jiàn zhōu sī hù cān jūn wèi xiū gǔ hòu
叔修古卒，无子，天章阁待制杜杞为言于朝，授觐建州司户参军，为修古后。
huáng yòu zhōng yǐ tài zi zhōng shè zhī fēng zhōu
皇祐中，以太子中舍知封州。
nóng zhì gāo pàn gōng xiàn yōng guǎn qū guǎng zhōu
侬智高叛，攻陷邕管，趋广州。
xíng zhì fēng zhōu zhōu rén wèi cháng zhī bīng shì zú cái bǎi rén bù rèn zhàn dòu yòu wú chéng huáng yǐ shǒu huò quàn jìn dùn qù jìn zhèng sè huà zhī yuē wú shǒu chén yě yǒu sǐ ér yǐ gǎn yán bì zéi zhě zhǎn
行至封州，州人未尝知兵，士卒才百人，不任战斗，又无城隍以守，或劝觐遁去，觐正色叱之曰："吾守臣也，有死而已，敢言避贼者斩。
huī dōu jiān chén yè yǐn bīng yíng jī zéi fēng chuān lìng lǜ xiāng dīng gōng shǒu jì jìn
"麾都监陈晔引兵迎击贼，封川令率乡丁、弓手继进。
zéi zhòng shù bǎi bèi yè bīng bài zǒu xiāng dīng yì kuì
贼众数百倍，晔兵败走，乡丁亦溃。
jìn lǜ cóng zú jué zhàn bù shèng bèi zhí
觐率从卒决战不胜，被执。
zéi jiè wù shā zuó shǐ bài qiě yòu zhī yuē cóng wǒ de měi guān fù rǔ bīng bǐng yǐ nǚ qī rǔ
贼戒勿杀，捽使拜，且诱之曰："从我，得美官，付汝兵柄，以女妻汝。
jìn bù kěn bài qiě lì yuē rén chén wéi běi miàn bài tiān zǐ wǒ qǐ cóng ěr gǒu shēng yá
"觐不肯拜，且詈曰："人臣惟北面拜天子，我岂从尔苟生邪！
sù shā wǒ xìng yǐ
速杀我，幸矣。
zéi yóu xī bù shā xǐ zhì zhōu zhōng jìn bù shí zhě liǎng rì tàn huái zhōng yìn zhāng shòu qí cóng zú yuē wǒ qiě sǐ ruò qiú jiàn dào yǐ cǐ shàng guān
"贼犹惜不杀，徙置舟中，觐不食者两日，探怀中印章授其从卒曰："我且死，若求间道以此上官。
zéi zhī qí wú jiàng yì hài zhī
"贼知其无降意，害之。
zhì sǐ gòu zéi shēng bù jué tóu shī jiāng zhōng shí nián sān shí wǔ
至死诟贼声不绝，投尸江中，时年三十五。
shì wén zèng tài cháng shǎo qīng lù qí zi sì rén qī liú bì zéi sǐ yú lín tóng zhuī fēng péng chéng jùn jūn jiā cì guān pèi
事闻，赠太常少卿，录其子四人，妻刘避贼死于林峒，追封彭城郡君，加赐冠帔。
yòu zèng xiū gǔ shàng shū gōng bù shì láng fēng xiū gǔ qī chén yǐng chuān jùn jūn
又赠修古尚书工部侍郎，封修古妻陈颍川郡君。
dāng zhì gāo zhī fǎn chéng lǐng nán wú bèi zhōu xiàn lì wǎng wǎng wàng fēng cuàn nì gù zéi suǒ xiàng zhé xià dú jìn yǔ kǒng zōng dàn zhào shī dàn néng yǐ sǐ shǒu
当智高之反，乘岭南无备，州县吏往往望风窜匿，故贼所向辄下，独觐与孔宗旦、赵师旦能以死守。
hòu tián yú ān fǔ guǎng nán nǎi wèi jìn lì miào fēng zhōu
后田瑜安抚广南，乃为觐立庙封州。
kǒng zōng dàn lǔ rén wèi yōng zhōu sī hù cān jūn
孔宗旦，鲁人，为邕州司户参军。
nóng zhì gāo wèi fǎn shí zhōu yǒu bái qì chū tíng zhōng jiāng shuǐ yì zōng dàn yǐ wéi bīng xiàng dù zhì gāo bì fǎn yǐ shū gào zhī zhōu chén gǒng gǒng bù tīng
侬智高未反时，州有白气出庭中，江水溢，宗旦以为兵象，度智高必反，以书告知州陈珙，珙不听。
hòu zhì gāo pò héng zhōu jí zài qí qīn wǎng guì zhōu yuē wú yǒu guān shǒu bù dé qù wú wéi jù sǐ yě
后智高破横州，即载其亲往桂州，曰："吾有官守，不得去，无为俱死也。
jì ér zhōu pò bèi zhí zéi yù rèn yǐ shì zōng dàn huà zéi qiě dà mà suì bèi hài
"既而州破被执，贼欲任以事，宗旦叱贼，且大骂，遂被害。
shǐ zōng dàn guān jīng dōng yǔ li shī dào xú chéng shàng tóng děng sì rén wèi jiān sī ěr mù hào wèi sì chēng rén duō è zhī qí hòu lì jié rú cǐ
始，宗旦官京东，与李师道、徐程、尚同等四人为监司耳目，号为"四瞠"，人多恶之，其后立节如此。
zhī yuán zhōu zǔ wú zé yǐ qí shì wén zèng tài zǐ zhōng yǔn
知袁州祖无择以其事闻，赠太子中允。
zhào shī dàn zì qián shū shū mì fù shǐ zhěn zhī cóng zǐ
赵师旦字潜叔，枢密副使稹之从子。
měi róng yí shēn cháng liù chǐ
美容仪，身长六尺。
shào nián pō shè shū shǐ yóu kè yì xíng míng zhī xué
少年颇涉书史，尤刻意刑名之学。
yòng zhěn yīn shì jiāng zuò jiān zhǔ bù lèi qiān níng hǎi jūn jié dù tuī guān
用稹荫，试将作监主簿，累迁宁海军节度推官。
zhī jiāng shān xiàn duàn zhì chū jǐ lì bù néng de mín yī qián qì wù dào shàng rén wú gǎn qǔ
知江山县，断治出己，吏不能得民一钱，弃物道上，人无敢取。
yǐ jiàn zhě gǎi dà lǐ sì chéng zhī péng chéng xiàn qiān tài zǐ yòu zàn shàn dài fū yí zhī kāng zhōu
以荐者改大理寺丞、知彭城县，迁太子右赞善大夫，移知康州。
nóng zhì gāo pò yōng zhōu shùn liú dōng xià shī dàn shǐ rén chān zéi hái bào yuē zhū zhōu shǒu jiē qì chéng zǒu yǐ
侬智高破邕州，顺流东下，师旦使人觇贼，还报曰："诸州守皆弃城走矣！
shī dàn huà yuē rǔ yì yù wú zǒu yǐ
"师旦叱曰："汝亦欲吾走矣。
nǎi dà suǒ de dié zhě sān rén zhǎn yǐ xùn
"乃大索，得谍者三人，斩以徇。
ér zéi yǐ báo chéng xià shī dàn zhǐ yǒu bīng sān bǎi kāi mén yíng zhàn shā shù shí rén
而贼已薄城下，师旦止有兵三百，开门迎战，杀数十人。
huì mù zéi shāo què shī dàn yǔ qí qī qǔ zhōu yìn pèi zhī shǐ fù qí zi yǐ nì yuē míng rì zéi bì dà zhì wú zhī bù dí rán bù kě yǐ qù ěr liú sǐ wú yì yě
会暮，贼稍却，师旦语其妻，取州印佩之，使负其子以匿，曰："明日贼必大至，吾知不敌，然不可以去，尔留，死无益也。
suì yǔ jiān yā mǎ guì bù shì zú gù shǒu zhōu chéng
"遂与监押马贵部士卒固守州城。
zhào guì shí guì bù néng shí shī dàn dú bǎo rú píng shí
召贵食，贵不能食，师旦独饱如平时；
zhì yè guì wò bù ān xí shī dàn jí wò nèi dà hān
至夜，贵卧不安席，师旦即卧内大鼾。
chí míng zéi gōng chéng yù jí zuǒ yòu qǐng shǎo bì shī dàn yuē zhàn sǐ yǔ lù sǐ hé rú
迟明，贼攻城愈急，左右请少避，师旦曰："战死与戮死何如？
zhòng jiē yuē yuàn wèi guó jiā sǐ
"众皆曰："愿为国家死。
zhì chéng pò wú yī rén táo zhě
"至城破无一人逃者。
shǐ jǐn yǔ guì jù hái jù táng ér zuò
矢尽，与贵俱还，据堂而坐。
zhì gāo huī bīng gǔ zào zhēng rù xié shī dàn shī dàn dà mà yuē è liáo cháo tíng fù ruò hé shì nǎi gǎn fǎn yá
智高麾兵鼓噪争入，胁师旦，师旦大骂曰："饿獠，朝廷负若何事，乃敢反邪！
tiān zǐ fā yī xiào bīng rǔ wú yí lèi yǐ
天子发一校兵，汝无遗类矣。
zhì gāo nù bìng guì hài zhī
"智高怒，并贵害之。
zéi jì qù zhōu rén wèi lì miào
贼既去，州人为立庙。
shì píng zèng guāng lù shǎo qīng cì qí mǔ wáng cháng ān xiàn tài jūn guān pèi lù qí zǐ dì bìng cóng zǐ sān rén
事平，赠光禄少卿，赐其母王长安县太君冠帔，录其子弟并从子三人。
shī dàn yù hài shí nián sì shí èr
师旦遇害时，年四十二。
jiù guò jiāng shān jiāng shān zhī rén yíng shī dàn sàng kū jì yú lù luò yì shù bǎi lǐ bù jué
柩过江山，江山之人迎师旦丧，哭祭于路，络绎数百里不绝。
tóng shí yǒu wáng cóng zhèng zhě yǐ dōng tóu gòng fèng guān gé mén zhī hòu yǔ nóng zhì gāo zhàn yú tài píng chǎng bèi zhí mà zéi bù yǐ zhì yǐ fèi tāng wò zhī zhōng bù qū ér sǐ
同时有王从政者，以东头供奉官、阁门祗候，与侬智高战于太平场，被执，骂贼不已，至以沸汤沃之，终不屈而死。
zèng xìn zhōu cì shǐ lù qí sūn èr rén
赠信州刺史，录其孙二人。
sū jiān zì xuān fu quán zhōu jìn jiāng rén
苏缄，字宣甫，泉州晋江人。
jǔ jìn shì diào guǎng zhōu nán hǎi zhǔ bù
举进士，调广州南海主簿。
zhōu lǐng fán bó měi shāng zhì zé zé guān yuè shí qí zī shāng jiē háo jiā dà xìng xí yǐ kè lǐ jiàn zhǔ zhě jiān yǐ xuǎn wǎng shāng fán shì zhé shēng jiē jiù xí jiān jí ér zhàng zhī
州领蕃舶，每商至，则择官阅实其赀，商皆豪家大姓，习以客礼见主者，缄以选往，商樊氏辄升阶就席，缄诘而杖之。
fán su yú zhōu zhōu zhào zé jiān jiān yuē zhǔ bù suī bēi yì guān yě shāng suī fù bù mín yě yì guān zhàng bù mín yǒu hé bù kě
樊诉于州，州召责缄，缄曰："主簿虽卑，邑官也，商虽富，部民也，邑官杖部民，有何不可？
zhōu bù néng jí
"州不能诘。
zài diào yáng wǔ wèi jù dào li náng tuó yú mín zéi cáo mò néng bǔ
再调阳武尉，剧盗李囊橐于民，贼曹莫能捕。
jiān fǎng de qí chù cuì zhòng dà suǒ huǒ páng shè yǐ pò zhī
缄访得其处，萃众大索，火旁舍以迫之。
li cóng zhōng yì chū jiān chí mǎ zhú zhǎn qí shǒu sòng fǔ
李从中逸出，缄驰马逐，斩其首送府。
fǔ yǐn gǔ chāng cháo jīng yuē rú zhě nǎi ěr qīng shēng yá
府尹贾昌朝惊曰："儒者乃尔轻生邪！
lèi qiān mì shū chéng zhī yīng zhōu
"累迁秘书丞，知英州。
nóng zhì gāo wéi guǎng jiān yuē guǎng wú dū fǔ yě qiě qù zhōu jìn jīn chéng wēi zài dàn mù ér bù wǎng jiù fēi yì yě
侬智高围广，缄曰："广，吾都府也，且去州近，今城危在旦暮而不往救，非义也。
jí mù shì shù qiān rén wěi yìn yú tí diǎn xíng yù bào kē yè xíng fù nàn qù guǎng èr shí lǐ zhǐ yíng
"即募士数千人，委印于提点刑狱鲍轲，夜行赴难，去广二十里止营。
guǎng rén huáng shī mì xiàn zéi zhōng wèi zhī móu zhǔ jiān qín zhǎn qí fù
广人黄师宓陷贼中，为之谋主，缄擒斩其父。
qún bù chěng bìng yuán wèi dào fù bǔ shā liù shí yú rén zhāo qí guà wù zhě liù qiān bā bǎi rén shǐ fù yè
群不逞并缘为盗，复捕杀六十余人，招其诖误者六千八百人，使复业。
zéi shì jū jiāng jiě qù jiān fēn bīng xiān è qí guī lù bù chá mù xuān sì shí lǐ
贼势沮，将解去，缄分兵先扼其归路，布槎木亘四十里。
zéi zhì bù dé qián nǎi rào chū shù shě dù jiāng yóu lián hè ér xi
贼至不得前，乃绕出数舍渡江，由连、贺而西。
jiān yǔ zéi zhàn cuī shāng shén zhòng jǐn de qí suǒ lüè wù
缄与贼战，摧伤甚众，尽得其所掠物。
shí zhū jiāng jiē ba dú jiān yǒu gōng rén zōng xǐ huàn wèi gòng bèi kù fù shǐ guǎng dōng dōu jiān guǎn yā liǎng lù bīng jiǎ qiǎn zhōng shǐ cì cháo yī jīn dài
时诸将皆罢，独缄有功，仁宗喜，换为供备库副使、广东都监，管押两路兵甲，遣中使赐朝衣、金带。
xí zéi zhì yōng dà jiàng chén shǔ yǐ shī lǜ zhū jiān yì biǎn fáng zhōu sī mǎ
袭贼至邕，大将陈曙以失律诛，缄亦贬房州司马。
fù zhù zuò zuǒ láng jiān yuè zhōu shuì shí yú nián shǐ hái fù shǐ
复著作佐郎，监越州税十余年，始还副使。
zhī lián zhōu wū duō máo zhú shù zú yáng xǐ zuì fén yíng yán shāo mín lú yīn chéng yǐ wèi qiè jiān lù zhī yú shì yòu zuò zhé tán zhōu dū jiān
知廉州，屋多茅竹，戍卒杨禧醉焚营，延烧民庐，因乘以为窃，缄戮之于市，又坐谪潭州都监。
wèi jǐ zhī dǐng zhōu
未几，知鼎州。
xī níng chū jìn rú jīng shǐ guǎng dōng líng xiá
熙宁初，进如京使、广东铃辖。
sì nián jiāo zhǐ móu rù kòu yǐ jiān wèi huáng chéng shǐ zhī yōng zhōu
四年，交阯谋入寇，以缄为皇城使知邕州。
jiān cì de shí yǐ shū dǐ zhī guì zhōu chén qǐ qǐ bù yǐ wéi yì
缄伺得实，以书抵知桂州沈起，起不以为意。
jí liú yí dài qǐ jiān zhì shū yú yí qǐng ba suǒ xíng shì
及刘彝代起，缄致书于彝，请罢所行事。
yí bù tīng fǎn yí wén zé jiān jǔ yì lìng wù de zhé yán
彝不听，反移文责缄沮议，令勿得辄言。
bā nián mán suì rù kòu zhòng hào bā wàn xiàn qīn lián pò yōng sì zhài
八年，蛮遂入寇，众号八万，陷钦、廉，破邕四砦。
jiān wén qí zhì yuè zhōu bīng dé èr qiān bā bǎi zhào liáo lì yǔ jùn rén zhī cái zhě shòu yǐ fāng lüè lēi bù duì shǐ fēn dì zì shǒu
缄闻其至，阅州兵得二千八百，召僚吏与郡人之材者，授以方略，勒部队，使分地自守。
mín jīng zhèn sì chū jiān xī chū guān tǎng jí sī cáng shì zhī yuē wú bīng xiè jì jù xù jù bù fá jīn zéi yǐ báo chéng yi gù shǒu yǐ chí wài yuán
民惊震四出，缄悉出官帑及私藏示之曰："吾兵械既具，蓄聚不乏，今贼已薄城，宜固守以迟外援。
ruò yī rén jǔ zú zé qún xīn yáo yǐ xìng tīng wú yán gǎn yuè yì zé nú lù rǔ
若一人举足，则群心摇矣，幸听吾言，敢越佚则孥戮汝。
yǒu dà xiào dí jī qián chū zhǎn yǐ xùn yóu shì shàng xià xié xī
"有大校翟绩潜出，斩以徇，由是上下胁息。
jiān zi zi yuán wèi guì zhōu sī hù yīn gōng shì xié qī zǐ lái shěng yù hái ér kòu zhì
缄子子元为桂州司户，因公事携妻子来省，欲还而寇至。
jiān niàn rén bù kě hù xiǎo bì yǐ jùn shǒu jiā chū chéng nǎi dú qiǎn zi yuán liú qí qī zǐ
缄念人不可户晓，必以郡守家出城，乃独遣子元，留其妻子。
xuǎn yǒng shì ná zhōu nì zhàn zhǎn mán qiú èr
选勇士拿舟逆战，斩蛮酋二。
yōng jì shòu wéi jiān zhòu yè xíng láo shì zú fā shén bì gōng shè zéi suǒ yì shén zhòng
邕既受围，缄昼夜行劳士卒，发神臂弓射贼，所殪甚众。
jiān chū qiú jiù yú liú yí yí qiǎn jiàng zhāng shǒu jié jiù zhī dòu liú bù jìn
缄初求救于刘彝，彝遣将张守节救之，逗遛不进。
jiān yòu yǐ là shū gào jí yú tí diǎn xíng yù sòng qiú qiú de shū jīng qì dū shǒu jié
缄又以蜡书告急于提点刑狱宋球，球得书惊泣，督守节。
shǒu jié huáng kǒng jù yí tún dà jiā lǐng huí bǎo kūn lún guān cù yù zéi bù jí zhèn jǔ jūn jiē fù
守节皇恐，遽移屯大夹岭，回保昆仑关，猝遇贼，不及阵，举军皆覆。
mán huò běi jūn zhī qí shàn gōng chéng dàn yǐ lì shǐ wèi yún tī yòu wèi gōng háo dòng zǐ méng yǐ huá bù jiān xī fén zhī
蛮获北军，知其善攻城，啖以利，使为云梯，又为攻濠洞子，蒙以华布，缄悉焚之。
mán jì yǐ qióng jiāng yǐn qù ér zhī wài yuán bù zhì huò jiào zéi náng tǔ fu chéng zhě qǐng kè gāo shù zhàng yǐ fù ér dēng chéng suì xiàn
蛮计已穷，将引去，而知外援不至，或教贼囊土傅城者，顷刻高数丈，蚁附而登，城遂陷。
jiān yóu lǐng shāng zú chí qí zhàn yù lì ér lì bù dí nǎi yuē wú yì bù sǐ zéi shǒu
缄犹领伤卒驰骑战愈厉，而力不敌，乃曰："吾义不死贼手。
jí hái zhōu zhì shā qí jiā sān shí liù rén cáng yú kǎn zòng huǒ zì fén
"亟还州治，杀其家三十六人，藏于坎，纵火自焚。
mán zhì qiú shī jiē bù dé tú jùn mín wǔ wàn yú rén lǜ bǎi rén wèi yī jī fán wǔ bǎi bā shí yú jī tuí sān zhōu chéng yǐ tián jiāng
蛮至，求尸皆不得，屠郡民五万余人，率百人为一积，凡五百八十余积，𬯎三州城以填江。
yōng bèi wéi sì shí èr rì liáng jǐn quán hé rén xī òu má shuǐ yǐ jì kě duō bìng xià lì xiāng zhěn jiè yǐ sǐ rán qì wú yī pàn zhě
邕被围四十二日，粮尽泉涸，人吸沤麻水以济渴，多病下痢，相枕借以死，然讫无一叛者。
jiān fèn chén qǐ liú yí zhì kòu yòu bù jiù huàn yù shàng shū lùn zhī
缄愤沈起、刘彝致寇，又不救患，欲上疏论之。
shǔ dào gěng bù tōng nǎi bǎng qí zuì yú shì jì cháo tíng de wén yān
属道梗不通，乃榜其罪于市，冀朝廷得闻焉。
shén zōng wén jiān sǐ jiē dào zèng fèng guó jūn jié dù shǐ shì yuē zhōng yǒng cì dū chéng jiǎ dì wǔ xiāng lǐ shàng tián shí qǐng tīng qí jiā zì zé
神宗闻缄死，嗟悼，赠奉国军节度使，谥曰忠勇，赐都城甲第五、乡里上田十顷，听其家自择。
yǐ zi yuán wèi xī tóu gòng fèng guān gé mén zhī hòu zhào duì wèi yuē yōng guǎn lài qīng fù shǒu yù tǎng rú qīn lián jí pò zé zéi chéng shèng bēn tū guì xiàng jiē bù dé bǎo yǐ
以子元为西头供奉官、阁门祗候，召对，谓曰："邕管赖卿父守御，傥如钦、廉即破，则贼乘胜奔突，桂、象皆不得保矣。
xī zhāng xún xǔ yuǎn yǐ suī yáng bì zhē jiāng huái jiào zhī qīng fù bù néng guò yě
昔张巡、许远以睢阳蔽遮江、淮，较之卿父，不能过也。
gǎi shòu diàn zhōng chéng tōng pàn yōng zhōu
"改授殿中丞，通判邕州。
cì zǐ zǐ míng zi zhèng sūn guǎng yuān zhí wēn yǔ jiān tóng sǐ jiē bāo zèng yān
次子子明、子正，孙广渊、直温，与缄同死，皆褒赠焉。
qǐ yǔ yí jiē zuò zhé guān
起与彝皆坐谪官。
jiān méi hòu jiāo rén móu kòu guì zhōu xíng shù shě qí zhòng jiàn dà bīng cóng běi lái hū yuē sū huáng chéng lǐng bīng lái bào yuàn
缄没后，交人谋寇桂州，行数舍，其众见大兵从北来，呼曰："苏皇城领兵来报怨。
jù ér yǐn guī
"惧而引归。
yōng rén wéi jiān lì cí yuán yòu zhōng cì é huái zhōng
邕人为缄立祠，元祐中赐额怀忠。
qín chuán xù jiāng níng rén
秦传序，江宁人。
chún huà wǔ nián chōng kuí xiá xún jiǎn shǐ
淳化五年，充夔峡巡检使。
li shùn zhī luàn zéi zhòng yǎn zhì fu kuí zhōu chéng xià chuán xù dū shì zú zhòu yè jù zhàn yīng chéng jì jiǔ wēi cù rì shén zhǎng lì jiē bēn cuàn tóu zéi
李顺之乱，贼众奄至，傅夔州城下，传序督士卒昼夜拒战，婴城既久，危蹙日甚，长吏皆奔窜投贼。
chuán xù wèi shì zú yuē wú wèi jiān jūn jìn sǐ jié yǐ shǒu chéng wú zhī zhí yě ān kě gǒu miǎn hu
传序谓士卒曰："吾为监军，尽死节以守城，吾之职也，安可苟免乎！
chéng zhōng fá shí chuán xù chū náng tuó fú wán jǐn shì jiǔ ròu yǐ kào shì zú wèi miǎn zhī zhòng jiē gǎn qì lì zhàn
"城中乏食，传序出囊橐服玩，尽市酒肉以犒士卒，慰勉之，众皆感泣力战。
chuán xù dù lì bù néng jù nǎi wèi là shū qiǎn rén jiān dào shàng yán chén jìn sǐ lì shì bù jiàng zéi
传序度力不能拒，乃为蜡书遣人间道上言："臣尽死力，誓不降贼。
chéng huài chuán xù fù huǒ sǐ
"城坏，传序赴火死。
chuán xù jiā jì jīng hú jiān zi shì sù xiá qiú fù shī nì sǐ
传序家寄荆湖间，子奭溯峡求父尸，溺死。
rén yǐ wéi fù sǐ yú zhōng zi sǐ yú xiào
人以为父死于忠，子死于孝。
zòu zhì tài zōng jiē cè jiǔ zhī lù chuán xù cì zǐ xù wèi diàn zhí yǐ qián shí wàn cì qí jiā
奏至，太宗嗟恻久之，录传序次子煦为殿直，以钱十万赐其家。
xù zú fù yǐ xù dì fǎng wèi sān bān fèng zhí
煦卒，复以煦弟昉为三班奉职。
zhān liáng chén zì yuán gōng mù zhōu fēn shuǐ rén
詹良臣，字元公，睦州分水人。
jǔ jìn shì bù dì yǐ ēn de guān diào jìn yún xiàn wèi
举进士不第，以恩得官，调缙云县尉。
fāng là qǐ qí dǎng hóng zài fàn chù zhōu shǒu èr jù qì chéng dùn
方腊起，其党洪再犯处州，守贰俱弃城遁。
yòu yǒu tā dào huò chéng fù zhě yòng xī nián hào piāo lüè jìn yún
又有他盗霍成富者，用腊年号，剽掠缙云。
liáng chén yuē bǔ dào wèi zhí yě zòng bù shèng gǎn ài sǐ hu
良臣曰："捕盗，尉职也，纵不胜，敢爱死乎？
lǜ gōng bīng shù shí rén chū yù zhī wèi suǒ zhí
"率弓兵数十人出御之，为所执。
chéng fù yòu shǐ jiàng liáng chén yuē rǔ bèi bù zhī qiú shēng gù yù jiàng wǒ yá
成富诱使降，良臣曰："汝辈不知求生，顾欲降我邪！
xī nián li shùn fǎn yú shǔ wáng lún fǎn yú huái nán wáng zé fǎn yú bèi zhōu shēn shǒu héng fēn qī zǐ yǔ tóng è wú shào zhǎng jiē zhū sǐ dàn mù guān jūn zhì rǔ ròu sì gǒu shǔ yǐ
昔年李顺反于蜀，王伦反于淮南，王则反于贝州，身首横分，妻子与同恶，无少长皆诛死，旦暮官军至，汝肉饲狗鼠矣。
zéi nù jī qí ròu shǐ zì dàn zhī
"贼怒，脔其肉，使自啖之。
liáng chén tǔ qiě mà zhì sǐ bù jué shēng jiàn zhě yǎn miàn liú tì shí nián qī shí èr
良臣吐且骂，至死不绝声，见者掩面流涕，时年七十二。
huī zōng wén ér shāng zhī zèng tōng zhí láng guān qí zǐ sūn èr rén
徽宗闻而伤之，赠通直郎，官其子孙二人。
jiāng zhòng míng tāi zhōu rén
江仲明，台州人。
xuān hé kòu luàn zài lǎo mǔ táo shān jiàn zhōng cù yù kòu yú dōng chéng zhī gāng bī shǐ jiù jiàng zhòng míng yì bù rǔ fèn qǐ mà zéi zú sǐ zhī chéng xiàng lǚ zé hào lěi yǐ wén
宣和寇乱，载老母逃山涧中，猝遇寇于东城之冈，逼使就降，仲明义不辱，奋起骂贼，卒死之，丞相吕赜浩诔以文。
yǒu jiǎng yù zhě zhōu zhī xiān jū rén yǒu wén xué
有蒋煜者，州之仙居人，有文学。
kòu yù qī yǐ nǚ yù jù zhī xié yǐ bài yì bù cóng kòu yuē wú lù rǔ yǐ
寇欲妻以女，煜拒之，胁以拜，亦不从，寇曰："吾戮汝矣！
yù shēn jǐng jiù rèn lì shēng bù jué ér sǐ
"煜伸颈就刃，詈声不绝而死。
li ruò shuǐ zì qīng qīng míng zhōu qǔ zhōu rén yuán míng ruò bīng
李若水，字清卿，洺州曲周人，元名若冰。
shàng shè dēng dì tiáo yuán chéng wèi píng yáng fǔ sī lù
他以上舍生登第，调任元城县尉、平阳府司录。
shì xué guān dì yī jǐ nán jiào shòu chú tài xué bó shì
试学官第一，济南教授，除太学博士。
cài jīng wǎn fù xiāng zi tāo yòng shì li bāng yàn bù píng yù xiè bìng qù
蔡京晚复相，子绦用事，李邦彦不平，欲谢病去。
ruò shuǐ wéi yán dà chén yǐ dào shì jūn bù kě zé zhǐ hú bù qǔ jué shàng qián shǐ qù jiù zhī yì bào yú tiān xià
若水为言："大臣以道事君，不可则止，胡不取决上前，使去就之义，暴于天下。
gù kě mò mò tuō jí ér tuì shǐ tiān xià yǒu bàn shí zhī jī yá
顾可默默托疾而退，使天下有伴食之讥邪？
yòu yán jī dù yǐ jiǔ zhì lǐ wéi nán
"又言："积蠹已久，致理惟难。
jiàn cái sǔn ér bāng yòng wèi fēng shěng kē yáo ér mín lì yóu kùn quán guì yì ér yì héng shì liú làn ér mò chéng
建裁损而邦用未丰，省科徭而民力犹困，权贵抑而益横，仕流滥而莫澄。
zhèng yi zhì yì qiú xián jiě tà dài shì cǎi qí cùn cháng yuǎn jiàn yǐ xìng zhì gōng
正宜置驿求贤，解榻待士，采其寸长远见，以兴治功。
fán shí shù duān jiē shēn zhōng shí bìng bāng yàn bú yuè
"凡十数端，皆深中时病，邦彦不悦。
jìng kāng yuán nián wèi tài xué bó shì
靖康元年，为太学博士。
kāi fǔ yí tóng sān sī gāo qiú sǐ gù shì tiān zǐ dāng guà fú jǔ āi ruò shuǐ yán qiú yǐ xìng chén liè jī xiǎn wèi bài huài jūn zhèng jīn rén cháng qū qí zuì dāng yǔ tóng guàn děng
开府仪同三司高俅死，故事，天子当挂服举哀，若水言："俅以幸臣躐跻显位，败坏军政，金人长驱，其罪当与童贯等。
de quán shǒu lǐng yǐ méi shàng dāng zhuī xuē guān zhì shì yǔ zhòng qì
得全首领以没，尚当追削官秩，示与众弃；
ér yǒu sī xún cháng xí gù yù jiā rù lǐ fēi suǒ yǐ jìng gōng yì yě
而有司循常习故，欲加缛礼，非所以靖公议也。
zhāng zài shàng nǎi zhǐ
"章再上，乃止。
qīn zōng jiāng qiǎn shǐ zhì jīn guó yì yǐ fù rù shú sān zhèn zhào jǔ kě shǐ zhě ruò shuǐ zài xuǎn zhòng
钦宗将遣使至金国，议以赋入赎三镇，诏举可使者，若水在选中。
zhào duì cì jīn míng qiān zhù zuò zuǒ láng
召对，赐今名，迁著作佐郎。
wèi shǐ jiàn zhān hǎn yú yún zhōng
为使，见粘罕于云中。
cái guī bīng yǐ nán xià fù jiǎ huī yóu gé xué shì fù féng xiè yǐ wǎng
才归，兵已南下，复假徽猷阁学士，副冯澥以往。
fu cì zhōng mù shǒu hé bīng xiāng jīng yǐ jīn bīng zhì zuǒ yòu móu qǔ jiàn dào qù xiè wèn hé rú
甫次中牟，守河兵相惊以金兵至，左右谋取间道去，澥问"何如"？
ruò shuǐ yuē shù zú wèi dí ér kuì nài hé xiào zhī jīn zhèng yǒu sǐ ěr
若水曰："戍卒畏敌而溃，奈何效之，今正有死耳。
lìng gǎn yán tuì zhě zhǎn zhòng nǎi dìng
"令敢言退者斩，众乃定。
jì xíng dié jù zòu yán hé yì bì bù kě xié yi shēn chì shǒu bèi
既行，叠具奏，言和议必不可谐，宜申饬守备。
zhì huái zhōu yù guǎn bàn xiāo qìng xié yǔ jù hái
至怀州，遇馆伴萧庆，挟与俱还。
jí dōu mén jū zhī yú chōng xū guān dú lìng qìng xiè rù
及都门，拘之于冲虚观，独令庆、澥入。
jì suǒ yì duō bù cóng zhān hǎn jí gōng chéng ruò shuǐ rù jiàn dì dào qí yǔ dì mìng hé xī mù xíng
既所议多不从，粘罕急攻城，若水入见帝，道其语，帝命何｛卤木｝行。
zhuō hái yán èr rén yù yǔ shàng huáng xiāng jiàn dì yuē zhèn dāng wǎng
桌还，言二人欲与上皇相见，帝曰："朕当往。
míng rì xìng jīn yíng guò xìn ér guī
"明日幸金营，过信而归。
zhuó ruò shuǐ lǐ bù shàng shū gù cí
擢若水礼部尚书，固辞。
dì yuē xué shì yǔ shàng shū tóng bān hé bì cí
帝曰："学士与尚书同班，何必辞。
qǐng bù yǐ gǎi lì bù shì láng
"请不已，改吏部侍郎。
èr nián jīn rén zài yāo dì chū jiāo dì shū yǒu nán sè ruò shuǐ yǐ wéi wú tā lǜ hù cóng yǐ xíng
二年，金人再邀帝出郊，帝殊有难色，若水以为无他虑，扈从以行。
jīn rén jì zhōng biàn bī dì yì fú ruò shuǐ bào chí ér kū dǐ jīn rén wèi gǒu bèi
金人计中变，逼帝易服，若水抱持而哭，诋金人为狗辈。
jīn rén yè chū jī zhī bài miàn qì jié pū de zhòng jiē sàn liú tiě qí shù shí shǒu shì
金人曳出，击之败面，气结仆地，众皆散，留铁骑数十守视。
zhān hǎn lìng yuē bì shǐ li shì láng wú yàng
粘罕令曰："必使李侍郎无恙。
ruò shuǐ jué bù shí huò miǎn zhī yuē shì wú kě wèi zhě gōng zuó suī yán guó xiāng wú nù xīn jīn rì shùn cóng míng rì fù guì yǐ
"若水绝不食，或勉之曰："事无可为者，公昨虽言，国相无怒心，今日顺从，明日富贵矣。
ruò shuǐ tàn yuē tiān wú èr rì ruò shuǐ níng yǒu èr zhǔ zāi
"若水叹曰："天无二日，若水宁有二主哉！
qí pū yì lái wèi jiě yuē gōng fù mǔ chūn qiū gāo ruò shǎo qū jì dé yī guī jìn
"其仆亦来慰解曰："公父母春秋高，若少屈，冀得一归觐。
ruò shuǐ huà zhī yuē wú bù fù gù jiā yǐ
"若水叱之曰："吾不复顾家矣！
zhōng chén shì jūn yǒu sǐ wú èr
忠臣事君，有死无二。
rán wú qīn lǎo rǔ guī wù jù yán lìng xiōng dì xú yán zhī kě yě
然吾亲老，汝归勿遽言，令兄弟徐言之可也。
hòu xún rì zhān hǎn zhào jì shì qiě wèn bù kěn lì yì xìng zhuàng
后旬日，粘罕召计事，且问不肯立异姓状。
ruò shuǐ yuē shàng huáng wéi shēng líng jì zuì jǐ nèi chán zhǔ shàng rén xiào cí jiǎn wèi yǒu guò xíng qǐ yi qīng yì fèi lì
若水曰："上皇为生灵计，罪己内禅，主上仁孝慈俭，未有过行，岂宜轻议废立？
zhān hǎn zhǐ sòng cháo shī xìn ruò shuǐ yuē ruò yǐ shī xìn wèi guò gōng qí yóu yě
"粘罕指宋朝失信，若水曰："若以失信为过，公其尤也。
lì shǔ qí wǔ shì yuē rǔ wèi fēng shǐ cháng shé zhēn yī jù zéi miè wáng wú rì yǐ
"历数其五事曰："汝为封豕长蛇，真一剧贼，灭亡无日矣。
zhān hǎn lìng yōng zhī qù fǎn gù mà yì shén
"粘罕令拥之去，反顾骂益甚。
zhì jiāo tán xià wèi qí pū xiè níng yuē wǒ wèi guó sǐ zhí ěr nài bìng lèi ruò shǔ hé
至郊坛下，谓其仆谢宁曰："我为国死，职耳，奈并累若属何！
yòu mà bù jué kǒu jiān jūn zhě wō pò qí chún xùn xuè mà yù qiè zhì yǐ rèn liè jǐng duàn shé ér sǐ nián sān shí wǔ
"又骂不绝口，监军者挝破其唇，噀血骂愈切，至以刃裂颈断舌而死，年三十五。
níng de guī jù yán qí zhuàng
宁得归，具言其状。
gāo zōng jí wèi xià zhào yuē ruò shuǐ zhōng yì zhī jié wú yǔ bǐ lún dá yú zhèn wén wèi zhī tì qì
高宗即位，下诏曰："若水忠义之节，无与比伦，达于朕闻，为之涕泣。
tè zèng guān wén diàn xué shì shì yuē zhōng mǐn
"特赠观文殿学士，谥曰忠愍。
sǐ hòu yǒu zì běi fāng táo guī zhě yún jīn rén xiāng yǔ yán liáo guó zhī wáng sǐ yì zhě shí shù nán cháo wéi li shì láng yī rén
死后有自北方逃归者云："金人相与言，'辽国之亡，死义者十数，南朝惟李侍郎一人'。
lín sǐ wú bù sè wèi gē shī zú yuē jiǎo shǒu wèn tiān xī tiān zú wú yán zhōng chén xiào sǐ xī sǐ yì hé qiān
临死无怖色，为歌诗卒，曰：'矫首问天兮，天卒无言，忠臣效死兮，死亦何愆？
wén zhě bēi zhī
'闻者悲之。
liú gé zì zhòng yǎn jiàn zhōu chóng ān rén
刘韐，字仲偃，建州崇安人。
dì jìn shì diào fēng chéng wèi lǒng chéng lìng
第进士，调丰城尉、陇城令。
wáng hòu zhèn xī zhōu pì dí dào lìng tí jǔ shǎn xī píng huò sī
王厚镇熙州，辟狄道令，提举陕西平货司。
hé huáng bīng tún duō shí bù jì gé yán zhì qiú zhǎng chū jīn bó cóng yì sù jiù yǐ xiǎng jūn gōng sī biàn zhī
河、湟兵屯多，食不继，韐延致酋长，出金帛从易粟，就以饷军，公私便之。
suì wèi zhuǎn yùn shǐ zhuó zhōng dài fū jí yīng diàn xiū zhuàn
遂为转运使，擢中大夫、集英殿修撰。
liú fǎ sǐ xià rén gōng zhèn wǔ
刘法死，夏人攻震武。
gé shè shuài fū yán chū qí bīng dǎo zhī jiě qí wéi
韐摄帅鄜延，出奇兵捣之，解其围。
xià rén lái yán yuàn nà kuǎn xiè zuì jiē yǐ wéi zhà
夏人来言，愿纳款谢罪，皆以为诈。
gé yuē bīng xìng lěi nián zhōng guó shàng bù zhī kuàng xiǎo bāng hu
韐曰："兵兴累年，中国尚不支，况小邦乎？
bǐ suī xīn shèng qí zhòng yì pí jù wú zài jǔ gù kuǎn fù yǐ tú zì ān cǐ qíng shí yě
彼虽新胜，其众亦疲，惧吾再举，故款附以图自安，此情实也。
mì shū yǐ wén zhào xǔ zhī
"密疏以闻，诏许之。
xià shǐ qiān qī bù zhì zhū jiāng yán xià guǒ zhà qǐng huì bīng chéng zhī
夏使愆期不至，诸将言夏果诈，请会兵乘之。
gé yuē yuè jìng yuē huì róng yǒu tā gù
韐曰："越境约会，容有他故。
huì zài qǐng zhě zhì gé jiè yuē cháo tíng fāng shì tǎo fá wú wèi rǔ qǐng wú ruò yì shí yāo suì bì yì jiāng chǎng yǐ qǔ wēi nù
"会再请者至，韐戒曰："朝廷方事讨伐，吾为汝请，毋若异时邀岁币，轶疆场，以取威怒。
xià rén tīng mìng xī biān zì shì suì ān
"夏人听命，西边自是遂安。
gé qiú dōng guī bài huī yóu gé dài zhì tí jǔ chóng fú gōng
韐求东归，拜徽猷阁待制，提举崇福宫。
qǐ zhī yuè zhōu jiàn hú wèi mín qīn gēng guān yīn shōu qí zū suì èr wàn hú
起知越州，鉴湖为民侵耕，官因收其租，岁二万斛。
zhèng hé jiān hé yǐ wéi tián yǎn zhì liù bèi lì zhōng gōng yìng fèng zū tài zhòng ér dū suǒ yán duō táo qù
政和间，涸以为田，衍至六倍，隶中宫应奉，租太重而督索严，多逃去。
qián lēi lín wǔ qǔ cháng mín gào bìng gé qǐng ér juān zhī
前勒邻伍取偿，民告病，韐请而蠲之。
fāng là xiàn qú wù yuè dà zhèn guān lì xī dùn huò jù zhōu qǐng xíng
方腊陷衢、婺，越大震，官吏悉遁，或具舟请行。
gé yuē wú wèi jùn shǒu dāng yǔ chéng cún wáng
韐曰："吾为郡守，当与城存亡。
bù wéi dòng yì lì zhàn shǒu bèi
"不为动，益厉战守备。
kòu zhì chéng xià jī bài zhī bài shù gǔ diàn zhí xué shì zhào wèi hé běi hé dōng xuān fǔ cān móu guān
寇至城下，击败之，拜述古殿直学士，召为河北、河东宣抚参谋官。
shí biān chén yán yàn mín sī nèi fù tóng guàn cài yōu fāng chū shī ér zhǒng shī dào zhī jūn kuì
时边臣言，燕民思内附，童贯、蔡攸方出师，而种师道之军溃。
gé yì jǐng bào bù shí jiàn shī dào jì shì
韐意警报不实，见师道计事。
shī dào yuē qì dān bīng shì shàng shèng ér yàn rén wèi yǒu yīng zhě kǒng biān chén dàn màn wù guó shì
师道曰："契丹兵势尚盛，而燕人未有应者，恐边臣诞谩误国事。
gé jí chí bái guàn yōu qǐng bān shī
"韐即驰白贯、攸，请班师。
yòu lùn yàn jì bù kě de zhèng shǐ de zhī tún bīng qiǎn xiǎng jīng fèi wú yì bì zhòng kùn zhōng guó
又论燕蓟不可得，正使得之，屯兵遣饷，经费无艺，必重困中国。
hái cì mò zhōu huì guō yào shī yǐ zhuō zhōu jiàng róng chē zài jià yǐ gé yì yì xǐ zhī zhēn dìng fǔ
还次莫州，会郭药师以涿州降，戎车再驾，以韐议异，徙知真定府。
yào shī rù cháo gé mì zòu qǐ liú zhī bù bào
药师入朝，韐密奏乞留之，不报。
xǐ zhī jiàn zhōu gǎi fú zhōu jiā yán kāng diàn xué shì
徙知建州，改福州，加延康殿学士。
huò yán qí guò quē shí jiàn yù shǐ zhōng chéng yǒu suǒ qǐng suì ba
或言其过阙时，见御史中丞有所请，遂罢。
qǐ zhī jīng nán hé běi dào qǐ fù yǐ shǒu zhēn dìng
起知荆南，河北盗起，复以守真定。
shǒu zéi chái hóng běn fù shì bù kān zhēng liǎn jù zhòng piāo duó shā xún wèi tǒng zhì guān yì zhàn sǐ
首贼柴宏本富室，不堪征敛，聚众剽夺，杀巡尉，统制官亦战死。
gé dān qí fù zhèn qiǎn zhāo zhī hóng zhì fú zuì
韐单骑赴镇，遣招之，宏至服罪。
gé yǐn zhī jiǔ qǐng yǐ guān zòng qí dǎng hái tián lǐ yí lù suì píng
韐饮之酒，请以官，纵其党还田里，一路遂平。
yào shī qǐng mǎ zhào jǐn yǐ hé běi zhàn mǎ yǔ zhī bù zú yòu fù zhū mín
药师请马，诏尽以河北战马与之，不足，又赋诸民。
gé yuē kōng nèi jùn zǎng jùn fù yī xiáng jiàng fēi jì yě
韐曰："空内郡驵骏，付一降将，非计也。
zòu zhǐ zhī
"奏止之。
jīn rén yǐ móu nán mù cháo tíng fāng cóng zhī qiú yún zhōng de
金人已谋南牧，朝廷方从之求云中地。
gé dié de shí jí yǐ wén qiě yīn zhì chéng shǒu yǐ dài biàn
韐谍得实，急以闻，且阴治城守以待变。
shì dōng jīn bīng dǐ chéng xià zhī yǒu bèi liú bīng qí páng cháng qū nèi xiàng
是冬，金兵抵城下，知有备，留兵其旁，长驱内向。
jí hái zhì tī chōng shè wéi shì yù gōng jī gé fā qiáng nú shè zhī jīn rén zhī bù kě xié nǎi tuì
及还，治梯冲设围，示欲攻击，韐发强驽射之，金人知不可胁，乃退。
zì jīn bīng zhī lái zhū jùn jiē sài mén mín zuò kùn gé dú zòng qiáo mù rú píng rì yǐ shí qǐ bì
自金兵之来，诸郡皆塞门，民坐困，韐独纵樵牧如平日，以时启闭。
qīn zōng shàn zhī bài zī zhèng diàn xué shì
钦宗善之，拜资政殿学士。
shí yǐ xǔ gē dì lù jīn rén ér yì zhě chéng shì mín zhī fèn fù yì zhuī niè gé yǐ jí zhàn wèi fēi
时已许割地赂金人，而议者乘士民之愤，复议追蹑，韐以亟战为非。
shì shí zhū jiāng jiù tài yuán zhǒng shī zhōng yáo gǔ bài
是时，诸将救太原，种师中、姚古败。
yǐ gé wèi xuān fǔ fù shǐ zhì liáo zhōu zhāo jí jiū mù de bīng sì wàn rén yǔ jiě qián zhé kě qiú yuē qī jù jìn liǎng rén yòu jì bài
以韐为宣抚副使，至辽州，招集纠募，得兵四万人，与解潜、折可求约期俱进，两人又继败。
chū gé qiǎn bié jiāng gǔ qióng zì dài zhōu chū dí bèi qiě xǔ yì jūn yǐ jué lù de shǒu lǐng shù shí
初，韐遣别将贾琼自代州出敌背，且许义军以爵禄，得首领数十。
jì fù wǔ tái ér qián kě qiú bài wén suì bù guǒ jìn
既复五台，而潜、可求败闻，遂不果进。
tài yuán xiàn zhào rù jìn wèi jīng chéng sì bì shǒu yù shǐ zǎi xiàng jū ba zhī
太原陷，召入觐，为京城四壁守御使，宰相沮罢之。
jīng chéng bù shǒu shǐ qiǎn shǐ jīn yíng jīn rén mìng pú yè hán zhèng guǎn zhī sēng shè
京城不守，始遣使金营，金人命仆射韩正馆之僧舍。
zhèng yuē guó xiāng zhī jūn jīn yòng jūn yǐ
正曰："国相知君，今用君矣。
gé yuē tōu shēng yǐ shì èr xìng yǒu sǐ bù wéi yě
"韐曰："偷生以事二姓，有死，不为也。
zhèng yuē jūn zhōng yì lì yì xìng yù yǐ jūn wèi zhèng dài dé yǐ jiā shǔ xíng yǔ qí tú sǐ bù ruò běi qù qǔ fù guì
"正曰："军中议立异姓，欲以君为正代，得以家属行，与其徒死，不若北去取富贵。
gé yǎng tiān dà hū yuē yǒu shì hu
"韐仰天大呼曰："有是乎！
guī shū piàn zhǐ yuē jīn rén bù yǐ yǔ wèi yǒu zuì ér yǐ yǔ wèi kě yòng
"归书片纸曰："金人不以予为有罪，而以予为可用。
fu zhēn nǚ bù shì èr fu zhōng chén bù shì liǎng jūn
夫贞女不事二夫，忠臣不事两君；
kuàng zhǔ yōu chén rǔ zhǔ rǔ chén sǐ yǐ shùn wèi zhèng zhě qiè fù zhī dào cǐ yǔ suǒ yǐ bì sǐ yě
况主忧臣辱，主辱臣死，以顺为正者，妾妇之道，此予所以必死也。
shǐ qīn xìn chí guī bào zhū zǐ
"使亲信持归报诸子。
jí mù yù gēng yī zhuó zhī jiǔ ér yì
即沐浴更衣，酌卮酒而缢。
yàn rén tàn qí zhōng yì zhī sì xi gāng shàng biàn tí chuāng bì shi qí chù
燕人叹其忠，瘗之寺西冈上，遍题窗壁，识其处。
fán bā shí rì nǎi jiù liàn yán sè rú shēng
凡八十日乃就殓，颜色如生。
jiàn yán yuán nián zèng zī zhèng diàn dà xué shì hòu shì yuē zhōng xiǎn
建炎元年，赠资政殿大学士，后谥曰忠显。
gé zhuāng zhòng kuān hòu yú rén jiāo ruò yǒu wèi zhě
韐庄重宽厚，与人交，若有畏者；
zhì lín dà shì zé yì rán bù kě huí duó
至临大事则毅然不可回夺。
chū zài xī zhōu wèi tóng guàn suǒ zhī gù shǒu wěi yù qí jūn shì jí yǐ zhōng sǐ lùn zhě bù fù duǎn qí qián shī yún
初在西州为童贯所知，故首尾预其军事，及以忠死，论者不复短其前失云。
zi zǐ yǔ sūn gǒng zì yǒu chuán
子子羽、孙珙，自有传。
fu chá zì gōng huì mèng zhōu jì yuán rén zhōng shū shì láng yáo shù cóng sūn yě
傅察，字公晦，孟州济源人，中书侍郎尧俞从孙也。
nián shí bā dēng jìn shì dì
年十八，登进士第。
cài jīng zài xiàng wèi wén qí míng qiǎn zi tiáo wǎng jiàn jiāng qī yǐ nǚ jù fú dá
蔡京在相位，闻其名，遣子鯈往见，将妻以女，拒弗答。
diào qīng zhōu sī fǎ cān jūn lì yǒng píng zī chuān chéng rù wèi tài cháng bó shì qiān bīng bù lì bù yuán wài láng
调青州司法参军，历永平、淄川丞，入为太常博士，迁兵部、吏部员外郎。
xuān hé qī nián shí yuè jiē bàn jīn guó hè zhèng dàn shǐ
宣和七年十月，接伴金国贺正旦使。
shì shí jīn jiāng yū méng ér cháo tíng wèi zhī zhī yě
是时，金将渝盟，而朝廷未之知也。
chá zhì yàn wén jīn rén rù kòu huò quàn wú jù xíng
察至燕，闻金人入寇，或劝毋遽行。
chá yuē shòu shǐ yǐ chū wén nán ér zhǐ ruò jūn mìng hé
察曰："受使以出，闻难而止，若君命何。
suì zhì hán chéng zhèn
"遂至韩城镇。
shǐ rén bù lái jū shù rì jīn shù shí qí chí rù guǎn qiáng zhī shàng mǎ xíng cì jìng shàng chá jué yǒu biàn bù kěn jìn yuē yà shǐ rén gù lì zhǐ cǐ
使人不来，居数日，金数十骑驰入馆，强之上马，行次境上，察觉有变，不肯进，曰："迓使人，故例止此。
jīn rén zhé yì qí yù zhě yōng zhī dōng běi qù xíng bǎi lǐ xǔ yù suǒ wèi èr tài zǐ wò lí bù zhě lǐng bīng zhì yì dào shǐ bài
"金人辄易其驭者，拥之东北去，行百里许，遇所谓二太子斡离不者领兵至驿道，使拜。
chá yuē wú ruò fèng shǐ dà guó jiàn guó zhǔ dāng zhì jìng jīn lái yíng kè ér xié wǒ zhì cǐ
察曰："吾若奉使大国，见国主当致敬，今来迎客而胁我至此！
yòu zhǐ lìng jiàn tài zǐ tài zǐ suī guì rén chén yě dāng yǐ bīn lǐ jiàn hé bài wèi
又止令见太子，太子虽贵人，臣也，当以宾礼见，何拜为？
wò lí bù nù yuē wú xīng shī nán xiàng hé shǐ zhī chēng
"斡离不怒曰："吾兴师南向，何使之称？
fán rǔ guó dé shī wèi wǒ dào zhī fǒu zé sǐ
凡汝国得失，为我道之，否则死。
chá yuē zhǔ shàng rén shèng yǔ dà guó jiǎng hǎo xìn shǐ wǎng lái xiàng bèi xiāng wàng wèi yǒu shī dé
"察曰："主上仁圣，与大国讲好，信使往来，项背相望，未有失德。
tài zǐ gàn méng ér dòng yì yù hé wéi
太子干盟而动，意欲何为？
hái cháo dāng jù zòu
还朝当具奏。
wò lí bù yuē ěr shàng yù hái cháo yá
"斡离不曰："尔尚欲还朝邪！
zuǒ yòu cù shǐ bài bái rèn rú lín huò zuó zhī fú dì yī mèi diān dǎo yù zhí lì bù gù fǎn fù lùn biàn
"左右促使拜，白刃如林，或捽之伏地，衣袂颠倒，愈植立不顾，反复论辨。
wò lí bù yuē ěr jīn bù bài hòu rì suī yù bài kě de yá
斡离不曰："尔今不拜，后日虽欲拜，可得邪！
huī lìng qù
"麾令去。
chá zhī bù miǎn wèi guān shǔ hóu yàn děng yuē wǒ sǐ bì yǐ wǒ fù mǔ sù ài wǒ wén zhī bì dà qi
察知不免，谓官属侯彦等曰："我死必矣，我父母素爱我，闻之必大戚。
ruò wàn yī tuō xìng jì wú yán gào wú qīn shǐ zhī wǒ sǐ guó shǎo shū qí wáng qióng zhī bēi yě
若万一脱，幸记吾言，告吾亲，使知我死国，少纾其亡穷之悲也。
zhòng jiē qì
"众皆泣。
shì xī gé jué bù fù jiàn
是夕隔绝，不复见。
jīn bīng zhì yàn yàn děng mì fǎng cún wáng yuē shǐ chén bù bài tài zǐ zuó guō yào shī zhàn shèng yǒu xǐ sè tài zǐ lǜ qí jié qǔ qiě xián wǎng fèn shā zhī yǐ
金兵至燕，彦等密访存亡，曰："使臣不拜太子，昨郭药师战胜有喜色，太子虑其劫取，且衔往忿，杀之矣。
jiàng guān wǔ hàn yīng shi qí shī fén zhī guǒ qí gǔ mìng hǔ yì zú shā lì fù yǐ guī
"将官武汉英识其尸，焚之，裹其骨，命虎翼卒沙立负以归。
lì zhì zhuō zhōu jīn rén de ér xì zhū tǔ shì fán liǎng yuè
立至涿州，金人得而系诸土室，凡两月。
cì shǒu zhě dài huǐ yuán chū guī yǐ gǔ fù qí jiā
伺守者怠，毁垣出，归以骨付其家。
fù shǐ jiǎng è jí yàn bèi guī jiē néng dào chá bù qū zhuàng zèng huī yóu gé dài zhì
副使蒋噩及彦辈归，皆能道察不屈状，赠徽猷阁待制。
chá zì yòu shì xué tóng bèi huò yāo yǔ yú xī bù kěn jiù
察自幼嗜学，同辈或邀与娱嬉，不肯就。
wéi wén wēn lì yǒu diǎn cái
为文温丽有典裁。
píng jū xún xún rán wú xǐ yùn sè yù shì ruò wú suǒ kě fǒu fēi qí yì zú rán bù kě fàn
平居恂恂然，无喜愠色，遇事若无所可否，非其意，崒然不可犯。
tián yú shì lì zài jīng shī gù rén dǐng guì hǎn zhì qí mén jiān yī jiàn hán wēn tán xiào ér yǐ
恬于势利，在京师，故人鼎贵，罕至其门，间一见，寒温谈笑而已。
jí cāng cù xùn yì luò luò rú cǐ wén zhě āi ér zhuàng zhī shí nián sān shí qī
及仓卒徇义，荦荦如此，闻者哀而壮之，时年三十七。
qián dào zhōng cì shì yuē zhōng sù
乾道中，赐谥曰忠肃。
yáng zhèn zì zi fā dài zhōu guō rén
杨震，字子发，代州崞人。
yǐ gōng mǎ jué lún wèi ān biān xún jiǎn
以弓马绝伦为安边巡检。
hé dōng jūn zhēng zāng dǐ hé dí jù shān wèi chéng xià kàn guān jūn zhū jiāng hé bīng chéng xià zhèn lǜ zhuàng shì bá jiàn xiān dēng zhǎn shù bǎi jí zhòng chéng shèng píng zhī shàng gōng dì yī
河东军征臧底河，敌据山为城，下瞰官军，诸将合兵城下，震率壮士拔剑先登，斩数百级，众乘胜平之，上功第一。
cóng zhé kě cún tǎo fāng là zì zhè dōng zhuǎn jī zhì sān jiè zhèn zhǎn shǒu bā qiān jí
从折可存讨方腊，自浙东转击至三界镇，斩首八千级。
zhuī xí zhì huáng yán zéi shuài lǚ shī náng è duàn tóu zhī xiǎn jù shǒu xià shí sì jī lěi rì bù dé jìn
追袭至黄岩，贼帅吕师囊扼断头之险拒守，下石肆击，累日不得进。
kě cún wèn jì zhèn qǐng yǐ qīng bīng yuán shān bèi shàng píng gāo gǔ zào fā shǐ shí zéi jīng zǒu yǐ fù zòng huǒ zì wèi
可存问计，震请以轻兵缘山背上，凭高鼓噪发矢石，贼惊走，已复纵火自卫。
zhèn shēn bèi zhòng kǎi yǔ huī xià lǚ huǒ tū rù shēng de shī náng jí shā shǒu lǐng sān shí rén jìn zhì wǔ děng
震身被重铠，与麾下履火突入，生得师囊，及杀首领三十人，进秩五等。
hái zhī lín zhōu jiàn níng zhài
还知麟州建宁砦。
chū qì dān zhī wáng qí jiāng xiǎo jū gé lù xi bēn zhāo hé zá qiāng shí yú wàn pò fēng zhōu gōng lín fǔ zhū chéng guō
初，契丹之亡，其将小鞠〈革录〉西奔，招合杂羌十余万，破丰州，攻麟府诸城郭。
zhèn fù zōng mǐn lǐng běn dào bīng mǎ lǚ cuī bài zhī fú qí fù mǔ qī zǐ
震父宗闵领本道兵马屡摧败之，俘其父母妻子。
jìng kāng yuán nián shí yuè tài yuán xiàn jū gé lù qū yōu jì pàn zú yǔ xià rén xī rén wéi jiàn níng kòu bì yǔ zhèn yuē rǔ fù duó wǒ jū pò wǒ bīng yǎn wǒ gǔ ròu wǒ rěn sǐ dào jīn jí jǔ chéng jiàng dāng quán rǔ qū mìng
靖康元年十月，太原陷，鞠〈革录〉驱幽蓟叛卒与夏人奚人围建宁，扣壁语震曰："汝父夺我居，破我兵，掩我骨肉，我忍死到今，急举城降，当全汝躯命。
shí chéng zhōng shǒu bīng bù mǎn bǎi zhèn yǔ zhàn shì yuē zhǎn yī jí shǎng ruò gān guān tǎng jié jì yǐ jiā rén fú ěr lì shì gǎn jī zì fèn
"时城中守兵不满百，震与战士约，斩一级赏若干，官帑竭，继以家人服珥，吏士感激自奋。
yuè xún shǐ jìn lì fá chéng bù shǒu yǔ zi jū zhōng zhí zhōng lì zhàn méi gē mén jù sàng wéi zhǎng zǐ cún zhōng cóng zhēng hé běi dú miǎn
越旬，矢尽力乏，城不守，与子居中、执中力战没，合门俱丧，唯长子存中从征河北独免。
míng nián zōng mǐn yì sǐ shì yú cháng ān
明年，宗闵亦死事于长安。
zhèn shí nián sì shí sì
震时年四十四。
jiàn yán èr nián zhào zèng wǔ jīng láng
建炎二年，诏赠武经郎。
cún zhōng guì qǐng yú cháo shì yuē gōng yì
存中贵，请于朝，谥曰恭毅。
zhāng kè jiǎn zì dé xiáng shì zhōng qí zēng sūn yě
张克戬，字德祥，侍中耆曾孙也。
dì jìn shì lì hé jiān lìng zhī wú xiàn
第进士，历河间令，知吴县。
wú wèi zhè jù yì mín xǐ zhēng dà xìng hù shì chí guān fǔ
吴为浙剧邑，民喜争，大姓怙势持官府。
wèi lìng zhě zhǒng gù yì shǒu wu wèi bù shēng shì xìng de qù ér yǐ
为令者踵故抑首，务为不生事、幸得去而已。
kè jiǎn yī cái yǐ fǎ jiān huá bǐng qì shǐ zhě yǐ zhuàng wén zhào bài wèi wèi chéng
克戬一裁以法，奸猾屏气，使者以状闻，召拜卫尉丞。
chū kè jiǎn cóng dì kè gōng wèi yù shǐ hé cài jīng
初，克戬从弟克公为御史，劾蔡京。
jīng zài fǔ zhèng xiū yuàn yú zhāng shì yǐ wēi shì chù kè jiǎn
京再辅政，修怨于张氏，以微事黜克戬。
yú nián qǐ zhī xiáng fú xiàn sī kāi fēng hù cáo tí jǔ jīng dōng cháng píng rù cí liú wèi kù bù yuán wài láng
逾年，起知祥符县，司开封户曹，提举京东常平，入辞，留为库部员外郎。
xuān hé qī nián bā yuè zhī fén zhōu
宣和七年八月，知汾州。
shí èr yuè jīn bīng fàn hé dōng wéi tài yuán
十二月，金兵犯河东，围太原。
tài yuán jù fén èr bǎi lǐ qiǎn jiàng yín zhū bèi qín lái gōng zòng bīng sì lüè kè jiǎn bì lì gǎn yù
太原距汾二百里，遣将银朱孛堇来攻，纵兵四掠，克戬毕力扞御。
yàn rén xiān nèi fù zài chéng xià zhě shù shí yīn jié dǎng yù wèi nèi yìng xī shōu zhǎn zhī
燕人先内附在城下者数十，阴结党欲为内应，悉收斩之。
shù xuǎn jìng zú náo dí yíng chū bù yì fén qí zhà dí jù yǐn qù lùn gōng jiā zhí mì gé
数选劲卒挠敌营，出不意焚其栅，敌惧引去，论功加直秘阁。
jìng kāng yuán nián liù yuè jīn bīng fù bī chéng
靖康元年六月，金兵复逼城。
cháo tíng mìng jīng lüè shǐ zhāng xiào chún zhī zǐ hào dū tǒng zhì zhāng sī zhèng zhuǎn yùn shǐ li zōng lái yuán sī zhèng zhū qiú wú yì mín bù kān mìng
朝廷命经略使张孝纯之子灏、都统制张思正、转运使李宗来援，思正诛求无艺，民不堪命。
kè jiǎn yǐn yì kāi xiǎo jiē yuàn zì fèn
克戬引谊开晓，皆愿自奋。
xuān fǔ shǐ li gāng biǎo qí shǒu chéng zhī láo lián jìn zhí lóng tú gé yòu wén diàn xiū zhuàn
宣抚使李纲表其守城之劳，连进直龙图阁、右文殿修撰。
tài yuán bù shǒu sī zhèng dài yún chū zhàn suì lǜ hào zōng bēn cí xí yú shì rén wú gù zhì
太原不守，思正绐云出战，遂率灏、宗奔慈、隰，于是人无固志。
shù jiāng má shì jiān zhōng yè zhǎn guān chū tōng pàn hán hǔ xiāng jì wáng kè jiǎn zhào lìng bīng mín yuē tài yuán jì xiàn wú gù zhī wáng yǐ
戍将麻世坚中夜斩关出，通判韩琥相继亡，克戬召令兵民曰："太原既陷，吾固知亡矣。
rán yì bù rěn fù guó jiā rǔ fù zǔ yuàn yǔ cǐ chéng zhōng shǐ yǐ míng wú jié zhū jūn qí zì wèi móu
然义不忍负国家、辱父祖，愿与此城终始以明吾节，诸君其自为谋。
jiē qì bù néng yǎng shì tóng cí ér duì yuē gōng fù mǔ yě yuàn jìn sǐ tīng mìng
"皆泣不能仰视，同辞而对曰："公父母也，愿尽死听命。
nǎi yì lì bīng jǐng shǒu
"乃益厉兵儆守。
zéi zhì shēn shuài jiàng shì huàn jiǎ dēng pí suī lǚ què dí ér yuán shī qì bù zhì
贼至，身帅将士擐甲登陴，虽屡却敌而援师讫不至。
jīn bīng pò píng yáo píng yáo wèi fén dà yì jiǔ yǔ zéi kàng jì xiān xiàn yòu xié jiàng jiè xiū xiào yì zhū xiàn jù zhōu nán èr shí cūn zuò gōng chéng qì jù liǎng qiǎn shǐ chí shū yù kè jiǎn fén bù qǐ
金兵破平遥，平遥为汾大邑，久与贼抗，既先陷，又胁降介休、孝义诸县，据州南二十村，作攻城器具，两遣使持书谕克戬，焚不启。
jù shù wēi kǔ zhī zhuàng mù shì jiàn dào yán zhī cháo bù bào
具述危苦之状，募士间道言之朝，不报。
shí yuè shuò jīn yì wàn qí lái gōng yù jí yǒu shí rén chàng wèi jiàng yǔ zhǎn yǐ xùn
十月朔，金益万骑来攻愈急，有十人唱为降语，斩以徇。
zhū qiú liè chéng xià kè jiǎn lín mà jí kǒu pào zhōng yī qiú lì bì
诸酋列城下，克戬临骂极口，炮中一酋，立毙。
dù bù dé miǎn shǒu cǎo yí biǎo jí yǔ qī zǐ yí shū zhuì zhōu bīng chí dǐ jīng shī
度不得免，手草遗表及与妻子遗书，缒州兵持抵京师。
míng rì jīn bīng cóng xī běi yú rù shā dōu jiān gǔ dǎn kè jiǎn yóu shuài zhòng xiàng zhàn jīn rén mù shēng zhì zhī
明日，金兵从西北隅入，杀都监贾亶，克戬犹帅众巷战，金人募生致之。
kè jiǎn guī suǒ cháo fú fén xiāng nán xiàng bài wǔ zì yǐn jué yī jiā sǐ zhě bā rén
克戬归索朝服，焚香南向拜舞，自引决，一家死者八人。
jīn jiāng fèng qí shī lǐ zàng yú hòu yuán luó bài shè jì wèi lì miào
金将奉其尸礼葬于后园，罗拜设祭，为立庙。
shì wén zhào zèng yán kāng diàn xué shì zèng yín sān bǎi liǎng juàn wǔ bǎi pǐ biǎo jiē mén lǘ
事闻，诏赠延康殿学士，赠银三百两、绢五百匹，表揭门闾。
shào xīng zhōng shì zhōng què
绍兴中，谥忠确。
zhāng què zì zi gù bīn zhōu yí lù rén
张确，字子固，邠州宜禄人。
yuán yòu zhōng zhuó jìn shì dì
元祐中，擢进士第。
huī zōng jí wèi yìng zhào shàng shū yán shí shì qǐ zhū dà jiān tuì xiǎo rén jìn xián néng kāi jìn gù qǐ lǎo chéng zhuó zhōng gěng xi biān shì xiū wén dé guǎng yán lù róng zhí jiàn suì liè yú shàng jí
徽宗即位，应诏上书言十事，乞诛大奸，退小人，进贤能，开禁锢，起老成，擢忠鲠，息边事，修文德，广言路，容直谏，遂列于上籍。
xuān hé èr nián zhào zhì jīng shī
宣和二年，召至京师。
qīng xī dào qǐ què yán cǐ jiē wáng mín dàn yōng rén rǎo zhī ěr
青溪盗起，确言："此皆王民，但庸人扰之耳。
yuàn xià āi tòng zhī zhào shěng bù jí zhī wù zū fù zhī wài yī qiè qǐn bà gǎn yǐ huā shí yín qiǎo gōng shàng zhě sǐ
愿下哀痛之诏，省不急之务，租赋之外，一切寝罢，敢以花石淫巧供上者死。
fǔ suí xié fù wú yǐ duō shā wèi gōng xún jiā zhī jiān kě yǐ tiǎn miè
抚绥胁附，毋以多杀为功，旬浃之间，可以殄灭。
wǔ wáng fǔ yì tōng pàn háng zhōu shè mù zhōu shì
"忤王黼意，通判杭州，摄睦州事。
yǒu zì zéi zhōng táo guī zhě xī yòu zhī fǎng de xū shí yǐ gào zhū jiāng yòng qí yán
有自贼中逃归者，悉宥之，访得虚实以告，诸将用其言。
dào píng zhī fang fén èr zhōu
盗平，知坊、汾二州。
xuān hé qī nián xǐ jiě zhōu yòu xǐ lóng dé fǔ
宣和七年，徙解州，又徙隆德府。
jīn bīng wéi tài yuán xīn dài jiàng píng yáng bīng pàn
金兵围太原，忻、代降，平阳兵叛。
què biǎo yán hé dōng tiān xià gēn běn ān wēi suǒ xì wú hé dōng qǐ tè qín bù kě shǒu biàn yì bù kě dōu yǐ
确表言："河东天下根本，安危所系，无河东，岂特秦不可守，汴亦不可都矣。
dí jì dé pàn zú shì bì nán xià lù chéng bǎi nián bù xiū zhù jiàng bīng yòu jiē shù biān
敌既得叛卒，势必南下，潞城百年不修筑，将兵又皆戍边。
chén shēng zhǎng xī zhōu pō ān wǔ shì ruò de qín bīng shí wàn rén yóu zú yǐ kàng dí bù rán wéi yǒu yī sǐ bào bì xià ěr
臣生长西州，颇谙武事，若得秦兵十万人，犹足以抗敌，不然，唯有一死报陛下耳。
shū lèi shàng bù bào
"书累上不报。
míng nián èr yuè jīn bīng zhì zhī chéng zhōng wú bèi yù shǐ jiàng
明年二月，金兵至，知城中无备，谕使降。
què chéng chéng jù shǒu huò xiàn móu yù zì dōng chéng kuì wéi chū qiě tàn què yì
确乘城拒守，或献谋欲自东城溃围出，且探确意。
què nù chì yuē què shǒu tǔ chén dāng yǐ sǐ bào guó tóu kě duàn yāo bù kě qū
确怒叱曰："确守土臣，当以死报国，头可断，腰不可屈。
nǎi zhàn ér sǐ
"乃战而死。
qīn zōng wén zhī bēi dào yōu zèng shù gǔ diàn zhí xué shì zhào jiàn qí zi yì wèi fǔ zhī yuē qīng fù jīn zhī xún yuǎn yě de qí sǐ suǒ yǐ fù hé hèn
钦宗闻之悲悼，优赠述古殿直学士，召见其子乂，慰抚之曰："卿父今之巡、远也，得其死所矣，复何恨。
shǐ wèi jiāng wèi shǒu zhě jiē rú qīng fù zhèn gù yǒu jīn rì yá
使为将为守者皆如卿父，朕顾有今日邪！
liǎn róng tàn xī zhě jiǔ zhī
"敛容叹息者久之。
zhū zhāo zì yàn míng fǔ gǔ rén
朱昭，字彦明，府谷人。
yǐ xiào yòng jìn lèi guān bǐng yì láng fú zhàn bān háng bù zì biǎo yì
以效用进，累官秉义郎，浮湛班行，不自表异。
xuān hé mò wèi zhèn wēi chéng bīng mǎ jiān yā shè zhī chéng shì
宣和末，为震威城兵马监押，摄知城事。
jīn bīng nèi qīn xià rén chéng xū jǐn qǔ hé wài zhū chéng zhèn
金兵内侵，夏人乘虚尽取河外诸城镇。
zhèn wēi jù fǔ zhōu sān bǎi lǐ zuì wéi gū jué
震威距府州三百里，最为孤绝。
zhāo lǜ lǎo yòu yīng chéng dí gōng zhī lì zhāo mù xiāo ruì bīng zú qiān yú rén yǔ yuē yuē zéi zhī chéng zhōng xū shí yǒu qīng wǒ xīn ruò chū bù yì gōng zhī kě yī gǔ ér kuì
昭率老幼婴城，敌攻之力，昭募骁锐兵卒千余人，与约曰："贼知城中虚实，有轻我心，若出不意攻之，可一鼓而溃。
yú shì yè zhuì bīng chū báo qí yíng guǒ jīng luàn chéng shàng gǔ zào chéng zhī shā huò shén zhòng
"于是夜缒兵出，薄其营，果惊乱，城上鼓噪乘之，杀获甚众。
xià rén shè mù é tī chōng yǐ lín chéng fēi shǐ yǔ jī zú bù néng shī rán zhòu yè jìn gōng bù zhǐ
夏人设木鹅梯冲以临城，飞矢雨激，卒不能施，然昼夜进攻不止。
qí qiú wù r sī qí jiè zhòu lái yǐ zhān dùn zì bì yāo zhāo jì shì
其酋悟儿思齐介胄来，以毡盾自蔽，邀昭计事。
zhāo cháng fú dēng pí pī jīn wèn yuē bǐ hé rén nǎi ěr bù wǔ
昭常服登陴，披襟问曰："彼何人，乃尔不武！
yù jiàn wǒ wǒ zài cǐ jiāng yǒu hé shì
欲见我，我在此，将有何事？
sī qí què dùn ér qián shù sòng cháo shī xìn yuē dà jīn yuē wǒ jiā gōng jīng shī wèi chéng xià zhī méng huà hé wèi jiè
"思齐却盾而前，数宋朝失信，曰："大金约我夹攻京师，为城下之盟，画河为界；
tài yuán dàn mù qiě xià lín fǔ zhū lěi xī yǐ guī wǒ gōng hé shì ér bù jiàng
太原旦暮且下，麟府诸垒悉已归我，公何恃而不降？
zhāo yuē shàng huáng zhī jiān xié wù guó gǎi guò bù lìn yǐ xíng nèi chán jīn tiān zi shèng zhèng yī xīn yǐ rǔ dú wèi zhī yá
"昭曰："上皇知奸邪误国，改过不吝，已行内禅，今天子圣政一新矣，汝独未知邪？
nǎi qǔ chuán chán zhào shè xuān dú zhī zhòng è yí fú qí yǒng biàn
"乃取传禅诏赦宣读之，众愕眙，服其勇辩。
shì shí zhū chéng jiàng zhě duō zhāo gù rén cóng páng yǔ yuē tiān xià shì yǐ yǐ zhōng ān suǒ shī
是时，诸城降者多，昭故人从旁语曰："天下事已矣，忠安所施？
zhāo huà yuē rǔ bèi bèi yì tōu shēng bù yì quǎn zhì shàng gǎn yǐ yán yòu wǒ hu
"昭叱曰："汝辈背义偷生，不异犬彘，尚敢以言诱我乎？
wǒ wéi yǒu sǐ ěr
我唯有死耳！
yīn dà mà yǐn gōng shè zhī zhòng zǒu
"因大骂引弓射之，众走。
fán bèi wéi sì rì chéng duō pǐ huài zhāo yǐ zhì bǔ yù jiē hé fǎ rán bù kě fù zhī
凡被围四日，城多圮坏，昭以智补御，皆合法，然不可复支。
zhāo tuì zuò tīng shì zhào zhū xiào wèi yuē chéng qiě pò qī zǐ bù kě wèi zéi wū xìng xiān qiāng wǒ jiā ér bèi chéng sǐ zhàn shèng zé dōng xiàng tú dà gōng bù shèng zé pù gǔ jìng nèi dà zhàng fū yī shēng zhī shì bì yǐ
昭退坐厅事，召诸校谓曰："城且破，妻子不可为贼污，幸先戕我家而背城死战，胜则东向图大功，不胜则暴骨境内，大丈夫一生之事毕矣。
zhòng wèi yìng
"众未应。
zhāo yòu zǐ xì jiē xià jù qǐ shǒu rèn zhī zhǎng zǐ jīng shì yòu shā zhī jìng lǐng shù zú tú qí jiā rén yú shī nà jǐng zhōng
昭幼子戏阶下，遽起手刃之，长子惊视，又杀之，径领数卒屠其家人，舁尸纳井中。
bù jiàng gǔ zōng wàng mǔ shì guò qián zhāo qǐ hū yuē ǎo xiāng rén yě wú bù yù rèn qǐng zì rù jǐng
部将贾宗望母适过前，昭起呼曰："媪，乡人也，吾不欲刃，请自入井。
ǎo cóng zhī suì bìng fù yǐ tǔ
"媪从之，遂并覆以土。
jiàng shì jiāng qī nú zhě yòu jiē jǐn shā zhī
将士将妻孥者，又皆尽杀之。
zhāo wèi zhòng yuē wǒ yǔ rǔ cáo jù wú lěi yǐ
昭谓众曰："我与汝曹俱无累矣！
bù luò zi yǒu yīn yǔ zéi tōng zhě gào zhī yuē zhū zhāo yǔ qí tú gè shā qí jiā rén jiāng chū zhàn rén suī shǎo jiē sǐ shì yě
部落子有阴与贼通者，告之曰："朱昭与其徒各杀其家人，将出战，人虽少，皆死士也。
zéi dà jù yǐ lì dàn shǒu bīng de dēng chéng
"贼大惧，以利啖守兵，得登城。
zhāo lēi zhòng yú tōng qú jiē zhàn zì mù dá dàn shī tián jiē bù kě xíng
昭勒众于通衢接战，自暮达旦，尸填街不可行。
zhāo yuè mǎ cóng quē chéng chū mǎ jué zhuì qiàn zéi huan yuē de zhū jiāng jūn yǐ
昭跃马从缺城出，马蹶坠堑，贼欢曰："得朱将军矣！
yù shēng zhì zhī
"欲生致之。
zhāo chēn mù zhàng jiàn wú yī gǎn qián xuán zhōng shǐ ér sǐ nián sì shí liù
昭瞋目仗剑，无一敢前，旋中矢而死，年四十六。
shǐ kàng jì yuán rén
史抗，济源人。
xuān hé mò wèi dài zhōu yán biān ān fǔ fù shǐ
宣和末，为代州沿边安抚副使。
jīn rén wéi dài jí kàng yè hū qí èr zi jī gǔ jī zhé wèi yuē wú xī yǔ yòng shì zhě yàn mén kòng zhì yī dào yi zé shuài zēng shù yǐ móu wèi xíng zhī huàn ruò shǐ héng liú zé wú suǒ cuò yǐ
金人围代急，抗夜呼其二子稽古、稽哲谓曰："吾昔语用事者，'雁门控制一道，宜择帅增戍以谋未形之患，若使横流，则无所措矣'。
yán suī qiè jiē bù wú shěng
言虽切，皆不吾省。
jīn chóng wéi jì gù wài yuán bù zhì wú yòng liù rén shù zhàn zhī míng rì chéng bì xiàn wú jiāng sǐ shì rǔ bèi yì wù yǐ qī zǐ wèi niàn ér fù guó yě
今重围既固，外援不至，吾用六壬术占之，明日城必陷，吾将死事，汝辈亦勿以妻子为念而负国也。
néng tīng wú yán dāng lìng jiā shǔ zì cái rán hòu tóng fù yì
能听吾言，当令家属自裁，然后同赴义。
èr zi qì yuē wéi wú fù mìng
"二子泣曰："唯吾父命。
míng rì chéng guǒ pò fù zǐ sān rén tū wéi lì zhàn sǐ yú chéng yú
"明日，城果破，父子三人突围力战，死于城隅。
sūn yì bù zhī qí suǒ yǐ jìn
孙益，不知其所以进。
xuān hé mò yǐ fú zhōu guān chá shǐ zhī shuò níng fǔ bèi mìng jiù tài yuán
宣和末，以福州观察使知朔宁府，被命救太原。
shí dí shì zhāng shén huò yán bù ruò yǐn bīng běi dǎo yún zhōng bǐ zhī jiàng shì shì jiā zài yān suǒ wèi gōng qí suǒ bì jiù yě
时敌势张甚，或言不若引兵北捣云中，彼之将士室家在焉，所谓攻其所必救也。
yì yuē cǐ cè gù shàn nài wéi jūn mìng
益曰："此策固善，奈违君命。
yīn yuè mǎ mào wéi zhì chéng xià zhāng xiào chún bù kěn qǐ mén suì sǐ zhī
"因跃马冒围至城下，张孝纯不肯启门，遂死之。
yì tiān zī zhōng yǒng měi qīng zī yǐ shǎng zhàn shì néng dé rén sǐ lì
益天资忠勇，每倾赀以赏战士，能得人死力。
xiǎo jū gé lù wèi biān huàn qiǎn jiàng zhì tǎo yì zi zài háng jiān shī wú gōng yì wèi zi bì sǐ
小鞠〈革录〉为边患，遣将致讨，益子在行间，师无功，益谓子必死。
cháo tíng wén zhī xù lù qí gū shén hòu
朝廷闻之，恤录其孤甚厚。
qí zi qiǎn xìn zhì yì suǒ bào píng ān yì nù qí zi bù néng sǐ yǐ zhuàng zì liè jǐn shàng hái guān suǒ cì ér zhǎn qí chí shū lái zhě
其子遣信至益所报平安，益怒其子不能死，以状自列，尽上还官所赐，而斩其持书来者。
chū yì zài shuò níng chá jùn rén sūn gǔ kě yòng zòu wèi yuàn shǔ dài zhī yì yú cháng liáo
初，益在朔宁，察郡人孙谷可用，奏为掾属，待之异于常僚。
yì chū shī shǔ yǐ hòu shì
益出师，属以后事。
yì sǐ dí qí lái gōng qiě bié mìng jùn shǒu
益死，敌骑来攻，且别命郡守。
zhòng yì yù kāi guān yíng zhī gǔ zhēng fú de tàn yuē wú shēn yǐ xǔ guó yòu bù rěn fù sūn gōng zhī tuō zhū rén bú jiàn róng shì wú sǐ suǒ yě
众议欲开关迎之，谷争弗得，叹曰："吾身已许国，又不忍负孙公之托，诸人不见容，是吾死所也。
huò jǔ rèn xié zhī wú shè róng suì jiàn shā
"或举刃胁之，无慑容，遂见杀。