zhōng yì liù
◎忠义六
zhào liáng chún xú dào lóng jiāng cái mǎ xì mì yòu zhāng shì jié lù xiù fu xú yīng biāo chén wén lóng shān de yù zhāng jué
○赵良淳（徐道隆） 姜才马塈密佑张世杰陆秀夫徐应镳陈文龙邓得遇张珏
zhào liáng chún zì jǐng chéng jū ráo zhī yú gān tài zōng zi gōng xiàn wáng zhī hòu chéng xiàng rǔ yú zēng sūn yě
赵良淳，字景程，居饶之余干，太宗子恭宪王之后，丞相汝愚曾孙也。
lěi shì yǐ xué xíng míng hào xián zōng zǐ
累世以学行名，号贤宗子。
liáng chún shǎo xué yú qí xiāng xiān shēng ráo lǔ zhī lì shēn dà jié
良淳少学于其乡先生饶鲁，知立身大节。
jí shì suǒ zhì yǐ gàn zhì chēng ér wèi cháng gān rén jiàn jǔ
及仕，所至以干治称，而未尝干人荐举。
chū yǐ yīn wèi tài níng zhǔ bù sān qiān zhì huái xi yùn xiá fú zhàn rǒng guān èr shí yú nián
初以荫为泰宁主簿，三迁至淮西运辖，浮湛冗官二十余年。
mǎ guāng zǔ li bó yù fàn dīng sūn jiāo jiàn pì zhī zú bù zhèn bá
马光祖、李伯玉、范丁孙交荐辟之，卒不振拔。
kǎo jǔ jí gé gǎi zhī fēn níng xiàn
考举及格，改知分宁县。
fēn níng jiāng xī jù yì sú shàng huá jié liáng chún zhì zhī bù yòng xíng lù bù rèn lì xū qǔ mín zhī dūn xiào zhě shēn qīn zūn lǐ zhī zhì shén jié ào zhě nǎi shéng yǐ fǎ sú wèi shǎo gé
分宁，江西剧邑，俗尚哗讦，良淳治之，不用刑戮，不任吏胥，取民之敦孝者，身亲尊礼之，至甚杰骜者，乃绳以法，俗为少革。
zhì mǎn tè chà quán jiāng xī ān fǔ sī jī yi wén zì zhào chú zhū sī shěn jì yuàn dū xiǎng jiāng xī shēng dà lǐ sī zhí
秩满，特差权江西安抚司机宜文字，诏除诸司审计院，督饷江西，升大理司直。
xián chún mò tíng chén yì zhòng jiàn zōng shì yú nèi jùn yǐ wéi píng hàn suì chú liáng chún zhī ān jí zhōu
咸淳末，廷臣议众建宗室于内郡，以为屏翰，遂除良淳知安吉州。
xiān shì zhī zhōu li gēng dùn bǎi shì huī fèi
先是，知州李庚遁，百事隳废。
liáng chún zhì rì yǔ liáo lì lùn suǒ yǐ shǒu yù zhī bèi xī jǔ xíng zhī
良淳至，日与僚吏论所以守御之备，悉举行之。
shí suì jī mín xiāng jù wèi dào suǒ zài fēng qǐ
时岁饥，民相聚为盗，所在蜂起。
huò qǐng yǐ bīng jī zhī liáng chún yuē mín qǐ lè wèi dào zāi
或请以兵击之，良淳曰："民岂乐为盗哉？
shí jiān suì hàn gù xiāng shuài piāo lüè gǒu huó ěr
时艰岁旱，故相率剽掠苟活耳。
mìng liáo shǔ yǐ yì yù zhī zhòng jiē tóu bīng sàn guī qí bù guī zhě zhòng fù yǐ xiàn
"命僚属以义谕之，众皆投兵散归，其不归者众缚以献。
yǒu lüè rén huò cái yì qí zhǔ xiè guò ér hái zhī zhě
有掠人货财诣其主谢过而还之者。
liáng chún quàn fù rén chū sù zhèn zhī cháng yǔ rén yuē shǐ tài shǒu shēn kě yǐ jì mín yì suǒ bù xī yě
良淳劝富人出粟振之，尝语人曰："使太守身可以济民，亦所不惜也。
qí yán kěn kěn zú yǐ dòng rén rén jiē dǎo qūn yǐ yīng zhī
"其言恳恳，足以动人，人皆倒囷以应之。
cháo yì xún yǐ xú dào lóng wèi zhè xi tí xíng yǐ fǔ liáng chún jiā liáng chún zhí mì gé
朝议寻以徐道隆为浙西提刑，以辅良淳，加良淳直秘阁。
wén tiān xiáng qù píng jiāng kuì bīng sì chū piāo lüè liáng chún bǔ zhǎn shù rén xiāo shǒu shì zhōng bīng shāo jí
文天祥去平江，溃兵四出剽掠，良淳捕斩数人，枭首市中，兵稍戢。
yǐ ér fàn wén hǔ qiǎn shǐ chí shū zhāo xiáng liáng chún fén shū zhǎn qí shǐ
已而范文虎遣使持书招降，良淳焚书斩其使。
dà bīng pò dú sōng guān yǒu zhǐ qù dào lóng rù wèi
大兵迫独松关，有旨趣道隆入卫。
dào lóng jì qù dà bīng zhì jūn qí dōng xī mén
道隆既去，大兵至，军其东西门。
liáng chún lǜ zhòng chéng shǒu yè jiù bá shè pí shàng bù guī
良淳率众城守，夜就茇舍陴上，不归。
xiān shì cháo tíng qiǎn jiàng wú guó dìng yuán yí xīng yí xīng yǐ wēi bù gǎn wǎng nǎi rú ān jí jiàn liáng chún yuàn liú yǐ wéi fǔ
先是，朝廷遣将吴国定援宜兴，宜兴已危，不敢往，乃如安吉见良淳，愿留以为辅。
liáng chún jiàn guó dìng kāng kǎi dà yán yì qí kě yòng yě qǐng yú cháo liú shù ān jí
良淳见国定慷慨大言，意其可用也，请于朝，留戍安吉。
yǐ ér guó dìng kāi nán mén nà wài bīng bīng rù chéng hū yuē zhòng sàn yuán shuài bù shā rǔ
已而国定开南门纳外兵，兵入城呼曰："众散，元帅不杀汝。
yú shì zhòng hào qì sàn qù
"于是众号泣散去。
liáng chún mìng chē guī fǔ bīng shì zhǐ zhī yuē shì zhì cǐ shì láng dāng wèi zì quán jì
良淳命车归府，兵士止之曰："事至此，侍郎当为自全计。
liáng chún huà qù zhī
"良淳叱去之。
mìng jiā rén chū bì nǎi bì gé zì jīng
命家人出避，乃闭阁自经。
yǒu bīng shì jiě jiù zhī fù sū zhòng luó bài qì yuē shì láng hé zì kǔ
有兵士解救之，复苏，众罗拜泣曰："侍郎何自苦？
táo zhī yóu kě qiú shēng
逃之犹可求生。
liáng chún huà yuē wǒ qǐ táo shēng zhě yá
"良淳叱曰："我岂逃生者邪？
zhòng yóu huán shǒu bù qù liáng chún dà hū yuē ěr bèi yù wéi luàn yá
"众犹环守不去，良淳大呼曰："尔辈欲为乱邪？
zhòng tì qì chū fù tóu huán ér sǐ
"众涕泣出，复投缳而死。
xú dào lóng zì bó qiān wù zhōu wǔ yì rén
徐道隆字伯谦，婺州武义人。
fù huàn zhī nán xióng
父焕，知南雄。
dào lóng yǐ rèn rù guān lèi guān tán zhōu pàn guān quán zhī quán zhōu
道隆以任入官，累官潭州判官、权知全州。
jīng hú zhì zhì shǐ wāng lì xìn zòu pì dào lóng wèi cān yì guān
荆湖制置使汪立信奏辟道隆为参议官。
lì xìn qiān bīng bù shàng shū dào lóng yǔ bīn kè shí xǔ rén jù qù jiāng líng
立信迁兵部尚书，道隆与宾客十许人俱去江陵。
zhào mèng chuán wèi zhì zhì shǐ yǐ dào lóng cān qí jūn shì suì wèi tí diǎn xíng yù
赵孟传为制置使，以道隆参其军事，遂为提点刑狱。
shí wén tiān xiáng jì qù píng jiāng kuì zú sì chū wèi zhè xi huàn kǔ ān jí yóu shén
时文天祥既去平江，溃卒四出，为浙西患苦，安吉尤甚。
yǒu zhǐ lìng dào lóng cuò zhì nǎi xiāo qí shǒu luàn zhě yú shì
有旨令道隆措置，乃枭其首乱者于市。
niú jiān jūn dùn fàn wén hǔ chéng péng fēi guǎn jǐng mó jù yí shū yòu xiáng dào lóng fén shū zhǎn shǐ
牛监军遁，范文虎、程鹏飞、管景模俱遗书诱降，道隆焚书斩使。
dà bīng zhì lín píng gāo tíng shān lìng jiàn dào rù yuán shí shuǐ lù jiē yǒu tún jūn dào jué bù tōng yì yóu tài hú jīng wǔ kāng lín ān xiàn jìng qín wáng
大兵至临平皋亭山，令间道入援，时水陆皆有屯军，道绝不通，议由太湖经武康、临安县境勤王。
jí rì chéng zhōu chū lín hú mén pō sòng cūn
即日乘舟出临湖门，泊宋村。
jùn shǒu zhào liáng chún jì yì sǐ
郡守赵良淳既缢死。
dé yòu èr nián zhēng yuè shuò dàn zhuī bīng jí dào lóng jiāng líng qīn cóng jūn sān bǎi rén shū sǐ zhàn shǐ jǐn qiāng shuò zhé yī jūn jǐn méi
德祐二年正月朔旦，追兵及道隆，江陵亲从军三百人殊死战，矢尽枪槊折，一军尽没。
dào lóng jiàn zhí jiàn nèi jiān shǒu zhě shǎo dài fù shuǐ sǐ zhǎng zǐ zài sūn yì fù shuǐ sǐ
道隆见执舰内，间守者少怠，赴水死，长子载孙亦赴水死。
yú bīng yǒu tuō guī zhě yán yú cháo mìng zèng guān cì shì hòu xù qí jiā lì miào ān jí guān qí zǐ sūn
余兵有脱归者言于朝，命赠官赐谥，厚恤其家，立庙安吉，官其子孙。
yuè sān rì sòng wáng
越三日宋亡。
jiāng cái háo zhōu rén
姜才，濠州人。
mào duǎn hàn
貌短悍。
shǎo bèi lüè rù hé shuò shāo zhǎng wáng guī lì huái nán bīng zhōng yǐ shàn zhàn míng rán yǐ lái guī rén bù dé dà guān wèi tōng zhōu fù dū tǒng
少被掠入河朔，稍长亡归，隶淮南兵中，以善战名，然以来归人不得大官，为通州副都统。
shí huái duō jiàn jiàng rán xiāo xióng wú yú cái
时淮多健将，然骁雄无逾才。
cái zhī bīng shàn qí shè fǔ shì zú yǒu ēn zhì lín zhèn jūn lǜ lǐn lǐn
才知兵，善骑射，抚士卒有恩，至临阵，军律凛凛。
qí zi dāng zhàn huí bái shì cái wàng jiàn yǐ wéi bài yě bá jiàn chí zhú jǐ shā zhī
其子当战，回白事，才望见以为败也，拔剑驰逐，几杀之。
jiǎ sì dào chū shī cái yǐ bīng shǔ sūn hǔ chén wèi xiān fēng xiāng jù yú dīng jiā zhōu
贾似道出师，才以兵属孙虎臣为先锋，相拒于丁家洲。
dà jūn shè pào jià gòu chē nǔ jiāng bīn zhōng liú shù qiān sōu jīng qí lián gèn gǔ xíng ér xià
大军设炮架彀车弩江滨，中流数千艘，旌旗联亘，鼓行而下。
cái fèn bīng qián jiē zhàn fēng yǐ jiāo hǔ chén jù guò qí qiè suǒ chéng zhōu zhòng jiàn zhī huan yuē bù shuài dùn yǐ
才奋兵前接战，锋已交，虎臣遽过其妾所乘舟，众见之，欢曰："步帅遁矣。
yú shì zhū jūn jiē kuì cái yì shōu bīng rù yáng zhōu
"于是诸军皆溃，才亦收兵入扬州。
dà bīng chéng shèng gōng yáng zhōu cái wèi sān dié zhèn nì zhī sān lǐ gōu zhàn yǒu gōng
大兵乘胜攻扬州，才为三叠阵逆之三里沟，战有功。
yòu yǔ yuán shuài zhàn yáng zi qiáo rì mù bīng luàn liú shǐ guàn cái jiān cái bá shǐ huī dāo ér qián suǒ xiàng pì yì
又与元帅战扬子桥，日暮兵乱，流矢贯才肩，才拔矢挥刀而前，所向辟易。
yǐ ér dà jūn zhù cháng wéi zì yáng zi qiáo jìng guā zhōu dōng běi kuà wān tóu zhì huáng táng xī běi zhì dīng cūn wu yù yǐ jiǔ kùn zhī shí dé yòu yuán nián yě
已而大军筑长围，自扬子桥竟瓜洲，东北跨湾头至黄塘，西北至丁村，务欲以久困之，时德祐元年也。
míng nián zhēng yuè sòng wáng
明年正月，宋亡。
èr yuè wǔ fèng shǐ jí yī gé mén xuān zàn shè rén chí xiè tài hòu zhào lái yù jiàng cái fā nǔ shè què zhī fù yǐ bīng jī wǔ fèng shǐ yú zhào bó bǎo dà zhàn ér tuì
二月，五奉使及一阁门宣赞舍人持谢太后诏来谕降，才发弩射却之，复以兵击五奉使于召伯堡，大战而退。
wèi jǐ yíng guó gōng zhì guā zhōu cái yǔ tíng zhī qì tì shì jiàng shì chū duó zhī
未几，瀛国公至瓜洲，才与庭芝泣涕誓将士出夺之。
jiàng shì jiē gǎn qì
将士皆感泣。
nǎi jǐn sàn jīn bó kào bīng yǐ sì wàn rén yè dǎo guā zhōu zhàn sān shí zhòng yōng yíng guó gōng bì qù
乃尽散金帛犒兵，以四万人夜捣瓜洲，战三时，众拥瀛国公避去。
cái zhuī zhàn zhì pǔ zi shì yè yóu bù tuì
才追战至浦子市，夜犹不退。
ā shù shǐ rén zhāo zhī cái yuē wú níng sǐ qǐ zuò xiáng jiàng jūn yá
阿术使人招之，才曰："吾宁死，岂作降将军邪！
sì yuè cái yǐ bīng gōng wān tóu zhà
"四月，才以兵攻湾头栅。
wǔ yuè fù gōng zhī qí xuán zhù ér zhǐ nǎi shě qí bù zhàn zhì sì gǔ quán shī yǐ guī
五月，复攻之，骑旋泞而止，乃舍骑步战，至四鼓，全师以归。
yáng shí jǐn cái shí chū yùn mǐ zhēn zhōu gāo yóu yǐ gěi bīng
扬食尽，才时出运米真州、高邮以给兵。
liù yuè hù xiǎng zhì mǎ jiā dù wàn hù shǐ bì jiàng bīng jī duó zhī cái yǔ zhàn dá dàn bì jǐ dài ā shù chí bīng lái yuán nǎi de miǎn qù
六月，护饷至马家渡，万户史弼将兵击夺之，才与战达旦，弼几殆，阿术驰兵来援，乃得免去。
tíng zhī yǐ zài wéi jiǔ
庭芝以在围久。
zhào cái jì shì píng zuǒ yòu yǔ jiǔ zhī dì wén cái lì shēng yún xiàng gōng bù guò rěn piàn shí tòng ěr
召才计事，屏左右，语久之，第闻才厉声云："相公不过忍片时痛耳。
zuǒ yòu wén zhī jù hàn xià
"左右闻之俱汗下。
cái zì shì yǐ bīng hù tíng zhī dì qī yǔ jù sǐ
才自是以兵护庭芝第，期与俱死。
qī yuè yì wáng zài fú zhōu yǐ lóng shén sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ bǎo kāng jūn chéng xuān shǐ zhào cái cái yǔ tíng zhī dōng zhì tài zhōu jiāng rù hǎi
七月，益王在福州，以龙神四厢都指挥使、保康军承宣使召才，才与庭芝东至泰州，将入海。
ā shù yǐ bīng zhuī jí wéi tài zhōu shǐ shǐ zhě zhāo zhī jiàng cái bù tīng
阿术以兵追及，围泰州，使使者招之降，才不听。
ā shù qū yáng bīng shì qī zǐ zhì chéng xià huì cái jū fā xié bù néng zhàn zhū jiāng suì kāi mén jiàng
阿术驱扬兵士妻子至城下，会才疽发胁不能战，诸将遂开门降。
dū tǒng cáo ān guó rù cái wò nèi zhí zhī yǐ xiàn
都统曹安国入才卧内，执之以献。
ā shù ài qí zhōng yǒng yù jiàng ér yòng zhī cái sì wèi màn yán
阿术爱其忠勇，欲降而用之，才肆为慢言；
ā shù zé tíng zhī bù jiàng cái yuē bù jiàng zhě cái yě
阿术责庭芝不降，才曰："不降者才也。
fù fèn fèn bù yǐ ā shù nù guǎ zhī yáng zhōu
"复愤愤不已，阿术怒，剐之扬州。
cái lín xíng xià guì chū qí bàng cái qiè chǐ yuē ruò jiàn wǒ níng bù kuì sǐ yá
才临刑，夏贵出其傍，才切齿曰："若见我宁不愧死邪？
yǒu hóng fú zhě xià guì jiā tóng yě cóng guì jī láo wèi zhèn cháo xióng jiāng zuǒ jūn tǒng zhì zhèn jiāng běi
有洪福者，夏贵家僮也，从贵积劳为镇巢雄江左军统制，镇江北。
guì jiàng fú yǔ zi dà yuān dà yuán xià bān zhī hòu péng yuán liàng jié guì jūn fù zhī jiā yòu wǔ dài fū zhī zhèn cháo
贵降，福与子大渊、大源、下班祗候彭元亮结贵军复之，加右武大夫、知镇巢。
guì jì chén fù zhāo fú bù tīng shǐ qí cóng zǐ wǎng fú zhǎn zhī
贵既臣附，招福，不听，使其从子往，福斩之。
dà bīng gōng chéng jiǔ bù bá qiǎn guì zhì chéng xià hǎo yǔ yǔ fú qǐng dān qí rù chéng
大兵攻城，久不拔，遣贵至城下，好语语福，请单骑入城。
fú xìn zhī mén fā ér fú bīng qǐ zhí fú fù zǐ tú chéng zhōng
福信之，门发而伏兵起，执福父子，屠城中。
guì lì shā dà yuán dà yuān xuè yuē fǎ zhǐ zhū shǒu móu hé zhì jǔ jiā wèi lù
贵涖杀，大源、大渊谑曰："法止诛首谋，何至举家为戮？
fú huà yuē yǐ yī mìng bào sòng cháo hé zhì gào rén qiú huó yá
"福叱曰："以一命报宋朝，何至告人求活邪？
cì jí fú fú dà mà shù guì bù zhōng qǐng shēn nán xiàng sǐ yǐ míng bù bèi guó yě
"次及福，福大骂数贵不忠，请身南向死，以明不背国也。
wén zhě liú tì
闻者流涕。
mǎ xì dàng chāng rén yě
马塈，宕昌人也。
yī jiā fù shū xiōng dì jiē yǐ zhōng yǒng wèi míng jiàng ér xì yǔ qí xiōng kūn tè xiǎn
一家父叔兄弟皆以忠勇为名将，而塈与其兄堃特显。
xián chún zhōng xì zhī qīn zhōu xǐ zhī yōng
咸淳中，塈知钦州，徙知邕。
yōng dì jiē liù zhào ān nán bàng tōng zhū xī tóng fǔ yù shǎo shī yí wǎng wǎng zhào luàn
邕地接六诏、安南，傍通诸溪峒，抚御少失宜，往往召乱。
xì zhèn fǔ zhū mán jí zhì guān ài jiē yǒu tiáo lǐ dà lǐ bù gǎn yuè shàn chǎn ān nán bù gǎn rù yǒng píng zhū tóng jiē shàng zhàng cè biān chuí yàn rán
塈镇抚诸蛮及治关隘，皆有条理，大理不敢越善阐，安南不敢入永平，诸峒皆上帐册，边陲晏然。
guǎng xī jīng lüè li xìng shàng qí gōng jiā gé mén xuān zàn shè rén
广西经略李兴上其功，加阁门宣赞舍人。
wèi jǐ yǐ zuǒ wǔ wèi jiāng jūn zhēng rù cháo
未几，以左武卫将军征入朝。
yǐ ér sòng wáng xì yīn liú jìng jiāng zǒng tún shù zhū jūn hù jīng lüè sī yìn shǒu chéng
已而宋亡，塈因留静江，总屯戍诸军，护经略司印守城。
zhì yuán shí sì nián píng zhāng ā lǐ hǎi yá gōng guǎng xī
至元十四年，平章阿里海牙攻广西。
xì fā suǒ bù jí zhū dòng bīng shǒu jìng jiāng ér zì jiāng sān qiān rén shǒu yán guān záo mǎ kēng duàn lǐng dào
塈发所部及诸峒兵守静江，而自将三千人守严关，凿马坑，断岭道。
dà bīng gōng yán guān bù kè nǎi yǐ piān shī rù píng lè guò lín guì jiā gōng xì
大兵攻严关不克，乃以偏师入平乐，过临桂，夹攻塈。
xì bīng bài tuì bǎo jìng jiāng
塈兵败，退保静江。
píng zhāng shǐ rén zhāo xiáng xì fā nǔ shè zhī
平章使人招降，塈发弩射之。
gōng sān yuè xì yè bù jiě jiǎ qián hòu bǎi yú zhàn chéng zhōng sǐ shāng xiāng jí qì wú jiàng yì
攻三月，塈夜不解甲，前后百余战，城中死伤相籍，讫无降意。
chéng dōng yú shāo bēi dà jūn yáng gōng xī mén yǐ jīng bīng yè jué shuǐ zhá gōng dōng mén pò qí wài chéng
城东隅稍卑，大军阳攻西门，以精兵夜决水闸，攻东门，破其外城；
xì bì nèi chéng chéng shǒu yòu pò zhī
塈闭内城城守，又破之。
xì lǜ sǐ shì xiàng zhàn dāo shāng bì bèi zhí shā zhī duàn qí shǒu yóu wò quán fèn qǐ lì yú shí shǐ pū
塈率死士巷战，刀伤臂被执，杀之断其首，犹握拳奋起，立逾时始仆。
jìng jiāng pò yōng shǒu mǎ chéng wàng jí qí zǐ dōu tǒng yīng qí yǐ chéng jiàng dú xì bù jiàng lóu líng xiá yóu yǐ èr bǎi wǔ shí rén shǒu yuè chéng bù xià
静江破，邕守马成旺及其子都统应麒以城降，独塈部将娄铃辖犹以二百五十人守月城不下。
ā lǐ hǎi yá xiào yuē shì hé zú gōng
阿里海牙笑曰："是何足攻。
wéi zhī shí yú rì lóu cóng bì shàng hū yuē wú shǔ jī bù néng chū jiàng gǒu cì zhī shí dāng tīng mìng
"围之十余日，娄从壁上呼曰："吾属饥，不能出降，苟赐之食，当听命。
nǎi yí zhī niú shù tóu mǐ shù hú
"乃遗之牛数头，米数斛。
yī bù jiāng kāi mén qǔ guī fù bì bì
一部将开门取归，复闭壁。
dà jūn chéng gāo shì zhī bīng jiē fēn mǐ chuī wèi shú shēng jī niú dàn lì jǐn
大军乘高视之，兵皆分米，炊未熟，生脔牛，啖立尽。
míng jiǎo fá gǔ zhū jiāng yǐ wéi chū zhàn yě jiǎ yǐ dài
鸣角伐鼓，诸将以为出战也，甲以待。
lóu nǎi lìng suǒ bù rù yōng yī huǒ pào rán zhī shēng rú léi tíng zhèn chéng tǔ jiē bēng yān qì zhǎng tiān wài bīng duō jīng sǐ zhě
娄乃令所部入拥一火炮然之，声如雷霆，震城土皆崩，烟气涨天外，兵多惊死者。
huǒ xī rù shì zhī huī jìn wú yí yǐ
火熄入视之，灰烬无遗矣。
mì yòu qí xiān mì zhōu rén hòu dù huái jū lú zhōu
密佑，其先密州人，后渡淮居庐州。
yòu wéi rén gāng yì zhì zhí lèi guān zhì lú zhōu zhù zhá yù qián yóu jī zhōng jūn tǒng lǐng gǎi quán jiāng xī lù fù zǒng guǎn
佑为人刚毅质直，累官至庐州驻札、御前游击中军统领，改权江西路副总管。
xián chún shí nián yǐ gé mén xuān zàn shè rén wèi jiāng xī dū tǒng
咸淳十年，以阁门宣赞舍人为江西都统。
shì dōng dà yuán chéng xiàng bó yán xià è zhōu liú yòu chéng ā lǐ hǎi yá shǒu zhī ér jiāng dà bīng dōng xià
是冬，大元丞相伯颜下鄂州，留右丞阿里海牙守之，而将大兵东下。
míng nián èr yuè zhū sì sūn qiǎn gāo shì jié qǔ è zhōu ā lǐ hǎi yá yǐ bīng nì jī zhí shì jié jīng jiāng kǒu bīng jǐn kuì bàn rù jiāng xī
明年二月，朱祀孙遣高世杰取鄂州，阿里海牙以兵逆击，执世杰荆江口，兵尽溃，半入江西。
jiāng xī zhì zhì huáng wàn dàn zhāo jí zhī qiě mù níng dū guǎng chāng nán jiàn yì bīng qiān yú rén jǐn yǐ shǔ yòu
江西制置黄万石招集之，且募宁都、广昌、南剑义兵千余人，尽以属佑。
shí yī yuè dà bīng zhì lóng xīng liú pán bīng bài nǎi yīng chéng zì shǒu
十一月，大兵至隆兴，刘槃兵败，乃婴城自守。
wàn dàn shí yí zhì fǔ zhōu jiāng dùn jù yòu bù cóng nǎi diào yòu bīng yuán pán qiě jiè yǐ wù zhàn
万石时移治抚州，将遁，惧佑不从，乃调佑兵援槃，且戒以勿战。
wèi zhì lóng xīng pán yǐ xiáng dū tǒng xià jì lǜ suǒ bù bīng kuì wéi chū
未至隆兴，槃已降，都统夏骥率所部兵溃围出。
yǐ ér yuán shuài zhāng róng shí lǚ shī kuí tí bīng bī fǔ zhōu yòu lǜ zhòng nì zhī jìn xián píng bīng lái hū yuē jiàng zhě hu
已而元帅张荣实、吕师夔提兵逼抚州，佑率众逆之进贤坪，兵来呼曰："降者乎？
dòu zhě hu
斗者乎？
yòu yuē dòu zhě yě
"佑曰："斗者也。
huī qí bīng tū zhàn jìn zhì lóng mǎ píng dà bīng wéi zhī shù zhòng shǐ xià rú yǔ
"麾其兵突战，进至龙马坪，大兵围之数重，矢下如雨。
yòu gào qí bù yuē jīn rì sǐ rì yě ruò lì zhàn huò yǒu shēng lǐ
佑告其部曰："今日死日也，若力战，或有生理。
zhòng xián fèn lì
"众咸愤厉。
zì chén zhàn zhì rì zè yòu miàn zhōng shǐ bá zhī fù zhàn yòu shēn bèi sì shǐ sān qiāng zhòng jiē sǐ jǐn yú shù shí rén
自辰战至日昃，佑面中矢，拔之复战，又身被四矢三枪，众皆死，仅余数十人。
yòu nǎi huī shuāng dāo zhuó wéi nán zǒu qián dù qiáo mǎ tà bǎn duàn suì bèi zhí
佑乃挥双刀斫围南走，前渡桥，马踏板断，遂被执。
zhòng jiàn qí yǒng jiè wù shā yú guī lóng xīng
众见其勇，戒勿杀，舆归隆兴。
yuán shuài sòng dōu yuē zhuàng shì yě
元帅宋都曰："壮士也。
yù jiàng zhī xì zhī yuè yú zhōng bù qū
"欲降之，系之月余，终不屈。
cháng mà wàn dàn wèi mài guó xiǎo rén shǐ wǒ zhì bù dé shēn
尝骂万石为卖国小人，使我志不得伸。
sòng dōu mìng liú pán lǚ shī kuí zuò chéng lóu yǐn yòu lóu xià yǐ jīn fú yí zhī xǔ yǐ guān yòu bù shòu yǔ qīn bān shī kuí yì bù xùn
宋都命刘槃、吕师夔坐城楼，引佑楼下，以金符遗之，许以官，佑不受，语侵般、师夔，益不逊。
yòu lìng yòu zi shuō zhī yuē fù sǐ zǐ ān zhī
又令佑子说之曰："父死，子安之？
yòu chì yuē rǔ xíng qǐ yú shì dì yún mì dōu tǒng zǐ shuí bù lián rǔ yě
"佑斥曰："汝行乞于市，第云密都统子，谁不怜汝也。
yí rán zì jiě qí yī qǐng xíng suì sǐ
"怡然自解其衣请刑，遂死。
guān zhě jiē qì xià
观者皆泣下。
zhāng shì jié fàn yáng rén
张世杰，范阳人。
shǎo cóng zhāng róu shù qǐ yǒu zuì suì bēn sòng lì huái bīng zhōng wú suǒ zhī míng
少从张柔戍杞，有罪，遂奔宋，隶淮兵中，无所知名。
yuán sī cōng jiàn ér qí zhī yán zhī lǚ wén dé wén dé zhào wèi xiǎo xiào
阮思聪见而奇之，言之吕文德，文德召为小校。
lèi gōng zhì huáng zhōu wǔ dìng zhū jūn dōu tǒng zhì
累功至黄州武定诸军都统制。
gōng ān dōng zhōu zhàn jí lì yǔ gāo dá yuán è zhōu yǒu gōng zhuǎn shí guān
攻安东州，战疾力，与高达援鄂州有功，转十官。
xún cóng jiǎ sì dào rù huáng zhōu zhàn píng cǎo píng duó hái suǒ fú jiā huán wèi guān lì zhī gāo yóu jūn ān dōng zhōu
寻从贾似道入黄州，战萍草坪，夺还所俘，加环卫官，历知高邮军、安东州。
xián chún sì nián dà jūn zhù lù mén bǎo lǚ wén dé qǐng yì bīng yú cháo diào shì jié yǔ xià guì fù zhī
咸淳四年，大军筑鹿门堡，吕文德请益兵于朝，调世杰与夏贵赴之。
jí lǚ wén huàn yǐ xiāng yáng jiàng mìng shì jié jiāng wǔ qiān rén shǒu è zhōu
及吕文焕以襄阳降，命世杰将五千人守鄂州。
shì jié yǐ tiě gēng suǒ liǎng chéng jiā yǐ pào nǔ qí yào jīn jiē shī yì shè gōng jù
世杰以铁縆锁两城，夹以炮弩，其要津皆施杙，设攻具。
dà jūn pò xīn chéng cháng qū ér xià shì jié lì zhàn bù dé qián qiǎn rén zhāo zhī bù tīng
大军破新城，长驱而下，世杰力战，不得前，遣人招之，不听。
chéng xiàng bó yán yáng gōng yán shān ài qián zì táng gǎng dàng zhōu rù hàn dōng gōng è è jiàng
丞相伯颜阳攻严山隘，潜自唐港荡舟入汉，东攻鄂，鄂降。
shì jié tí suǒ bù bīng rù wèi dào fù ráo zhōu nǎi rù cháo
世杰提所部兵入卫，道复饶州，乃入朝。
shí fāng wēi jí zhēng zhū jiāng qín wáng duō bù zhì dú shì jié lái shàng xià tàn yì
时方危急，征诸将勤王多不至，独世杰来，上下叹异。
zì hé zhōu fáng yù shǐ bù shù yuè lèi jiā zhì bǎo kāng jūn chéng xuān shǐ zǒng dū du fǔ bīng
自和州防御使不数月累加至保康军承宣使，总都督府兵。
qiǎn jiàng sì chū qǔ zhè xi zhū jùn fù píng jiāng ān jí guǎng dé lì yáng zhū chéng bīng shì pō zhèn
遣将四出，取浙西诸郡，复平江、安吉、广德、溧阳诸城，兵势颇振。
qī yuè yǔ liú shī yǒng zhū jiāng dà chū shī jiāo shān lìng yǐ shí zhōu wèi fāng dìng jiāng zhōng fēi yǒu hào lìng wú fā dìng shì yǐ bì sǐ
七月，与刘师勇诸将大出师焦山，令以十舟为方，碇江中，非有号令毋发碇，示以必死。
yuán shuài ā shù zài gòu shì yǐ huǒ shǐ gōng zhī shì jié bīng luàn wú gǎn fā dìng fù jiāng sǐ zhě wàn yú rén
元帅阿术载彀士以火矢攻之，世杰兵乱，无敢发碇，赴江死者万余人。
dà bài bēn chuí shān
大败，奔圌山。
shàng shū qǐng jì shī bù bào
上疏请济师，不报。
xún zhuó lóng shén wèi sì xiāng dōu zhǐ huī shǐ
寻擢龙、神卫四厢都指挥使。
shí yuè jìn yán jiāng zhāo tǎo shǐ gǎi zhì zhì fù shǐ jiān zhī jiāng yīn jūn
十月，进沿江招讨使，改制置副使、兼知江阴军。
yǐ ér dà jūn zhì dú sōng guān zhào wén tiān xiáng rù wèi yǐ shì jié wèi bǎo kāng jūn jié dù shǐ zhī píng jiāng
已而大军至独松关，召文天祥入卫，以世杰为保康军节度使、知平江。
xún yì zhào rù wèi jiā jiǎn jiào shǎo bǎo
寻亦召入卫，加检校少保。
èr nián zhēng yuè dà jūn pò lín ān shì jié qǐng yí sān gōng rù hǎi ér yǔ tiān xiáng hé bīng bèi chéng yī zhàn
二年正月，大军迫临安，世杰请移三宫入海，而与天祥合兵背城一战。
chéng xiàng chén yi zhōng fāng qiǎn rén qǐng hé bù kě bái tài huáng tài hòu zhǐ zhī
丞相陈宜中方遣人请和，不可，白太皇太后止之。
wèi jǐ hé yì yì jū
未几，和议亦沮。
bīng zhì gāo tíng shān shì jié nǎi tí bīng rù dìng hǎi
兵至皋亭山，世杰乃提兵入定海。
shí guó yīng qiǎn dū tǒng biàn biāo shuō zhī shǐ jiàng shì jié yǐ wéi biāo lái cóng jǐ jù nán yě zhuī niú xiǎng zhī jiǔ bàn biāo cóng róng wéi yán shì jié dà nù duàn qí shé zhé zhī jīn zǐ shān
石国英遣都统卞彪说之使降，世杰以为彪来从己俱南也，椎牛享之，酒半，彪从容为言，世杰大怒，断其舌，磔之巾子山。
sì yuè cóng èr wáng rù fú zhōu
四月，从二王入福州。
wǔ yuè yǔ yi zhōng fèng shì wéi zhǔ bài qiān shū shū mì yuàn shì
五月，与宜中奉昰为主，拜签书枢密院事。
wáng shì qiáng dǎo dà jūn gōng zhī shì jié nǎi fèng yì wáng rù hǎi ér zì jiāng chén diào yǎn xǔ fū rén zhū yú bīng gōng pú shòu gēng bù xià
王世强导大军攻之，世杰乃奉益王入海，而自将陈吊眼、许夫人诸畬兵攻蒲寿庚，不下。
shí yuè yuán shuài suō dōu jiāng bīng lái yuán quán suì jiě qù
十月，元帅唆都将兵来援泉，遂解去。
jì ér suō dōu qiǎn rén zhāo yì wáng yòu qiǎn jīng lì sūn ān fu shuō shì jié shì jié jū ān fu jūn zhōng bù qiǎn
既而唆都遣人招益王，又遣经历孙安甫说世杰，世杰拘安甫军中不遣。
zhāo tǎo liú shēn gōng qiǎn wān shì jié bīng bài yí wáng jū jǐng yù shēn fù lái gōng jǐng yù shì jié zhàn què zhī yīn tú shí náo zhōu
招讨刘深攻浅湾，世杰兵败，移王居井澳，深复来攻井澳，世杰战却之，因徒石𥐻洲。
zhì yuán shí wǔ nián zhēng yuè qiǎn jiàng wáng yòng gōng léi zhōu yòng bài jì
至元十五年正月，遣将王用攻雷州，用败绩。
sì yuè yì wáng cú wèi wáng bǐng lì bài shì jié shǎo fù shū mì fù shǐ
四月，益王殂，卫王昺立，拜世杰少傅、枢密副使。
wǔ yuè qiǎn qióng zhōu ān fǔ zhāng yīng kē gōng léi zhōu sān zhàn jiē bù lì
五月，遣琼州安抚张应科攻雷州，三战皆不利。
liù yuè zài jué zhàn léi chéng xià yīng kē sǐ zhī
六月，再决战雷城下，应科死之。
shì jié yǐ náo zhōu bù kě jū xǐ wáng xīn huì zhī yá shān
世杰以𥐻洲不可居，徙王新会之崖山。
bā yuè fēng yuè guó gōng
八月，封越国公。
fā qióng zhōu sù yǐ gěi jūn
发琼州粟以给军。
shí yuè qiǎn lìng zhèn wáng dào fu xí guǎng zhōu zhèn bài jì
十月，遣凌震、王道夫袭广州，震败绩。
míng nián yuán shuài zhāng hóng fàn děng bīng zhì yá shān huò wèi shì jié yuē běi bīng yǐ zhōu shī sāi hǎi kǒu zé wǒ bù néng jìn tuì hé xiān jù hǎi kǒu
明年，元帅张弘范等兵至崖山，或谓世杰曰："北兵以舟师塞海口，则我不能进退，盍先据海口。
xìng ér shèng guó zhī fú yě
幸而胜，国之福也；
bù shèng yóu kě xi zǒu
不胜，犹可西走。
shì jié kǒng jiǔ zài hǎi shàng yǒu lí xīn dòng zé bì sàn nǎi yuē pín nián háng hǎi hé shí yǐ hū
"世杰恐久在海上有离心，动则必散，乃曰："频年航海，何时已乎？
jīn xū yǔ jué shèng fù
今须与决胜负。
xī fén xíng cháo cǎo shì jié dà bó qiān yú zuò shuǐ zhài wèi sǐ shǒu jì rén jiē wēi zhī
"悉焚行朝草市，结大舶千余作水砦，为死守计，人皆危之。
yǐ ér hóng fàn bīng zhì jù hǎi kǒu qiáo jí dào jué bīng rú gān liáng shí yú rì kě shén xià jū hǎi shuǐ yǐn zhī hǎi xián yǐn jí ǒu xiè bīng dà kùn
已而弘范兵至，据海口，樵汲道绝，兵茹干粮十余日，渴甚，下掬海水饮之，海咸，饮即呕泄，兵大困。
shì jié lǜ sū liú yì fāng xìng rì dà zhàn
世杰率苏刘义、方兴日大战。
hóng fàn de shì jié shēng hán mìng yǐ guān shǐ sān zhì zhāo zhī shì jié lì shǔ gǔ zhōng chén yuē wú zhī jiàng shēng qiě fù guì dàn wéi zhǔ sǐ bù yí ěr
弘范得世杰甥韩，命以官，使三至招之，世杰历数古忠臣曰："吾知降，生且富贵，但为主死不移耳。
èr yuè guǐ wèi hóng fàn děng gōng yá shān shì jié bài zǒu wèi wáng zhōu
"二月癸未，弘范等攻崖山，世杰败，走卫王舟。
dà jūn báo zhōng jūn shì jié nǎi duàn wéi yǐ shí yú jiàn duó gǎng qù
大军薄中军，世杰乃断维，以十余舰夺港去。
hòu hái shōu bīng yá shān liú zì lì jī bài zhī jiàng qí jiāng fāng yù lóng yè xiù róng zhāng wén xiù děng sì shí yú rén
后还收兵崖山，刘自立击败之，降其将方遇龙、叶秀荣、章文秀等四十余人。
shì jié fù yù fèng yáng tài fēi qiú zhào shì hòu ér lì zhī é jù fēng huài zhōu nì sǐ píng zhāng shān xià
世杰复欲奉杨太妃求赵氏后而立之，俄飓风坏舟，溺死平章山下。
liú shī yǒng zhě lú zhōu rén
刘师勇者，庐州人。
yǐ zhàn gōng lì huán wèi guān
以战功历环卫官。
lǔ gǎng shī kuì jiǎ sì dào yù dōng rù hǎi shī yǒng zàn zhī rù yáng zhōu tú zài jǔ shì dào rán zhī
鲁港师溃，贾似道欲东入海，师勇赞之入扬州图再举，似道然之。
shí yáo yín fù cháng zhōu shì dào mìng shī yǒng yǐ huái bīng qǔ lǚ chéng cháo tíng jiā shī yǒng hé zhōu fáng yù shǐ zhù yín shǒu cháng ér yǐ zhāng yàn shǒu lǚ chéng hé bīng jù dà jūn
时姚訔复常州，似道命师勇以淮兵取吕城，朝廷加师勇和州防御使，助訔守常，而以张彦守吕城，合兵拒大军。
zhàn shī lì yàn mǎ ruò xiàn nào zhōng jiàn zhí lǚ chéng shī shǒu cháng zhōu shì yì gū
战失利，彦马弱，陷淖中见执，吕城失守，常州势益孤。
dà jūn zhì yàn chéng xià zhāo xiáng shī yǒng yǐ dà yì chì yàn yàn cán ér tuì
大军置彦城下招降，师勇以大义斥彦，彦惭而退。
yòu qiǎn fàn wén hǔ lái yù shī yǒng fú nǔ shè zǒu zhī
又遣范文虎来谕，师勇伏弩射走之。
cháng shòu wéi shù yuè yuán bīng jué yǒu qún chī fēi míng rào chéng zhòng wù wèi bù xiáng é ér chéng xiàn
常受围数月，援兵绝，有群鸱飞鸣绕城，众恶为不祥，俄而城陷。
shī yǒng bá zhà zhàn qiě xíng qí dì mǎ duò qiàn yuè bù néng chū shī yǒng jǔ shǒu yǔ jué ér qù
师勇拔栅，战且行，其弟马堕堑，跃不能出，师勇举手与诀而去。
huái jūn shù qiān rén jiē dòu sǐ
淮军数千人皆斗死。
yǒu fù rén fú jī shī xià kuī huái bīng liù rén fǎn bèi xiāng zhǔ shā dí shí bǎi rén nǎi yì
有妇人伏积尸下，窥淮兵六人反背相拄，杀敌十百人乃殪。
shī yǒng cóng èr wáng zhì hǎi shàng jiàn shí shì bù kě wèi yōu fèn zòng jiǔ zú zàng yú gǔ shān
师勇从二王至海上，见时事不可为，忧愤纵酒卒，葬于鼓山。
lù xiù fu zì jūn shí chǔ zhōu yán chéng rén
陆秀夫，字君实，楚州盐城人。
shēng sān suì qí fù xǐ jiā zhèn jiāng
生三岁，其父徙家镇江。
shāo zhǎng cóng qí xiāng rén mèng xiān shēng xué mèng zhī tú héng bǎi yú dú zhǐ xiù fu yuē cǐ fēi fán r yě
稍长，从其乡人孟先生学，孟之徒恒百余，独指秀夫曰："此非凡儿也。
jǐng dìng yuán nián dēng jìn shì dì
"景定元年，登进士第。
li tíng zhī zhèn huái nán wén qí míng pì zhì mù zhōng
李庭芝镇淮南，闻其名，辟置幕中。
shí tiān xià chēng de shì duō zhě yǐ huái nán wèi dì yī hào xiǎo cháo tíng
时天下称得士多者，以淮南为第一，号"小朝廷"。
xiù fu cái sī qīng lì yī shí wén rén shǎo néng jí zhī
秀夫才思清丽，一时文人少能及之。
xìng chén jìng bù gǒu qiú rén zhī měi liáo lì zhì gé bīn zhǔ jiāo huān xiù fu dú liǎn yān wú yī yǔ
性沉静，不苟求人知，每僚吏至阁，宾主交欢，秀夫独敛焉无一语。
huò shí yàn jí fǔ zhōng zuò zūn zǔ jiān jīn zhuāng zhōng rì wèi cháng shǎo yǒu xī hé
或时宴集府中，坐尊俎间，矜庄终日，未尝少有希合。
zhì chá qí shì jiē zhì tíng zhī yì qì zhī suī gǎi guān bù shǐ qù jǐ jiù mù sān qiān zhì zhǔ guǎn jī yí wén zì
至察其事，皆治，庭芝益器之，虽改官不使去己，就幕三迁至主管机宜文字。
xián chún shí nián tíng zhī zhì zhì huái dōng zhuó cān yì guān
咸淳十年，庭芝制置淮东，擢参议官。
dé yòu yuán nián biān shì jí zhū liáo shǔ duō wáng zhě wéi xiù fu shù rén bù qù
德祐元年，边事急，诸僚属多亡者，惟秀夫数人不去。
tíng zhī shàng qí míng chú sī nóng sì chéng lèi zhuó zhì zōng zhèng shǎo qīng jiān quán qǐ jū shè rén
庭芝上其名，除司农寺丞，累擢至宗正少卿兼权起居舍人。
èr nián zhēng yuè yǐ lǐ bù shì láng shǐ jūn qián qǐng hé bù jiù ér fǎn
二年正月，以礼部侍郎使军前请和，不就而反。
èr wáng zǒu wēn zhōu xiù fu yǔ sū liú yì zhuī cóng zhī shǐ rén zhào chén yi zhōng zhāng shì jié děng jiē zhì suì xiāng yǔ lì yì wáng yú fú zhōu
二王走温州，秀夫与苏刘义追从之，使人召陈宜中、张世杰等皆至，遂相与立益王于福州。
jìn duān míng diàn xué shì qiān shū shū mì yuàn shì
进端明殿学士、签书枢密院事。
yi zhōng yǐ xiù fu jiǔ zài bīng jiān zhī jūn wù měi shì zī fǎng shǐ xíng xiù fu yì xī xīn zàn zhī wú bù zì jìn
宜中以秀夫久在兵间，知军务，每事咨访始行，秀夫亦悉心赞之，无不自尽。
xuán yǔ yì yi zhōng bù hé yi zhōng shǐ yán zhě hé ba zhī
旋与议宜中不合，宜中使言者劾罢之。
zhāng shì jié ràng yi zhōng yuē cǐ hé rú shí dòng yǐ tái jiàn lùn rén
张世杰让宜中曰："此何如时，动以台谏论人？
yi zhōng huáng kǒng jí zhào xiù fu hái
"宜中皇恐，亟召秀夫还。
shí jūn chén bō yuè hǎi bīn zhù shì shū lüè yáng tài fēi chuí lián yǔ qún chén yǔ yóu zì chēng nú
时君臣播越海滨，庶事疏略，杨太妃垂帘，与群臣语犹自称奴。
měi shí jié cháo huì xiù fu yǎn rán zhèng hù lì rú zhì cháo huò shí zài háng zhōng qī rán qì xià yǐ cháo yī shì lèi yī jǐn yì zuǒ yòu wú bù bēi dòng zhě
每时节朝会，秀夫俨然正笏立，如治朝，或时在行中，凄然泣下，以朝衣拭泪，衣尽浥，左右无不悲动者。
shǔ jǐng yù fēng wáng yǐ jīng jí cú qún chén jiē yù sàn qù
属井澳风，王以惊疾殂，群臣皆欲散去。
xiù fu yuē dù zōng huáng dì yī zi shàng zài jiāng yān zhì zhī
秀夫曰："度宗皇帝一子尚在，将焉置之？
gǔ rén yǒu yǐ yī lǚ yī chéng zhōng xīng zhě jīn bǎi guān yǒu sī jiē jù shì zú shù wàn tiān ruò wèi yù jué sòng cǐ qǐ bù kě wèi guó yá
古人有以一旅一成中兴者，今百官有司皆具，士卒数万，天若未欲绝宋，此岂不可为国邪？
nǎi yǔ zhòng gòng lì wèi wáng
"乃与众共立卫王。
shí chén yi zhōng wǎng zhàn chéng yǐ yǔ shì jié bù xié lǚ zhào bù zhì
时陈宜中往占城，以与世杰不协，屡召不至。
nǎi yǐ xiù fu wèi zuǒ chéng xiàng yǔ shì jié gòng bǐng zhèng
乃以秀夫为左丞相，与世杰共秉政。
shí shì jié zhù bīng yá shān xiù fu wài chóu jūn lǚ nèi diào gōng yì fán yǒu suǒ shù zuò yòu jǐn chū qí shǒu
时世杰驻兵崖山，秀夫外筹军旅，内调工役，凡有所述作，又尽出其手。
suī cōng jù liú lí zhōng yóu rì shū dà xué zhāng jù yǐ quàn jiǎng
虽匆遽流离中，犹日书《大学章句》以劝讲。
zhì yuán shí liù nián èr yuè yá shān pò xiù fu zǒu wèi wáng zhōu ér shì jié liú yì gè duàn wéi qù xiù fu dù bù kě tuō nǎi zhàng jiàn qū qī zǐ rù hǎi jí fù wáng fù hǎi sǐ nián sì shí sì
至元十六年二月，崖山破，秀夫走卫王舟，而世杰、刘义各断维去，秀夫度不可脱，乃杖剑驱妻子入海，即负王赴海死，年四十四。
hàn lín xué shì liú dǐng sūn yì qū jiā shǔ bìng zī zhòng chén hǎi bù sǐ bèi zhí péng lüě wú wán fū yī xī de tuō zú dǎo hǎi
翰林学士刘鼎孙亦驱家属并辎重沉海，不死被执，搒掠无完肤，一夕得脱，卒蹈海。
dǐng sūn zì bó zhèn jiāng líng rén jìn shì yě
鼎孙字伯镇，江陵人，进士也。
fāng xiù fu hǎi shàng shí jì èr wáng shì wéi yī shū shén xī yǐ shòu lǐ bù shì láng shān guāng jiàn yuē jūn hòu sǐ xìng chuán zhī
方秀夫海上时，记二王事为一书甚悉，以授礼部侍郎邓光荐曰："君后死，幸传之。
qí hòu yá shān píng guāng jiàn yǐ qí shū hái lú líng
"其后崖山平，光荐以其书还庐陵。
dà dé chū guāng jiàn zú qí shū cún wáng wú cóng zhī gù hǎi shàng zhī shì shì mò de qí xiáng yún
大德初，光荐卒，其书存亡无从知，故海上之事，世莫得其详云。
xú yīng biāo zì jù wēng qú zhī jiāng shān rén shì wèi qú wàng zú
徐应镳，字巨翁，衢之江山人，世为衢望族。
xián chún mò shì bǔ tài xué shēng
咸淳末，试补太学生。
dé yòu èr nián sòng wáng yíng guó gōng rù yàn sān xué shēng bǎi yú rén jiē cóng xíng
德祐二年，宋亡，瀛国公入燕，三学生百余人皆从行。
yīng biāo bù yù cóng nǎi yǔ qí zi qí sōng nǚ yuán niang shì gòng fén zǐ nǚ jiē xǐ cóng zhī
应镳不欲从，乃与其子琦、崧、女元娘誓共焚，子女皆喜从之。
tài xué gù yuè fēi dì yǒu fēi cí yīng biāo jù jiǔ ròu sì fēi yuē tiān bù yòu sòng shè jì wèi xū yīng biāo sǐ yǐ bào guó shì bù yǔ zhū shēng jù běi
太学故岳飞第，有飞祠，应镳具酒肉祀飞曰："天不祐宋，社稷为墟，应镳死以报国，誓不与诸生俱北。
sǐ yǐ jiāng hún pò lèi wáng zuò pèi shén zhǔ yǔ wáng yīng líng yǒng yǒng wú yì
死已，将魂魄累王，作配神主，与王英灵，永永无斁。
qí yì fù shī yǐ zì shì
"琦亦赋诗以自誓。
jì bì yǐ jiǔ ròu xiǎng zhū pū zhū pū zuì wò yīng biāo nǎi yǔ qí zǐ nǚ rù tī yún lóu jī zhū fáng shū jí xiāng sì sì zhōu zòng huǒ zì fén
祭毕，以酒肉饷诸仆，诸仆醉卧，应镳乃与其子女入梯云楼，积诸房书籍箱笥四周，纵火自焚。
yī xiǎo pū wèi mèi wén huǒ shēng qǐ zhì lóu xià xué yǒu shì zhī yīng biāo fù zǐ yǎn rán zuò lì rú miào sù xiàng
一小仆未寐，闻火声，起至楼下穴牖视之，应镳父子俨然坐立，如庙塑像。
zǒu bào zhū pū huài bì rù pū miè huǒ
走报诸仆，坏壁入，扑灭火。
yīng biāo bù dé sǐ yǔ qí zǐ nǚ yàng yàng chū hù qù cāng cù mò zhī suǒ zhī yì rì de qí shī cí qián jǐng zhōng jiē jiāng lì chēng mù miàn rú shēng
应镳不得死，与其子女怏怏出户去，仓卒莫知所之，翌日得其尸祠前井中，皆僵立瞠目，面如生。
zhū pū wèi jù guān liǎn bìn zhī xī hú jīn niú sēng shè
诸仆为具棺敛，殡之西湖金牛僧舍。
yì wáng lì fú zhōu bāo qí jié zèng cháo fèng láng mì gé xiū zhuàn
益王立福州，褒其节，赠朝奉郎、秘阁修撰。
hòu shí nián qí tóng shě shēng liú rǔ jūn lǜ rú zhě wǔ shí yú rén shōu ér zàng zhī fāng jiā yù sī shì yuē zhèng jié xiān shēng
后十年，其同舍生刘汝钧率儒者五十余人收而葬之方家峪，私谥曰正节先生。
chén wén lóng zì jūn bēn fú zhōu xīng huà rén
陈文龙字君贲，福州兴化人。
chéng xiàng jùn qīng zhī hòu yě
丞相俊卿之后也。
néng wén zhāng fù qì jié
能文章，负气节。
chū míng zi lóng xián chún wǔ nián tíng duì dì yī dù zōng yì qí míng wén lóng
初名子龙，咸淳五年廷对第一，度宗易其名文龙。
chéng xiàng jiǎ sì dào ài qí wén yā lǐ zhòng zhī
丞相贾似道爱其文，雅礼重之。
yóu zhèn dōng jūn jié dù pàn guān lì chóng zhèng diàn shuō shū mì shū shěng jiào shū láng
由镇东军节度判官、历崇政殿说书、秘书省校书郎。
shù nián bài jiān chá yù shǐ jiē chū shì dào lì
数年，拜监察御史，皆出似道力。
rán zì shí shù nián shì dào suǒ zhì tái jiàn jiē tà róng tái zhōng xiāng chéng fán yǒu suǒ jiàn bái jiē chéng gǎo shì dào shǐ xíng
然自十数年，似道所置台谏皆阘茸，台中相承，凡有所建白，皆呈稿似道始行。
zhì wén lóng wèi zhī dú bù chéng gǎo yǐ wǔ shì dào
至文龙为之，独不呈稿，已忤似道。
zhī lín ān fǔ hóng qǐ wèi qǐng xíng lèi tián shì dào zhǔ qí shuō wén lóng shàng shū yǐ wéi bù kě shì dào nù qǐn qí shū
知临安府洪起畏请行类田，似道主其说，文龙上疏以为不可，似道怒，寝其疏。
xiāng yáng jiǔ bèi wéi shì dào rì zì yín lè bù shǎo jiā yì shí yáng qǐng dū shī ér yīn shǐ qí dǎng liú jǐ jìng shī xiāng yáng
襄阳久被围，似道日恣淫乐，不少加意，时阳请督师，而阴使其党留己，竟失襄阳。
wén lóng shàng shū jí yán qí shī
文龙上疏极言其失。
fàn wén hǔ zǒng shī wú gōng shì dào pí zhī yǐ zhī ān qìng yòu chú zhào jìn zhī jiàn kāng huáng wàn dàn zhī lín ān
范文虎总师无功，似道芘之，以知安庆，又除赵溍知建康，黄万石知临安。
wén lóng yán wén hǔ shī xiāng yáng jīn fǎn jiàn zhuó yòng shì dāng fá ér shǎng yě
文龙言："文虎失襄阳，今反见擢用，是当罚而赏也。
jìn rǔ xiù xiǎo zi hé yǐ rèn dà kǔn zhī jì
溍乳臭小子，何以任大阃之寄？
wàn dàn zhèng shì dài huāng yǐ wéi jīng yǐn hé yǐ néng zhì
万石政事怠荒，以为京尹，何以能治？
qǐng jiē ba zhī
请皆罢之。
shì dào dà nù chù wén lóng zhī fǔ zhōu xuán yòu shǐ tái chén li kě hé ba zhī
"似道大怒，黜文龙知抚州，旋又使台臣李可劾罢之。
wèi jǐ lǚ wén huàn dǎo dà jūn dōng xià fàn wén hǔ shǒu yíng jiàng yǔ wén huàn jù dōng
未几，吕文焕导大军东下，范文虎首迎降，与文焕俱东。
shì dào bīng kuì lǔ gǎng jìn zuì xiān dùn yǐ gù liè chéng cóng zhī jiē dùn shǐ huǐ bù yòng wén lóng zhī yán
似道兵溃鲁港，溍最先遁，以故列城从之皆遁，始悔不用文龙之言。
qǐ wèi zuǒ sī jiàn xún qiān shì yù shǐ
起为左司谏，寻迁侍御史。
shí biān shì shén jí wáng yuè yǔ chén yi zhōng bù néng huà yī cè ér rì zuò cháo táng zhēng sī yì
时边事甚急，王爚与陈宜中不能画一策，而日坐朝堂争私意。
qián shuō you yǐ píng jiāng jiàng tái chén qǐng jí qí jiā yuè yǐ wéi kě yi zhōng yǐ wéi bù kě
潜说友以平江降，台臣请籍其家，爚以为可，宜中以为不可。
zhāng shì jié zhū jiāng fēn sì dào chū shī ér dà chén bù jiān hù tái jiàn lùn zhī yuè qǐng xíng biān xià gōng qīng zá yì yi zhōng qǐng chū dū shī yòu xià gōng qīng zá yì
张世杰诸将分四道出师，而大臣不监护，台谏论之，爚请行边，下公卿杂议，宜中请出督师，又下公卿杂议。
wén lóng shàng shū yuē shū yán sān hòu xié xīn tóng dǐ yú dào
文龙上疏曰："《书》言'三后协心，同底于道。
běi bīng jīn rì qǔ mǒu chéng míng rì zhù mǒu bǎo ér wǒ yǐ wén xiāng xùn yǐ jì xiāng yí pì yóu zhěng nì jiù fén ér wèi ān bù xú xíng zhī yí yě
'北兵今日取某城，明日筑某堡，而我以文相逊，以迹相疑，譬犹拯溺救焚，而为安步徐行之仪也。
qǐng zhào dà chén tóng xīn tú zhì wú zī xū yì
请诏大臣同心图治，无滋虚议。
qí hòu yi zhōng yǔ yuè zhōng bù xiāng néng ér qù zhì shí yuè shǐ lái shì yǐ bù kě wèi yǐ
"其后宜中与爚终不相能而去，至十月始来，事已不可为矣。
shì dōng lèi qiān wén lóng zhì cān zhī zhèng shì
是冬，累迁文龙至参知政事。
wèi jǐ yì jiàng wén lóng nǎi shàng zhāng qǐ guī yǎng jì chū guó mén ér huǐ zhī fù shàng shū qiú hái bù bào nǎi guī
未几议降，文龙乃上章乞归养，既出国门而悔之，复上疏求还，不报，乃归。
wǔ yuè yì wáng chēng zhì yú fú zhōu fù yǐ wén lóng cān zhī zhèng shì
五月，益王称制于福州，复以文龙参知政事。
zhāng zhōu pàn yǐ wén lóng wèi mǐn guǎng xuān fǔ shǐ tǎo zhī
漳州叛，以文龙为闽、广宣抚使讨之。
wén lóng yǐ huáng quān qián shǒu zhāng yǒu ēn xìn pì wèi cān móu guān
文龙以黄恮前守漳有恩信，辟为参谋官。
àn bīng quán zhōu shǐ quān rù zhāo fǔ zhī quān zhì mín jiē dùn shǒu xiè zuì
按兵泉州，使恮入招抚之，恮至，民皆顿首谢罪。
xīng huà yǒu shí shǒu jūn zhě néng zhì shí zhōng rén yì zhě yǐ qí bù zú yòng ba zhī shí shǒu jūn yì pàn fù mìng wén lóng wèi zhī jūn píng zhī
兴化有石手军者，能掷石中人，议者以其不足用罢之，石手军亦叛，复命文龙为知军，平之。
yǐ ér xiáng jiàng wáng shì qiáng fù dǎo dà jūn rù guǎng jiàn níng quán fú jiē jiàng
已而降将王世强复导大军入广，建宁、泉、福皆降。
zhī fú zhōu wáng gāng zhōng qiǎn shǐ xùn xīng huà wén lóng zhǎn zhī ér zòng qí fù yǐ huán shǐ chí shū zé shì qiáng gāng zhōng fù guó
知福州王刚中遣使徇兴化，文龙斩之而纵其副以还，使持书责世强、刚中负国。
suì fā mín bīng zì shǒu chéng zhōng bīng bù mǎn qiān dà bīng lái gōng bù kè shǐ qí yīn jiā chí shū zhāo xiáng zhī wén lóng fén shū zhǎn qí shǐ
遂发民兵自守，城中兵不满千，大兵来攻不克，使其姻家持书招降之，文龙焚书斩其使。
yǒu fēng qí nà kuǎn zhě wén lóng yuē zhū jūn tè wèi sǐ ěr wèi zhī cǐ shēng néng bù sǐ hu
有风其纳款者，文龙曰："诸君特畏死耳，未知此生能不死乎？
nǎi shǐ qí jiāng lín huá zhēn sì jìng shàng
"乃使其将林华侦伺境上。
huá jí jiàng qiě dǎo bīng zhì chéng xià tōng pàn cáo chéng sūn kāi mén jiàng zhí wén lóng yǔ qí jiā rén zhì jūn zhōng yù jiàng zhī bù qū zuǒ yòu líng cuò zhī wén lóng zhǐ qí fù yuē cǐ jiē jié yì wén zhāng yě kě xiāng bī yá
华即降，且导兵至城下，通判曹澄孙开门降，执文龙与其家人至军中，欲降之，不屈，左右凌挫之，文龙指其腹曰："此皆节义文章也，可相逼邪？
qiáng zhī zú bù qū nǎi xiè xì sòng háng zhōu
"强之，卒不屈，乃械系送杭州。
wén lóng qù xīng huà jí bù shí zhì kàng è sǐ
文龙去兴化即不食，至杭饿死。
qí mǔ xì fú zhōu ní sì zhōng bìng shén wú yī yào zuǒ yòu shì zhī qì xià
其母系福州尼寺中，病甚，无医药，左右视之泣下。
mǔ yuē wú yǔ wú r tóng sǐ yòu hé hèn zāi
母曰："吾与吾儿同死，又何恨哉？
yì sǐ
"亦死。
zhòng tàn yuē yǒu sī mǔ yi yǒu shì r
众叹曰："有斯母，宜有是儿。
wèi shōu zàng zhī
"为收葬之。
pú shòu gēng yǐ quán zhōu jiàng gào qí mín yuē chén wén lóng fēi bù zhōng yì rú mín hé
蒲寿庚以泉州降，告其民曰："陈文龙非不忠义，如民何？
wén zhě xiào zhī
"闻者笑之。
dà bīng jì guī wén lóng zhī zhí zàn fù jǔ bīng shā lín huá jù xīng huà wèi jǐ fù pò zàn sǐ zhī
大兵既归，文龙之侄瓒复举兵杀林华，据兴化，未几复破，瓒死之。
shān de yù zì dá fū qióng zhōu rén
邓得遇，字达夫，邛州人。
chún yòu shí nián jìn shì
淳祐十年进士。
diào níng yuǎn zhǔ bù gǎi zhī nán chāng xiàn tōng pàn lóng xīng fǔ jiān xíng zài zuǒ cáng kù chū zhī zhāo zhōu qiān guǎng xī tí diǎn xíng yù yú nián shè jīng lüè shì jiān zhī jìng jiāng fǔ
调宁远主簿，改知南昌县，通判隆兴府，监行在左藏库，出知昭州，迁广西提点刑狱，逾年摄经略事兼知静江府。
dé yòu yuán nián cháng shā bèi bīng de yù qiǎn dū tǒng mǎ jì mǎ yīng qí fù yuán
德祐元年，长沙被兵，得遇遣都统马骥、马应麒赴援。
jì qián pàn ér hái de yù zhǎn zhī jūn shì xī wěi zhī yīng qí
骥潜叛而还，得遇斩之，军事悉委之应麒。
wèi jǐ mǎ xì dài kǔn yì shì bù hé
未几，马塈代阃，议事不合。
èr nián yí zhì cāng wú
二年，移治苍梧。
jìng jiāng pò de yù cháo fú nán wàng bài cí shū fú zhǐ yún sòng shì zhōng chén shān shì xiào zǐ
静江破，得遇朝服南望拜辞，书幅纸云："宋室忠臣，邓氏孝子。
bù rěn tōu shēng níng gān nì sǐ
不忍偷生，宁甘溺死。
péng xián gù jū nǎi wú tán fǔ
彭咸故居，乃吾潭府。
qū gōng zǐ píng nǎi wú bàn lǚ
屈公子平，乃吾伴侣。
yōu zāi yōu zāi wú de qí suǒ
优哉悠哉，吾得其所！
suì tóu nán liú jiāng ér sǐ
"遂投南流江而死。
zhāng jué zì jūn yù lǒng xī fèng zhōu rén
张珏，字君玉，陇西凤州人。
nián shí bā cóng jūn diào yú shān yǐ zhàn gōng lèi guān zhōng jūn dū tǒng zhì rén hào wèi sì chuān xiāo jiāng
年十八，从军钓鱼山，以战功累官中军都统制，人号为"四川虓将"。
bǎo yòu mò dà bīng gōng shǔ pò jí píng ài bá cháng níng shā shǒu jiāng wáng zuǒ fù zǐ
宝祐末，大兵攻蜀，破吉平隘，拔长宁，杀守将王佐父子。
zhì láng zhōu jiàng ān fǔ yáng yūn tuī guān zhào guǎng sǐ zhī
至阆州，降安抚杨奫，推官赵广死之。
zhì péng zhōu jiàng shǒu jiāng zhāng dà yuè yùn shǐ shī zé shàn sǐ zhī
至蓬州，降守将张大悦，运使施择善死之。
shùn qìng guǎng ān zhū jùn pò zhú ér xià
顺庆、广安诸郡，破竹而下。
míng nián hé zhū dào bīng wéi hé zhōu fán gōng chéng zhī jù wú bù jīng bèi
明年，合诸道兵围合州，凡攻城之具无不精备。
jué yǔ wáng jiān xié lì zhàn shǒu gōng zhī jiǔ yuè bù néng xià
珏与王坚协力战守，攻之九月不能下。
jǐng dìng chū hé shǒu wáng jiān zhēng rù cháo yǐ mǎ qiān dài shǒu hé
景定初，合守王坚征入朝，以马千代守合。
sì nián qiān zi kuì xiǎng zhì hǔ xiāng shān wèi dōng chuān bīng suǒ de lǚ yǐ shū quàn qiān jiàng cháo tíng nǎi yǐ jué dài qiān
四年，千子馈饷至虎相山，为东川兵所得，屡以书劝千降，朝廷乃以珏代千。
jué kuí xióng yǒu móu shàn yòng bīng chū qí shè fú suàn wú yí cè
珏魁雄有谋，善用兵，出奇设伏，算无遗策。
qí zhì hé zhōu shì zú bì liàn qì xiè bì jīng yù bù qǔ yǒu fǎ suī nú lì yǒu gōng bì yōu shǎng zhī yǒu guò suī zhì qīn bì fá bù dài gù rén rén yòng mìng
其治合州，士卒必练，器械必精，御部曲有法，虽奴隶有功必优赏之，有过虽至亲必罚不贷，故人人用命。
zì quán rǔ jí shī dà liáng píng dà bīng zhù hǔ xiāng shān zhù bīng liǎng chéng shí chū gōng liáng shān zhōng wàn kāi dá mín bù dé gēng bīng bù dé jiě jiǎ ér wò měi xiǎng qú jié shù jùn bīng hù sòng sǐ zhàn liǎng chéng zhī xià shǐ kè rù
自全汝楫失大良平，大兵筑虎相山，驻兵两城，时出攻梁山、忠万开达，民不得耕，兵不得解甲而卧，每饷渠，竭数郡兵护送，死战两城之下始克入。
xián chún èr nián shí èr yuè jué qiǎn qí jiāng shǐ zhào wáng lì yǐ sǐ shì wǔ shí fǔ xī mén rù dà zhàn chéng zhōng fù qí chéng
咸淳二年十二月，珏遣其将史炤、王立以死士五十斧西门入，大战城中，复其城。
sān nián sì yuè píng zhāng sài diǎn chì tí bīng rù huài chóng qìng mài dào chū hé chéng xià jué dìng zhōu duàn jiāng zhōng wèi shuǐ chéng dà bīng shù wàn gōng zhī bù kè suì yǐn qù
三年四月，平章赛典赤提兵入，坏重庆麦，道出合城下，珏碇舟断江中为水城，大兵数万攻之不克，遂引去。
hé zhōu zì yú jiè yòng èr rǎn shēng cè xǐ jūn diào yú shān chéng bì shén gù
合州自余玠用二冉生策，徙军钓鱼山，城壁甚固。
rán kāi qìng shòu bīng mín diāo bì shén jué wài yǐ bīng hù gēng nèi jiào mín kěn tián jī sù wèi zài qī gōng sī jiān zú
然开、庆受兵，民凋弊甚，珏外以兵护耕，内教民垦田积粟，未再期，公私兼足。
jiǔ nián pàn jiāng liú zhěng fù xiàn jì yù zì qīng jū jìn zhù mǎ zōng hǔ dǐng shān è sān jiāng kǒu yǐ tú hé xiá cì tǒng jūn lǜ zhū yì bīng yǐ zhù zhī
九年，叛将刘整复献计，欲自青居进筑马鬃、虎顶山，扼三江口以图合，匣刺统军率诸翼兵以筑之。
zuǒ yòu yù chū bīng yǔ zhī zhēng jué bù kě yuē wú jīng píng mǔ dé zhāng chéng wāng shuài jìn bīng zhī suǒ jù yě wú chū bù yì ér gōng zhī mǎ zōng bì gù qí hòu bù xiá chéng yǐ
左右欲出兵与之争，珏不可，曰："芜菁平母德、彰城，汪帅劲兵之所聚也，吾出不意而攻之，马鬃必顾其后，不暇城矣。
nǎi zhāng yí bīng jiā qú kǒu qián shī dù píng yáng tān gōng èr chéng huǒ qí zī liáng qì xiè yuè zhài qī shí lǐ fén chuán chǎng tǒng zhì zhōu hǔ zhàn sǐ mǎ zōng chéng zú bù jiù
"乃张疑兵嘉渠口，潜师渡平阳滩攻二城，火其资粮器械，越砦七十里，焚船场，统制周虎战死，马鬃城卒不就。
shí nián jiā níng jiāng jūn chéng xuān shǐ
十年，加宁江军承宣使。
dé yòu yuán nián shēng sì chuān zhì zhì fù shǐ zhī zhòng qìng fǔ
德祐元年，升四川制置副使、知重庆府。
wǔ yuè jiā jiǎn jiào shǎo bǎo
五月，加检校少保。
zhēng qí bīng rù wèi shǔ dào duàn bù dé dá
征其兵入卫，蜀道断，不得达。
liù yuè zǎn wàn shòu yǐ jiā dìng jí sān guī jiǔ dǐng jiàng shǒu jiāng hóu dū tǒng zhàn sǐ
六月，昝万寿以嘉定及三龟、九顶降，守将侯都统战死。
yǐ ér lú xù cháng níng fù shùn kāi dá ba qú zhū jùn bù yī yuè jiē xià hé bīng wéi chóng qìng zuò fú liáng sān jiāng zhōng duàn yuán bīng
已而泸、叙、长宁、富顺、开、达、巴、渠诸郡不一月皆下，合兵围重庆，作浮梁三江中，断援兵。
zì qiū cú dōng yuán jué liáng jǐn jué lǚ yǐ sǐ shì jiān rù chéng xǔ yǐ fù yuán qiě wèi zhī huà shǒu yù jì
自秋徂冬，援绝粮尽，珏屡以死士间入城，许以赴援，且为之画守御计。
èr nián zhēng yuè qiǎn qí jiāng zhào ān xí qīng jū zhí ān fǔ liú cái cān yì mǎ sōng guī
二年正月，遣其将赵安袭青居，执安抚刘才、参议马嵩归。
èr yuè qiǎn zhāng wàn yǐ jù jiàn zài jīng bīng duàn nèi shuǐ qiáo rù chóng qìng
二月，遣张万以巨舰载精兵，断内水桥，入重庆。
sì yuè hé chóng qìng bīng chū gōng fèng dǐng zhū zhài
四月，合重庆兵出攻凤顶诸砦。
jué jié lú shì liú lín xiān kūn péng wèi nèi yìng
珏结泸士刘霖、先坤朋为内应。
liù yuè qiǎn zhào ān pò shén bì mén zhí méi yīng chūn shā zhī fù lú zhōu
六月，遣赵安破神臂门，执梅应春杀之，复泸州。
chóng qìng bīng jiàn jiě qù wéi lú zhōu
重庆兵渐解去，围泸州。
shí èr yuè zhào dìng yīng yíng jué rù chóng qìng wèi zhì zhì
十二月，赵定应迎珏入重庆为制置。
shí yáng lì yǐ fú zhōu jiàng jué qiǎn zhāng wàn gōng zǒu lì fú qí liáo shǔ féng xùn wǔ děng
时阳立以涪州降，珏遣张万攻走立，俘其僚属冯巽午等。
lì fù hé bīng lái jué zhàn shǐ jìn zhāng shì jié zhàn sǐ wàn bù zhī fú lì qī zǐ jí ān fǔ li duān yǐ guī
立复合兵来决战，史进、张世杰战死，万不支，俘立妻子及安抚李端以归。
jué yǐ dū tǒng chéng cōng shǒu fú
珏以都统程聪守涪。
chóng qìng bīng jǐn tuì
重庆兵尽退。
jué wén èr wáng lì guǎng zhōng qiǎn bīng shù bǎi rén qiú wáng suǒ
珏闻二王立广中，遣兵数百人求王所。
diào shǐ xun zhōng zhào ān děng yuán lú zhōu
调史训忠、赵安等援泸州。
zhāng wàn rù kuí lián zhōng fú bīng bá shí mén jí ba wū zhài huò jiàng shì bǎi yú rén jiě dà níng wéi gōng pò shí bā zhài
张万入夔，连忠、涪兵拔石门及巴巫砦，获将士百余人，解大宁围，攻破十八砦。
míng nián liù yuè zhāng dé rùn fù pò fú zhōu zhí shǒu jiāng chéng cōng
明年六月，张德润复破涪州，执守将程聪。
xiān shì cōng zài chóng qìng lì zhǔ shǒu chéng zhī yì jué rù bù zhī yě shǐ chū shǒu fú
先是，聪在重庆力主守城之议，珏入，不知也，使出守涪。
cōng zhì jùn yàng yàng bù shè bèi zhì shì bèi zhí
聪至郡怏怏，不设备，至是被执。
dé rùn yǐ jiān yú zài cōng guī yǔ zhī yuē ruò zi péng fēi wèi cān zhèng yǐ dàn wǎn kě huì jù yě
德润以肩舆载聪归，语之曰："若子鹏飞为参政矣，旦晚可会聚也。
cōng yuē wǒ zhí bǐ jiàng fēi wú zǐ yě
"聪曰："我执彼降，非吾子也。
shì yuè liáng shān jūn yuán shì ān jiàng
是月，梁山军袁世安降。
shí yuè wàn zhōu pò shā shǒu jiāng shàng guān kuí
十月，万州破，杀守将上官夔。
shí yī yuè lú zhōu shí jǐn rén xiāng shí suì pò zhī ān fǔ wáng shì chāng zì jīng sǐ
十一月，泸州食尽，人相食，遂破之，安抚王世昌自经死。
dà bīng huì chóng qìng zhù fó tú guān yǐ yī jūn zhù nán chéng yī jūn zhù zhū cūn píng yī jūn zhù jiāng shàng
大兵会重庆，驻佛图关，以一军驻南城，一军驻朱村坪，一军驻江上。
qiǎn lú zhōu xiáng jiàng li cóng zhāo xiáng jué bù cóng
遣泸州降将李从招降，珏不从。
shí èr yuè dá zhōu xiáng jiàng xiān rǔ zhōng pò xián chún huáng huá chéng zhí shǒu jiāng mǎ kūn jūn shǐ bāo shēn xiàng zhàn sǐ
十二月，达州降将鲜汝忠破咸淳皇华城，执守将马堃，军使包申巷战死。
zhì yuán shí wǔ nián chūn jué qiǎn zǒng guǎn li yì jiàng bīng yóu guǎng yáng yī jūn jiē méi
至元十五年春，珏遣总管李义将兵由广阳，一军皆没。
èr yuè dà bīng pò shào qìng fǔ zhí shǒu jiāng xiān lóng hú běi tí xíng zhào lì yǔ zhì sī mù guān zhào yǒu tài jiē zì shā
二月，大兵破绍庆府，执守将鲜龙，湖北提刑赵立与制司幕官赵酉泰皆自杀。
jué lǜ bīng chū xūn fēng mén yǔ dà jiàng yě sù r zhàn fú sāng bà zhū jiāng cóng qí hòu hé jī zhī jué bīng dà kuì
珏率兵出薰风门，与大将也速儿战扶桑坝，诸将从其后合击之，珏兵大溃。
chéng zhōng liáng jǐn zhào ān yǐ shū shuō jué jiàng bù tīng
城中粮尽，赵安以书说珏降，不听。
ān nǎi yǔ zhàng xià hán zhōng xiǎn yè kāi zhèn xī mén jiàng
安乃与帐下韩忠显夜开镇西门降。
jué lǜ bīng xiàng zhàn bù zhī guī suǒ zhèn yǐn zuǒ yòu nì zhèn nǎi yǐ xiǎo zhōu zài qī zǐ dōng zǒu fú
珏率兵巷战不支，归索鸩饮，左右匿鸩，乃以小舟载妻子东走涪。
zhōng dào dà hàn fǔ qí zhōu yù zì chén zhōu rén duó fǔ zhì jiāng zhōng jué yǒng yuè yù fù shuǐ jiā rén wǎn chí bù dé sǐ
中道大憾，斧其舟欲自沉，舟人夺斧掷江中，珏踊跃欲赴水，家人挽持不得死。
míng rì wàn hù tiě mù r zhuī jí yú fú zhí zhī sòng jīng shī
明日，万户铁木儿追及于涪，执之送京师。
chóng qìng jiàng zhì jī cáo qí zì jīng sǐ zhāng wàn zhāng qǐ yán chū jiàng
重庆降，制机曹琦自经死，张万、张起岩出降。
jìn gōng hé zhōu pò wài chéng
进攻合州，破外城。
sān yuè wáng lì yì jiàng
三月，王立亦降。
jué zhì ān xī zhào lǎo ān qí you wèi zhī yuē gōng jìn zhōng yī shì yǐ bào suǒ shì jīn zhì cǐ zòng de bù sǐ yì hé yǐ zāi
珏至安西赵老庵，其友谓之曰："公尽忠一世，以报所事，今至此，纵得不死，亦何以哉？
jué nǎi jiě gōng xián zì jīng cè zhōng cóng zhě fén qí gǔ yǐ wǎ fǒu zàng zhī sǐ suǒ
"珏乃解弓弦自经厕中，从者焚其骨，以瓦缶葬之死所。
zhào lì zhě zì dé xiū chóng qìng rén
赵立者，字德修，重庆人。
dì jìn shì yǐ shàng shū wǔ jiǎ sì dào bèi zhé
第进士，以上书迕贾似道被谪。
dé yòu chū qǐ wèi tài shè lìng hú běi tí xíng
德祐初，起为太社令、湖北提刑。
shǐ shǔ qù zhū jiāng rù wèi zhì chóng qìng zé zǎn wàn shòu yǐ xiáng jué fāng chéng shǒu wèi hòu tú
使蜀趣诸将入卫，至重庆则昝万寿已降，珏方城守为后图。
lì wú yǐ fù mìng hái zhì fú chén shuǐ sǐ
立无以复命，还至涪，沉水死。