zhōng yì sì
◎忠义四
cuī zòng wú ān guó fù lín chōng zhī zi yù cóng zǐ zhèn tíng fù téng mào shí wèi xíng kě guō yuán mài fù yán jìn zhū jī fù zhào shī jiǎ yì qīng hú bīn fàn wàng mǎ jùn yáng zhèn zhòng shǐ cì qín guō jìng fù gāo jia cáo you wén chén yín jiǎ zǐ kūn liú ruì jiǎn yí hé chōng fù xǔ biāo sūn zhāng guì jīn wén dé cáo yán hú shì quán páng yàn hǎi jiāng yàn qīng fù chén lóng zhī shǐ jì jiǎn fù wáng yì li chéng zhī qín jù fù
崔纵（吴安国附） 林冲之（子郁从子震霆附） 滕茂实魏行可（郭元迈附） 阎进（朱绩附） 赵师槚易青胡斌范旺马俊杨震仲（史次秦郭靖附） 高稼曹友闻陈寅（贾子坤刘锐蹇彝何充附） 许彪孙（张桂金文德曹颜胡世全庞彦海江彦清附） 陈隆之（史季俭附）王翊李诚之（秦钜附）
cuī zòng zì yuán ju fǔ zhōu lín chuān rén
崔纵，字元矩，抚州临川人。
dēng zhèng hé wǔ nián jìn shì dì
登政和五年进士第。
lì què shān zhǔ bù xiān jū chéng lèi qiān chéng yì láng gàn bàn shěn jì sī
历确山主簿、仙居丞，累迁承议郎、干办审计司。
èr dì běi xíng gāo zōng jiāng qiǎn shǐ tōng wèn tíng chén yǐ qián shǐ zhě xiāng jì shòu xì mò kěn wǎng
二帝北行，高宗将遣使通问，廷臣以前使者相继受系，莫肯往。
zòng yì rán qǐng xíng nǎi shòu cháo qǐng dài fū yòu wén diàn xiū zhuàn shì gōng bù shàng shū yǐ xíng
纵毅然请行，乃授朝请大夫、右文殿修撰、试工部尚书以行。
bǐ zhì shǒu yǐ dà yì zé jīn rén qǐng hái èr dì yòu sān yí zhī shū
比至，首以大义责金人，请还二帝，又三遗之书。
jīn rén nù xǐ zhī qióng huāng zòng bù shǎo qū
金人怒，徙之穷荒，纵不少屈。
jiǔ zhī jīn rén xǔ nán shǐ zì chén ér tīng qí hái zòng yǐ wáng shì wèi bì bù rěn yán
久之，金人许南使自陈而听其还，纵以王事未毕不忍言。
yòu yǐ guān jué yòu zhī zòng yǐ huì hèn chéng jí jìng wò jié yǐ sǐ
又以官爵诱之，纵以恚恨成疾，竟握节以死。
hóng hào zhāng shào hái suì guī zòng zhī gǔ
洪皓、张邵还，遂归纵之骨。
zhào yǐ xiōng zi yán nián wèi hòu
诏以兄子延年为后。
wú ān guó zì zhèn qīng chù zhōu rén
吴安国字镇卿，处州人。
tài xué jìn shì lèi guān qiān kǎo gōng láng guān
太学进士，累官迁考功郎官。
yǐ tài cháng shǎo qīng shǐ jīn zhí jīn rén yū méng jū liú xié fú zhī ān guó yì rán zhèng sè yuē wǒ shǒu kě de wǒ jié bù kě duó wéi zhī jié chéng sǐ wáng shì wáng mìng wū gǎn rǔ
以太常少卿使金，值金人渝盟，拘留胁服之，安国毅然正色曰："我首可得，我节不可夺，惟知竭诚死王事，王命乌敢辱？
jīn rén bù gǎn fàn qiǎn hái
"金人不敢犯，遣还。
hòu zhī yuán zhōu zú
后知袁州，卒。
lín chōng zhī zì hé shū xīng huà jūn pú tián rén
林冲之，字和叔，兴化军莆田人。
yuán fú sān nián jìn shì lì yù shǐ tái jiǎn fǎ guān dà zōng zhèng chéng dōu guān jīn bù láng zhì shěng sì zhě shí nián
元符三年进士，历御史台检法官、大宗正丞，都官、金部郎，滞省寺者十年。
chū shǒu lín jiāng nán kāng
出守临江、南康。
jìng kāng chū zhào wéi zhǔ kè láng zhōng
靖康初，召为主客郎中。
jīn rén zài lái qīn zhào fù zhōng shū shì láng chén guò tíng shǐ jīn tóng bèi jū zhí
金人再来侵，诏副中书侍郎陈过庭使金，同被拘执。
chū yóu gěi rǔ lào dài yǔ wén xū zhōng shòu qí mìng jīn rén yì yǐ shì yāo zhī chōng zhī fèn lì jiàn cí sè jīn rén nù xǐ zhī fèng shèng zhōu
初犹给乳酪，迨宇文虚中受其命，金人亦以是邀之，冲之奋厉见词色，金人怒，徙之奉圣州。
jì èr nián guò tíng zú jīn rén bī chōng zhī shì wěi qí bù qū
既二年，过庭卒，金人逼冲之仕伪齐，不屈；
xǐ shàng jīng yòu bù qū
徙上京，又不屈；
zhì xiǎn zhōu jí běi shui hù hán zhī de yōu fó sì shí yú nián
置显州极北氵互寒之地，幽佛寺十余年。
jiàn biàn yǐn rú yǐ yì mìng zì ān zī fā hái hēi
渐便饮茹，以义命自安，髭发还黑。
bìng jí yǔ tóng nán zhě yuē mǒu nián qī shí èr chí zhōng rù dì wú hèn suǒ hèn zhě guó chóu wèi fù ěr
病亟，语同难者曰："某年七十二，持忠入地无恨，所恨者国仇未复耳。
nán xiàng yī tòng ér jué
"南向一恸而绝。
sēng biǎn zhī sì yú
僧窆之寺隅。
hóng hào hái cháo yǐ wén zhào yǔ èr zi guān
洪皓还朝以闻，诏与二子官。
zi yù cóng zǐ zhèn tíng
子郁，从子震、霆。
yù zì xí xiū xuān hé sān nián jìn shì zài diào fú jiàn chá sī gàn guān
郁字袭休，宣和三年进士，再调福建茶司干官。
jiàn zhōu qín wáng zú zì jīng shī hái qiú xiè jiǎ qián jùn shǒu táo nì zú gǔ zào qǔ kù bīng wéi luàn shā zhuǎn yùn shǐ máo kuí zhuǎn yùn pàn guān céng zǐ zhǔ guǎn wén zì chén shēng
建州勤王卒自京师还，求卸甲钱，郡守逃匿，卒鼓噪取库兵为乱，杀转运使毛奎、转运判官曾仔、主管文字沈升。
yù wén biàn jí rù yù zú yù hài
郁闻变急入谕卒，遇害。
shì wén zhào gè yǔ yī zi guān
事闻，诏各与一子官。
zhèn zì shí fū chóng níng yuán nián jìn shì shì zhì mì shū shǎo jiān
震字时旉，崇宁元年进士，仕至秘书少监。
yǐ bù fù èr cài yǒu shēng chóng níng dà guān jiān
以不附二蔡有声崇宁、大观间。
tíng zì shí yǐn zhèng hé wǔ nián jìn shì chì lìng suǒ shān dìng guān
霆字时隐，政和五年进士，敕令所删定官。
dǐ shào xīng hé yì wèi bù yí zhì èr dì wàn lǐ wài bù tōng wèn jí guà guān chū dōu mén quán chén dà huì nù yì fèi fàng yǐ sǐ fǔ rén chēng wèi zhōng yì lín shì
诋绍兴和议，谓不宜置二帝万里外不通问，即挂冠出都门，权臣大恚怒，亦废放以死，莆人称为"忠义林氏"。
bǎo qìng sān nián jí qí suǒ jū lì cí
宝庆三年，即其所居立祠。
bǎo yòu zhōng yòu gěi tián bǎi mǔ shǐ bèi jì xiǎng yǐ quàn zhōng yì yún
宝祐中，又给田百亩，使备祭享以劝忠义云。
téng mào shí zì xiù yǐng háng zhōu lín ān rén
滕茂实字秀颖，杭州临安人。
zhèng hé bā nián jìn shì
政和八年进士。
jìng kāng yuán nián yǐ gōng bù yuán wài láng jiǎ gōng bù shì láng fù lù yǔn dí chū shǐ wèi jīn rén suǒ liú
靖康元年，以工部员外郎假工部侍郎，副路允迪出使，为金人所留。
shí mào shí xiōng táo tōng pàn dài zhōu yǐ xiān jiàng jīn
时茂实兄陶通判代州，已先降金。
zhān hǎn sù wén mào shí míng nǎi qiān zhī dài zhōu yòu zì jīng shī qǔ qí dì huā shí tóng jū yǐ wèi qí yì
粘罕素闻茂实名，乃迁之代州，又自京师取其弟华实同居，以慰其意。
qīn zōng zì lí dū chéng jiù chén wú gǎn hòu wèn qǐ jū zhě
钦宗自离都城，旧臣无敢候问起居者。
mào shí wén qīn zōng jiāng zhì jí zì wèi āi cí qiě zhuàn sòng gōng bù shì láng téng mào shí mù jiǔ zì qǔ fèng shǐ huáng fān guǒ zhī yǐ shòu qí yǒu rén shuò níng fǔ sī lǐ dǒng shēn
茂实闻钦宗将至，即自为哀词，且篆"宋工部侍郎滕茂实墓"九字，取奉使黄幡裹之，以授其友人朔宁府司理董诜。
qīn zōng jí jiāo mào shí jù guān zé yíng yè bài fú hào qì
钦宗及郊，茂实具冠帻迎谒，拜伏号泣。
jīn rén yù zhī yuē guó pò zhǔ qiān suǒ yǐ liú gōng gài jiāng dà yòng
金人谕之曰："国破主迁，所以留公，盖将大用。
pò lìng yì fú mào shí lì jù bù cóng jiàn zhě duò lèi
"迫令易服，茂实力拒不从，见者堕泪。
mào shí qǐng cóng jiù zhǔ jù xíng jīn rén bù xǔ yōu fèn chéng jí zú yún zhōng
茂实请从旧主俱行，金人不许，忧愤成疾，卒云中。
shēn bá guī lù suǒ wéi āi cí yán yú zhāng jùn jùn yǐ shēn wèi shǎn xī zhuǎn yùn pàn guān shàng qí shì
诜拔归，录所为哀词言于张浚，浚以诜为陕西转运判官，上其事。
shào xīng èr nián zèng lóng tú gé zhí xué shì guān qí jiā sān rén
绍兴二年，赠龙图阁直学士，官其家三人。
wèi xíng kě jiàn zhōu jiàn ān rén
魏行可，建州建安人。
jiàn yán èr nián yǐ tài xué shēng yìng mù fèng shǐ bǔ yòu fèng yì láng jiǎ cháo fèng dài fū shàng shū lǐ bù shì láng chōng hé běi jīn rén jūn qián tōng wèn shǐ réng mìng jiān hé běi jīng jī fǔ yù shǐ
建炎二年，以太学生应募奉使，补右奉议郎，假朝奉大夫、尚书礼部侍郎，充河北金人军前通问使，仍命兼河北、京畿抚谕使。
shí hé běi hóng jīn zéi shén zhòng xíng kě shǐ jù wèi suǒ gōng jì ér jiàn shǐ jīng jiē yǐn qù
时河北红巾贼甚众，行可始惧为所攻，既而见使旌，皆引去。
xíng kě dù hé jiàn jīn rén yú chán yuān jīn rén zhī qí bù yī jiè guān dài zhī shén báo yīn liú bù qiǎn
行可渡河见金人于澶渊，金人知其布衣借官，待之甚薄，因留不遣。
xíng kě cháng yí shū jīn rén jǐng yǐ bù jí zì fén zhī huò dà guó jǔ zhōng yuán yǔ liú yù liú shì hé dé
行可尝贻书金人，警以"不戢自焚"之祸："大国举中原与刘豫，刘氏何德？
zhào shì hé zuì
赵氏何罪？
ruò jí yǐ huán zhào shì xián yú fèng liú shì wàn wàn yě
若亟以还赵氏，贤于奉刘氏万万也。
shào xīng liù nián zú
绍兴六年，卒。
shí sān nián zhāng shào lái guī yán xíng kě zhí jié méi yú wáng shì xíng kě fù tōng zhí láng bó néng yì su yú cháo suì zèng cháo fèng láng mì gé xiū zhuàn xiān yǐ guān qí èr zi yī dì zhì shì fù guān qí yī sūn
十三年，张邵来归，言行可执节没于王事，行可父通直郎伯能亦诉于朝，遂赠朝奉郎、秘阁修撰，先已官其二子一弟，至是，复官其一孙。
xíng kě zhī shǐ yě wú rén guō yuán mài yǐ shàng shě yìng mù bǔ yòu wǔ dài fū hé zhōu tuán liàn shǐ wèi zhī fù bù kěn kūn fā huàn guān yì zú yú běi yān
行可之使也，吴人郭元迈以上舍应募，补右武大夫、和州团练使为之副，不肯髡发换官，亦卒于北焉。
yán jìn lì xuān wǔ
阎进，隶宣武。
jiàn yán chū qiǎn shǐ tōng wèn jìn cóng xíng
建炎初，遣使通问，进从行。
jì zhì yún zhōng fǔ jīn rén jū liú shǐ zhě sàn chǔ zhī jìn wáng qù
既至云中府，金人拘留使者散处之，进亡去。
zhuī huán liú shǒu gāo qìng yì wèn hé wéi wáng
追还，留守高庆裔问："何为亡？
jìn yuē sī dà sòng ěr
"进曰："思大宋尔。
yòu wèn láng zhǔ dài rǔ yǒu ēn rǔ wáng hé gù
"又问："郎主待汝有恩，汝亡何故？
jìn yuē jǐn yī yù shí yì bù liàn yě
"进曰："锦衣玉食亦不恋也。
qìng yì yì ér shì zhī
"庆裔义而释之。
fán sān wáng nǎi jiàn shā
凡三亡乃见杀。
lín xíng jìn wèi xíng xíng zhě wú nán xiàng shòu rèn nán zé wǒ huáng dì xíng zài yě
临刑，进谓行刑者："吾南向受刃，南则我皇帝行在也。
xíng xíng zhě yè qí bì lìng miàn běi jìn yǒng shēn zhí qǐ pán xuán shù sì zú nán xiāng jiù sǐ
"行刑者曳其臂令面北，进踊身直起，盘旋数四，卒南乡就死。
jìn wǔ xiào wèi zhū jī yì cóng zhī fēn zài zhān hǎn suǒ
进武校尉朱绩亦从之，分在粘罕所。
jī jiàn zhān hǎn shù rì jù qiú qī shì
绩见粘罕数日，遽求妻室。
zhān hǎn xǐ lìng zé suǒ lǔ nèi rén qī zhī jī qǔ zuì chǒu zhě rén mò yù qí yì
粘罕喜，令择所虏内人妻之，绩取最丑者，人莫谕其意。
bù bàn yuè wáng qù zhuī zhī hái zhān hǎn dà nù jī hán xiào sǐ tǐng xià
不半月亡去，追之还，粘罕大怒，绩含笑死梃下。
gài jī qiú qī zhě suǒ yǐ gù zhān hǎn yě
盖绩求妻者，所以固粘罕也。
zhào shī jiǎ yǐ zuì jū guǎn xī wài zōng zhèng sī fú jiàn tí xíng wáng mèng lóng yǐ zhì yǒng kě yòng shǔ zhì jūn qì
赵师槚以罪拘管西外宗正司，福建提刑王梦龙以智勇可用，属制军器。
huì kòu bī yóu xī lìng shī jiǎ tǒng zú shù bǎi wǎng shù
会寇逼尤溪，令师槚统卒数百往戍。
jì xíng dà shū yú qí yuē bù yǔ zéi jù shēng
既行，大书于旗曰："不与贼俱生。
rén jiē zhuàng zhī
"人皆壮之。
zéi bīng zhì shī jiǎ yíng dí yú lín lǐng shēn wéi xiān fēng
贼兵至，师槚迎敌于林岭，身为先锋。
zhàn shí yú hé zéi zhì yì zhòng shī jiǎ suǒ chéng mǎ shì xiàn tián zhōng zéi duàn qí zuǒ bì shī jiǎ yǐ yòu shǒu bá bèi dāo zhǎn qī jí
战十余合，贼至益众，师槚所乘马适陷田中，贼断其左臂，师槚以右手拔背刀斩七级。
lì jìn bù qǔ yù yǐn dùn shī jiǎ yǎng tiān dà hū yuē shī jiǎ bào guó sǐ yú cǐ yǐ
力尽，部曲欲引遁，师槚仰天大呼曰："师槚报国死于此矣。
suì méi yān
"遂没焉。
yóu xī zhī mín wèi zhī lì miào zhàn chù
尤溪之民为之立庙战处。
shū mì wáng yě qǐng jiā bāo zèng nǎi zèng wǔ jié láng yǔ yī zi ēn zé
枢密王野请加褒赠，乃赠武节郎，与一子恩泽。
yì qīng zhě wèi dū du xíng fǔ cuī fēng jūn xiào yòng
易青者，为都督行府摧锋军效用。
chū guǎng dōng zéi céng gǔn běn jūn shì yě yǐ shòu zhāo fù pàn
初，广东贼曾衮本军士也，已受招复叛。
shào xīng liù nián shí yuè jīng lüè shǐ lián nán fu yǔ cuī fēng jūn tǒng zhì hán jīng huì yú huì zhōu dū zhū bīng tǎo zhī
绍兴六年十月，经略使连南夫与摧锋军统制韩京会于惠州，督诸兵讨之。
jīng mù gǎn sǐ shì qī shí sān rén yè jié gǔn yíng qīng zài háng zhōng wèi suǒ zhí
京募敢死士七十三人夜劫衮营，青在行中，为所执。
zéi qū zhì hòu jūn zhào xù zhài wài wèi xù yuē rǔ dà jūn wèi wǒ suǒ qín zhě shén zhòng
贼驱至后军赵续砦外，谓续曰："汝大军为我所擒者甚众。
qīng dà hū yuē wù xìn suǒ qín zhě wǒ ěr
"青大呼曰："勿信，所擒者我尔。
zéi yòu yán wú bù rǔ shā dì lìng jīng lüè chí huáng bǎng lái zhāo ān
"贼又言："吾不汝杀，第令经略持黄榜来招安。
qīng yòu hū yuē wù tīng rèn zéi shā wǒ wǒ wéi yǐ yī sǐ bào guó
"青又呼曰："勿听，任贼杀我，我惟以一死报国。
zéi nù fén zhī qīng sǐ mà bù jué kǒu
"贼怒焚之，青死，骂不绝口。
qīng wú qī zǐ
青无妻子。
shì wén tè zèng bǎo yì láng gé mén zhī hòu guān wèi jiàn jì yān
事闻，特赠保义郎、阁门祗候，官为荐祭焉。
hú bīn wèi diàn qián sī jiàng guān
胡斌，为殿前司将官。
tóng dé xīng tí jìn lǚ shù shào wǔ jiāng mǐn kòu zuò zhī shào wǔ yǒu bèi wèi gǎn fàn
童德兴提禁旅戍邵武，江、闽寇作，知邵武有备，未敢犯。
huì zhāo bǔ sī xí dé xīng bǐng yì dú liú bīn jiāng ruò zú shù bǎi liú chéng zhōng
会招捕司檄德兴禀议，独留斌将弱卒数百留城中。
shào dìng sān nián rùn yuè jǐ mǎo dào zhòng dà zhì tā jiàng shì jiē dùn dú bīn fèn shēn yíng zhàn suǒ gé shā shén zhòng
绍定三年闰月己卯，盗众大至，他将士皆遁，独斌奋身迎战，所格杀甚众。
zéi yì shēng bīng guān jūn suǒ cún jǐn shù shí rén huò gào yǐ zhòng guǎ bù dí hé bì zhī
贼益生兵，官军所存仅数十人，或告以众寡不敌，盍避之！
bīn yuē jùn mín sǐ zhě yǐ wàn jì lài shēng zhě shù qiān rén yóu dōng mén ér chū wǒ bù zhui qí shì shǐ de tuō zǒu zé zéi niè qí hòu wú jiào lèi yǐ
斌曰："郡民死者以万计，赖生者数千人由东门而出，我不缀其势，使得脱走，则贼蹑其后，无噍类矣。
suì xiàng zhàn dà hū yuē wǒ sǐ jiù bǎi xìng
"遂巷战，大呼曰："我死救百姓。
bīng jǐn shǐ qióng zú yù hài qí shī jiāng lì yí shí shǐ pū
"兵尽矢穷，卒遇害，其尸僵立，移时始仆。
shì wén zèng wǔ jié dài fū lù qí hòu yī rén
事闻，赠武节大夫，录其后一人。
shū mì yuàn biān xiū guān wáng yě yán shào wǔ mín jí bīn zhàn dì lì miào qǐng jiù yǐ wǔ jié wèi miào é cóng zhī
枢密院编修官王野言邵武民即斌战地立庙，请就以"武节"为庙额，从之。
fàn wàng nán jiàn zhōu shùn chāng xiàn xún jiǎn sī jūn xiào yě
范旺，南剑州顺昌县巡检司军校也。
chū shùn chāng dào shù shèng děng zuò luàn guān lì jiē sàn tǔ jūn chén wàng sù lè huò yǔ shè shì zhāng gǔn móu jǔ zhài yīng zhī wàng huà zhī yuē wú děng fù mǔ qī zǐ jiē shòu guó jiā lǐn shí yǐ huó jīn lì bù néng tǎo fǎn gèng zhù wèi nüè shì wú tiān dì yě
初，顺昌盗俞胜等作乱，官吏皆散，土军陈望素乐祸，与射士张衮谋举砦应之，旺叱之曰："吾等父母妻子皆受国家廪食以活，今力不能讨，反更助为虐，是无天地也。
xiōng dǎng fèn tī qí mù ér shā zhī
"凶党忿，剔其目而杀之。
yī zǐ yuē fú shèng nián èr shí yǐ yǒng wén zéi zhà yǐ fù mìng zhào zhī zhì zé jù sǐ
一子曰佛胜，年二十，以勇闻，贼诈以父命召之，至则俱死。
qí qī mǎ shì wén zhī xíng qiě kū zéi xié wū zhī bù cóng jié jiě zhī
其妻马氏闻之，行且哭，贼胁污之，不从，节解之。
zéi jì píng wàng sǐ jī zài dì yǐn yǐn bù méi yì rén jīng yì wèi shè xiàng chéng huáng miào suì shí jì xiǎng
贼既平，旺死迹在地，隐隐不没，邑人惊异，为设像城隍庙，岁时祭享。
shào xīng liù nián zhuǎn yùn shǐ yǐ zhuàng wén zhào zèng chéng xìn láng gēng lì cí hào zhōng jié
绍兴六年，转运使以状闻，诏赠承信郎，更立祠，号忠节。
èr shí bā nián fù zhào lì mǐn jié miào yǐ cí zhī
二十八年，复诏立愍节庙以祠之。
mǎ jùn huò yuē jìn tài píng zhōu cí hú zhài bīng yě
马俊或曰进，太平州慈湖砦兵也。
shào xīng èr nián zhài jūn lù dé zhōu qīng zhāng shùn děng jù zhōu pàn qīng wèi móu zhǔ yuē yì rì jǐn qíng chéng zhōng shào zhuàng ér tú qí lǎo ruò rán hòu yōng zhòng dù jiāng
绍兴二年，砦军陆德、周青、张顺等据州叛，青为谋主，约翌日尽黥城中少壮，而屠其老弱，然后拥众渡江。
jùn lì qīng zuǒ yòu de qí móu yīn jié qí tú shí rén shā zéi rán hòu yù zhòng kāi mén qí tú xǔ zhī
俊隶青左右，得其谋，阴结其徒十人杀贼，然后谕众开门，其徒许之。
jùn guī yǔ qí qī sūn shì yǔ zhī jué zhì nán mén cì qīng chū shàng mǎ zhuó zhōng jiá jiǔ rén jù bù gǎn qián
俊归语其妻孙氏，与之诀，至南门，伺青出上马，斫中颊，九人惧不敢前。
jùn yǔ qī zǐ jiē yù hài
俊与妻子皆遇害。
qīng bèi shāng wò xún rì zéi dǎng sàn guān jūn zhì dé qīng suì fú zhū
青被伤卧旬日，贼党散，官军至，德、青遂伏诛。
sān nián zèng jùn xiū wǔ láng wèi lì cí hào dēng yǒng
三年，赠俊修武郎，为立祠，号登勇。
yáng zhèn zhòng zì gé fù chéng dū fǔ rén
杨震仲字革父，成都府人。
zǎo fù qì jié yā yǒu zhì dāng shì
蚤负气节，雅有志当世。
dēng chún xī èr nián jìn shì dì
登淳熙二年进士第。
zhī láng zhōu xīn jǐng xiàn yǐ huì zhèng wén
知阆州新井县，以惠政闻。
pì xìng yuán fǔ tōng pàn quán dà ān jūn
辟兴元府通判，权大安军。
wú xī pàn sù wén zhèn zhòng míng chí xí zhāo zhī zhèn zhòng cí jí bù xíng
吴曦叛，素闻震仲名，驰檄招之，震仲辞疾不行。
shí jūn jiào shòu shǐ cì qín yì bèi xí móu yú zhèn zhòng zhèn zhòng yuē dà ān zì wǔ xìng ér lái wèi xī shǔ dì yī zhōu ruò shǒu cóng qí zhāo zé zhū jùn fēng mǐ yǐ
时军教授史次秦亦被檄，谋于震仲，震仲曰："大安自武兴而来，为西蜀第一州，若首从其招，则诸郡风靡矣。
gù lì bù néng jù yì sǐ zhī
顾力不能拒，义死之。
jiào shòu fēi chéng guō chén qiě yǒu mǔ zài wèi kě sǐ tuō qù wèi yi
教授非城郭臣，且有母在，未可死，脱去为宜。
yīn shǔ cì qín yuē wú sǐ yǐ pǐ juàn chán shēn liǎn yǐ xiǎo guān zú yǐ
"因属次秦曰："吾死，以匹绢缠身，敛以小棺足矣。
xī qiǎn xìng zhōu dū tǒng sī jī yi guō péng fēi dài zhèn zhòng qù qí xíng yì jí
"曦遣兴州都统司机宜郭鹏飞代震仲，趣其行益急。
péng fēi yàn zhèn zhòng zhōng yǐn bú jiàn yán sè
鹏飞宴震仲，终饮不见颜色。
guī shě rán zhú dú zuò yè lòu zhì sān gǔ hū zuǒ yòu suǒ tāng bǐ zhì zhèn zhòng yǐn dú sǐ yǐ
归舍，然烛独坐，夜漏至三鼓，呼左右索汤，比至，震仲饮毒死矣。
cì qín rú qí yán liǎn ér zhì yú xiāo sì hé jùn wèi zhī liú tì
次秦如其言，敛而置于萧寺，阖郡为之流涕。
zhèn zhòng zhī wèi sǐ xiān yí jiā rén shū yuē wǔ xìng zhī shì cóng zhī zé shī jié hé miàn mù zài shì jiān
震仲之未死，先遗家人书曰："武兴之事，从之则失节，何面目在世间？
bù cóng huò lì jiàn
不从祸立见。
wǒ sǐ huò zhǐ yī shēn bù jí qī zǐ yǐ
我死，祸止一身，不及妻子矣。
rén shú wú sǐ sǐ ér yǒu zi néng zì lì jí bù sǐ
人孰无死，死而有子能自立，即不死。
zì zhèn zhòng sǐ shǔ zhī yì shì gǎn kǎi fèn fā shǐ yǒu xié móu zhū nì zhě
"自震仲死，蜀之义士感慨奋发，始有协谋诛逆者。
míng nián xī fú zhū shǔ shuài ān bǐng yáng fǔ yǐ wén zèng cháo fèng dài fū zhí bǎo mó gé guān èr zi biǎo qí lǐ yuē yì róng
明年，曦伏诛，蜀帅安丙、杨辅以闻，赠朝奉大夫、直宝谟阁，官二子，表其里曰义荣。
wú liè xuān yù xī shǔ wèi zhī qǐng miào yǔ shì míng qí miào jīng zhōng shì yuē jié yì
吴猎宣谕西蜀，为之请庙与谥，名其庙旌忠，谥曰节毅。
shǐ cì qín méi shān rén
史次秦，眉山人。
jí jìn shì dì
及进士第。
wú xī pàn zhāo cì qín shén jù cì qín qiān yán gù bì wěi zhī dà ān jūn guō péng fēi pò zhī xíng nǎi yǐ shí huī tóng yóu tu liǎng mù mò shēng fù zǐ fu zhī bǐ zhì mù yì zhǒng
吴曦叛，招次秦甚遽，次秦迁延固避，伪知大安军郭鹏飞迫之行，乃以石灰桐油涂两目，末生附子傅之，比至目益肿。
cì qín mǔ nián gāo ér xián wén cì qín wèi xī suǒ zhāo jí mìng jiā rén yǐ jí dǔ chí bào qiě yuē kǒng bìng bù zú qǔ xìn yǐ fù wén kě yě
次秦母年高而贤，闻次秦为曦所招，即命家人以疾笃驰报，且曰："恐病不足取信，以讣闻可也。
xī nǎi tīng hái
"曦乃听还。
xī zhū shǔ shuài shàng qí shì gǎi zhì wèi lì lù zhǔ guǎn wén zì shì zhì hé zhōu tài shǒu
曦诛，蜀帅上其事，改秩为利路主管文字，仕至合州太守。
yǒu guō jìng zhě gāo qiáo tǔ háo xún jiǎn yě
有郭靖者，高桥土豪巡检也。
wú xī pàn sì zhōu zhī mín bù yuàn chén jīn qì tián zhái tuī lǎo zhì shùn jiā líng ér xià
吴曦叛，四州之民不愿臣金，弃田宅，推老稚，顺嘉陵而下。
guò dà ān jūn yáng zhèn zhòng jì kǒu gěi sù jìng nèi wú něi sǐ zhě
过大安军，杨震仲计口给粟，境内无馁死者。
xī jǐn qū jīng yí zhī mín shǐ hái jiē bù kěn xíng
曦尽驱惊移之民使还，皆不肯行。
jìng shí yì zài qiǎn zhōng zhì bái yá guān gào qí dì duān yuē wú jiā shì wèi wáng mín zì jīn rén fàn biān wú xiōng dì bù néng yǐ sǐ bào guó bì nàn rù guān jīn wèi xī suǒ zhú wú bù rěn qì hàn yì guān yuàn sǐ yú cǐ wèi zhào shì guǐ
靖时亦在遣中，至白崖关，告其弟端曰："吾家世为王民，自金人犯边，吾兄弟不能以死报国，避难入关，今为曦所逐，吾不忍弃汉衣冠，愿死于此，为赵氏鬼。
suì fù jiāng ér sǐ
"遂赴江而死。
gāo jia zì nán shū qióng zhōu pú jiāng rén
高稼，字南叔，邛州蒲江人。
zhēn dé xiù yī jiàn yǐ guó shì qī zhī
真德秀一见以国士期之。
jiā dìng qī nián jìn shì
嘉定七年进士。
diào chéng dū wèi zhuǎn jiǔ lǒng chéng
调成都尉，转九陇丞。
dīng nèi jiān miǎn sàng pì tóng chuān fǔ lù dōu líng xiá sī gàn bàn gōng shì
丁内艰，免丧，辟潼川府路都铃辖司干办公事。
zhì zhì shǐ cuī yǔ zhī wén qí míng gǎi pì běn sī gàn bàn gōng shì
制置使崔与之闻其名，改辟本司干办公事。
jia chí lùn bù ē yōu shì shén qiè jí zhèng sǔn wèi zhì zhì shǐ jí qiú qù
稼持论不阿，忧世甚切，及郑损为制置使，即求去。
cháo tíng yǐ jia zàn kǔn yǒu láo wèi jǐ gǎi zhī mián gǔ xiàn
朝廷以稼赞阃有劳，未几，改知绵谷县。
zhì zhì sī yǐ zǒng lǐng suǒ shàn shí yī zhōu huì zǐ zhī lì qǐng jǐn fèi zhī cǐ gài shào xīng lóng xīng zhī jiān de zhǐ wèi zhī zhě
制置司以总领所擅十一州会子之利，请尽废之，此盖绍兴、隆兴之间得旨为之者。
lìng xià mín yí wèi zhī bà shì
令下，民疑，为之罢市。
jia jí chū sī qián yǐ gěi zhōng xià hù
稼亟出私钱以给中下户。
jia dì dìng zǐ shí wéi zǒng lǐng suǒ zhǔ guǎn wén zì xiāng yǔ zhēng qí wù ér lì jiù zhī de cún qí bàn gōng sī jǐn jì
稼弟定子时为总领所主管文字，相与征其误而力救之，得存其半，公私仅济。
suì dà jī yǒu sī zhì fú wén jia juān tuó zhōng zhuāng shì sù yǐ shí zhī quán huó shén zhòng
岁大饥，有司置弗闻，稼捐橐中装，市粟以食之，全活甚众。
sǔn zhī rù shǔ yě jia tóng chǎn dì le wēng sòng yán yú cháo wèi bì bài shì
损之入蜀也，稼同产弟了翁诵言于朝，谓必败事。
sǔn xián zhī suì hé jia ba
损衔之，遂劾稼罢。
bǎo qìng sān nián yuán bīng zhì wǔ jiē sǔn qì miǎn ér dùn
宝庆三年，元兵至武阶，损弃沔而遁。
guì rú yuān zhèn shǔ pì tōng pàn miǎn zhōu xún xí jiān mù zhí
桂如渊镇蜀，辟通判沔州，寻檄兼幕职。
jia shǒu yán shǔ yǐ sān guān wèi mén hù wǔ zhōu wèi fān lí zì qián shuài qì wǔ zhōu mín wú gù zhì yī dàn dí zhì yòu yǒu yīn liáng zhī lì huò suì liú bù qù
稼首言："蜀以三关为门户，五州为藩篱，自前帅弃五州，民无固志，一旦敌至，又有因粮之利，或遂留不去。
jīn jí dāng shēn lǐ bǐ huǎn jí yǒu suǒ bǎo jù
今亟当申理，俾缓急有所保聚。
rú yuān rán zhī nǎi chuàng shān zhài bā shí yǒu sì qiě mù yì bīng wǔ qiān rén yǔ mín yuē yuē dí zhì zé guān jūn shǒu yuán bǎo mín dīng bǎo shān zhài yì bīng wèi yóu jī zhù qí qián mǐ suǒ lüè hòu fú róng jiǔ
"如渊然之，乃创山砦八十有四，且募义兵五千人，与民约曰："敌至则官军守原堡，民丁保山砦，义兵为游击，庶其前靡所掠，后弗容久。
běi bīng yóu dōng dào yǐ rù rú yuān yōu zhī pì jia zhī yáng zhōu
北兵由东道以入，如渊忧之，辟稼知洋州。
jia rì yè wèi shǒu yù jì yǐ yáng jū píng de wú yī zú yǐ shǒu yì yí jīn zhōu shuài sī jūn qiān rén zhù yáng zhōu ér zì rèn qí xiǎng gěi
稼日夜为守御计，以洋居平地，无一卒以守，议移金州帅司军千人驻洋州，而自任其饷给。
li xīn chuán wéi yán zhū cháo bù bào
李心传为言诸朝，不报。
jí fèng zhōu pò zhì zhì sī shǐ cóng jia qǐng diào jīn zhōu bīng fù zhī ér bīng bù shí zhì
及凤州破，制置司始从稼请，调金州兵赴之，而兵不时至。
hàn zhōng xiàn liáng yáng zhī mín shù shí wàn jǐn qū ān kāng
汉中陷，梁、洋之民数十万尽趋安康。
jia nǎi yí tún huáng jīn dù shōu sàn zú zhāo zhōng yì yǐ zhì zhì sī zhī mìng zhì gù jiāng chén yù yú ān kāng wěi yǐ shōu fù zhī rèn
稼乃移屯黄金渡，收散卒，招忠义，以制置司之命，致故将陈昱于安康，委以收复之任。
yù bù fèn zhū jūn zhào qīng zuò huá yáng zhū guān shǒu jiāng jiē yǐ bīng lái huì fán de sān qiān rén jia jié yáng zhī tǎng lǐn shàn zhī
昱部分诸军，召青座、华阳诸关守将，皆以兵来会，凡得三千人，稼竭洋之帑廪赡之。
yǐ zhōu shì fù tōng pàn ér zì jiǎ jié zhì jūn mǎ dū zhū jiāng jì jìn
以州事付通判，而自假节制军马，督诸将继进。
miǎn zhōu pò běi bīng pò dà ān yì chāng dà zhèn jia jí mìng qū miǎn zì zhì xi xiàn yuán zhī
沔州破，北兵迫大安，益昌大震，稼亟命趋沔，自至西县援之。
rú yuān yǐ biàn yi mìng jia lì lù tí xíng sī jiān quán xìng yuán fǔ zhì zhì sī xí qí shǒu mǐ cāng jia yí shū yuē jīn rì zhī shì rú yì qí suǒ xiào zhě xiān hòu ěr
如渊以便宜命稼利路提刑司兼权兴元府，制置司檄其守米仓，稼移书曰："今日之事如弈棋，所校者先后尔。
gǒu yǐ fēn shuǐ sān quán mǐ cāng wèi kě bǎo dí bīng ruò zì dàng chāng qīng chuān yǐ rù jiāng shú yù zhī
苟以分水、三泉、米仓为可保，敌兵若自宕昌、清川以入，将孰御之？
hé yǐ xìng miǎn lì sān róng sī fēn zhù fèng zhōu bǐ zhì sī yǐ zhāo zhī zhōng yì guān biǎo fù chóu zhī háo jié lián sī yǐ jìn bīng qì duó yǐ
盍以兴、沔、利三戎司分驻凤州，俾制司已招之忠义、关表复仇之豪杰，联司以进，兵气夺矣。
rú yuān chí yí bù jué
"如渊迟疑不决。
dǎi tiān shuǐ tóng qìng bèi tú xī hé wéi yì jí shǐ huì jūn mín zhī zhòng wàn rén yuán zhī dào gěng bù dé qián ér chéng yǐ pò yǐ
逮天水、同庆被屠，西和围益急，始会军民之众万人援之，道梗不得前，而城已破矣。
é bào zhài kē qī fāng zhī shī jiē kuì jia lǜ yí mín zhù lián shuǐ xiàn zhào jí bǎo jiá fēn bù jiàn dào yǐ bǎo bā shān
俄报砦窠、七方之师皆溃，稼率遗民驻廉水县，召集保甲，分布间道，以保巴山。
dàng shì shí wén chén zhī zài jūn zhōng zhě wéi jia yī rén
当是时，文臣之在军中者惟稼一人。
rú yuān jì ba li zhí tǔ dài zhī yǐ jia jiǔ láo qǐng gǎi bì nèi jùn chà zhī róng zhōu
如渊既罢，李｛直土｝代之，以稼久劳，请改畀内郡，差知荣州。
diàn zhōng shì yù shǐ wāng gāng zhōng rú yuān dǎng yě yù shǐ jia fēn qí zuì nǎi wèi shǔ zhī bài shí yóu jia jù ba zhī yòu xuē èr guān
殿中侍御史汪刚中，如渊党也，欲使稼分其罪，乃谓蜀之败实由稼，遽罢之，又削二官。
li xīn chuán jiàn shàng sòng jia wú zuì bù dàng ba
李心传见上，讼稼无罪，不当罢。
xuān fǔ shǐ huáng bó gù pì jia zhī láng zhōu
宣抚使黄伯固辟稼知阆州。
wèi jǐ bó gù qù guān zhì zhì shǐ zhào yàn ne yǐ cān yì guān pì zhī
未几，伯固去官，制置使赵彦呐以参议官辟之。
zhì zhì sī jìn hàn zhōng jia yán hàn zhōng dàng wú fān lí yi jīng lǐ xiān rén yuán yǐ wéi huǎn jí shì shī zhī de
制置司近汉中，稼言汉中荡无藩篱，宜经理仙人原以为缓急视师之地。
yàn ne yǐ wěi jia jia zhì yuán shàn yíng lěi zhì chú liáng bǐ qì jiǎ kāi quán yuán shǒu yù zhī guī wǎng bù bèi jù
彦呐以委稼，稼至原，缮营垒，峙刍粮，比器甲，开泉源，守御之规，罔不备具。
huì zhào hái yàn ne mì zòu liú jia yǐ zhí mì gé zhī miǎn zhōu lì zhōu tí diǎn xíng yù jiān cān yì guān
会召还，彦呐密奏留稼，以直秘阁知沔州、利州提点刑狱兼参议官。
shǐ zhì gào yú shén yuē jùn dāng bīng nán zhī hòu shēng jù fǔ mó suǒ dāng jìn lì qù zhī rì shì chuí tuó yǐ rù jiàn mén
始至，告于神曰："郡当兵难之后，生聚抚摩，所当尽力，去之日，誓垂橐以入剑门。
nǎi qì lǐ chuàng cán zhāo jí liú sàn mín jiē qiǎng fù lái guī
"乃葺理创残，招集流散，民皆襁负来归。
běi bīng rù xī hé báo jiē zhōu jia zàn yàn ne dēng yuán dū zhàn
北兵入西和，薄阶州，稼赞彦呐登原督战。
zhī tiān shuǐ jūn cáo you wén děng bīng dà zhàn
知天水军曹友闻等兵大战。
jìn jia sān guān wèi cháo qǐng dài fū jiān guān wài sì zhōu ān fǔ sī gōng shì cuò zhì xi lù tún tián
进稼三官，为朝请大夫兼关外四州安抚司公事，措置西路屯田。
jia cháng dài yàn ne lùn shǔ shì lì hài shàng jiā lǎn zhī
稼尝代彦呐论蜀事利害，上嘉览之。
běi bīng zì fèng zhōu rù dōng jūn bù néng yù suì dǎo hé chí zhì xī chí gǔ jù miǎn jiǔ shí lǐ
北兵自凤州入，东军不能御，遂捣河池，至西池谷，距沔九十里。
lì mín lǜ táo yì yù tuì bǎo dà ān
吏民率逃，议欲退保大安。
jia bái yàn ne yuē jīn rì zhī shì yǒu jìn wú tuì néng jìn jù xiǎn dì yǐ shēn hàn shǔ dí yǒu hòu gù bì bù shēn rù
稼白彦呐曰："今日之事，有进无退，能进据险地，以身捍蜀，敌有后顾，必不深入；
ruò cāng huáng zhào bīng tuì shǒu nèi dì dí cháng qū ér qián shǔ shì qù yǐ
若仓皇召兵，退守内地，敌长驱而前，蜀事去矣。
yàn ne yuē wú zhì yě
"彦呐曰："吾志也。
yǐ ér jìng xíng liú jia shǒu miǎn
"已而竟行，留稼守沔。
běi bīng zì bái shuǐ guān rù liù gǔ zhū jù miǎn liù shí lǐ
北兵自白水关入六股株，距沔六十里。
miǎn wú chéng yī shān wèi zǔ jia shēng gāo gǔ zào shèng qí gǔ wèi yí bīng
沔无城，依山为阻，稼升高鼓噪，盛旗鼓为疑兵。
yàn ne zhì zhì kǒu chuò zhàng qián zǒng guǎn hé yàn wēi yǐ jūn hái miǎn zhào xiǎo jiàng yáng jùn hé lín xī yǐ bīng huì yòu diào zǒng guǎn wáng xuān jīng bīng qiān rén yì zhī
彦呐至置口，辍帐前总管和彦威，以军还沔，召小将杨俊、何璘悉以兵会，又调总管王宣精兵千人益之。
lín jūn wú jì lǜ jia bǔ qí zòng huǒ zhě sān rén zhū zhī
璘军无纪律，稼捕其纵火者三人，诛之。
wèi jǐ běi bīng dà zhì lín dùn
未几，北兵大至，璘遁。
qí zhòng jiē kuì suì xià miǎn zhōu
其众皆溃，遂下沔州。
xiān shì you wén shù qī fāng zhī miǎn bù kě shǒu quàn jià yí bǎo shān zhài ér zì jiāng suǒ bù zhù zhī
先是，友闻戍七方，知沔不可守，劝稼移保山砦，而自将所部助之。
jia yuē qī fāng yào dì bù kě qì wú jùn jiāng yě chéng yì bù kě qì
稼曰："七方要地，不可弃，吾郡将也，城亦不可弃。
jí shì bù jì yǒu sǐ ér yǐ
即事不济，有死而已。
xiān èr rì zi sī de shì yǐ shí wēi rèn zhòng wèi yōu jia jǔ tián chéng jūn wǔ rì bù hàn zhī yán yǔ zhī qiě yuē wú de sǐ suǒ hé hàn
"先二日，子斯得侍，以时危任重为忧，稼举田承君"五日不汗"之言语之，且曰："吾得死所，何憾！
yòu yǐ shū gào li xīn chuán yuē jia bì jiān shǒu miǎn wú miǎn zé wú shǔ yǐ
"又以书告李心传曰："稼必坚守沔，无沔则无蜀矣。
zì wèi cǐ jǔ kě yǐ wú fù zhī jǐ
自谓此举可以无负知己。
jí shì pò cān yì yáng yuē quàn jià gū bǎo dà ān jia lì shēng yuē wǒ yǐ jiān sī shǒu chéng guō ěr yǐ mù kè wǎng lái yìng yuán gè xíng qí zhì
"及事迫，参议杨约劝稼姑保大安，稼厉声曰："我以监司守城郭，尔以幕客往来应援，各行其志。
cháng píng sī shǔ guān féng yuán zhāng lǜ lì shì lì qǐng jia shǎo bì jia bù wéi dòng
"常平司属官冯元章率吏士力请稼少避，稼不为动。
chéng jì xiàn zhòng yōng jia chū hù jia huà zhī bù néng zhǐ bīng qí sì jí wéi zhī suì sǐ yān
城既陷，众拥稼出户，稼叱之不能止，兵骑四集围之，遂死焉。
zhào jìn jia qī guān wèi zhèng yì dài fū lóng tú gé zhí xué shì shì yuē zhōng
诏进稼七官，为正议大夫、龙图阁直学士，谥曰忠。
hòu yǐ zi sī de zhí zhèng lèi zèng tài shī
后以子斯得执政，累赠太师。
jia wéi rén kāng kǎi yǒu dà zhì wén rén yǒu shàn chēng zhī bù róng kǒu
稼为人慷慨有大志，闻人有善，称之不容口；
bù shàn miàn shé wú suǒ bì
不善，面折无所避。
tuī gǔ rén shì cháng kǒng bù jí shì cái rú fèn tǔ
推毂人士，常恐不及，视财如粪土。
sǐ zhī rì wén zhě mò bù yú yì liú tì
死之日，闻者莫不于邑流涕。
suǒ zhe yǒu suō zhāi lèi gǎo sān shí juǎn
所著有《缩斋类藁》三十卷。
sī de zì yǒu chuán
斯得自有传。
cáo you wén zì yǔn shū tóng qìng lì tíng rén
曹友闻，字允叔，同庆栗亭人。
wǔ huì wáng bīn shí èr shì sūn yě
武惠王彬十二世孙也。
shǎo yǒu dà zhì yǔ zhòng dì you liàng bù yuǎn qiān lǐ xún shī qǔ yǒu
少有大志，与仲弟友谅不远千里寻师取友。
dēng bǎo qìng èr nián jìn shì
登宝庆二年进士。
shòu mián zhú wèi gǎi pì tiān shuǐ jūn jiào shòu
授绵竹尉，改辟天水军教授。
chéng yǐ bèi wéi you wén dān qí yè rù yǔ shǒu chén zhāng wéi jiū mín lì zhàn
城已被围，友闻单骑夜入，与守臣张维纠民厉战。
bīng tuì zhì zhì shǐ zhì dà qí shū mǎn shēn dǎn yǐ jīng zhī
兵退，制置使制大旗，书"满身胆"以旌之。
yǐ ér bīng fù zhì you wén qìng jiā cái zhāo jí zhōng yì de jiàn shì wǔ qiān rén
已而兵复至，友闻罄家财招集忠义，得健士五千人。
zhì zhì shǐ li zhí tǔ xí guǎn zhōng yì lǐng suǒ bù shǒu xiān rén guān qiě xíng qiě zhàn zhì xiá kǒu jù xiǎn
制置使李｛直土｝檄管忠义，领所部守仙人关，且行且战，至峡口据险。
qián jūn tǒng zhì qū xìn lǜ suǒ bù tū zhèn hái suǒ lüè sì zhōu rén chù
前军统制屈信率所部突阵，还所掠四州人畜。
zhì qín tián qiǎn zuǒ jūn tǒng zhì dù wǔ yíng jī lì bù néng dí
至秦填，遣左军统制杜午迎击，力不能敌。
you wén lìng zhū jūn chéng gāo jù xiǎn shēn mào shǐ shí wèi shì zú xiān
友闻令诸军乘高据险，身冒矢石，为士卒先。
xìn yǔ tǒng zhì zhāng ān guó lǐng bīng chū zhàn
信与统制张安国领兵出战。
bīng tuì zhì zhì shǐ xí hàn qī fāng guān
兵退，制置使檄捍七方关。
běi bīng dōng pò wǔ xiū guān yǐ ér pò qī fāng suì rù miǎn zhōu jīn niú zhì dà ān yòu fēn bīng zì jiā líng jiāng mù pí kǒu tū chū hé jìn jūn hòu jìn zhàn bài sǐ zhī suì zhǎng qū rù jiàn mén
北兵东破武休关，已而破七方，遂入沔州金牛，至大安，又分兵自嘉陵江木皮口突出何进军后，进战败死之，遂长驱入剑门。
you wén yǔ dì wàn gè lǜ suǒ bù qǔ jiàn dào guò zhān mào shān zhì qīng hāo jù zhàn yú bái shuǐ jiāng zhōng liú
友闻与弟万各率所部，取间道过毡帽山，至青蒿埧，战于白水江中流。
bīng tuì zhì zhì sī xí zhù láng zhōu
兵退，制置司檄驻阆州。
pàn jiāng lǔ zhēn wèi chén lóng zhī suǒ zhǎn zhēn bù qǔ sì fén jié you wén tǎo zhǎn qí jiāng guō hǔ lìn guǎng yáng zhòng děng yú dǎng sàn qù
叛将鲁珍为陈隆之所斩，珍部曲肆焚劫，友闻讨斩其将郭虎、蔺广、杨仲等，余党散去。
xí zhī tiān shuǐ jūn
檄知天水军。
běi bīng rù fèng zhōu lüè hé chí dǐ tóng qìng
北兵入凤州，略河池，抵同庆。
you wén mì qiǎn tǒng zhì wáng hàn chén tǒng lǐng zhāng xiáng shòu yǐ fāng lüè chū zhàn
友闻密遣统制王汉臣、统领张祥，授以方略出战。
bīng zhì chéng xià you wén bù fèn zhū jiāng gè shǒu yī mén yǎn qí fú gǔ jiè shì zú sì jiàn jìn míng gǔ zhāng qí shǐ shí bìng fā
兵至城下，友闻部分诸将各守一门，偃旗伏鼓，戒士卒，俟渐近，鸣鼓张旗，矢石并发。
yòu mìng hàn chén děng qǔ jiàn dào chū zhàn zì tí zhòng bīng wěi dí hòu dà zhàn yǒu gōng
又命汉臣等取间道出战，自提重兵尾敌后，大战有功。
duān píng chū you wén qiǎn wàn yǔ zhōng yì zǒng guǎn shí dāng kě fēn bīng suì shí tóu qīng hāo gǔ qián hòu dà zhàn shù hé
端平初，友闻遣万与忠义总管时当可分兵碎石头、青蒿谷，前后大战数合。
zhì zhì shǐ shàng qí gōng tè shòu chéng wù láng quán fā qiǎn tiān shuǐ jūn
制置使上其功，特授承务郎，权发遣天水军。
běi bīng yòu zì xī hé zhì jiē zhōu you wén yuē jiē suī fēi wú jìng qǐ kě zuò shì ér bù jiù
北兵又自西和至阶州，友闻曰："阶虽非吾境，岂可坐视而不救。
suì yǐn bīng yǔ zhū jūn huì
"遂引兵与诸军会。
mìng qián jūn tǒng zhì quán guì lǐng suǒ bù wèi xiān fēng tǒng zhì xià yòng chū qí zuǒ zhāng chéng chū qí yòu zǒng guǎn chén gēng jí wàn you liàng wǎng lái dū zhàn
命前军统制全贵领所部为先锋，统制夏用出其左，张成出其右，总管陈庚及万、友谅往来督战。
yǒu gōng zhì zhì shǐ zhào yàn ne bǐ jié zhì lì shuài sī jūn mǎ rèn zé cuò zhì biān miàn huàn wǔ yì dài fū gé mén xuān zàn shè rén chà quán lì zhōu zhù zā yù qián zhū jūn dōu tǒng zhì zhù zā shí mén kòng è qī fāng guān
有功，制置使赵彦呐俾节制利帅司军马，任责措置边面，换武翼大夫、阁门宣赞舍人，差权利州驻紥御前诸军都统制，驻紥石门，控扼七方关。
míng nián běi bīng pò wǔ xiū guān rù miǎn yáng lì lù tí xíng gāo jia sǐ zhī
明年，北兵破武休关，入沔阳，利路提刑高稼死之。
zhì zhì shǐ jìn tún qīng yě yuán bèi wéi you wén yuē qīng yě wèi shǔ yān hóu bù kě huǎn
制置使进屯青野原，被围，友闻曰："青野为蜀咽喉，不可缓。
qiǎn wàn lǐng bīng zì lěng shuǐ kǒu dù jiā líng jiāng zhì liù gǔ zhū lǚ zhàn yǒu gōng
"遣万领兵自冷水口度嘉陵江至六股株，屡战有功。
yè xián méi yóu jiàn dào zhí qū qīng yě yuán zhì zhì shǐ qí wàn zhī yǒng lìng dū zhū jūn zhàn shǒu
夜衔枚由间道直趋青野原，制置使奇万之勇，令督诸军战守。
bīng tuì you wén yǐn jīng bīng yì qū zhì yuán xià yè bàn jié zhàn wéi suì de jiě
兵退，友闻引精兵亦趋至原下，夜半截战，围遂得解。
tè shòu wǔ dé dài fū zuǒ xiāo qí dà jiàng jūn yī jiù lì zhōu zhù zā yù qián zhū jūn tǒng zhì
特授武德大夫、左骁骑大将军，依旧利州驻紥御前诸军统制。
běi bīng pò miǎn zhōu dǎo dà ān you wén qiǎn cuī fēng jūn tǒng zhì wáng zī tà bái jūn tǒng zhì bái zài xīng sù qū jī guān ài zuǒ jūn tǒng zhì wáng jìn jù yáng píng guān
北兵破沔州，捣大安，友闻遣摧锋军统制王资、踏白军统制白再兴速趋鸡冠隘，左军统制王进据阳平关。
you wén dēng xī lǐng shǒu zhí wǔ fāng qí zhǐ huī fu bì bīng shù wàn tū zhì yáng píng guān suì qiǎn jìn jí yóu yì bù jiàng wáng gāng chū zhàn yòu qīn shuài zhàng bīng jí bèi wéi jūn tū chū zhèn qián zuǒ yòu chí shè
友闻登溪岭，手执五方旗，指麾甫毕，兵数万突至阳平关，遂遣进及游奕部将王刚出战，又亲帅帐兵及背嵬军突出阵前，左右驰射。
bīng tuì you wén wèi zhōng yì zǒng guǎn chén gēng jí dāng kě yuē dí bì xuán bīng gōng jī guān ài yi jí yuán zhī
兵退，友闻谓忠义总管陈庚及当可曰："敌必旋兵攻鸡冠隘，宜急援之。
jì ér guǒ yǐ bù qí wàn yú gōng ài gēng yǐ qí bīng wǔ bǎi zhí qián jué zhàn dāng kě jiāng bù bīng zuǒ yòu yì bìng jìn wáng zī bái zài xīng yòu zì ài chū zhàn dié xuè shí yú lǐ bīng nǎi jiě qù
"既而果以步骑万余攻隘，庚以骑兵五百直前决战，当可将步兵左右翼并进，王资、白再兴又自隘出战，蹀血十余里，兵乃解去。
tè shòu you wén méi zhōu fáng yù shǐ yī jiù zuǒ xiāo wèi dà jiàng jūn lì zhōu zhù zā yù qián zhū jūn tǒng zhì jiān miǎn zhōu zhù zā jiān guǎn guān wài sì zhōu ān fǔ quán zhī miǎn zhōu jié zhì běn fǔ tún shù jūn mǎ
特授友闻眉州防御使，依旧左骁卫大将军、利州驻紥御前诸军统制，兼沔州驻紥，兼管关外四州安抚，权知沔州，节制本府屯戍军马。
dì wàn chà zhī tóng qìng fǔ sì chuān zhì zhì sī zhàng qián zǒng guǎn réng jiù zǒng guǎn zhōng yì jūn mǎ jié zhì tún shù jūn mǎ dǒng xian zhù zā zhuān yǔ miǎn lì liǎng sī tóng gòng rèn zé cuò zhì biān miàn
弟万差知同庆府、四川制置司帐前总管，仍旧总管忠义军马，节制屯戍军马，董仙驻紥，专与沔、利两司同共任责措置边面。
míng nián you wén yǐn bīng è xiān rén guān
明年，友闻引兵扼仙人关。
dié wén běi bīng hé xī xià nǚ zhēn huí huí tǔ bō bó hǎi jūn wǔ shí yú wàn dà zhì you wén yǔ wàn yuē guó jiā ān wēi zài cǐ yī jǔ zhòng guǎ bù dí qǐ róng làng zhàn
谍闻北兵合西夏、女真、回回、吐蕃、渤海军五十余万大至，友闻语万曰："国家安危，在此一举，众寡不敌，岂容浪战。
wéi dāng chéng gāo jù xiǎn chū qí nì fú yǐ dài zhī
惟当乘高据险，出奇匿伏以待之。
běi bīng xiān gōng wǔ xiū guān bài dū tǒng li xiǎn zhōng jūn suì rù xìng yuán yù chōng dà ān
"北兵先攻武休关，败都统李显忠军，遂入兴元，欲冲大安。
zhì zhì shǐ zhào yàn ne xí you wén kòng zhì dà ān yǐ bǎo shǔ kǒu
制置使赵彦呐檄友闻控制大安以保蜀口。
you wén chí shū yàn ne yuē miǎn yáng shǔ zhī xiǎn yào wú zhòng bīng zài cǐ dí yǒu hòu gù zhī yōu bì bù néng yuè miǎn yáng ér rù shǔ
友闻驰书彦呐曰："沔阳，蜀之险要，吾重兵在此，敌有后顾之忧，必不能越沔阳而入蜀。
yòu yǒu cáo wàn wáng xuān shǒu wěi yìng yuán kě bǎo bì jié
又有曹万、王宣首尾应援，可保必捷。
dà ān dì shì píng kuàng wú xiǎn kě shǒu zhèng dí qí suǒ cháng bù bīng suǒ duǎn kuàng zhòng guǎ bù dí qǐ kě yú píng dì kòng yù
大安地势平圹，无险可守，正敌骑所长，步兵所短，况众寡不敌，岂可于平地控御。
yàn ne bù yǐ wéi rán yī rì chí xiǎo hóng pái lái sù zhě qī
"彦呐不以为然，一日持小红牌来速者七。
you wén yì wèi yǐ guǎ jī zhòng fēi chéng yè chū qí nèi wài jiā jī bù kě
友闻议为以寡击众，非乘夜出奇内外夹击不可。
nǎi qiǎn wàn you liàng yǐn bīng shàng jī guān ài duō zhāng qí zhì shì dí jiān shǒu
乃遣万、友谅引兵上鸡冠隘，多张旗帜，示敌坚守。
you wén xuǎn jīng ruì wàn rén yè dù jiāng mì wǎng liú xī shè fú
友闻选精锐万人夜渡江，密往流溪设伏。
yuē yuē dí zhì nèi yǐ míng gǔ jǔ huǒ wèi yīng wài hū shā shēng
约曰："敌至，内以鸣鼓举火为应，外呼杀声。
běi bīng guǒ zhì wàn chū nì zhàn dí jiàng bā dōu lǔ yōng wàn yú zhòng dá hǎi shuài qiān rén wǎng lái bó zhàn shǐ shí rú yǔ
"北兵果至，万出逆战，敌将八都鲁拥万余众，达海帅千人往来搏战，矢石如雨。
wàn shēn bèi shù chuàng lìng zhū jūn jǔ fēng
万身被数创，令诸军举烽。
you wén qiǎn xuǎn fēng jūn tǒng zhì yáng dà quán yóu yì jūn tǒng zhì féng dà yòng yǐn běn bù chū dōng cài yuán jī dí hòu duì
友闻遣选锋军统制杨大全、游奕军统制冯大用引本部出东菜园，击敌后队；
gǎn yǒng jūn zǒng guǎn xià yòng zhī xī hé zhōu shén jìn jūn zǒng guǎn zhào xìng shuài suǒ bù chū shuǐ lǐng jī dí zhōng duì
敢勇军总管夏用、知西和州神劲军总管赵兴帅所部出水岭，击敌中队；
zhī tiān shuǐ jūn ān biān jūn zǒng guǎn lǚ sì dé chén gēng lǜ suǒ bù chū lóng quán tóu jī dí qián duì
知天水军安边军总管吕嗣德、陈庚率所部出龙泉头，击敌前队。
you wén qīn shuài jīng bīng sān qiān rén jí chí zhì ài xià xiān qiǎn bǎo jié jūn tǒng lǐng liú hǔ shuài gǎn sǐ shì wǔ bǎi rén chōng qián jūn qián jūn bù dòng dà bīng fú sān bǎi qí dào páng hǔ zhòng xián méi tū zhàn
友闻亲帅精兵三千人，疾驰至隘下，先遣保捷军统领刘虎帅敢死士五百人冲前军，前军不动，大兵伏三百骑道旁，虎众衔枚突战。
huì dà fēng yǔ zhū jiāng qǐng yuē yǔ bù zhǐ nào nìng shēn méi zú yi sì shǎo jì
会大风雨，诸将请曰："雨不止，淖泞深没足，宜俟少霁。
you wén chì yuē dí zhī wǒ fú bīng zài cǐ huǎn bì shī jī
"友闻斥曰："敌知我伏兵在此，缓必失机。
suì yōng bīng qí jìn
"遂拥兵齐进。
you wén rù lóng wěi tóu wàn wén zhī wǔ gǔ chū ài kǒu yǔ you wén huì
友闻入龙尾头，万闻之，五鼓出隘口，与友闻会。
nèi wài liǎng jūn jiē shū sǐ zhàn xuè liú èr shí lǐ
内外两军皆殊死战，血流二十里。
xi jūn sù yǐ mián qiú dài tiě jiǎ jīng yǔ rú shī bù lì bù mén
西军素以绵裘代铁甲，经雨濡湿，不利步门。
lí míng dà bīng yì zēng nǎi yǐ tiě qí sì miàn wéi rào you wén tàn yuē cǐ dài tiān hu
黎明，大兵益增，乃以铁骑四面围绕，友闻叹曰："此殆天乎！
wú yǒu sǐ ér yǐ
吾有死而已。
yú shì jí kǒu gòu mà shā suǒ chéng mǎ yǐ shì bì sǐ
"于是极口诟骂，杀所乘马以示必死。
xuè zhàn yù lì yǔ dì wàn jù sǐ jūn jǐn méi běi bīng suì zhǎng qū rù shǔ
血战愈厉，与弟万俱死，军尽没，北兵遂长驱入蜀。
qín gǒng rén wāng shì xiǎn sù fú you wén wēi wàng cháng yǐ míng mǎ yí you wén hái shī guò zhàn dì tàn yuē shǔ jiāng jūn zhēn nán ér hàn yě
秦巩人汪世显素服友闻威望，尝以名马遗友闻，还师过战地，叹曰："蜀将军真男儿汉也。
shèng lǐ jì zhī
"盛礼祭之。
shì wén tè zèng lóng tú gé xué shì dà zhōng dài fū cì miào bāo zhōng shì yuē yì jié guān qí èr zi chéng wù láng xù dí gōng láng
事闻，特赠龙图阁学士、大中大夫，赐庙褒忠，谥曰毅节，官其二子承务郎，婿迪功郎。
wàn tè zèng wǔ yì dài fū èr zi chéng zhōng láng
万特赠武翼大夫，二子成忠郎。
chén yín bǎo mó gé dài zhì xián zhī zǐ
陈寅，宝谟阁待制咸之子。
cáo sī liǎng gòng jìn shì yǐ fù ēn bǔ guān lì guān zhōu xiàn
漕司两贡进士，以父恩补官，历官州县。
shào dìng chū zhī xī hé zhōu
绍定初，知西和州。
xī hé jí biān zhòng dì yín yǐ shū shēng yì bù cí nán
西和极边重地，寅以书生义不辞难。
běi bīng rù jìng shǔ dū tǒng hé jìn chū shǒu dà ān dú tǒng zhì guān wáng ruì yǔ zhōng yì qiān rén chéng shǒu ér yǐ
北兵入境，属都统何进出守大安，独统制官王锐与忠义千人城守而已。
yín shì yǔ qí mín gòng shǒu cǐ tǔ
寅誓与其民共守此土。
jū mín shǐ yǐ jìn liú jiā chéng zhōng shì yǐ wéi gù yǐ ér jìn xǐ tā jùn suì wú gù zhì
居民始以进留家城中，恃以为固，已而进徙它郡，遂无固志。
yín dú liú qí èr zi bìng hé mén èr shí bā kǒu yuē rén gè gù qí jiā jiāng shuí gòng shǒu
寅独留其二子并阖门二十八口，曰："人各顾其家，将谁共守。
nǎi sàn zī cái yǐ jié zhōng yì wèi bì shǒu zhī jì
"乃散资财以结忠义，为必守之计。
běi bīng shí wàn gōng chéng dōng nán mén yǐ jiàng zhě wèi xiān qū
北兵十万攻城东南门，以降者为先驱。
yín cǎo xí wén yù zhī zì zhí qí gǔ jī lì jiàng shì yíng dí lì zhàn shǐ shí rú yǔ
寅草檄文喻之，自执旗鼓，激厉将士，迎敌力战，矢石如雨。
shī tuì jié dàn zēng bīng fù lái yín shuài zhōng yì mín bīng yǔ gǎn sǐ shì lì zhàn zhòu yè shù shí hé bīng tuì
师退，诘旦，增兵复来，寅帅忠义民兵与敢死士力战，昼夜数十合，兵退。
zhì zhì sī yǐ yín gōng biàn gào liè jùn
制置司以寅功遍告列郡。
běi bīng fá mù wèi gōng jù zēng bīng zhì shù shí wàn wéi zhōu chéng
北兵伐木为攻具，增兵至数十万，围州城。
jìn sù yǔ yín bù xié yín yǒu gōng yóu wéi zhū jiāng suǒ jì
进素与寅不协，寅有功，尤为诸将所忌。
zhì shì qiú yuán shén jí jiǔ zhī zhì zhì sī cái qiǎn liú ruì jí zhōng yì rén chén yǔ děng wǎng jiù lǜ jiē guān wàng bù jìn ruì fu jìn qī fāng guān yǔ wèi jí chóu chí jiē yǐ lù gěng gào
至是求援甚急，久之，制置司才遣刘锐及忠义人陈瑀等往救，率皆观望不进，锐甫进七方关，瑀未及仇池，皆以路梗告。
yín lǜ mín bīng zhòu yè kǔ zhàn yuán bīng bù zhì chéng suì xiàn
寅率民兵昼夜苦战，援兵不至，城遂陷。
yín gù qí qī dù shì yuē ruò sù zì wèi jì
寅顾其妻杜氏曰："若速自为计。
dù lì shēng yuē ān yǒu shēng tóng jūn lù sǐ bù gòng wáng shì zhě
"杜厉声曰："安有生同君禄，死不共王事者？
jí dēng gāo bǎo zì yǐn yào
"即登高堡自饮药。
èr zi jí fù jù sǐ mǔ bàng
二子及妇俱死母傍。
yín liǎn ér fén zhī nǎi cháo fú dēng zhàn lóu wàng quē fén xiāng hào qì yuē chén shǐ móu shǒu cǐ chéng wèi shǔ fān lí chéng zhī bù cún chén sǐ fēn yě
寅敛而焚之，乃朝服登战楼，望阙焚香，号泣曰："臣始谋守此城，为蜀藩篱，城之不存，臣死分也。
chén bù fù guó
臣不负国！
chén bù fù guó
臣不负国！
zài bài fú jiàn ér sǐ
"再拜伏剑而死。
bīn kè tóng sǐ zhě èr shí yǒu bā rén
宾客同死者二十有八人。
yī zi hòu zhì yì yù zì cái jūn shì bào chí zhī yuē bù kě shǐ zhōng chén wú hòu
一子后至，亦欲自裁，军士抱持之曰："不可使忠臣无后。
yǔ jù zhuì chéng yì zhé zú sǐ
"与俱缒城，亦折足死。
zhì zhì sī yǐ wén zhào tè zèng cháo yì dài fū yòu wén diàn xiū zhuàn cì qián sān qiān mín jí qí suǒ jū xiāng suǒ shǒu zhōu lì miào
制置司以闻，诏特赠朝议大夫、右文殿修撰，赐钱三千缗，即其所居乡、所守州立庙。
jiǔ zhī jiā zèng huá wén gé dài zhì shì xiāng jié
久之，加赠华文阁待制，谥襄节。
jiǎ zǐ kūn zì bó hòu tóng chuān huái ān jūn rén
贾子坤字伯厚，潼川怀安军人。
jiā dìng shí sān nián jìn shì
嘉定十三年进士。
wèi xī hé tuī guān shè tōng pàn
为西和推官，摄通判。
guān wài bèi bīng zi kūn yǔ jùn shǒu chén yín shì sǐ chéng shǒu
关外被兵，子坤与郡守陈寅誓死城守。
chéng xiàn zi kūn cháo fú yǔ qí jiā shí èr kǒu sǐ zhī
城陷，子坤朝服与其家十二口死之。
zhuī zèng chéng yì láng fēng qí fù sōng chéng wù láng
追赠承议郎，封其父崧承务郎。
guān qí zi zhòng wǔ xuān jiào láng lóng zhōu qiān pàn gǎi fèng yì láng guǒ zhōu tōng pàn zú
官其子仲武宣教郎、隆州签判，改奉议郎、果州通判，卒。
zhòng wǔ zi chāng zhōng chún xiào tóng dēng xián chún qī nián jìn shì dì
仲武子昌忠、纯孝，同登咸淳七年进士第。
chún xiào yáng zhōu jiào shòu shòu zhī shuài li tíng zhī diào jiāng huái zǒng mù
纯孝扬州教授，受知帅李庭芝，调江、淮总幕。
běi bīng xià jiāng nán èr wáng zài fú zhōu yǐ shǐ guǎn jiǎn yuè zhào cí
北兵下江南，二王在福州，以史馆检阅召，辞。
huì chéng xiàng wén tiān xiáng pì zuǒ qí mù xún shòu mì shū chéng zhuó lì bù láng zhōng
会丞相文天祥辟佐其幕，寻授秘书丞，擢吏部郎中。
dīng mǔ yōu qǐ fù wèi yòu sī zhuǎn cháo sàn láng
丁母忧，起复为右司，转朝散郎。
yá shān shī bài chún xiào bào èr nǚ xié qī móu tóng dǎo hǎi sǐ
崖山师败，纯孝抱二女偕妻牟同蹈海死。
liú ruì zhī wén zhōu
刘锐，知文州。
jiā xī yuán nián běi bīng lái gōng ruì yǔ tōng pàn zhào rǔ xiàng chéng chéng gù shǒu shuài jūn mín qī qiān yú rén zhòu yè bó zhàn shā shāng shén duō
嘉熙元年，北兵来攻，锐与通判赵汝向乘城固守，率军民七千余人昼夜搏战，杀伤甚多。
jù shǒu liǎng yuè yú yuán bīng bù zhì chéng zhōng wú shuǐ qǔ jí yú jiāng
拒守两月余，援兵不至，城中无水，取汲于江。
huì chén yù yǐ qù suì shī shǒu miǎn biān zhì cǐ zhōu yè yú chéng chū jiàng xiàn nǚ dà jiàng gào yǐ xū shí dí suì zēng bīng gōng chéng shén jí yī xī yí jiāng liú yú shù lǐ wài
会陈昱以去岁失守沔，编置此州，夜逾城出降，献女大将，告以虚实，敌遂增兵攻城甚急，一夕移江流于数里外。
ruì dù bù miǎn jí qí jiā rén jǐn yǐn yǐ yào jiē sǐ nǎi jù qí shī jí gōng sī jīn bó gào mìng fén zhī
锐度不免，集其家人，尽饮以药，皆死，乃聚其尸及公私金帛、告命焚之。
jiā sù yǒu lǐ fǎ yòu zǐ tóng gē cái liù suì yǐn yǐ yào yóu xià bài shòu zhī zuǒ yòu wèi zhī gǎn tòng
家素有礼法，幼子同哥才六岁，饮以药，犹下拜受之，左右为之感恸。
rǔ xiàng xuān chéng rén shàn shè
汝向宣城人，善射。
chéng pò bèi zhí xiān duàn qí liǎng bì ér hòu luán shā zhī
城破被执，先断其两臂，而后脔杀之。
ruì jí qí èr zi zì wěn sǐ jūn mín sǐ zhě shù wàn rén
锐及其二子自刎死，军民死者数万人。
jiǎn yí tóng chuān tōng quán rén
蹇彝，潼川通泉人。
jiā dìng èr nián jìn shì
嘉定二年进士。
lèi guān tōng pàn jīn zhōu
累官通判金州。
duān píng sān nián běi bīng gōng shǔ yí jiān shǒu zhàn bù néng dí bèi qín bù qū ér sǐ
端平三年，北兵攻蜀，彝坚守，战不能敌，被擒，不屈而死。
qí zi yǒng shū fù lì zhàn chéng pò jǔ jiā sǐ yān
其子永叔复力战，城破，举家死焉。
dì wéi zhī shào dìng wǔ nián jìn shì
弟维之，绍定五年进士。
lì zhōu dū tǒng wáng xuān pì xíng cān jūn shì yì yíng dí lì zhàn ér sǐ tè guān qí zi
利州都统王宣辟行参军事，亦迎敌力战而死，特官其子。
hé chōng hàn zhōu dé yáng rén
何充，汉州德阳人。
mì shū jiān gēng zhī sūn
秘书监耕之孙。
tōng pàn lí zhōu shè zhōu shì yù wèi bèi yù jì
通判黎州，摄州事，预为备御计。
jí sòng néng zhī zhì jiàn yì jí yú qióng lái chuàng dà xiǎo liǎng guān cāng jí zhài wū bǎi jiān qīn dū chéng yì
及宋能之至，建议急于邛崃创大小两关仓及砦屋百间，亲督程役。
é guān pò chōng zì cì bù sǐ dà jūn shuài hū zhī yǔ xǔ yǐ bù shā
俄关破，充自刺不死，大军帅呼之语，许以不杀。
chōng yuē wú sān shì shí zhào shì lù wèi zhào shì sǐ bù hàn
充曰："吾三世食赵氏禄，为赵氏死不憾。
shuài shè yì wò huán zuò zhū jiāng ér xū qí bīn xí hū chōng yuē rǔ néng jiàng jí zuò cǐ
"帅设帟幄环坐诸将，而虚其宾席，呼充曰："汝能降，即坐此。
chōng jù zuò de qiú sǐ suì ba
"充踞坐地求死，遂罢。
tā rì yòu hū zhī yù biàn qí fā ér kūn qí dǐng
它日又呼之，欲辫其发而髡其顶。
yuē kě shā bù kě kūn
曰："可杀不可髡。
yòu shǐ shǔ zhāo mín bǎng chōng yuē wú jiān zhōu yě kě jù wú mín shǐ shā zhī yé
"又使署招民榜，充曰："吾监州也，可聚吾民使杀之耶？
jí yī jiā yǒu sǐ ér yǐ bǎng bì bù kě shǔ
即一家有死而已，榜必不可署。
dà jiàng yí yǐ jiǔ míng yáng niú ròu jiē què zhī
"大将遗以酒茗羊牛肉，皆却之。
zì shì shuǐ yǐn jué bù rù kǒu
自是水饮绝不入口。
dí zhī qí bù kě qiáng jiāng guǎ zhī dà jiàng yuē cǐ nán jiā hǎo hàn yě shǐ zhī jí sǐ
敌知其不可强，将剐之，大将曰："此南家好汉也，使之即死。
yú shì zhǎn qí shǒu
"于是斩其首。
chōng qī chén mà bù jué kǒu
充妻陈骂不绝口。
chū chōng zhī jiàn hū yě chén bì yǐ yī jiā wǎng
初，充之见呼也，陈必以一家往。
shuài yuē bù hū rǔ hé yǐ lái
帅曰："不呼汝，何以来？
chén yuē wú qiú sǐ ěr
"陈曰："吾求死尔。
jí chōng sǐ dōng wàng zài bài yuē chén fū fù suī sǐ kě yǐ duì zhào shì wú kuì yǐ
"及充死，东望再拜曰："臣夫妇虽死，可以对赵氏无愧矣。
zhòng yǐ shí jī shā zhī
"众以石击杀之。
fāng chōng fū fù zhī yīng huò yě qīn qī quàn qí gǒu miǎn chōng zhèng sè yuē wǒ fū fù yǔ ér fù yì tóng sǐ rǔ děng zì qiú shēng kě yě
方充夫妇之婴祸也，亲戚劝其苟免，充正色曰："我夫妇与儿妇义同死，汝等自求生可也。
yú shì shàng xià gǎn qì yuàn tóng sǐ zhě sì shí yú rén
"于是上下感泣，愿同死者四十余人。
nán shì lín sūn jū xíng cóng zǐ zhòng guì xiān chōng ér sǐ wéi zhǎng zǐ shì lóng de miǎn
男士麟、孙驹行、从子仲桂先充而死，惟长子士龙得免。
xǔ biāo sūn xiǎn mó gé xué shì yì zhī zǐ yě
许彪孙，显谟阁学士奕之子也。
wèi sì chuān zhì zhì sī cān móu guān
为四川制置司参谋官。
jǐng dìng èr nián liú zhěng pàn zhào biāo sūn cǎo jiàng wén yǐ tóng chuān yī dào wèi xiàn
景定二年，刘整叛，召彪孙草降文，以潼川一道为献。
biāo sūn cí shǐ zhě yuē cǐ wàn kě duàn cǐ bǐ bù kě shū yě
彪孙辞使者曰："此腕可断，此笔不可书也。
jí bì mén yǔ jiā rén jù yǎng yào sǐ
"即闭门与家人俱仰药死。
zhěng jì jiàng suì yǐn bīng xí dū tǒng zhāng guì yíng guì jí tǒng zhì jīn wén dé zhàn sǐ
整既降，遂引兵袭都统张桂营，桂及统制金文德战死。
nà xī cáo gàn hé mén sǐ zhī
纳溪曹赣阖门死之。
jǐng dìng sì nián miǎn zhōu dū tǒng hú shì quán hù liáng yùn zhì hǔ xiàng shān yù dí bīng zhàn bài sǐ
景定四年，沔州都统胡世全护粮运至虎象山，遇敌兵战败死。
xián chún èr nián běi bīng qǔ kāi zhōu shǒu jiāng páng yàn hǎi sǐ zhī
咸淳二年，北兵取开州，守将庞彦海死之。
dé yòu yuán nián lú shǒu méi yīng chūn shā pàn guān li dīng sūn tuī guān táng kuí ruì yǐ chéng jiàng zhēn zhōu shǒu jiāng jiāng yàn qīng xiàng zhàn sǐ zhī
德祐元年，泸守梅应春杀判官李丁孙、推官唐奎瑞以城降，珍州守将江彦清巷战死之。
chén lóng zhī bù zhī suǒ shì lǚ
陈隆之，不知所仕履。
wèi sì chuān zhì zhì shǐ
为四川制置使。
chún yòu yuán nián shí yī yuè chéng dū bèi wéi shǒu mí xún fú xià
淳祐元年十一月，成都被围，守弥旬，弗下。
bù jiàng tián shì xiǎn chéng yè kāi mén běi bīng tū rù lóng zhī jǔ jiā shù bǎi kǒu jiē sǐ
部将田世显乘夜开门，北兵突入，隆之举家数百口皆死。
kǎn sòng lóng zhī zhì hàn zhōu mìng yù hàn zhōu shǒu chén wáng kuí jiàng lóng zhī hū kuí yǔ zhī yuē dà zhàng fū sǐ ěr wú jiàng yě
槛送隆之至汉州，命谕汉州守臣王夔降，隆之呼夔语之曰："大丈夫死尔，毋降也。
suì jiàn shā
"遂见杀。
hòu wǔ nián tí xíng yuán jiǎn zhī shàng qí shì tè zèng huī yóu gé dài zhì hé de ēn zé wài tè yǔ liǎng zi ēn zé cì shì lì miào
后五年，提刑袁简之上其事，特赠徽猷阁待制，合得恩泽外，特与两子恩泽，赐谥立庙。
yòu yǒu shǐ jì jiǎn zhě wēi zhōu qí chéng zhǔ bù yě
又有史季俭者，威州棋城主簿也。
chéng dū zhī xiàn zi liáng zhèn yǔ xù yáng chéng fu zhēng xiāng wèi sǐ gè tè zèng liǎng guān yǔ yī zi xià zhōu wén xué
成都之陷，子良震与婿杨城夫争相为死，各特赠两官，与一子下州文学。
wáng yì zì gōng fǔ pí xiàn rén
王翊，字公辅，郫县人。
bǎo qìng yuán nián jìn shì
宝庆元年进士。
wú xī cháng zhāo zhī rù mù jí xī yǐ shǔ pàn kàng jié bù bài wèi chén dà yì
吴曦尝招之入幕，及曦以蜀叛，抗节不拜，为陈大义。
xī nù qiú yì yù pēng zhī xī zhū ér miǎn
曦怒，囚翊，欲烹之，曦诛而免。
jiā xī yuán nián zhì zhì shǐ dīng fǔ pì wèi cān yì guān xiān qiǎn qí jiā guī xiāng lǐ wéi wén jué xiān mù shì yǐ shēn sǐ bào guó
嘉熙元年，制置使丁黼辟为参议官，先遣其家归乡里，为文诀先墓，誓以身死报国。
jí běi bīng zhì zhàng qián tí jǔ guān chéng jū xiān zǒu fǔ cāng cù yíng dí bài sǐ
及北兵至，帐前提举官成驹先走，黼仓卒迎敌，败死。
yì yǔ sī lǐ wáng càn yùn sī gàn guān li rì xuān děng mù bīng jù shǒu
翊与司理王璨、运司干官李日宣等募兵拒守。
bīng rù gōng shǔ jiàn yì cháo fú wēi zuò wèn wèi hé rén yuē xiǎo guān shí tiān zi zhī lù lín nàn bù néng jiù sǐ yǒu yú zuì kě sù shā wǒ
兵入公署，见翊朝服危坐，问为何人，曰："小官食天子之禄，临难不能救，死有余罪，可速杀我。
yòu wèn hé yǐ bù zǒu yuē yuàn yǔ cǐ chéng jù wáng
"又问何以不走，曰："愿与此城俱亡。
běi bīng xiāng wèi yuē zhōng chén yě
"北兵相谓曰："忠臣也。
jiè wù shā
"戒勿杀。
dí zòng huǒ dà lüè yì yǐ cháo fú fù jǐng sǐ
敌纵火大掠，翊以朝服赴井死。
bīng hòu qí jiā chū qí shī jǐng zhōng yì guān yǎn rú yě
兵后，其家出其尸井中，衣冠俨如也。
zhuǎn yùn fù shǐ pú dōng mǎo sǐ zhī
转运副使蒲东卯死之。
bīng tú hàn zhōu quán zhōu shì liú dāng kě pàn guān shào fù lù shì cān jūn luō yóu sī hù cān jūn zhào chóng qǐ zhī luò xiàn luō jūn wén jiē bù qū ér sǐ
兵屠汉州，权州事刘当可、判官邵复、录事参军罗由、司户参军赵崇启、知雒县罗君文皆不屈而死。
fù yōng liù shì sūn yě
复，雍六世孙也。
rù méi zhōu zhī dān léng xiàn féng zhòng yè sǐ zhī
入眉州，知丹棱县冯仲烨死之。
qǔ jiǎn zhōu jiǎn shǒu li dà quán sǐ zhī
取简州，简守李大全死之。
qióng shǒu zhào chen qīn lǜ yā zhōu pái shǒu chū zhàn lì jìn ér sǐ
邛守赵晨亲率雅州牌手出战，力尽而死。
wén zhōu shǒu liú ruì tōng pàn zhào rǔ xiàng xiāng shì sǐ shǒu gēng dié chū zhàn bèi wéi xún yǒu wǔ rì jí dào jué bīng mín shuǐ bù rù kǒu zhě bàn yuè zhì shǔn qī zǐ zhī xuè zú wú pàn zhì
文州守刘锐、通判赵汝向相誓死守，更迭出战，被围旬有五日，汲道绝，兵民水不入口者半月，至吮妻子之血，卒无叛志。
chéng chuí xiàn rǔ xiàng yóu tí shuāng rèn rù zhèn zhōng shí liù shǐ bèi zhí yǐ sǐ
城垂陷，汝向犹提双刃入阵，中十六矢，被执以死。
ruì xiān shā qí qī fù zǐ sān rén dēng wén wáng tái zì wěn sǐ
锐先杀其妻，父子三人登文王台自刎死。
shī zhì suì níng mín bīng zhào péng jù zhàn zuǒ bì yǐ duàn ér zhàn bù xiū
师至遂宁，民兵赵朋拒战，左臂已断，而战不休。
zhì chóng qìng jìn shì hú tiān qǐ fù mǔ ér táo bīng yù shā qí mǔ tiān qǐ qī zhāng āi háo yuàn yǐ shēn dài bù tīng zú shā zhī
至重庆，进士胡天启负母而逃，兵欲杀其母，天启妻张哀号愿以身代，不听，卒杀之。
tiān qǐ yǔ qí qī hū tiān dà mà dà jiàng qí tiān qǐ mào yù huó zhī wèi zhī yuē rǔ cóng wǒ dāng gòng fù guì
天启与其妻呼天大骂，大将奇天启貌，欲活之，谓之曰："汝从我，当共富贵。
tiān qǐ yù fèn mà yú shì fū fù tóng sǐ
"天启愈奋骂，于是夫妇同死。
shì wén yì rǔ xiàng jiē lì miào cì shì yú bāo xù yǒu chà
事闻，翊、汝向皆立庙赐谥，余褒恤有差。
bǎo yòu liù nián běi bīng bá jí píng ài shǒu jiāng yáng lǐ zhōu dé róng sǐ zhī
宝祐六年，北兵拔吉平隘，守将杨礼、周德荣死之。
bá cháng níng shǒu jiāng wáng zuǒ fù zǐ jù sǐ
拔长宁，守将王佐父子俱死。
zhì láng zhōu tuī guān zhào guǎng sǐ zhī
至阆州，推官赵广死之。
zhì péng zhōu zhuǎn yùn shǐ shī zé shàn sǐ zhī
至蓬州，转运使施择善死之。
zhì shùn qìng
至顺庆，。
shuài shǒu duàn yuán jiàn chéng shǒu huī xià liú yuān shā zhī yǐ jiàng
帅守段元鉴城守，麾下刘渊杀之以降。
li chéng zhī zì mào qīn wù zhōu dōng yáng rén
李诚之字茂钦，婺州东阳人。
shòu xué lǚ zǔ qiān
受学吕祖谦。
xiāng jǔ dì yī hòu rù tài xué shě xuǎn yì dì yī
乡举第一，后入太学，舍选亦第一。
qìng yuán chū shì hè wèi ráo zhōu jiào shòu
庆元初，释褐为饶州教授。
dīng fù mǔ yōu lú mù zhōng sàng
丁父母忧，庐墓终丧。
gàn bàn fú jiàn ān fǔ sī gōng shì qiān xíng gōng bù jià gé zhuó guó zǐ xué lù yǐ yán ba
干办福建安抚司公事，迁刑、工部架阁，擢国子学录，以言罢。
qǐ wèi jiāng xī zhuǎn yùn sī gàn bàn
起为江西转运司干办。
shǐ chēng tí huì zǐ dì qí wù lì gāo xià shū qián yǐ liǎn zhī chéng zhī yǐ wéi rǎo
使称提会子，第其物力高下输钱以敛之，诚之以为扰。
shǐ zhě bú yuè yuē shāng jūn zhī lìng yóu néng bì xíng jīn nǎi jǔ yǔ rú cǐ
使者不悦曰："商君之令，犹能必行，今乃龃龉如此。
chéng zhī qiǎo rán yuē shǐ jūn rú zhě ér yù xiào shāng jūn zhī suǒ wéi hu
"诚之愀然曰："使君儒者，而欲效商君之所为乎？
suì cí qù
"遂辞去。
shǐ zhě xùn xiè ba lìng ér hòu zhǐ
使者逊谢，罢令而后止。
gǎi tōng pàn cháng zhōu zhī yǐng zhōu
改通判常州，知郢州。
zhī jīn rén bì bài méng dà xiū biān fáng zhàn gōng shǒu yù zhī jù
知金人必败盟，大修边防战攻守御之具。
yí zhī qí zhōu
移知蕲州。
qí zì nán dù yǐ lái wèi cháng bèi bīng chéng zhī yuē bèi yù wú sù cháng qū ér lái jiāng ruò zhī hé
蕲自南渡以来，未尝被兵，诚之曰："备御无素，长驱而来，将若之何？
xiāng shì chéng bì ér zēng yì zhī bèi lóu lǔ zhù yáng mǎ qiáng jiào yuè xiāng jìn mín bīng jī zhī yǐ shǎng jī sù sì wàn
"相视城壁而增益之，备楼橹，筑羊马墙，教阅厢禁民兵，激之以赏，积粟四万。
xiān shì jiǔ kù yuè jiě qián sì bǎi wǔ shí qiān yǐ xiàn shǒu chéng zhī yī wú suǒ shòu jì zhū gōng tǎng yǐ zhù bīng shí
先是，酒库月解钱四百五十千以献守，诚之一无所受，寄诸公帑，以助兵食。
jiā dìng shí sì nián èr yuè jīn rén fàn huái nán
嘉定十四年二月，金人犯淮南。
shí chéng zhī yǐ yú mǎn dài zhě bù zhì yù xiān qiǎn qí nú guī wén nán zuò ér zhǐ
时诚之已逾满，代者不至，欲先遣其孥归，闻难作而止。
kuì rán wèi qí liáo yuē wú yǐ shū shēng zài rèn biān lěi xíng nián qī shí yì yòu hé qiú dú qiàn yī sǐ ěr
喟然谓其僚曰："吾以书生再任边垒，行年七十，抑又何求，独欠一死尔。
dāng yǔ tóng liáo lù lì yǐ shǒu bù jì zé yǐ sǐ jì zhī
当与同僚戮力以守，不济则以死继之。
nǎi xuǎn dīng zhuàng fēn bù chéng shǒu mù sǐ shì yíng jī yù yú héng chá qiáo dà pò zhī
"乃选丁壮分布城守，募死士迎击，遇于横槎桥，大破之。
jū shù rì jīn rén yōng zhòng lín shā hé yù dù yòu pò zhī
居数日，金人拥众临沙河，欲渡，又破之。
míng rì jīn bīng dà zhì jué huáng shuǐ fén zhàn lóu yòu jù tuì zhī
明日，金兵大至，决湟水，焚战楼，又拒退之。
míng rì jīn yí bīng yào chōng wèi bì dù jì qí bīng zhí qián fèn jī shā qí qiú shuài
明日，金移兵要冲，为必渡计，蕲兵直前奋击，杀其酋帅。
jīn rén suī lǚ cuò rán móu yì qiǎo gōng yì lì
金人虽屡挫，然谋益巧，攻益力。
wèi jǐ fu chéng xià wéi zhī shù zhòng suì fán mù shān
未几，傅城下，围之数重，遂燔木栅。
chéng zhī chū bīng yù zhī yòu shā qí jiāng zú shù shí rén duó suǒ pèi yìn
诚之出兵御之，又杀其将卒数十人，夺所佩印。
sān yuè shuò jīn rén gōng xī mén shè què zhī
三月朔，金人攻西门，射却之。
é zào wàng lóu yǐ kuī chéng chéng zhī wèi yí bīng yǐ shì zhī
俄造望楼以窥城，诚之为疑兵以示之。
yòu shǐ chí shū lái xié jiàng chéng zhī lù zhī ér hái qí shū
又使持书来胁降，诚之戮之，而还其书。
yuè èr rì jīn rén yǐ gōng jù jìn chéng zhī shè xiè yù zhī yè chū dǎo qí yíng
越二日，金人以攻具进，诚之设械御之，夜出捣其营。
liào dí yìng biàn ruò shú zhī bīng zhě jīn rén zú bù dé zhì
料敌应变若熟知兵者，金人卒不得志。
huì huáng zhōu shī shǒu bìng bīng wèi yī fán shí yú wàn
会黄州失守，并兵为一，凡十余万。
chí yáng hé féi yuán bīng bài zǒu cháo mìng féng shí yuán èr jùn shí zhì jìng qiān yán bù jìn
池阳、合肥援兵败走，朝命冯榯援二郡，榯至境，迁延不进。
chéng zhī jī lì jiàng shì miǎn yǐ zhōng yì
诚之激厉将士，勉以忠义。
chéng xiàn lǜ bīng xiàng zhàn shā shāng xiāng dāng
城陷，率兵巷战，杀伤相当。
zi shì yǔn lì zhàn sǐ chéng zhī yǐn jiàn jiāng zì jǐng hū qí nú yuē chéng yǐ pò rǔ děng yí sù sǐ wú rǔ
子士允力战死，诚之引剑将自刭，呼其孥曰："城已破，汝等宜速死，无辱！
qī xǔ jí fù ruò sūn jiē fù shuǐ sǐ
"妻许及妇若孙皆赴水死。
shì wén zèng cháo sàn dài fū mì gé xiū zhuàn fēng zhèng jié hóu lì miào yú qí cì míng bāo zhōng fù yín juàn èr bǎi réng cì jué dí gōng láng zhě sān zèng qí qī lìng rén shì yǔn tōng zhí láng zǐ fù jí sūn nǚ zhī méi yú nán zhě jiē zèng ān rén
事闻，赠朝散大夫、秘阁修撰，封正节侯，立庙于蕲，赐名褒忠，赙银绢二百，仍赐爵迪功郎者三，赠其妻令人，士允通直郎，子妇及孙女之没于难者皆赠安人。
cóng chéng zhī zhī sǐ zhě tōng pàn zhōu shì qín jù
从诚之之死者，通判州事秦钜。
qín jù zì zǐ yě chéng xiàng guì zēng sūn
秦钜字子野，丞相桧曾孙。
tōng pàn qí zhōu
通判蕲州。
jīn rén fàn jìng yǔ jùn shǒu li chéng zhī xié lì hàn yù
金人犯境，与郡守李诚之协力捍御。
qiú yuán yú wǔ chāng ān qìng yuè yú bīng bù zhì
求援于武昌、安庆，月余，兵不至。
cè yìng bīng xú huī cháng yòng děng qì chéng dùn
策应兵徐挥、常用等弃城遁。
chéng pò jù yǔ chéng zhī gè yǐ zì suí zhī bīng xiàng zhàn sǐ shāng lüè jìn
城破，钜与诚之各以自随之兵巷战，死伤略尽。
jù guī shǔ jí hū lì rén liú dí lìng huǒ zhū cāng kù nǎi fù yī shì zì fén
钜归署，疾呼吏人刘迪，令火诸仓库，乃赴一室自焚。
yǒu lǎo zú jiàn yān yàn zhōng zhù bái zhàn páo zhě shi qí jù yě mào huǒ wǎn chū zhī
有老卒见烟焰中著白战袍者，识其钜也，冒火挽出之。
jù huà yuē wǒ wèi guó sǐ rǔ bèi kě zì qiú shēng
钜叱曰："我为国死，汝辈可自求生。
zhì yī jiù fén ér sǐ
"制衣就焚而死。
cì zǐ jùn xiān wǎng sì zǔ shān bīng zhì jí hái yǔ dì shui huī cóng fù jù sǐ
次子浚先往四祖山，兵至亟还，与弟氵翚从父俱死。
tè zèng jù wǔ guān mì gé xiū zhuàn fēng yì liè hóu yǔ chéng zhī jiē lì miào qí zhōu cì é bāo zhōng zèng jùn huī tōng zhí láng fù yǐ yín juàn gè èr bǎi
特赠钜五官、秘阁修撰，封义烈侯，与诚之皆立庙蕲州，赐额褒忠，赠浚、瀈通直郎，赙以银绢各二百。
zhōu xué jiào shòu yuán xī fu zèng tōng zhí láng fáng yù pàn guān zhào rǔ biāo qí chūn zhǔ bù níng shí fèng lù shì cān jūn jiān sī hù dù è jù zèng chéng wù láng jiān qí zhōu dū dà jiān xiá qí kǒu zhèn cāng kù yán gāng zhōng zèng chéng shì láng
州学教授阮希甫赠通直郎，防御判官赵汝标、蕲春主簿宁时凤、录事参军兼司户杜谔俱赠承务郎，监蕲州都大监辖蕲口镇仓库严刚中赠承事郎。
shí tǒng zhì guān sūn zhōng xiǎo jiàng jiāng shì wàng chén xìng cáo quán bīng biàn jūn shì li bīn děng jiē dòu sǐ
时统制官孙中，小将江士旺、陈兴、曹全、兵卞，军士李斌等皆斗死。
sī lǐ cān jūn zhào yǔ yù xiān lǜ mín bīng bǎi yú rén duó guān chū wài qiú yuán jǐn yǐ shēn miǎn ér quán jiā shí liù rén jiē méi
司理参军赵与裕先率民兵百余人夺关出外求援，仅以身免，而全家十六人皆没。
chún yòu shí èr nián tè fēng jù yì liè xiǎn jié hóu
淳祐十二年，特封钜义烈显节侯。
huáng zhōu zhī xiàn shǒu chén hé dà jié yì tóu jiāng sǐ yān
黄州之陷，守臣何大节亦投江死焉。