zhōng yì shí
◎忠义十
chén dōng ōu yáng chè mǎ shēn lǚ zǔ jiǎn lǚ zǔ tài yáng hóng zhōng huá yuè shān ruò shuǐ sēng zhēn bǎo mò qiān zhī xú dào míng
○陈东欧阳澈马伸吕祖俭吕祖泰杨宏中华岳邓若水僧真宝莫谦之徐道明
chén dōng zì shǎo yáng zhèn jiāng dān yáng rén
陈东，字少阳，镇江丹阳人。
zǎo yǒu jùn shēng tì tǎng fù qì bù qī qī yú pín jiàn
早有隽声，俶傥负气，不戚戚于贫贱。
cài jīng wáng fǔ fāng yòng shì rén mò gǎn zhǐ yán dú dōng wú suǒ yǐn huì
蔡京、王黼方用事，人莫敢指言，独东无所隐讳。
suǒ zhì yàn jí zuò kè jù wèi jǐ lèi shāo yǐn qù
所至宴集，坐客惧为己累，稍引去。
yǐ gòng rù tài xué
以贡入太学。
qīn zōng jí wèi lǜ qí tú fú què shàng shū lùn jīn rì zhī shì cài jīng huài luàn yú qián liáng shī chéng yīn móu yú hòu
钦宗即位，率其徒伏阙上书，论："今日之事，蔡京坏乱于前，梁师成阴谋于后。
li yàn jié yuàn yú xī běi zhū miǎn jié yuàn yú dōng nán wáng fǔ tóng guàn yòu jié yuàn yú liáo jīn chuàng kāi biān xì
李彦结怨于西北，朱勔结怨于东南，王黼、童贯又结怨于辽、金，创开边隙。
yi zhū liù zéi chuán shǒu sì fāng yǐ xiè tiān xià
宜诛六贼，传首四方，以谢天下。
yán jí fèn qiè
"言极愤切。
míng nián chūn guàn děng xié huī zōng dōng xíng dōng dú shàng shū qǐng zhuī guàn hái zhèng diǎn xíng bié xuǎn zhōng xìn zhī rén wǎng shì zuǒ yòu
明年春，贯等挟徽宗东行，东独上书请追贯还正典刑，别选忠信之人往侍左右。
jīn rén pò jīng shī yòu qǐng zhū liù zéi
金人迫京师，又请诛六贼。
shí shī chéng shàng liú jìn zhōng dōng fā qí qián hòu jiān móu nǎi zhé sǐ
时师成尚留禁中，东发其前后奸谋，乃谪死。
li bāng yàn yì yǔ jīn hé li gāng jí zhǒng shī dào zhǔ zhàn bāng yàn yīn xiǎo shī lì ba gāng ér gē sān zhèn dōng fù lǜ zhū shēng fú xuān dé mén xià shàng shū yuē
李邦彦议与金和，李纲及种师道主战，邦彦因小失利罢纲而割三镇，东复率诸生伏宣德门下上书曰：
zài tíng zhī chén fèn yǒng bù gù yǐ shēn rèn tiān xià zhī zhòng zhě li gāng shì yě suǒ wèi shè jì zhī chén yě
在廷之臣，奋勇不顾、以身任天下之重者，李纲是也，所谓社稷之臣也。
qí yōng miù bù cái jì jí xián néng dòng wéi shēn móu bù xù guó jì zhě li bāng yàn bái shí zhōng zhāng bāng chāng zhào yě wáng xiào dí cài mào li tuō zhī tú shì yě suǒ wèi shè jì zhī zéi yě
其庸缪不才、忌疾贤能、动为身谋、不恤国计者，李邦彦、白时中、张邦昌、赵野、王孝迪、蔡懋、李棁之徒是也，所谓社稷之贼也。
bì xià bá gāng liè qīng zhī zhōng bù yī èr rì wèi zhí zhèng zhōng wài xiāng qìng zhī bì xià zhī néng rèn xián yǐ
陛下拔纲列卿之中，不一二日为执政，中外相庆，知陛下之能任贤矣。
chì shí zhōng ér bù yòng zhī bì xià zhī néng qù xié yǐ
斥时中而不用，知陛下之能去邪矣。
rán gāng rèn ér wèi zhuān shí zhōng chì ér wèi qù fù xiāng bāng yàn yòu xiāng bāng chāng zì yú yòu jiē zhuó yòng hé bì xià rèn xián yóu wèi néng wù èr qù xié yóu wèi néng wù yí hu
然纲任而未专，时中斥而未去，复相邦彦，又相邦昌，自余又皆擢用，何陛下任贤犹未能勿贰，去邪犹未能勿疑乎？
jīn yòu wén ba gāng zhí shì chén děng jīng yí mò zhī suǒ yǐ
今又闻罢纲职事，臣等惊疑，莫知所以。
gāng qǐ zì shù guān dú rèn dà shì
纲起自庶官，独任大事。
bāng yàn děng jí rú chóu chóu kǒng qí chéng gōng yīn yòng bīng xiǎo bù lì suì de chéng xián tóu xì guī zuì yú gāng
邦彦等疾如仇雠，恐其成功，因用兵小不利，遂得乘闲投隙，归罪于纲。
fu yī shèng yī fù bīng jiā cháng shì qǐ kě jù yǐ cǐ qīng dòng rèn shì zhī chén
夫一胜一负，兵家常势，岂可遽以此倾动任事之臣。
qiè wén bāng yàn shí zhōng děng jǐn quàn bì xià tā xìng jīng chéng sāo dòng ruò fēi gāng wèi bì xià jiàn yán zé shèng yú bō qiān zōng miào shè jì yǐ wèi qiū xū shēng líng yǐ zāo yú ròu
窃闻邦彦、时中等尽劝陛下他幸，京城骚动，若非纲为陛下建言，则乘舆播迁，宗庙社稷已为丘墟，生灵已遭鱼肉。
lài cōng míng bù huò tè cóng qí qǐng yi bāng yàn děng chán jí wú suǒ bù zhì
赖聪明不惑，特从其请，宜邦彦等谗嫉无所不至。
bì xià ruò tīng qí yán chì gāng bù yòng zōng shè cún wáng wèi kě zhī yě
陛下若听其言，斥纲不用，宗社存亡，未可知也。
bāng yàn děng zhí yì gē dì gài hé běi shí cháo tíng gēn běn wú sān guān sì zhèn shì qì hé běi cháo tíng néng fù dōu dà liáng hu
邦彦等执议割地，盖河北实朝廷根本，无三关四镇，是弃河北，朝廷能复都大梁乎？
zé bù zhī gē tài yuán zhōng shān hé jiān yǐ běi zhī hòu bāng yàn děng néng shǐ jīn rén bù fù bài méng hu
则不知割太原、中山、河间以北之后，邦彦等能使金人不复败盟乎？
yī jìn yī tuì zài gāng wéi shèn qīng cháo tíng wéi shèn zhòng
一进一退，在纲为甚轻，朝廷为甚重。
xìng bì xià jí fǎn qián mìng fù gāng jiù zhí yǐ ān zhōng wài zhī xīn fù zhǒng shī dào yǐ kǔn wài zhī shì
幸陛下即反前命，复纲旧职，以安中外之心，付种师道以阃外之事。
bì xià bù xìn chén yán qǐng biàn wèn zhū guó rén bì jiē yuē gāng kě yòng bāng yàn děng kě chì yě
陛下不信臣言，请遍问诸国人，必皆曰纲可用，邦彦等可斥也。
yòng shè zhī jì kě bù shěn zhū
用舍之际，可不审诸！
jūn mín cóng zhě shù wàn
军民从者数万。
shū wén chuán zhǐ wèi yù zhě bàng wǔ zhòng mò kěn qù fāng yú dēng wén gǔ wō huài zhī xuān hū zhèn de
书闻，传旨慰谕者旁午，众莫肯去，方舁登闻鼓挝坏之，喧呼震地。
yǒu zhōng rén chū zhòng jī ér zhé zhī
有中人出，众脔而磔之。
yú shì jí zhào gāng rù fù lǐng xíng yíng qiǎn fǔ yù nǎi shāo yǐn qù
于是亟诏纲入，复领行营，遣抚谕，乃稍引去。
jīn rén jì jiě qù xué guān guān wàng shí zǎi yì píng fú quē zhī shì xiān zì dōng shǐ
金人既解去，学官观望，时宰议屏伏阙之士，先自东始。
jīng yǐn wáng shí yōng yù jìn zhì zhū shēng yú yù rén rén zhuì kǒng
京尹王时雍欲尽致诸生于狱，人人惴恐。
cháo tíng yòng yáng shí wéi jì jiǔ fù dōng zhí qiǎn niè shān yì xué fǔ yù rán hòu dìng
朝廷用杨时为祭酒，复东职，遣聂山诣学抚谕，然后定。
wú mǐn yù mǐ bàng yì zòu bǔ dōng guān cì dì chú tài xué lù
吴敏欲弭谤，议奏补东官，赐第，除太学录。
dōng yòu qǐng zhū cài shì qiě lì cí guān yǐ guī qián hòu shū wǔ shàng
东又请诛蔡氏，且力辞官以归，前后书五上。
jì guī fù yù xiāng jiàn
既归，复预乡荐。
gāo zōng jí wèi wǔ rì xiāng li gāng yòu wǔ rì zhào dōng zhì
高宗即位五日，相李纲，又五日召东至。
wèi de duì huì gāng qù nǎi shàng shū qǐ liú gāng ér ba huáng qián shàn wāng bó yàn
未得对，会纲去，乃上书乞留纲而罢黄潜善、汪伯彦。
bù bào
不报。
qǐng qīn zhēng yǐ huán èr shèng zhì zhū jiāng bù jìn bīng zhī zuì yǐ zuò shì qì
请亲征以还二圣，治诸将不进兵之罪，以作士气；
chē jià guī jīng shī wù xìng jīn líng
车驾归京师，勿幸金陵。
yòu bù bào
又不报。
qián shàn bèi fāng jiē shì gāng xìng jīn líng jiù zòu dōng yán gāng zài zhōng tú bù zhī shì tǐ yi yǐ hòu shuō wèi zhèng bì sù ba qián shàn bèi
潜善辈方揭示纲幸金陵旧奏，东言纲在中途，不知事体，宜以后说为正，必速罢潜善辈。
huì bù yī ōu yáng chè yì shàng shū yán shì qián shàn jù yǐ yǔ jī nù gāo zōng yán bù jí zhū jiāng fù gǔ zhòng fú què
会布衣欧阳澈亦上书言事，潜善遽以语激怒高宗，言不亟诛，将复鼓众伏阙。
shū dú xià qián shàn suǒ
书独下潜善'所。
fǔ yǐn mèng yǔ zhào dōng yì shì dōng qǐng shí ér xíng shǒu shū qū chǔ jiā shì zì huà rú píng shí yǐ nǎi shòu qí cóng zhě yuē wǒ sǐ ěr guī zhì cǐ yú wú qīn
府尹孟庾召东议事，东请食而行，手书区处家事，字画如平时，已乃授其从者曰："我死，尔归致此于吾亲。
shí yǐ rú cè lì yǒu nán sè dōng xiào yuē wǒ chén dōng yě wèi sǐ jí bù gǎn yán yǐ yán kěn táo sǐ hu
"食已如厕，吏有难色，东笑曰："我陈东也，畏死即不敢言，已言肯逃死乎？
lì yuē wú yì zhī gōng ān gǎn xiāng pò
"吏曰："吾亦知公，安敢相迫。
qǐng zhī dōng jù guàn dài chū bié tóng dǐ nǎi yǔ chè tóng zhǎn yú shì
"顷之，东具冠带出，别同邸，乃与澈同斩于市。
sì míng li yóu shú qí shī yì zhī
四明李猷赎其尸瘗之。
dōng chū wèi shi gāng tè yǐ guó gù zhì wéi zhī sǐ shi yǔ bù shí jiē wèi liú tì
东初未识纲，特以国故，至为之死，识与不识皆为流涕。
shí nián sì shí yǒu èr
时年四十有二。
qián shàn jì shā èr rén míng rì fǔ yǐn bái shì dú jí qí hé yǐ bù xiān guān bái wēi shì yùn sè yǐ míng fēi jǐ yì
潜善既杀二人，明日府尹白事，独诘其何以不先关白，微示愠色，以明非己意。
yuè sān nián gāo zōng gǎn wù zhuī zèng dōng chè chéng shì láng
越三年，高宗感悟，追赠东、澈承事郎。
dōng wú zi guān yǒu fú qīn yī rén chè yī zi lìng zhōu xiàn fǔ qí jiā
东无子，官有服亲一人，澈一子，令州县抚其家。
jí jià guò zhèn jiāng qiǎn shǒu chén jì dōng mù cì mín qián wǔ bǎi
及驾过镇江，遣守臣祭东墓，赐缗钱五百。
shào xīng sì nián bìng jiā cháo fèng láng mì gé xiū zhuàn guān qí hòu èr rén cì tián shí qǐng
绍兴四年，并加朝奉郎、秘阁修撰，官其后二人，赐田十顷。
ōu yáng chè zì dé míng fǔ zhōu chóng rén rén
欧阳澈，字德明，抚州崇仁人。
nián shào měi xū méi shàn tán shì shì shàng qì dà yán kāng kǎi bù shǎo qū ér yōu guó mǐn shí chū yú tiān xìng
年少美须眉，善谈世事，尚气大言，慷慨不少屈，而忧国闵时，出于天性。
jìng kāng chū yìng zhì tiáo bì zhèng chén ān biān yù dí shí cè zhōu wèi xǔ fā
靖康初，应制条敝政，陈安边御敌十策，州未许发。
tuì ér fù cǎi cháo tíng zhī quē shī zhèng lìng zhī guāi wéi kě yǐ wèi bǎo bāng yù sú zhī fāng qù dù guó cán mín zhī zéi zhě shí shì fù wéi shū bìng shàng wén
退而复采朝廷之阙失，政令之乖违，可以为保邦御俗之方、去蠹国残民之贼者十事，复为书，并上闻。
yǐ ér fù lùn liè shí shì yán chén suǒ jìn sān shū shí wèi qiè yào rán ér chù quán chén zhě yǒu zhī wǔ tiān tīng zhě yǒu zhī huò jié yuàn fù guì zhī mén huò yí nù tái jiàn zhī guān chén fēi bù zhī ér gǎn kàng yán zhě yuàn yǐ shēn ér ān tiān xià yě
已而复论列十事，言："臣所进三书实为切要，然而触权臣者有之，迕天听者有之，或结怨富贵之门，或遗怒台谏之官，臣非不知，而敢抗言者，愿以身而安天下也。
suǒ shàng shū wèi sān jù zhóu jiù zhì zú cí bù néng jǔ zhōu jiāng wèi xuǎn lì shì hé zhī yǐ xíng
"所上书为三巨轴，厩置卒辞不能举，州将为选力士荷之以行。
huì jīn rén dà rù yào méng chéng xià ér qù chè wén zhé yǔ rén yuē wǒ néng kǒu fá jīn rén qiáng yú bǎi wàn zhī shī yuàn shā shēn yǐ ān shè jì
会金人大入，要盟城下而去，澈闻，辄语人曰："我能口伐金人，强于百万之师，愿杀身以安社稷。
yǒu rú shàng bú jiàn xìn qǐng zhì zǐ nǚ yú cháo shēn shǐ qióng lú yù qīn wáng yǐ guī
有如上不见信，请质子女于朝，身使穹庐，御亲王以归。
xiāng rén měi xiào qí kuáng zhǐ zhī bù kě nǎi tú bù zǒu xíng zài
"乡人每笑其狂，止之不可，乃徒步走行在。
gāo zōng jí wèi nán jīng fú què shàng fēng shì jí dǐ yòng shì dà chén suì jiàn shā jiàn chén dōng chuán
高宗即位南京，伏阙上封事，极诋用事大臣，遂见杀，见《陈东传》。
sǐ shí nián sān shí qī
死时年三十七。
xǔ hàn zài zhèng fǔ bà cháo wèn qián shàn chǔ fēn hé rén yuē zhǎn chén dōng ōu yáng chè ěr
许翰在政府，罢朝，问潜善处分何人，曰："斩陈东、欧阳澈耳。
hàn jīng shī sè yīn jiū qí shū hé yǐ bù xià zhèng fǔ yuē dú xià qián shàn gù bù dé yǐ xiāng shì
"翰惊失色，因究其书何以不下政府，曰："独下潜善，故不得以相视。
suì lì qiú ba
"遂力求罢。
wèi dōng chè zhe āi cí
为东、澈著哀词。
chè suǒ zhe piāo rán jí liù juǎn kuài jī hú yǎn jì kè zhī fēng chéng fàn yīng qián wèi zhī cí xué zhōng
澈所著《飘然集》六卷，会稽胡衍既刻之，丰城范应钤为之祠学中。
mǎ shēn zì shí zhōng dōng píng rén
马伸，字时中，东平人。
shào shèng sì nián jìn shì
绍圣四年进士。
bù lè chí wù měi diào guān wèi cháng zé biàn lì
不乐驰骛，每调官，未尝择便利。
wèi chéng dū pí xiàn chéng shǒu wěi shòu chéng dōu zū
为成都郫县丞，守委受成都租。
qián shòu shū zhě lǜ yǐ shí sè wán hǎo gǔ xù ér bài shēn qǐng jué sù bì
前受输者率以食色玩好蛊訹而败，伸请绝宿弊。
mín zhēng xiān shū zhì yán tú jiǎ mèi yǐ dá dàn cháng píng shǐ zhě sūn sì zǎo xíng guài wèn zhī jiē yīng yuē jīn nián mǎ xiàn chéng shòu nà bù bìng wǒ yě
民争先输，至沿途假寐以达旦，常平使者孙俟早行，怪问之，皆应曰："今年马县丞受纳，不病我也。
sì jiàn yú cháo
"俟荐于朝。
chóng níng chū fàn zhì xū gōng chéng yí wèi xié shuō xià hé nán fǔ jǐn zhú xué tú
崇宁初，范致虚攻程颐为邪说，下河南府尽逐学徒。
shēn zhù xī jīng fǎ cáo yù yī yí mén yǐ xué yīn zhāng yì qiú jiàn shí fǎn yù gōng yí gù cí zhī
伸注西京法曹，欲依颐门以学，因张绎求见，十反愈恭，颐固辞之。
shēn yù xiū guān ér lái yí yuē shí lùn fāng yì kǒng yí zi lèi zi néng qì guān zé guān bù bì qì yě
伸欲休官而来，颐曰："时论方异，恐贻子累，子能弃官，则官不必弃也。
yuē shǐ shēn de wén dào sǐ hé hàn kuàng wèi bì sǐ hu
"曰："使伸得闻道，死何憾，况未必死乎？
yí tàn qí yǒu zhì jìn zhī
"颐叹其有志，进之。
zì shì gōng xiá suī fēng yǔ bì rì yī zào jì chāng zhě fēi yǔ zhòng shāng zhī fú gù zú shòu zhōng yōng yǐ guī
自是公暇虽风雨必日一造，忌娼者飞语中伤之，弗顾，卒受《中庸》以归。
jìng kāng chū sūn fu yǐ zhuó xíng jiàn zhào yù shǐ zhōng chéng qín guì yíng pì zhī zhuó jiān chá yù shǐ
靖康初，孙傅以卓行荐召，御史中丞秦桧迎辟之，擢监察御史。
jí biàn jīng xiàn jīn rén lì zhāng bāng chāng jí bǎi guān huán yǐ bīng xié zhī bǐ tuī dài
及汴京陷，金人立张邦昌，集百官，环以兵胁之，俾推戴。
zhòng wěi wěi shēn dú fèn yuē wú zhí jiàn zhēng rěn zuò shì hu
众唯唯，伸独奋曰："吾职谏争，忍坐视乎！
nǎi yǔ yù shǐ wú gěi yuē qín guì gòng wèi yì zhuàng qǐ cún zhào shì fù sì jūn wèi
"乃与御史吴给约秦桧共为议状，乞存赵氏，复嗣君位。
huì tǒng zhì guān wú gé qǐ yì mù bīng tú fù èr dì shēn yù qí móu
会统制官吴革起义，募兵图复二帝，伸预其谋。
bāng chāng jì tiě lì zéi chén duō cóng yú zhī shēn shǒu jù shū qǐng bāng chāng sù yíng fèng yuán shuài kāng wáng
邦昌既僣立，贼臣多从臾之，伸首具书请邦昌速迎奉元帅康王。
tóng yuàn wú kěn lián míng zhě shēn dú chí yǐ wǎng ér yín tái sī shì shū bù chēng chén cí bù shòu
同院无肯连名者，伸独持以往，而银台司视书不称臣，辞不受。
shēn tóu mèi huà zhī yuē wú jīn rì bù ài yī sǐ zhèng wèi cǐ ěr ěr yù wú chēng chén yá
伸投袂叱之曰："吾今日不爱一死，正为此耳，尔欲吾称臣邪？
jí jiǎo shēn shàng shū shěng yǐ shì bāng chāng
"即缴申尚书省，以示邦昌。
qí shū lüè yuē
其书略曰：
xiàng gōng fú shì lèi cháo wèi sòng fǔ chén
相公服事累朝，为宋辅臣。
bǐ bù xìng pò yú qiáng dí shǐ dāng wěi hào biàn chū fēi cháng xiàng gōng cǐ shí qǐ yǐ yì wèi kě fàn jūn wèi kě wàng zōng shè shén líng wèi kě mèi yá
比不幸迫于强敌，使当伪号，变出非常，相公此时岂以义为可犯，君为可忘，宗社神灵为可昧邪？
suǒ yǐ rěn xū yú sǐ ér guǐ tīng zhī zhě qí xīn ruò yuē yǔ qí xū xùn yú rén ér shí wáng zhào shì zhī zōng shú ruò xū shòu yú jǐ ér shí cún yǐ guī zhī ěr
所以忍须臾死而诡听之者，其心若曰：与其虚逊于人而实亡赵氏之宗，孰若虚受于己而实存以归之耳。
zhōng chén yì shì wèi jí jiù sǐ hé chéng mín shù wèi jí shēng biàn zhě yì yǐ xiàng gōng bì néng lì zhào gū yě
忠臣义士未即就死，阖城民庶未即生变者，亦以相公必能立赵孤也。
jīn jīn rén běi hái xiàng gōng yì dāng yōu jù zì liè yú cháo
今金人北还，相公义当忧惧，自列于朝。
kāng wáng zài wài guó tǒng yǒu shǔ yù sòng ōu gē rén jiē guī wǎng
康王在外，国统有属，狱讼讴歌，人皆归往。
yi jí fā shǐ tōng wèn sǎo qīng gōng shì lǜ qún chén gòng yíng ér lì zhī
宜即发使通问，扫清宫室，率群臣共迎而立之。
xiàng gōng yì fú tuì chǔ shěng zhōng zhù shì jiē bǐng mìng tài hòu qí shè shū shī ēn huì shōu rén xīn děng shì rì xià jū shōu sì kāng wáng yù jí shī xíng
相公易服退处，省中庶事皆禀命太后，其赦书施恩惠、收人心等事，日下拘收，俟康王御极施行。
rán hòu xiàng gōng běi miàn yǐn jiù yǐ míng shēn wéi rén chén mèi yú fáng huàn zāo kòu chóu xié wū dāng shí bù néng jí sǐ yǐ dài bì xià jīn fù hé miàn mù shì jūn qǐng guī sǐ sī kòu wéi rén chén shī jié zhī jiè fú què xià sì mìng
然后相公北面引咎，以明身为人臣，昧于防患，遭寇仇胁污，当时不能即死，以待陛下，今复何面目事君，请归死司寇，为人臣失节之戒，伏阙下俟命。
rú cǐ zé míng zhǔ bì néng chá xiāng gōng zhōng shí cún guó yì fēi gǒu shēng qiě qì guò ér lù gōng yǐ
如此，则明主必能察相公忠实存国，义非苟生，且弃过而录功矣。
jīn nǎi móu bù chū cǐ shí rì yǐ duō sì rán shàng dāng fēi jù yǎn qǐn jìn tà ruò gù yǒu zhī
今乃谋不出此，时日已多，肆然尚当非据，偃寝禁闼，若固有之。
qún xīn hú yí dào lù hùn hòng wèi xiàng gōng fāng xié qiáng jīn shǐ rén yóu shuì kāng wáng gū lìng nán dùn wéi jiǔ jiǎ bù guī zhī jì
群心狐疑，道路混澒，谓相公方挟强金，使人游说康王，姑令南遁，为久假不归之计。
shàng tiān nán qī xià mín kě wèi
上天难欺，下民可畏。
xiàng gōng ruò yǐ yú yán cū zhī jué wù jí cǐ gǎi tú yóu kě zhuǎn huò wéi fú yú fěi cháo yī xī zhī jiān
相公若以愚言粗知觉悟，及此改图，犹可转祸为福于匪朝伊夕之间。
guò cǐ yǐ wǎng zé xiàng gōng bāo cáng yǐ shēn zhì lǜ zhuǎn yì wài shì shì duān qī rì dài qī ér yīn jié kòu chóu hé zòng wéi luàn jiǔ miào zài tiān wàn wú chéng lǐ shēn bì bù néng fǔ xiāng gōng wèi sòng cháo pàn chén yě
过此以往，则相公包藏已深，志虑转异，外饰事端，凄日待期，而阴结寇仇，合从为乱，九庙在天，万无成理，伸必不能辅相公为宋朝叛臣也。
qǐng xiān fú sǐ dū shì yǐ míng cǐ xīn
请先伏死都市，以明此心。
bāng chāng de shū qì jǔ móu sàng
邦昌得书，气沮谋丧。
míng rì yì yíng zhé zōng hòu mèng shì chuí lián zhuī huán wěi shè nǎi qiǎn féng xiè li huí děng yíng kāng wáng
明日，议迎哲宗后孟氏垂帘，追还伪赦，乃遣冯澥、李回等迎康王。
shí wáng jí zhī děng yóu qǐng jí lóng dé gōng bǎo huò chì mài líng zhǎo yú ǒu yǐ zī guān yòng
时王及之等犹请籍龙德宫宝货，斥卖灵沼鱼藕，以资官用。
shēn fù kǎi rán yǐn yì xí zhī yuē gǔ zhě rén chén qù guó sān nián bù fǎn rán hòu shōu qí tián lǐ
伸复慨然引义檄之曰："古者人臣去国，三年不反，然后收其田里。
jūn zhī lǐ chén rú cǐ chén zhī bào jūn yi rú hé
君之礼臣如此，臣之报君宜如何？
jīn èr shèng yuǎn shòu yóu wèi chū jìng tiān xià zhī rén fāng qiě běi shǒu yù zhuī wǎn ér hái zhī
今二圣远狩，犹未出境，天下之人方且北首，欲追挽而还之。
jūn zhī fǔ cáng yàn yóu rěn yī zhāo ér huǐ hu
君之府藏燕游，忍一朝而毁乎？
ěr děng nì jié shén yǐ
尔等逆节甚矣！
lì zhēng nǎi zhǐ
"力争乃止。
gāo zōng jí wèi shēn bài zhāng yǐ chéng xiàn bù néng jiù zhǔ qiān bù néng sǐ qǐng jiù cuàn xuē
高宗即位，伸拜章以城陷不能救，主迁不能死，请就窜削。
shàng zhī qí yǒu zhōng lì yú guó zhuó diàn zhōng shì yù shǐ fǔ yù jīng hú guǎng nán yǐ zhū bāng chāng jí qí dǎng wáng shí yōng děng
上知其有忠力于国，擢殿中侍御史，抚谕荆湖、广南，以诛邦昌及其党王时雍等。
suǒ guò zhōu xiàn zōu chá lì zhī xián fǒu yǔ mín lì jiù yǐ cì liè shàng yú cháo
所过州县，诹察吏之贤否与民利疚，以次列上于朝。
shēn zì hú guǎng jiāng rù zòu huáng qián shàn wāng bó yàn bù fǎ fán shí yǒu qī shì
伸自湖、广将入奏黄潜善、汪伯彦不法凡十有七事，
cǎo shū yǐ jù
草疏已具，
cháo tíng fāng zhào sūn dí xiè kè jiā
朝廷方召孙觌、谢克家，
nǎi xiān zòu dí kè jiā qū cāo bù zhèng
乃先奏："觌、克家趋操不正，
zài jìng kāng jiān yǔ wáng shí yōng wáng jí zhī děng qī rén jié wèi sǐ dǎng
在靖康间与王时雍、王及之等七人结为死党，
fù gěng nán zhòng chàng wèi hé yì
附耿南仲倡为和议，
zhù chéng zéi móu
助成贼谋。
yǒu bù zhǔ hé yì zhě zé yù zhí sòng jīn rén
有不主和议者，则欲执送金人。
dí shòu jīn rén nǚ lè cǎo biǎo mèi zhī jí qí bǐ lì nǎi fù guó zhī zéi yi jiā yuǎn cuàn
觌受金人女乐，草表媚之，极其笔力，乃负国之贼，宜加远窜。
bù bào
"不报。
shēn yòu jìn shū yuē
伸又进疏曰：
bì xià de huáng qián shàn wāng bó yàn yǐ wéi fǔ xiāng wěi rèn bù fù yí
陛下得黄潜善、汪伯彦以为辅相，委任不复疑。
rán zì rù xiàng yǐ lái chǔ shì wèi cháng qiè dàng wù qíng suì shǐ nǚ zhēn rì qiáng dào zéi rì chì guó běn rì cù wēi quán rì xuē
然自入相以来，处事未尝惬当物情，遂使女真日强，盗贼日炽，国本日蹙，威权日削。
qiě sān zhèn wèi fú biàn dōu fāng wēi qián rì jù xià hái dōu zhī zhào zhì jīn luán yú wèi néng shùn dòng
且三镇未服，汴都方危，前日遽下还都之诏，至今銮舆未能顺动。
qí bù jǐn zhào mìng rú cǐ
其不谨诏命如此。
cǎo máo duì cè bù rú shì kǎo guān fá jīn kě yǐ yī rì chù sān shè rén nǎi qǔ shěn huì sūn dí huáng zhé bèi zhū qún xiǎo yǐ zhǎng gào mìng
草茅对策不如式，考官罚金可矣，一日黜三舍人，乃取沈晦、孙觌、黄哲辈诸群小以掌诰命。
qí chù zhì bù gōng rú cǐ
其黜陟不公如此。
wú gěi zhāng yín yǐ yán shì bèi zhú shào chéng zhāng yuán shàng yán yuǎn cuàn
吴给、张訚以言事被逐，邵成章缘上言远窜。
qí yōng sè yán lù rú cǐ
其壅塞言路如此。
zǔ zōng jiù zhì jiàn guān yù shǐ yǒu quē yù shǐ zhōng chéng hàn lín xué shì jù míng yǐ jìn sān xǐng bù gǎn yù jué yǒu shēn zhǐ
祖宗旧制，谏官御史有阙，御史中丞、翰林学士具名以进，三省不敢预，厥有深旨。
jìn nǐ yòng tái jiàn duō qǔ qīn jiù bù guò yù wèi jǐ zhù
近拟用台谏，多取亲旧，不过欲为己助。
qí huǐ fǎ zì zì rú cǐ
其毁法自恣如此。
zhāng què zōng zé xǔ jǐng héng gōng zhōng yǒu cái jiē kě rèn zhòng qián shàn bó yàn jì zhī jǔ yì zhì sǐ
张悫、宗泽、许景衡公忠有才，皆可任重，潜善、伯彦忌之，沮抑至死。
qí fáng gōng hài néng rú cǐ
其妨功害能如此。
huò zé yǐ jiù fén zhěng nì zhī shì zé yuē nán yán gài wèi bì xià zhì zhī bù dé shī shè yě
或责以救焚拯溺之事，则曰难言，盖谓陛下制之不得施设也。
huò wèn chén dōng zhī sǐ zé yuē bù zhī gài wèi qí shì yáo yú bì xià yě
或问陈东之死，则曰不知，盖谓其事繇于陛下也。
qí guò zé chēng jūn shàn zé chēng jǐ rú cǐ
其过则称君、善则称己如此。
lǚ yuán kuáng héng bì xià zhú qù bù shù yuè yóu jùn shǒu shēng fā yùn
吕源狂横，陛下逐去，不数月由郡守升发运。
qí qiáng hěn zì zhuān rú cǐ
其强狠自专如此。
yù yíng shǐ suī zhǔ bīng quán fán xíng zài zhū jūn jiē qí suǒ tǒng qián shàn bó yàn bié zhì qīn bīng yī qiān rén qǐng gěi jū chǔ yōu yú zhòng bīng
御营使虽主兵权，凡行在诸军皆其所统，潜善、伯彦别置亲兵一千人，请给居处，优于众兵。
qí wu shōu jūn qíng rú cǐ
其务收军情如此。
guǎng shì sī ēn zé duō fù cí guān zhī quē
广市私恩，则多复祠官之阙；
tóng è xiāng jì zé lì bì wáng ān zhōng zhī zuì
同恶相济，则力庇王安中之罪。
zhí qí suǒ wèi qǐ bù gū bì xià yǐ rèn zhī zhòng zāi
摭其所为，岂不辜陛下倚任之重哉？
bì xià yǐn rěn bù kěn chì zhú tú tàn yí mín gù yǐ jué wàng èr shèng hái qī zài hé shí yá
陛下隐忍不肯斥逐，涂炭遗民固已绝望，二圣还期在何时邪？
chén měi niàn cǐ bù rú wú shēng
臣每念此，不如无生。
suì yuè rú liú shí jǐ yì shī wàng sù ba qián shàn bó yàn zhèng bǐng bié xuǎn xián zhě gòng tú dà shì
岁月如流，时几易失，望速罢潜善、伯彦政柄，别选贤者，共图大事。
shū rù liú zhōng
疏入，留中。
míng rì gǎi wèi wèi shǎo qīng
明日，改卫尉少卿。
shēn yǐ lùn shì bù xíng cí bù bài lù qí shū shēn yù shǐ tái qiě dié shàng zhāng yán chén yán kě cǎi jí qǐ shī xíng ruò chén yán fēi shì hé zuò wū wǎng zhī zuì
伸以论事不行，辞不拜，录其疏申御史台，且叠上章言："臣言可采，即乞施行，若臣言非是，合坐诬罔之罪。
yí jí dài mìng
"移疾待命。
xún rì zhào shēn yán shì bù shí sòng lì bù zé pú zhōu jiān jiǔ shuì
旬日，诏伸言事不实，送吏部责濮州监酒税。
shí yòng shì zhě huì shén bì yù shā zhī yǐ pú pò kòu jìng gù yǒu shì mìng
时用事者恚甚，必欲杀之，以濮迫寇境，故有是命。
cù shǐ shàng dào shēn yí rán fu bèi ér xíng sǐ dào zhōng
趣使上道，伸怡然袱被而行，死道中。
huò yuē wáng yuān zài pú qián shàn mì sǒu qí bù lì yú shēn
或曰王渊在濮，潜善密嗾其不利于伸。
tiān xià shi yǔ bù shí jiē yuān tòng zhī
天下识与不识皆冤痛之。
míng nián jīn rén xiàn guǎng líng shēn yán shǐ yàn qián shàn bó yàn shǐ yǐ wù guó cuàn jí
明年，金人陷广陵，伸言始验，潜善、伯彦始以误国窜殛。
yú shì tái chén zòu shēn cháng lùn qián shàn děng zuì nǎi fù yǐ wèi wèi shǎo qīng zhào shí wèi zhī qí cún wáng yě
于是台臣奏伸尝论潜善等罪，乃复以卫尉少卿召，实未知其存亡也。
xún jiā zhí lóng tú gé
寻加直龙图阁。
shào xīng chū hú ān guó shàng shí zhèng lùn yǒu yuē shēn yán qián shàn bó yàn cuò zhì guāi fāng tiáo qí zuì zhuàng fán jǔ yī shì bì lì yī zhèng jiē zhòng suǒ gòng zhī gòng jiàn bù gǎn yǐ wú wéi yǒu yǐ shì wèi fēi
绍兴初，胡安国上《时政论》，有曰："伸言潜善、伯彦措置乖方，条其罪状，凡举一事，必立一证，皆众所共知共见，不敢以无为有，以是为非。
ér dāng shí céng bù cóng yòng fǎn yǐ wéi yán shì bù shí ér zhòng zé zhī shì fá jū zhōng dǎng xié shuō hé yóu ér xi gōng dào hé yóu ér míng hu
而当时曾不从用，反以为言事不实而重责之，是罚沮忠谠，邪说何由而息，公道何由而明乎？
shēn jì yuǎn biǎn suī yǒu zhào mìng miǎo wú lái qī jūn zǐ mǐn yān
伸既远贬，虽有诏命，邈无来期，君子闵焉。
bēn yǐ lóng tú yóu wèi jǐn bāo quàn zhī diǎn
贲以龙图，犹未尽褒劝之典。
qǐ zhòng jiā zhuī jiǎng jí qí zǐ sūn yǐ chéng tiān yì
乞重加追奖，及其子孙，以承天意。
zhào zèng jiàn yì dài fū
"诏赠谏议大夫。
shēn tiān zī chún què xué wèn yǒu yuán wěi yǒng yú wèi yì ér suǒ yùn shēn hòu chǐ yǐ zì míng
伸天资纯确，学问有原委，勇于为义，而所韫深厚，耻以自名。
jiàn yán chū yòu zhèng yán shān sù cháng lùn cháo shì chén bāng chāng zhě lì biǎn èr zhì shēn bù biàn yě
建炎初，右正言邓肃尝论朝士臣邦昌者，例贬二秩，伸不辨也。
fán yǒu jiàn míng zhé xuē qí gǎo rén hǎn zhī zhī
凡有建明，辄削其稿，人罕知之。
jū guān chén xīng bì zhěng yī duān zuò dú zhōng yōng yī biàn rán hòu chū lì shì
居官，晨兴必整衣端坐，读《中庸》一遍，然后出涖事。
měi yuē wú zhì zài háng dào
每曰："吾志在行道。
yǐ fù guì wèi xīn zé wèi fù guì suǒ lèi
以富贵为心，则为富贵所累；
yǐ qī zǐ wèi niàn zé wèi qī zǐ suǒ duó dào bù kě xíng yě
以妻子为念，则为妻子所夺，道不可行也。
gù zài guǎng líng xíng qiè yī dān tú shū bàn zhī
"故在广陵，行箧一担，图书半之。
shān dōng yǐ rǎo jiā shàng liú yú yùn
山东已扰，家尚留于郓。
cháng chēng kǒng zǐ yán zhì shì bù wàng zài gōu hè yǒng shì bù wàng sàng qí yuán
常称："孔子言：'志士不忘在沟壑，勇士不忘丧其元。
jīn rì hé rì gōu hè nǎi wú sǐ suǒ yě
'今日何日，沟壑乃吾死所也。
yǒu hé duì zhě zhāo wǔ rén shòu xué yú shēn
有何兑者，昭武人，受学于伸。
shēn méi duì cháng ji qí shì zhuàng
伸没，兑尝辑其事状。
shào xīng zhōng wèi chén zhōu tōng pàn dōu yóu bào qín guì zì chén qí cún zhào zhī gōng wèi tā rén mò yù
绍兴中，为辰州通判，都邮报，秦桧自陈其存赵之功，谓它人莫预。
duì jìng qǔ suǒ ji shì zhuàng dá shàng shū shěng guì dà nù xià duì jīng nán zhào yù yù cí jiē chū lì shǒu duì zuò xuē guān cuàn zhēn yáng
兑径取所辑事状达尚书省，桧大怒，下兑荆南诏狱，狱辞皆出吏手，兑坐削官窜真阳。
guì sǐ shǐ fàng hái fù qí guān
桧死始放还，复其官。
xún zú
寻卒。
lǚ zǔ jiǎn zì zi yuē zǔ qiān zhī dì yě shòu yè zǔ qiān rú zhū shēng
吕祖俭字子约，祖谦之弟也，受业祖谦如诸生。
jiān míng zhōu cāng jiāng shàng huì zǔ qiān zú
监明州仓，将上，会祖谦卒。
bù fǎ bàn nián bù shàng zhě wèi wéi nián zǔ jiǎn bì yù zhōng qī sàng cháo tíng cóng zhī zhào wéi nián zhě yǐ yī nián wéi xiàn zì zǔ jiǎn shǐ
部法半年不上者为违年，祖俭必欲终期丧，朝廷从之，诏违年者以一年为限，自祖俭始。
zhōng gèng fù quán chéng xiàng zhōu bì dà yǔ shàng shū yóu mào zhāo zhī zǔ jiǎn yǐ diào qú zhōu fǎ cáo ér hòu wǎng jiàn
终更赴铨，丞相周必大语尚书尤袤招之，祖俭已调衢州法曹而后往见。
pān shí jīng lüè guǎng dōng yù pì wèi shǔ zǔ jiǎn cí
潘时经略广东，欲辟为属，祖俭辞。
xún yǐ shì cóng zhèng qiáo zhāng biāo luō diǎn zhū gě tíng ruì jiàn zhào chú jí tián lìng
寻以侍从郑侨、张杓、罗点、诸葛庭瑞荐，召除籍田令。
zhōng chéng hé dàn suǒ shēng fù jì shì zhōu shì sǐ dàn yù fú bó mǔ fú xià tài cháng bǎi guān zá yì
中丞何澹所生父继室周氏死，澹欲服伯母服，下太常百官杂议。
zǔ jiǎn yí shū zǎi xiàng yuē lǐ yuē wèi jí yě qī zhě shì wèi bái yě mǔ
祖俭贻书宰相曰："《礼》曰：'为伋也妻者，是为白也母。
jīn zhōu shì fēi zhōng chéng fù zhī qī hu
'今周氏非中丞父之妻乎？
jiāng bù wèi zhī mǔ ér wèi zhī hé
将不谓之母而谓之何？
zhōng chéng wèi fēng xiàn shǒu ér yǐ bù xiào lìng bǎi liáo hé guān yān
中丞为风宪首，而以不孝令，百僚何观焉。
chú sī nóng bù yǐ ér qǐ bǔ wài tōng pàn tāi zhōu
"除司农簿，已而乞补外，通判台州。
níng zōng jí wèi chú tài fǔ chéng
宁宗即位，除太府丞。
shí hán tuō zhòu jìn yòng shì zhèng yán li mù lùn yòu xiāng zhào rǔ yú ba zhī
时韩侂胄浸用事，正言李沐论右相赵汝愚罢之。
zǔ jiǎn zòu rǔ yú yì bù dé wú guò rán wèi zhì rú yán zhě suǒ yún
祖俭奏："汝愚亦不得无过，然未至如言者所云。
tuō zhòu nù yuē lǚ sì chéng nǎi yù wǒ shì yá
"侂胄怒曰："吕寺丞乃预我事邪？
huì jì jiǔ li xiáng bó shì yáng jiǎn jiē shàng shū sòng rǔ yú mù jiē hé ba zhī
"会祭酒李祥、博士杨简皆上书讼汝愚，沐皆劾罢之。
zǔ jiǎn nǎi shàng fēng shì yuē bì xià chū zhèng qīng míng dēng yòng zhōng liáng rán céng wèi yú shí zhū xī lǎo rú yě yǒu suǒ lùn liè zé jí shǐ zhī qù
祖俭乃上封事曰："陛下初政清明，登用忠良，然曾未逾时，朱熹老儒也，有所论列，则亟使之去；
péng guī nián jiù xué yě yǒu suǒ lùn liè yì jí xǔ zhī qù
彭龟年旧学也，有所论列，亦亟许之去；
zhì yú li xiáng lǎo chéng dǔ shí fēi yǒu piān bǐ gài zhòng tīng suǒ gòng fú zhě jīn yòu zhōng yú chì zhú
至于李祥老成笃实，非有偏比，盖众听所共孚者，今又终于斥逐。
chén kǒng zì shì tiān xià yǒu dāng yán zhī shì bì jiāng xiāng shì yǐ wéi jiè qián kǒu jié shé zhī fēng yī chéng ér wèi yì fǎn shì qǐ guó jiā zhī lì yá
臣恐自是天下有当言之事，必将相视以为戒，钳口结舌之风一成而未易反，是岂国家之利邪？
yòu yuē jīn zhī néng yán zhī shì qí suǒ nán fēi zài yú dé zuì jūn fù ér zài wǔ yì quán shì
又曰："今之能言之士，其所难非在于得罪君父，而在忤意权势。
gū yǐ chén suǒ zhī zhě yán zhī nán mò nán yú lùn zāi yì rán yán zhī ér bù huì zhě yǐ qí shì bù guān yú quán shì yě
姑以臣所知者言之，难莫难于论灾异，然言之而不讳者，以其事不关于权势也。
ruò nǎi yù bǐ zhī jiàng miào táng bù gǎn zhòng wéi tái jiàn bù gǎn shēn lùn gěi shě bù gǎn gù zhí gài yǐ qí shì guān guì xìng shēn lǜ chéng jiàn jī fā ér zhòng dé zuì yě
若乃御笔之降，庙堂不敢重违，台谏不敢深论，给、舍不敢固执，盖以其事关贵幸，深虑乘间激发而重得罪也。
gù fán quàn dǎo rén zhǔ shì cóng zhōng chū zhě gài yù jiǎ rén zhǔ zhī shēng shì yǐ jiàn qiè wēi quán ěr
故凡劝导人主事从中出者，盖欲假人主之声势，以渐窃威权耳。
bǐ zhě wén zhī dào lù zuǒ yòu yì rì yù yú chù zhì fèi zhì zhī jì jiān de wén zhě chē mǎ fú còu qí mén rú shì shì quán hù chǒng yáo hàn wài tíng
比者闻之道路，左右{埶日}御，于黜陟废置之际，间得闻者，车马辐凑，其门如市，恃权怙宠，摇撼外庭。
chén kǒng shì shì jìn yín zhèng guī xìng mén bù zài gōng shì
臣恐事势浸淫，政归幸门，不在公室。
fán suǒ jiàn jìn jiē qí suǒ sī fán suǒ qīng xiàn jiē qí suǒ è qǐ dàn cè mù dàn wèi mò gǎn zhǐ yán ér ē bǐ shùn cóng nèi wài biǎo lǐ zhī huàn bì jiāng xíng jiàn
凡所荐进皆其所私，凡所倾陷皆其所恶，岂但侧目惮畏，莫敢指言，而阿比顺从，内外表里之患，必将形见。
chén yīn li xiáng huò zuì ér shēn jí cǐ zhě shì qǐ jiǎo jī zì qǔ zuì lì zāi
臣因李祥获罪而深及此者，是岂矫激自取罪戾哉？
shí yǐ shì qì tuí mǐ zhī zhōng shāo wǔ quán chén zé qù bù xuán zhǒng
实以士气颓靡之中，稍忤权臣，则去不旋踵。
sī yōu guò jì shēn lǜ bì xià zhī shì gū ér xiāng yǔ wéi chí zōng shè zhě jìn guǎ yě
私忧过计，深虑陛下之势孤，而相与维持宗社者浸寡也。
shū jì shàng shù yán dài zuì
疏既上，束檐待罪。
yǒu zhǐ lǚ zǔ jiǎn péng bǐ wǎng shàng ān zhì sháo zhōu
有旨：吕祖俭朋比罔上，安置韶州。
zhōng shū shè rén shān rì jiǎo zòu zǔ jiǎn zuì bù zhì biǎn
中书舍人邓驲缴奏，祖俭罪不至贬。
yù bǐ zǔ jiǎn yì zài wú jūn zuì dāng zhū
御笔："祖俭意在无君，罪当诛。
cuàn zhú yǐ wèi kuān ēn
窜逐已为宽恩。
huì lóu yào jìn dú lǚ gōng zhe yuán yòu chū suǒ shàng shí shì yīn jìn yuē rú gōng zhe shè jì chén yóu jiāng shí shì yòu zhī qián rì tài fǔ sì chéng lǚ zǔ jiǎn yǐ yán shì dé zuì zhě qí sūn yě
"会楼钥进读吕公著元祐初所上十事，因进曰："如公著社稷臣，犹将十世宥之，前日太府寺丞吕祖俭以言事得罪者，其孙也。
jīn tóu zhī lǐng wài wàn yī jí sǐ shèng cháo yǒu shā yán zhě zhī míng chén qiè wèi bì xià xī zhī
今投之岭外，万一即死，圣朝有杀言者之名，臣窃为陛下惜之。
shàng wèn zǔ jiǎn suǒ yán hé shì
"上问："祖俭所言何事？
rán hòu zhī qián rì zhī xíng bù chū shàng yì
"然后知前日之行不出上意。
tuō zhòu wèi rén yuē fù yǒu jiù zǔ jiǎn zhě dāng chǔ yǐ xīn zhōu yǐ
侂胄谓人曰："复有救祖俭者，当处以新州矣。
zhòng mò gǎn chū kǒu
"众莫敢出口。
yǒu wèi tuō zhòu yuē zì zhào chéng xiàng qù tiān xià yǐ qiè chǐ jīn yòu tóu zǔ jiǎn zhàng xiāng bù xìng huò sǐ zé yuàn yì zhòng hé ruò shǎo xǐ nèi dì
有谓侂胄曰："自赵丞相去，天下已切齿，今又投祖俭瘴乡，不幸或死，则怨益重，曷若少徙内地。
tuō zhòu yì wù
"侂胄亦悟。
zǔ jiǎn zhì lú líng jiāng qū lǐng de zhǐ gǎi sòng jí zhōu
祖俭至庐陵，将趋岭，得旨改送吉州。
yù shè liàng yí gāo ān
遇赦，量移高安。
èr nián zú zhào lìng guī zàng
二年卒，诏令归葬。
zǔ jiǎn zhī zhé yě zhū xī yǔ shū yuē xī yǐ guān zé gāo yú zi yuē yǐ shàng zhī gù yù ēn lǐ zé shēn yú zi yuē rán zuò shì qún xiǎo zhī wèi bù néng yī yán yǐ bào xiào nǎi lìng zǐ yuē dú shū fèn mèn chù qún xiǎo ér dǎo huò jī qí kuì tàn shēn yǐ
祖俭之谪也，朱熹与书曰："熹以官则高于子约，以上之顾遇恩礼则深于子约，然坐视群小之为，不能一言以报效，乃令子约独舒愤懑，触群小而蹈祸机，其愧叹深矣。
zǔ jiǎn bào shū yuē zài cháo xíng wén shí shì rú zài shuǐ huǒ zhōng bù kě yī zhāo jū
"祖俭报书曰："在朝行闻时事，如在水火中，不可一朝居。
shǐ chù xiāng lǘ lǐ luàn bù zhī yòu hé yǐ duō yán wèi zāi
使处乡闾，理乱不知，又何以多言为哉？
zài zhé suǒ dú shū qióng lǐ mài yào yǐ zì jǐ
"在谪所，读书穷理，卖药以自给。
měi chū bì cǎo lǚ tú bù wèi yú lǐng zhī bèi
每出，必草履徒步，为逾岭之备。
cháng yán yīn shì biàn yǒu suǒ cuī shé shī qí sù lǚ zhě gù bù zú yán yǐ
尝言："因世变有所摧折，失其素履者，固不足言矣；
yīn shì biàn ér yì qì yǒu suǒ jiā zhě yì sī xīn yě
因世变而意气有所加者，亦私心也。
suǒ wéi wén yǒu dà yú jí
"所为文有《大愚集》。
zǔ jiǎn cóng dì zǔ tài
祖俭从弟祖泰。
zǔ tài
祖泰。
zì tài rán yí jiǎn liù shì sūn yù cháng zhī yí xīng
字泰然，夷简六世孙，寓常之宜兴。
xìng shū dá shàng qì yì xué wèn gāi qià
性疏达，尚气谊，学问该洽。
biàn yóu jiāng huái jiāo dāng shì zhī míng shì de qián huò fēn qiè yǐ qù wú lìn sè
遍游江、淮，交当世知名士，得钱或分挈以去，无吝色。
yǐn jiǔ zhì shù dòu bù zuì lùn shì shì wú suǒ jì huì wén zhě huò yǎn ěr ér zǒu
饮酒至数斗不醉，论世事无所忌讳，闻者或掩耳而走。
qìng yuán chū zǔ jiǎn yǐ yán shì ān zhì sháo zhōu
庆元初，祖俭以言事安置韶州。
jì yí ruì zhōu zǔ tài tú bù wǎng shěng zhī liú yuè yú yǔ qí you wáng shēn hòu yuē zì wú xiōng zhī biǎn zhū rén qián kǒu
既移瑞州，祖泰徒步往省之，留月余，语其友王深厚曰："自吾兄之贬，诸人箝口。
wǒ suī wú wèi yì bì yǐ yán bào guó dāng shǎo xū zhī jīn wèi gǎn yǐ lèi wú xiōng yě
我虽无位，义必以言报国，当少须之，今未敢以累吾兄也。
jí zǔ jiǎn méi biǎn suǒ jiā tài yuán nián zhōu bì dà jiàng shǎo bǎo zhì shì zǔ tài fèn zhī nǎi yì dēng wén gǔ yuàn shàng shū lùn tuō zhòu yǒu wú jūn zhī xīn qǐng zhū zhī yǐ fáng huò luàn
"及祖俭没贬所，嘉泰元年，周必大降少保致仕，祖泰愤之，乃诣登闻鼓院上书，论侂胄有无君之心，请诛之以防祸乱。
qí lüè yuē dào xué zì gǔ suǒ shì yǐ wéi guó yě
其略曰："道学，自古所恃以为国也。
chéng xiàng rǔ yú jīn zhī yǒu dà xūn láo zhě yě
丞相汝愚，今之有大勋劳者也。
lì wěi xué zhī jìn zhú rǔ yú zhī dǎng shì jiāng kōng bì xià zhī guó ér bì xià bù zhī wù yá
立伪学之禁，逐汝愚之党，是将空陛下之国，而陛下不知悟邪？
chén zì qiáng tuō zhòu tóng rú zhī shī liè zhì zǎi fǔ
陈自强，侂胄童孺之师，躐致宰辅。
bì xià jiù xué zhī chén ruò péng guī nián děng jīn ān zài yá
陛下旧学之臣，若彭龟年等，今安在邪？
sū shī dàn píng jiāng zhī shǐ xū yǐ qián dǐ ér de jié yuè
苏师旦，平江之史胥，以潜邸而得节钺；
zhōu yún hán shì zhī sī yì yǐ huáng hòu qīn shǔ de dà guān
周筠，韩氏之厮役，以皇后亲属得大官。
bù shí bì xià zài qián dǐ shí guǒ shi shī dàn hu
不识陛下在潜邸时果识师旦乎？
jiāo fáng zhī qīn guǒ yǒu yún hu
椒房之亲果有筠乎？
fán tuō zhòu zhī tú zì zūn dà ér bēi cháo tíng yī zhì yú cǐ yě
凡侂胄之徒，自尊大而卑朝廷，一至于此也！
yuàn jí zhū tuō zhòu jí shī dàn zhōu yún ér bà zhú zì qiáng zhī tú
愿亟诛侂胄及师旦、周筠，而罢逐自强之徒。
dú zhōu bì dà kě yòng yi yǐ dài zhī bù rán shì jiāng bù cè
独周必大可用，宜以代之，不然，事将不测。
shū chū zhōng wài dà hài
"书出，中外大骇。
yǒu zhǐ lǚ zǔ tài xié sī shàng shū yǔ yán kuáng wàng jū guǎn lián zhōu
有旨："吕祖泰挟私上书，语言狂妄，拘管连州。
yòu jiàn yì dài fū chéng sōng yǔ zǔ tài xiá you jù yuē rén zhī wǒ sù yǔ yóu qí wèi yù wén hu
"右谏议大夫程松与祖泰狎友，惧曰："人知我素与游，其谓预闻乎？
nǎi dú zòu yán zǔ tài yǒu dāng zhū zhī zuì qiě qí shàng shū bì yǒu jiào zhī zhě jīn zòng bù shā yóu dāng zhàng qíng cuàn yuǎn fāng
"乃独奏言："祖泰有当诛之罪，且其上书必有教之者，今纵不杀，犹当杖黥窜远方。
diàn zhōng shì yù shǐ chén dǎng yì yǐ wéi yán
"殿中侍御史陈谠亦以为言。
nǎi zhàng zhī bǎi pèi qīn zhōu láo chéng shōu guǎn
乃杖之百，配钦州牢城收管。
chū jiān chá yù shǐ lín cǎi yán wěi xí zhī chéng zào duān zì bì dà gù yǒu shǎo bǎo zhī mìng
初，监察御史林采言伪习之成，造端自必大，故有少保之命。
zǔ tài zhī bì sǐ jì yǐ shēn wù cháo tíng wú jù sè
祖泰知必死，冀以身悟朝廷，无惧色。
jì zhì fǔ tíng yǐn wèi hǎo yǔ yòu zhī yuē shuí jiào rǔ gòng wèi zhāng
既至府廷，尹为好语诱之曰："谁教汝共为章？
rǔ shì yán zhī wú qiě kuān rǔ
汝试言之，吾且宽汝。
zǔ tài xiào yuē gōng hé wèn zhī yú yě
"祖泰笑曰："公何问之愚也。
wú gù zhī bì sǐ ér kě shòu jiào yú rén qiě yú rén yì zhī hu
吾固知必死，而可受教于人，且与人议之乎？
yǐn yuē rǔ bìng fēng sàng xīn yá
"尹曰："汝病风丧心邪？
zǔ tài yuē yǐ wú guān zhī ruò jīn zhī fù hán shì de měi guān zhě nǎi bìng fēng sàng xīn ěr
"祖泰曰："以吾观之，若今之附韩氏得美官者，乃病风丧心耳。
zǔ tài jì biǎn dào chū tán zhōu qián wén zi wèi lǐ líng lìng sī jìn qí xíng
祖泰既贬，道出潭州，钱文子为醴陵令，私赆其行。
tuō zhòu shǐ rén jī qí suǒ zài zǔ tài nǎi nì xiāng yǐng jiān
侂胄使人迹其所在，祖泰乃匿襄、郢间。
tuō zhòu zhū cháo tíng fǎng de zǔ tài suǒ zài zhào xuě qí yuān tè bǔ shàng zhōu wén xué gǎi shòu dí gōng láng jiān nán yuè miào
侂胄诛，朝廷访得祖泰所在，诏雪其冤，特补上州文学，改授迪功郎、监南岳庙。
sàng mǔ wú yǐ zàng zhì dōu móu yú zhū gōng de hán jí suǒ zhǐ shū yuē wú yǔ wú xiōng gòng gōng quán chén jīn quán chén zhū wú sǐ bù hàn
丧母无以葬，至都谋于诸公，得寒疾，索纸书曰："吾与吾兄共攻权臣，今权臣诛，吾死不憾。
dú wú shēng hái wú yǐ bào guó qiě wèi néng zàng wú mǔ wèi kě hàn ěr
独吾生还无以报国，且未能葬吾母，为可憾耳。
nǎi zú
"乃卒。
yǐn wáng rán wèi jù guān liǎn guī zàng yān
尹王柟为具棺敛归葬焉。
yáng hóng zhōng zì chōng fu fú zhōu rén
杨宏中字充甫，福州人。
ruò guàn bǔ guó zǐ shēng
弱冠补国子生。
xiào zōng bēng guāng zōng yǐ jí bù néng zhí sàng
孝宗崩，光宗以疾不能执丧。
shí zhào rǔ yú zhī shū mì yuàn zòu qǐng tài huáng tài hòu yíng lì níng zōng yú jiā dǐ yǐ chéng sàng lǐ cháo yě yàn rán
时赵汝愚知枢密院，奏请太皇太后迎立宁宗于嘉邸，以成丧礼，朝野晏然。
suì mìng rǔ yú wèi yòu chéng xiàng dēng jìn qí dé jí yī shí zhī míng zhī shì yǒu yì qìng lì yuán yòu zhī zhì
遂命汝愚为右丞相，登进耆德及一时知名之士，有意庆历、元祐之治。
hán tuō zhòu qiè nòng guó bǐng yǐn jiāng zuò jiān li mù wèi yòu zhèng yán shǒu lùn ba rǔ yú zhōng chéng hé dàn yù shǐ hú fú zhāng jì shàng cuàn rǔ yú yǒng zhōu
韩侂胄窃弄国柄，引将作监李沐为右正言，首论罢汝愚，中丞何澹、御史胡绂章继上，窜汝愚永州。
guó zǐ jì jiǔ li xiáng bó shì yáng jiǎn lián shū jiù zhēng jù bèi chì
国子祭酒李祥、博士杨简连疏救争，俱被斥。
hóng zhōng yuē shī rú néng biàn dà chén zhī yuān ér zhū shēng bù néng liú shī rú zhī qù yú yì ān hu
宏中曰："师儒能辨大臣之冤，而诸生不能留师儒之去，于谊安乎？
zhòng mò yīng dú lín zhòng lín xú fàn zhāng xíng jiǎng fu zhōu duān cháo wǔ rén yuàn yù qí yì
"众莫应，独林仲麟、徐范、张行、蒋傅、周端朝五人愿预其议。
suì shàng shū yuē
遂上书曰：
zì gǔ guó jiā huò luàn zhī yóu chū fēi yī dào wéi xiǎo rén zhòng shāng jūn zǐ qí huò yóu cǎn
自古国家祸乱之由，初非一道，惟小人中伤君子，其祸尤惨。
jūn zǐ dēng yōng dù jué xié wǎng yào qí chǔ xīn shí zài yú ài jūn yōu guó
君子登庸，杜绝邪枉，要其处心实在于爱君忧国。
xiǎo rén dé zhì chóu shì zhèng rén bì yù kōng qí péng lèi rán hòu kě yǐ sì xíng ér wú jì
小人得志，仇视正人，必欲空其朋类，然后可以肆行而无忌。
yú shì rén zhǔ gū lì ér shè jì wēi yǐ
于是人主孤立，而社稷危矣。
dǎng gù chang hàn péng dǎng luàn táng dà shuài yóu cǐ
党锢敞汉，朋党乱唐，大率由此。
yuán yòu yǐ lái xié zhèng jiāo gōng zú chéng jìng kāng zhī biàn chén zǐ suǒ bù rěn yán ér bì xià suǒ bù rěn wén yě
元祐以来，邪正交攻，卒成靖康之变，臣子所不忍言，而陛下所不忍闻也。
chén qiè jiàn jìn zhě jiàn chén li mù lùn qián zǎi xiàng zhào rǔ yú shù tán mèng zhào shàn quán zhí dǎng jiāng bù lì yú bì xià
臣窃见近者谏臣李沐论前宰相赵汝愚数谈梦兆，擅权植党，将不利于陛下。
yǐ cǐ jiā wū shí bù qí rán
以此加诬，实不其然。
rǔ yú qǐ qù zhōng wài zī fèn ér yán zhě yǐ wéi fù lǎo huān hū méng bì tiān tīng yī zhì yú cǐ
汝愚乞去，中外咨愤，而言者以为父老欢呼，蒙蔽天听，一至于此。
zhāng yǐng lì biàn qí fēi shǒu zāo chì zhú wén zhě yǐ hài
章颖力辨其非，首遭斥逐，闻者已骇；
jì ér jì jiǔ li xiáng bó shì yáng jiǎn xiāng jì kàng lùn yì rán qiú qù gào jià jǐ yuè shàn lèi huáng huáng
既而祭酒李祥、博士杨简相继抗论，毅然求去，告假几月，善类皇皇。
yī dàn yǒu wài bǔ zhī mìng yán zhě è qí fú zhí zhèng lùn jí lì dǐ pái tóng rì bào bà liù guǎn zhī shì wèi zhī fèn wǎn tì qì
一旦有外补之命，言者恶其扶植正论，极力牴排，同日报罢，六馆之士为之愤惋涕泣。
jīn li mù zì zhī xié zhèng zhī bù liǎng lì ér gōng yì zhī bù zhí jǐ yě nǎi yù jǐn qù zhèng rén yǐ biàn qí sī yú shì tuō péng dǎng yǐ wǎng bì xià zhī tīng
今李沐自知邪正之不两立，而公议之不直己也，乃欲尽去正人以便其私，于是托朋党以罔陛下之听。
chén wèi èr rén zhī qù ruò wèi zú xī dài kǒng jūn zǐ xiǎo rén xiāo zhǎng zhī jī yú cǐ yī pàn zé jìng kāng yǐ rán zhī jiān qǐ kān fù jiàn yú jīn rì yá
臣谓二人之去若未足惜，殆恐君子小人消长之机于此一判，则靖康已然之监，岂堪复见于今日邪？
bì xià lì jīng tú zhèng fāng jiāng zhèng sān gāng yǐ wéi rén xīn cǎi qún yì yǐ dìng guó shì jù tīng jiān huí gài yí shàn lèi cǐ chén děng zhī suǒ wèi yù yě
陛下厉精图政，方将正三纲以维人心，采群议以定国是，遽听奸回，概疑善类，此臣等之所未谕也。
chén yuàn bì xià jiàn hàn táng zhī huò chéng jìng kāng zhī biàn jīng jiā chén lǜ tè fèn ruì duàn
臣愿陛下鉴汉、唐之祸，惩靖康之变，精加宸虑，特奋睿断。
niàn rǔ yú zhī zhōng qín chá xiáng jiǎn zhī fēi dǎng zhuó li mù zhī huí xié míng shì hào wù jīng bié shū tè cuàn li mù yǐ xiè tiān xià hái xiáng jiǎn yǐ shōu shì xīn chén suī shēn gāo dǐng huò shí suǒ bù cí
念汝愚之忠勤，察祥简之非党，灼李沐之回邪，明示好恶，旌别淑慝，窜李沐以谢天下，还祥、简以收士心，臣虽身膏鼎镬，实所不辞。
shū zòu bù bào zé jiǎo fù fēng yú tái jiàn shì cóng
书奏不报，则缴副封于台谏、侍从。
tuō zhòu dà nù zuò yǐ bù hé shàng shū zhī zuì liù rén jiē biān zhì yǐ hóng zhōng wéi shǒu jiāng cuàn zhī lǐng nán
侂胄大怒，坐以不合上书之罪，六人皆编置，以宏中为首，将窜之岭南。
zhōng shū shè rén shān rì shàng shū jiù zhī bù tīng
中书舍人邓驲上书救之，不听。
yòu chéng xiàng yú duān lǐ bài yú tà qián zhì shù shí gài miǎn yuǎn xǐ
右丞相余端礼拜于榻前至数十，丐免远徙。
shàng cè rán xǔ zhī nǎi sòng tài píng zhōu biān guǎn
上恻然许之，乃送太平州编管。
tiān xià hào wèi liù jūn zǐ
天下号为"六君子"。
míng nián yí fú zhōu tīng dú
明年，移福州听读。
jiā tài sān nián níng zōng xìng xué chí zhǐ fàng hái
嘉泰三年，宁宗幸学，持旨放还。
kāi xǐ yuán nián hóng zhōng dēng jìn shì dì jiào shòu nán jiàn zhōu
开禧元年，宏中登进士第，教授南剑州。
tài shǒu yú róng gù xiāng duān lǐ zi yǔ zhī xiāng dé shèn huān
太守余嵘，故相端礼子，与之相得甚欢。
tuō zhòu zhū xiān yǐ yán dé zuì zhě xī jiā bāo lù
侂胄诛，先以言得罪者悉加褒录。
jiā dìng yuán nián tè qiān hóng zhōng yī zhì yì bù bài
嘉定元年，特迁宏中一秩，亦不拜。
liù nián yǐ róng yǔ wāng kuǐ zhào yàn sù jiàn shòu hù bù jià gé é qiān tài xué zhèng
六年，以嵘与汪逵、赵彦橚荐，授户部架阁，俄迁太学正。
bā nián xià hàn shàng fēng shì zhǐ qiē wú yǐn
八年夏旱，上封事，指切无隐。
qiān wǔ xué bó shì gǎi xuān jiào láng
迁武学博士，改宣教郎。
shí jiàn guān yīng wǔ lùn yī xué guān hóng zhōng jì shì cè shì jí qí gù wǔ wén ér xián zhī
时谏官应武论一学官，宏中季试策士及其故，武闻而衔之。
qiū wù sì wǔ chéng wáng jì jiǔ xíng shì
秋戊祀武成王，祭酒行事。
gù shì bó shì shè yà xiàn zhì shì bù mìng hóng zhōng hóng zhōng bái yú jì jiǔ
故事，博士摄亚献，至是不命宏中，宏中白于祭酒。
yú shì wǔ hé hóng zhōng yǔ tóng liè jìng qiě wèi qí jī jiáo bù zì ài suì tōng pàn tán zhōu
于是武劾宏中与同列竞，且谓其激矫不自爱，遂通判潭州。
yǐ qīn lǎo qǐng cí chà zhī wǔ gāng jūn wèi shòu zú nián wǔ shí sān
以亲老请祠，差知武冈军，未受卒，年五十三。
duān cháo zì zi jìng jiā dìng sān nián shì lǐ bù dì yī zhōng xíng bù shì láng jiān shì jiǎng
端朝字子静，嘉定三年试礼部第一，终刑部侍郎兼侍讲。
xíng zì yòng sōu yǐ fù rèn bǔ guān yǒu èr zi yǔ duān cháo tóng dēng jìn shì dì
行字用叟，以父任补官，有二子，与端朝同登进士第。
zhòng lín zì jǐng zhòng fu zì xiàng fu jiǔ jū xué xiào zhōng gěng yǒu wén xián yǐ bù ǒu sǐ
仲麟字景仲，傅字象夫，久居学校，忠鲠有闻，咸以不偶死。
fàn zì yǒu chuán
范自有传。
huá yuè zì zi xi wèi wǔ xué shēng qīng cái hǎo xiá
华岳，字子西，为武学生，轻财好侠。
hán tuō zhòu dāng guó yuè shàng shū yuē
韩侂胄当国，岳上书曰：
xún yuè yǐ lái dū chéng shì mín páng huáng sì gù ruò jiāng sàng qí shì jiā
旬月以来，都城士民彷徨四顾，若将丧其室家；
zhū jūn qī zi yǐn kū hán bēi ruò jiāng qū zhī shuǐ huǒ
诸军妻子隐哭含悲，若将驱之水火。
huán huì jí jí yù yǔ fù jìn hài yú chuán wén mò xiǎo suǒ wèi
阛阓籍籍，欲语复噤，骇于传闻，莫晓所谓。
chén xú kǎo zhī zé shì wèi zhī bīng rì yè qián fā shū jī zhī dì xīng huǒ jiāo chí róng zuò zhī yì bèi yú píng shí yóu chuán zhī chéng jiān yú chóu xī nǎi zhī bì xià jiāng yǒu shì yú běi zhēng yě
臣徐考之，则侍卫之兵日夜潜发，枢机之递星火交驰，戎作之役倍于平时，邮传之程兼于畴昔，乃知陛下将有事于北征也。
tuō zhòu yǐ hòu zú zhī qīn wèi jū jí pǐn zhuān zhí quán bǐng gōng qǔ huì lù
侂胄以后族之亲，位居极品，专执权柄，公取贿赂；
xù yǎng wú jí lì pū wěi yǐ fù xīn mài míng qì sī jué shǎng pì nì shén qì kuī chān zōng shè rì yì yán yán bù gǎn xiàng ěr
畜养无籍吏仆，委以腹心，卖名器，私爵赏，睥睨神器，窥觇宗社，日益炎炎，不敢向尔。
cǐ wài huàn zhī jū wú fù xīn zhě yě
此外患之居吾腹心者也。
cháo chén yǒu yǐ yōng suǒ zhī zī qǐng yīn shī dàn zhòu rù zhèng fǔ zhě
朝臣有以庸琐之资，请姻师旦，骤入政府者；
yǒu yǐ yú nìng zhī zī fù ā tuō zhòu zhì shēn xiǎn guì zhě
有以谀佞之资，附阿侂胄，致身显贵者。
chén zì qiáng lǎo bù zhī chǐ tān bù zhī zhǐ sī zhí dǎng yǔ yīn jié mén dì fán jiàn zhū xíng shì wéi zhī tuō zhòu bù zhī jūn fù
陈自强老不知耻，贪不知止，私植党与，阴结门第，凡见诸行事，惟知侂胄，不知君父。
cǐ wài huàn zhī jū wú gǔ gōng zhě yě
此外患之居吾股肱者也。
shuǎng yì rǔ yì zhū li zhī tān nuò wú móu ní zhuàn zhuō gǎo zhū guō zhī gāo liáng wú yòng zhū wú zhī shì chǒng zhuān tiě zhū péng zhī yōng chán bù xiào
爽、奕、汝翼诸李之贪懦无谋，倪、僎、倬、杲诸郭之膏粱无用，诸吴之恃宠专僣，诸彭之庸孱不肖；
huáng fǔ bīn wèi you liàng máo zhì tōng qín shì fǔ zhī diāo zhài jūn xīn chuāng yí shì qì
皇甫斌、魏友谅、毛致通、秦世辅之雕瘵军心、疮痍士气，
yǐ zhì chén xiào qìng xià xìng zǔ shāng róng tián jùn mài zhī tú
以致陈孝庆、夏兴祖、商荣、田俊迈之徒，
jiē yǐ yī zú zhī cái
皆以一卒之材，
gè de bǎ huī zhuān zhì
各得把麾专制，
píng rì wān gāo kè xuè
平日剜膏刻血，
bāo jū tuō zhòu
包苴侂胄，
yǐ zhì tōng xiǎn
以致通显，
jī hán zhī shì xián yuàn shí qí ròu ér bù kě de
饥寒之士咸愿食其肉而不可得。
wàn yī bì xià fù yǐ dà shì bǐ zhī shǒu lǐng zì bù kě bǎo xī xiá wèi bì xià jì zāi
万一陛下付以大事，彼之首领自不可保，奚暇为陛下计哉？
cǐ wài huàn zhī jū wú zhǎo yá zhě yě
此外患之居吾爪牙者也。
chéng sōng zhī nà qiè qiú zhī huò yǐ shòu mèi rù fǔ huò yǐ xiàn qī rù gé lǔ yi yi zhī gòng zi wèi láng fù gōng zhī yōng nú chōng wèi
程松之纳妾求知，或以售妹入府，或以献妻入阁，鲁〈宜宜〉之贡子为郎，富宫之庸驽充位。
cǐ wài huàn zhī jū wú ěr mù zhě yě
此外患之居吾耳目者也。
sū shī dàn yǐ huì lì mào jié yuè yá kuài míng jué
苏师旦以秽吏冒节钺，牙侩名爵；
zhōu yún yǐ lì zú mào róng qián shì yì jiàng xiàng
周筠以隶卒冒戎钤，市易将相。
cǐ wài huàn zhī è wú yān hóu zhě yě
此外患之扼吾咽喉者也。
bǐ zhī suǒ wèi wài huàn zhě shí wèi zú yōu ér cǐ zhī wài huàn gài yǐ zhōu wú yī shēn zhī jiān yǐ
彼之所谓外患者实未足忧，而此之外患盖已周吾一身之间矣。
lǐ yuè zhēng fá zì tiān zǐ chū
"礼乐征伐，自天子出"。
suǒ guì hu zhōng guó zhě jiē tīng mìng yú bì xià yě
所贵乎中国者，皆听命于陛下也。
jīn yě yǔ duó zhī mìng chù zhì zhī quán yòu bù chū yú bì xià ér chū yú tuō zhòu
今也与夺之命、黜陟之权，又不出于陛下，而出于侂胄。
shì wú yǒu èr zhōng guó yě
是吾有二中国也。
mìng yòu bù chū yú tuō zhòu ér chū yú sū shī dàn zhōu yún
命又不出于侂胄，而出于苏师旦、周筠。
shì wú yǒu sān zhōng guó yě
是吾有三中国也。
nǚ zhēn yǐ qū qū zhī de yóu néng bī wǒ huái hàn céng wèi wài huàn zhī jū wú fù xīn gǔ gōng ěr mù zhǎo yá jí wú yān hóu ér bù féng líng wú zhī zōng miào shè jì hu
女真以区区之地，犹能逼我淮、汉，曾谓外患之居吾腹心、股肱、耳目、爪牙及吾咽喉，而不冯陵吾之宗庙社稷乎？
céng wèi yī jiā zhī zhōng zì wèi qín yuè yī zhōu zhī zhōng zì wèi dí guó ér néng zhì yuǎn rén hu
曾谓一家之中自为秦、越，一舟之中自为敌国，而能制远人乎？
bǐ nián jūn jiē póu kè ér shì zú zì chóu qí jiàng zuǒ
比年军皆掊克，而士卒自仇其将佐；
mín jiē qīn yú ér bǎi xìng zì pàn qí shǒu lìng jiā zì wèi zhàn
民皆侵渔，而百姓自畔其守令，家自为战。
cǐ yòu qǐ wú zhōng guó yì wàn zhī chóu dí yě
此又启吾中国亿万之仇敌也。
jīn bù wu qù wú fù xīn gǔ gōng zhǎo yá ěr mù yān hóu yǔ fu yì wàn zhī chóu dí ér yù kōng guó zhī shī jié guó zhī cái ér yǔ yuǎn rén xiāng cóng yú xuè rèn xiāng tu zhī de gù bù wài yòng qí xīn yú
今不务去吾腹心、股肱、爪牙、耳目、咽喉与夫亿万之仇敌，而欲空国之师，竭国之财，而与远人相从于血刃相涂之地，顾不外用其心欤？
chén cháng tuī yǎn bīng shū zì qù suì shàng yuán jiǎ zǐ wǔ fú tài yī chū dù wú fēn sì shén zhí fú duì lín jīng chu shǐ jī fěi fú páng lín ōu yuè qīng mén zhí shǐ jiāo cì yú yōu jì hēi shā huáng dào zhèng àn yú yàn zhào
臣尝推演兵书，自去岁上元甲子，五福太一初度吴分，四神直符对临荆、楚，始击蜚符旁临瓯、粤，青门直使交次于幽、冀，黑杀黄道正按于燕、赵。
kǎo zhī chéng fǎ zhǔ suàn zuì zhǎng kè suàn zuì duǎn
考之成法，主算最长，客算最短。
bīng yǐ xiān fā wèi kè hòu fā wéi zhǔ
兵以先发为客，后发为主。
zì tài suì yǐ chǒu zhì gēng wǔ liù nián zhī jiān jiē bù lì yú xiān jǔ
自太岁乙丑至庚午六年之间，皆不利于先举。
tǎng qí pàn méng fàn yì náo wǒ jiāng chǎng zhì yú shì bù huò yǐ rán hòu yīng zhī zé fǎn zhǔ wèi kè yóu yuē shù jī
傥其畔盟犯义，挠我疆场，至于事不获已，然后应之，则反主为客，犹曰庶几。
wàn yī guó jiā shǒu shì chàng móu zé jiàng shuài nèi kuì shì zú wài pàn gān nǎo wàn mín xuè rèn qiān lǐ
万一国家首事倡谋，则将帅内睽，士卒外畔，肝脑万民，血刃千里。
cǐ tiān shù zhī bù lì yú xiān jǔ yě
此天数之不利于先举也。
shěn jiàng shuài yōng yú jūn mín yuàn duì mǎ zhèng bù jiǎng qí shì bù shú háo jié bù chū yīng xióng bù shōu kuì liáng bù fēng xíng biàn bù gù shān zhài bù xiū bǎo lěi bù shè wú suī dài jiǎ bǎi wàn yùn xiǎng qiān lǐ ér shī chū wú gōng bù zhàn zì bài
矧将帅庸愚，军民怨怼，马政不讲，骑士不熟，豪杰不出，英雄不收，馈粮不丰，形便不固，山砦不修，堡垒不设，吾虽带甲百万，𫗥饷千里，而师出无功，不战自败。
cǐ rén shì zhī bù lì yú xiān jǔ yě
此人事之不利于先举也。
chén yuàn bì xià chú wú yī shēn zhī wài huàn
臣愿陛下除吾一身之外患。
wú guó zhōng zhī wài huàn jì yǐ chú rán hòu gōng dào kāi míng zhèng rén dēng yòng fǎ lìng zì xíng jì gāng zì zhèng háo jié zì guī yīng xióng zì fù qīn jiāng zì hái zhōng yuán zì fù
吾国中之外患既已除，然后公道开明，正人登用，法令自行，纪纲自正，豪杰自归，英雄自附，侵疆自还，中原自复；
tiān xià zì dǐ yú hé píng sì hǎi zì jī yú rén shòu hé sì hu bīng gé zāi
天下自底于和平，四海自跻于仁寿，何俟乎兵革哉？
bù rán zé luàn chén zéi zǐ huǐ miǎn liè guān ó jiǔ cì lóng ēn zhī shī shì guì bù kě móu zhī xiāng sī qiè nèi jī yīn chén jiàng xiàng yú ròu jūn shì tú tàn shēng líng zhuì bǎi shì zhī yuǎn tú kuī shí miào zhī yí yè
不然，则乱臣贼子毁冕裂冠，哦九锡隆恩之诗，恃贵不可侔之相，私妾内姬，阴臣将相，鱼肉军士，涂炭生灵，坠百世之远图，亏十庙之遗业。
bì xià cǐ shí suī yù bù yǔ zhī xié wáng zé huò pò yú shēn quán chū yú rén fǔ shǒu dài zhōng hé qí kě shì
陛下此时虽欲不与之偕亡，则祸迫于身，权出于人，俯首待终，何脐可噬。
shì zhī wèi rán nán yǐ qǔ xìn chén yuàn yǐ shēn shǔ zhī tíng wèi dài qí jūn xíng yòng shī láo hái zòu kǎi zé xiāo chén zhī shǒu fēng dì sì fāng yǐ wéi tiān xià qī jūn wǎng shàng zhě zhī jiè
事情没有发生，难以取信，我希望以身归属廷尉，等待军行用师，得胜回朝，就把我悬头示众风递四方，作为天下欺君罔上的告诫。
tǎng huò gān gē xiāng xún bài wáng xiāng jì qiáng dí wài gōng jiān chén nèi pàn yǔ chén suǒ yán jǐn xiāng fú qì rán hòu lìng chén guī lǎo tián lǐ yǒng wèi bù chǐ zhī mín
傥或干戈相寻，败亡相继，强敌外攻，奸臣内畔，与臣所言尽相符契，然后令臣归老田里，永为不齿之民。
shū zòu tuō zhòu dà nù xià dà lǐ biǎn jiàn níng yuán tǔ zhōng
书奏，侂胄大怒，下大理，贬建宁圜土中。
jùn shǒu fu bó chéng lián zhī mìng yù zú shǐ chū rù wú xì
郡守傅伯成怜之，命狱卒使出入毋系。
bó chéng qù yòu wǔ shǒu li dà yì fù zhì yù
伯成去，又迕守李大异，复置狱。
tuō zhòu zhū fàng hái fù rù xué dēng dì wèi diàn qián sī guān shǔ yù bù dé zhì
侂胄诛，放还，复入学登第，为殿前司官属，郁不得志。
móu qù chéng xiàng shǐ mí yuǎn shì jué xià lín ān yù
谋去丞相史弥远，事觉，下临安狱。
yù jù zuò yì dà chén dāng sǐ
狱具，坐议大臣当死。
níng zōng zhī yuè míng yù shēng zhī mí yuǎn yuē shì yù shā chén zhě
宁宗知岳名，欲生之，弥远曰："是欲杀臣者。
jìng zhàng sǐ dōng shì
"竟杖死东市。
shān ruò shuǐ zì píng zhòng lóng zhōu jǐng yán rén
邓若水，字平仲，隆州井研人。
bó tōng jīng shǐ wéi wén zhāng yǒu qì gǔ
博通经史，为文章有气骨。
wú xī pàn zhōu xiàn mò gǎn kàng ruò shuǐ fāng wèi bù yī fèn shén jiāng shā xiàn lìng qǐ bīng tǎo zhī
吴曦叛，州县莫敢抗，若水方为布衣，愤甚，将杀县令，起兵讨之。
yè kuī jī méng qí pū yuē wǒ míng rì yè zhī xiàn rǔ mì huái rèn yǐ cóng wǒ gù rǔ jí shā zhī
夜刲鸡盟其仆曰："我明日谒知县，汝密怀刃以从，我顾汝，即杀之。
pū yáng xǔ nuò zhì qī sān gù bù fā
"仆佯许诺，至期三顾不发。
guī zé qí pū yǐ bèi méng pū yuē píng rén shàng bù kě shā kuàng zhī xiàn hu
归责其仆以背盟，仆曰："平人尚不可杀，况知县乎？
cǐ hé děng shì ér shǐ wǒ wèi zhī
此何等事，而使我为之。
ruò shuǐ nǎi zhàng jiàn tú bù rú wǔ xìng yù shǒu rèn xī zhōng dào wén xī sǐ nǎi hái
"若水乃仗剑徒步如武兴，欲手刃曦，中道闻曦死，乃还。
rén jiē xiào qí kuáng ér zhuàng qí zhì
人皆笑其狂，而壮其志。
dēng jiā dìng shí sān nián jìn shì dì
登嘉定十三年进士第。
shí shǐ mí yuǎn bǐng guó jiǔ ruò shuǐ duì cè jí lùn qí jiān qǐng ba zhī gèng mìng xián xiàng fǒu zé bì wèi zōng shè yōu
时史弥远柄国久，若水对策极论其奸，请罢之，更命贤相，否则必为宗社忧。
kǎo guān zhì zhī mò jiǎ
考官置之末甲。
cè yǔ bō xíng dōu shì zhēng sòng zhī
策语播行，都士争诵之。
mí yuǎn nù yù fǔ yǐn shǐ nì lǚ zhǔ rén jǐ qí chū rù jiāng zhì zhī zuì huò wèi zhī jiě nǎi yǐ
弥远怒，谕府尹使逆旅主人几其出入，将置之罪，或为之解，乃已。
lǐ zōng jí wèi yìng zhào shàng fēng shì yuē
理宗即位，应诏上封事曰：
xíng dà yì rán hòu kě yǐ mǐ dà bàng shōu dà quán rán hòu kě yǐ gù dà wèi chú dà jiān rán hòu kě yǐ xi dà nàn
行大义然后可以弭大谤，收大权然后可以固大位，除大奸然后可以息大难。
níng zōng huáng dì yàn jià jì wáng dāng jì dà wèi zhě yě fèi chù bù wén yú xiān dì guò shī bù wén yú tiān xià
宁宗皇帝晏驾，济王当继大位者也，废黜不闻于先帝，过失不闻于天下。
shǐ mí yuǎn bù lì jì wáng zhī lì yè jiáo xiān dì zhī mìng qì zhú jì wáng bìng shā huáng sūn ér fèng yíng bì xià
史弥远不利济王之立，夜矫先帝之命，弃逐济王，并杀皇孙，而奉迎陛下。
céng wèi bàn nián jì wáng jìng bù xìng yú hú zhōu
曾未半年，济王竟不幸于湖州。
kuí yǐ chūn qiū zhī fǎ fēi shì hu
揆以《春秋》之法，非弑乎？
fēi cuàn hu
非篡乎？
fēi rǎng duó hu
非攘夺乎？
dāng bèi nì zhī chū tiān xià jiē guī zuì mí yuǎn ér bù gǎn guī guò yú bì xià zhě hé yě
当悖逆之初，天下皆归罪弥远而不敢归过于陛下者，何也？
tiān xià jiē zhī cāng cù zhī jiān fēi bì xià suǒ de zhī yì liàng bì xià bì wú shì xīn yě yì liào bì xià bì néng qīng biǎo yāo fēn yǐ xuě xiān dì jì wáng fù zi zhōng tiān zhī fèn
天下皆知仓卒之间，非陛下所得知，亦谅陛下必无是心也，亦料陛下必能清表妖氛，以雪先帝、济王父子终天之愤。
jīn yú nián yǐ ér qián gāng bù jué wēi duàn bù xíng wú yǐ dà wèi tiān xià zhī wàng
今逾年矣，而干刚不决，威断不行，无以大慰天下之望。
xī zhī xìn bì xià zhī bì wú zhě jīn huò yí qí yǒu
昔之信陛下之必无者，今或疑其有。
xī zhī xìn bì xià bù zhī zhě jīn huò yí qí zhī
昔之信陛下不知者，今或疑其知。
bì xià hé yǐ rěn qīng míng tiān rì ér yǐ cǐ shēn shòu cǐ wū rǔ yě
陛下何以忍清明天日，而以此身受此污辱也？
gài yì qiú míng shì xīn yú tiān xià ér bǐ yǒu cí yú qiān gǔ hu
盖亦求明是心于天下，而俾有辞于千古乎？
wèi bì xià zhī jì mò ruò zūn tài bó zhī zhì dé bó yí zhī qīng míng jì zǐ zhī gāo jié ér hòu bì xià zhī běn xīn míng yú tiān xià
为陛下之计，莫若遵泰伯之至德，伯夷之清名，季子之高节，而后陛下之本心明于天下。
cǐ chén suǒ wèi xíng dà yì yǐ mǐ dà bàng cè zhī shàng yě
此臣所谓行大义以弭大谤，策之上也。
zì gǔ rén jūn zhī shī dà quán xiǎn yǒu bù zì fèi lì zhī jì ér jǐn shī zhī
自古人君之失大权，鲜有不自废立之际而尽失之。
dāng qí fèi lì zhī jiān wēi dòng tiān xià
当其废立之间，威动天下。
jì lì zé miǎo shì rén zhǔ shì gù qiáng chén xié ēn yǐ líng shàng xiǎo rén hù qiáng yǐ wú shàng jiǔ zé nèi wài xiāng wéi yī tǐ wéi shàng zhě yīn mò yǐ tīng qí suǒ wèi rì juān yuè xuē dài yǒu rén chén zhī suǒ bù rěn yán zhě
既立则眇视人主，是故强臣挟恩以陵上，小人怙强以无上，久则内外相为一体，为上者喑默以听其所为，日朘月削，殆有人臣之所不忍言者。
wēi quán yī qù rén zhǔ suī yù gù qí wèi bǎo qí shēn yǒu bù kě de
威权一去，人主虽欲固其位，保其身，有不可得。
xuān zēng xuē jí mí yuǎn zhī fèi fǔ yě
宣缯、薛极，弥远之肺腑也；
wáng yù qí ěr mù yě
王愈，其耳目也；
shèng zhāng li zhī xiào qí yīng quǎn yě
盛章、李知孝，其鹰犬也；
féng shí qí zhǎo yá yě
冯榯，其爪牙也。
mí yuǎn zhī yù xíng mǒu shì hài mǒu rén zé cǐ shù rén zhě xiāng yǔ móu zhī hé cháng yǒu bì xià zhī yì xíng hu qí jiān zāi
弥远之欲行某事，害某人，则此数人者相与谋之，曷尝有陛下之意行乎其间哉？
chén yǐ wéi bù chú cǐ shù xiōng bì xià fēi wéi bù zú yǐ mǐ bàng yì wèi kě yǐ bì ān qí wèi rán zé bì xià hé dàn jiǔ ér bù wéi zāi
臣以为不除此数凶，陛下非惟不足以弭谤，亦未可以必安其位，然则陛下何惮久而不为哉？
cǐ chén suǒ yǐ wèi shōu dà quán yǐ dìng dà wèi cè zhī cì yě
此臣所以谓收大权以定大位，策之次也。
cì ér bù xíng yòu yǒu yī yān yuē chú dà jiān rán hòu kě yǐ mǐ dà nàn
次而不行，又有一焉，曰：除大奸然后可以弭大难。
li quán yī liú mín ěr yù shí yú wǒ bīng fēi jiā duō tǔ dì fēi jiā guǎng shì lì fēi tè shèng yě
李全，一流民耳，寓食于我，兵非加多，土地非加广，势力非特盛也。
gǔ shè wèi shuài yōng rén ěr quán bù gǎn wàng dòng hé yě
贾涉为帅，庸人耳，全不敢妄动，何也？
míng zhèng ér yán shùn yě
名正而言顺也。
zì bì xià jí wèi nǎi gǎn jué jiàng hé yě
自陛下即位，乃敢倔强，何也？
bǐ yǒu cí yǐ yòng qí zhòng yě
彼有辞以用其众也。
qí yì bì yuē jì wáng xiān huáng dì zhī zǐ yě ér mí yuǎn fàng shì zhī
其意必曰："济王，先皇帝之子也，而弥远放弑之。
huáng sūn xiān huáng dì zhī sūn yě ér mí yuǎn qiāng hài zhī
皇孙，先皇帝之孙也，而弥远戕害之。
qí cí zhí qí shì zhuàng shì yǐ yán huái shù shí wàn zhī shī ér bù gǎn pì nì qí fēng
"其辞直，其势壮，是以沿淮数十万之师而不敢睥睨其锋。
suī yuē jīn zàn wú shì wèi yě ān zhī qí bù yī rì yǔ xí fēi chí yǐ jì wáng wèi cí yǐ tǎo jūn cè zhī è wèi míng
虽曰今暂无事，未也，安知其不一日羽檄飞驰，以济王为辞，以讨君侧之恶为名？
mí yuǎn zhī tú sǐ yǒu yú zuì bù kě fù xī zōng shè shēng líng hé gū yān
弥远之徒，死有余罪，不可复惜，宗社生灵何辜焉？
bì xià jīn rì ér zhū mí yuǎn zhī tú zé quán wú cí yǐ yòng qí zhòng yǐ
陛下今日而诛弥远之徒，则全无辞以用其众矣。
shàng ér bù dé zé sī qí cì cì ér bù dé zé sī qí xià bēi fū
上而不得，则思其次，次而不得，则思其下，悲夫！
zhì zhì sī bù gǎn wèi fù yì què hái zhī
制置司不敢为附驿，却还之。
yǐ gé dāng gǎi guān zòu shàng mí yuǎn qǔ bǐ héng mǒ zhī ér ba
以格当改官，奏上，弥远取笔横抹之而罢。
jiā xī jiān zhào wèi tài xué bó shì dāng duì cǎo zòu shù qiān yán lüè yuē níng zōng bù yù mí yuǎn jí yù chéng qí zhà cǐ qí xīn qǐ fù yuàn xiān dì zhī shēng zāi
嘉熙间，召为太学博士，当对，草奏数千言，略曰："宁宗不豫，弥远急欲成其诈，此其心岂复愿先帝之生哉？
xiān dì bù dé zhèng qí zhōng bì xià bù dé zhèng qí shǐ chén qǐng fā zhǒng zhuó guān qǔ qí shī zhǎn zhī yǐ xiè zài tiān zhī líng
先帝不得正其终，陛下不得正其始，臣请发冢斫棺，取其尸斩之，以谢在天之灵。
wǎng nián chén cháng shàng fēng shì qǐng shàn wèi jìn shǔ yǐ xǐ bú yì zhī wū wú lù zì dá jīn qí shū shàng zài jǐn mèi sǐ yǐ wén
往年臣尝上封事，请禅位近属，以洗不义之污，无路自达，今其书尚在，谨昧死以闻。
jiāng duì qián yī rì jiǎ bǐ lì yú suǒ qīn pān yǔn gōng yǔn gōng sù zhī ruò shuǐ hǎo wēi yán yù bǐ lì shǐ qiè lù zhī
将对前一日，假笔吏于所亲潘允恭，允恭素知若水好危言，谕笔吏使窃录之。
yǔn gōng jiàn zhī jù bìng jí huò zǒu gào chéng xiàng qiáo xíng jiǎn yì dà hài
允恭见之，惧并及祸，走告丞相乔行简，亦大骇。
yì rì zǎo cháo zòu chū ruò shuǐ tōng pàn níng guó fǔ
翼日早朝，奏出若水通判宁国府。
tuì cháo zhào gé mén shè rén wèn yuē jīn rì yǒu lún duì guān hu
退朝，召阁门舍人问曰："今日有轮对官乎？
shè rén yǐ ruò shuǐ duì xíng jiǎn yuē yǐ de zhǐ bǔ wài yǐ kě gé bān
"舍人以若水对，行简曰："已得旨补外矣，可格班。
ruò shuǐ xiù qí shū dài wǔ xià shè rén yù shǐ qù ruò shuǐ yàng yàng ér tuì
"若水袖其书待庑下，舍人谕使去，若水怏怏而退。
zì zhī bù wéi shí suǒ róng dào guān shù yuè yǐ yán ba suì bù fù shì yǐn tài hú zhī dòng tíng shān
自知不为时所容，到官数月，以言罢，遂不复仕，隐太湖之洞庭山。
jiǎ sì dào zài jīng hú wén qí míng pì cān jūn shì
贾似道在京湖，闻其名，辟参军事。
ruò shuǐ yǎ sī qí xiāng nǎi qǐ cóng qí zhāo yīn xī guī shǔ
若水雅思其乡，乃起从其招，因西归蜀。
jū shān zhōng yǒu dào yè jié zhī ruò shuǐ wēi zuò bù dòng dào jī qí shǒu liú xiě bèi miàn yì bù dòng nǎi shě qù
居山中，有盗夜劫之，若水危坐不动，盗击其首，流血被面，亦不动，乃舍去。
ruò shuǐ wéi xué wu gōng xíng chǐ wèi kōng yán
若水为学务躬行，耻为空言。
xuē mù wéi zhǔ dà shū yuē zì gǔ yǐ lái zhōng chén xiào zǐ yì fū jié fù zhī wèi suì shí sì zhī
削木为主，大书曰"自古以来忠臣孝子义夫节妇之位"，岁时祀之。
yǒu yī zi lǚ lì jué rén zhù shān zhài yǐ bīng hàn wèi xiāng jǐng
有一子，膂力绝人，筑山砦，以兵捍卫乡井。
zhài pò jǔ jiā yù hài
砦破，举家遇害。
sēng zhēn bǎo dài zhōu rén wèi wǔ tái shān sēng zhèng
僧真宝，代州人，为五台山僧正。
xué fó néng wài sǐ shēng
学佛，能外死生。
jìng kāng zhī rǎo yǔ qí tú xí wǔ shì yú shān zhōng
靖康之扰，与其徒习武事于山中。
qīn zōng zhào duì biàn diàn juàn jī lóng rù
钦宗召对便殿，眷赍隆缛。
zhēn bǎo hái shān yì jù bīng zhù tǎo
真宝还山，益聚兵助讨。
zhōu bù shǒu dí zhòng dà zhì zhòu yè jù zhī lì bù dí sì shè jǐn fén
州不守，敌众大至，昼夜拒之，力不敌，寺舍尽焚。
qiú xià lìng shēng zhì zhēn bǎo zhì zé kàng cí wú náo qiú yì zhī bù rěn shā yě
酋下令生致真宝，至则抗词无挠，酋异之，不忍杀也。
shǐ jùn shǒu liú táo yòu quàn bǎi fāng zhōng bù gù qiě yuē wú fǎ zhōng yǒu kǒu sì zhī zuì wú jì xǔ sòng huáng dì yǐ sǐ qǐ dāng wàng yán yě
使郡守刘𫘦诱劝百方，终不顾，且曰："吾法中有口四之罪，吾既许宋皇帝以死，岂当妄言也？
yí rán shòu lù
"怡然受戮。
běi rén wén jiàn zhě tàn yì yān
北人闻见者叹异焉。
mò qiān zhī cháng zhōu yí xīng sēng rén yě
莫谦之，常州宜兴僧人也。
dé yòu yuán nián jiū hé yì shì hàn yù xiāng lǘ zhào wèi lì yáng wèi
德祐元年，纠合义士捍御乡闾，诏为溧阳尉。
shì dōng méi yú zhàn chén zèng wǔ gōng dài fū
是冬，没于战陈，赠武功大夫。
shí wàn ān sēng yì qǐ bīng jǔ qí yuē xiáng mó yòu yuē shí wēi liáo zuò jiāng shì dìng fù wèi sēng
时万安僧亦起兵，举旗曰"降魔"，又曰："时危聊作将，事定复为僧。
xuán yì bài sǐ
"旋亦败死。
xú dào míng cháng zhōu tiān qìng guān dào shì yě
徐道明，常州天庆观道士也。
wèi guǎn xiá cì zǐ
为管辖，赐紫。
dé yòu yuán nián běi bīng wéi chéng dào míng yè jùn shǒu yáo yín qǐng yuē shì jí yǐ jūn hòu jì jiāng ān chū
德祐元年，北兵围城，道明谒郡守姚訔请曰："事急矣，君侯计将安出？
yín yuē nèi wú shí wài wú yuán sǐ shǒu ér yǐ
"訔曰："内无食，外无援，死守而已。
dào míng jí hái kǎi rán gào qí tú yuē yáo gōng shì yǔ chéng jù wáng wú shǔ yì bù shī wéi yì shì
"道明亟还，慨然告其徒曰："姚公誓与城俱亡，吾属亦不失为义士。
nǎi qǔ guān zhī wén jí zhì shí hán cáng kǎn zhōng
"乃取观之文籍置石函，藏坎中。
bīng tú chéng dào míng wēi zuò ruò xiāng dú lǎo zi shū
兵屠城，道明危坐焫香，读《老子》书。
bīng shǐ zhī bài bù gù sòng shēng láng rán
兵使之拜，不顾，诵声琅然；
yǐ rèn xié zhī bù wéi dòng suì sǐ yān
以刃胁之，不为动，遂死焉。