wài guó wǔ
◎外国五
zhàn chéng zhēn là pú gān miǎo lí sān fú qí dū pó nán pí fù bó ní zhù niǎn dān méi liú
○占城真腊蒲甘邈黎三佛齐阇婆（南毗附） 勃泥注辇丹眉流
zhàn chéng guó zài zhōng guó zhī xī nán dōng zhì hǎi xi zhì yún nán nán zhì zhēn là guó běi zhì huan zhōu jiè
占城国在中国之西南，东至海，西至云南，南至真腊国，北至欢州界。
fàn hǎi nán qù sān fú qí wǔ rì chéng
泛海南去三佛齐五日程。
lù xíng zhì bīn tuó luó guó yī yuè chéng qí guó lì zhàn chéng yān
陆行至宾陀罗国一月程，其国隶占城焉。
dōng qù má yì guó èr rì chéng pú duān guó qī rì chéng
东去麻逸国二日程，蒲端国七日程。
běi zhì guǎng zhōu biàn fēng bàn yuè chéng
北至广州，便风半月程。
dōng běi zhì liǎng zhè yī yuè chéng
东北至两浙一月程。
xī běi zhì jiāo zhōu liǎng rì chéng lù xíng bàn yuè chéng
西北至交州两日程，陆行半月程。
qí dì dōng xi qī bǎi lǐ nán běi sān qiān lǐ
其地东西七百里，南北三千里。
nán yuē shī bèi zhōu xi yuē shàng yuán zhōu běi yuē wū lǐ zhōu
南曰施备州，西曰上源州，北曰乌里州。
suǒ tǒng dà xiǎo zhōu sān shí bā bù yíng sān wàn jiā
所统大小州三十八，不盈三万家。
qí guó wú chéng guō yǒu bǎi yú cūn cūn luò hù sān wǔ bǎi huò zhì qī bǎi yì yǒu xiàn zhèn zhī míng
其国无城郭，有百余村，村落户三五百，或至七百，亦有县镇之名。
tǔ dì suǒ chū jiān chén xiāng bīng láng wū mán mù sū mù bái téng huáng là jí bèi huā bù sī jiǎo bù bái quē bù téng diàn bèi duō yè diàn jīn yín tiě dìng děng wù
土地所出：笺沉香、槟榔、乌𣗊木、苏木、白藤、黄蜡、吉贝花布、丝绞布、白（缺）布、藤簟、贝多叶簟、金银铁锭等物。
wǔ gǔ wú mài yǒu jīng mǐ sù dòu má zi
五谷无麦，有粳米、粟、豆、麻子。
guān gěi zhǒng yī hú jì zū bǎi hú
官给种一斛，计租百斛。
guǒ shí yǒu lián gān zhè jiāo zi yē zi
果实有莲、甘蔗、蕉子、椰子。
niǎo shòu duō kǒng què xī niú
鸟兽多孔雀、犀牛。
xù chǎn duō huáng niú shuǐ niú ér wú lǘ
畜产多黄牛、水牛而无驴；
yì yǒu shān niú bù rèn gēng nòu dàn shā yǐ jì guǐ jiāng shā lìng wū zhù zhī yuē ā luó hé jí bá yì yún zǎo jiào tā tuō shēng
亦有山牛，不任耕耨，但杀以祭鬼，将杀，令巫祝之曰"阿罗和及拔"，译云"早教他托生"。
mín huò xī xiàng jiē shū yú wáng
民获犀、象皆输于王。
guó rén duō chéng xiàng huò ruǎn bù dōu huò yú jiāo zhōu shì mǎ pō shí shān yáng shuǐ sì zhī ròu
国人多乘象或软布兜，或于交州市马，颇食山羊、水兕之肉。
qí fēng sú yī fú yǔ dà shí guó xiāng lèi
其风俗衣服与大食国相类。
wú sī cán yǐ bái dié bù chán qí xiōng chuí zhì yú zú yī shān zhǎi xiù
无丝蚕，以白氎布缠其胸，垂至于足，衣衫窄袖。
cuō fā wèi jì sàn chuí yú shāo yú qí hòu
撮发为髻，散垂余髾于其后。
hù shì wú mín qián zhǐ yòng jīn yín jiào liàng zī zhū huò jí bèi jǐn dìng bó yì zhī zhí
互市无缗钱，止用金银较量锱铢，或吉贝锦定博易之直。
yuè qì yǒu hú qín dí gǔ dà gǔ lè bù yì liè wǔ rén
乐器有胡琴、笛、鼓、大鼓，乐部亦列舞人。
qí wáng nǎo hòu zhuā jì sàn pī jí bèi yī dài jīn huā guān qī bǎo zhuāng yīng luò wèi shì jìng gǔ jiē lù niè gé lǚ wú wà
其王脑后髽髻，散披吉贝衣，戴金花冠，七宝装缨络为饰，胫股皆露，蹑革履，无袜。
fù rén yì nǎo hòu cuō jì wú jī shū qí fú jí bài yī yǔ nán zǐ tóng
妇人亦脑后撮髻，无笄梳，其服及拜揖与男子同。
wáng měi rì wǔ zuò chán yǐ
王每日午坐禅椅。
guān shǔ yè jiàn mó bài yī ér zhǐ bái shì bì fù mó bài yī ér tuì
官属谒见膜拜一而止，白事毕复膜拜一而退。
huò chū yóu kàn xiàng cǎi liè guān yú jiē shù rì fāng hái
或出游，看象、采猎、观渔，皆数日方还。
jìn zé chéng ruǎn bù dōu yuǎn zé chéng xiàng huò chéng yī mù gàng sì rén yú zhī xiān lìng yī rén chí bīng láng pán qián dǎo cóng zhě shí yú bèi gè zhí gōng jiàn dāo qiāng shǒu pái děng qí mín wàng zhī mó bài yī ér zhǐ
近则乘软布兜，远则乘象，或乘一木杠，四人舁之，先令一人持槟榔盘前导，从者十余辈，各执弓箭刀枪手牌等，其民望之膜拜一而止。
rì huò yī zài chū
日或一再出。
měi suì dào shú wáng zì yì yī bǎ cóng zhě jí qún fù nǚ jìng gē zhī
每岁稻熟，王自刈一把，从者及群妇女竞割之。
qí wáng huò yǐ xiōng wèi fù wáng huò yǐ dì wèi cì wáng
其王或以兄为副王，或以弟为次王。
shè gāo guān fán bā yuán dōng xī nán běi gè èr fēn zhì qí shì wú fèng lù lìng qí suǒ guǎn tǔ sú zī gěi zhī
设高官凡八员，东西南北各二，分治其事，无奉禄，令其所管土俗资给之。
bié zhì wén lì wǔ shí yú yuán yǒu láng zhōng yuán wài xiù cái zhī chēng fēn zhǎng zī chǔ bǎo huò děng shì yì wú zī fèng dàn gěi guī yú chōng shí jí miǎn diào yì ér yǐ
别置文吏五十余员，有郎中、员外、秀才之称，分掌资储宝货等事，亦无资奉，但给龟鱼充食及免调役而已。
yòu yǒu sī tǎng lǐn zhě shí èr yuán zhǔ jūn zú zhě èr bǎi yú yuán jiē wú yuè fèng
又有司帑廪者十二员，主军卒者二百余员，皆无月奉。
shèng bīng wàn yú rén yuè gěi jīng mǐ èr hú dōng xià yī bù gè sān pǐ zhì wǔ pǐ
胜兵万余人，月给粳米二斛，冬夏衣布各三匹至五匹。
měi xī wéi wáng shēng chuáng ér wò zhū chén jiē qǐn yú de rù
每夕，唯王升床而卧，诸臣皆寝于地蓐。
qīn jìn zhī chén jiàn wáng jí hú guì zuò lǐ shāo shū yuǎn zhě dàn gǒng shǒu ér yǐ
亲近之臣见王即胡跪作礼，稍疏远者但拱手而已。
qí fēng sú zhēng yuè yī rì qiān xiàng zhōu xíng suǒ jū zhī de rán hòu qū zhú chū guō wèi zhī zhú yá
其风俗，正月一日牵象周行所居之地，然后驱逐出郭，谓之逐邪。
sì yuè yǒu yóu chuán zhī xì
四月有游船之戏。
dìng shí yī yuè shí wǔ rì wèi dōng zhì rén jiē xiāng hè zhōu xiàn yǐ tǔ chǎn wù bó xiàn qí wáng
定十一月十五日为冬至，人皆相贺，州县以土产物帛献其王。
měi suì shí èr yuè shí wǔ rì chéng wài fù mù wèi tǎ wáng jí rén mín yǐ yī wù xiāng yào zhì tǎ shàng fén zhī yǐ jì tiān
每岁十二月十五日，城外缚木为塔，王及人民以衣物香药置塔上焚之以祭天。
rén yǒu jí bìng xuán cǎi shēng yào fú shí
人有疾病，旋采生药服食。
de bù chǎn chá yì bù zhī yùn niàng zhī fǎ zhǐ yǐn yē zi jiǔ jiān shí bīng láng
地不产茶，亦不知酝酿之法，止饮椰子酒，兼食槟榔。
xíng jìn yì shè jiā suǒ xiǎo guò yǐ sì rén yè fú yú de téng zhàng biān zhī èr rén zuǒ yòu gēng hù chuí pū liàng qí zuì huò wǔ liù shí zhì yī bǎi
刑禁亦设枷锁，小过以四人拽伏于地，藤杖鞭之，二人左右更互捶扑，量其罪或五六十至一百。
dāng sǐ zhě yǐ shéng xì yú shù yòng suō qiāng chōng hóu ér shū qí shǒu
当死者以绳系于树，用梭枪舂喉而殊其首。
ruò gù shā jié shā lìng xiàng tà zhī huò yǐ bí juǎn pū yú de
若故杀、劫杀，令象踏之，或以鼻卷扑于地。
xiàng jiē sù xí jiāng xíng rén jí lìng huàn yǎng zhī rén yǐ shù yù zhī xī néng xiǎo yān
象皆素习，将刑人，即令豢养之人以数谕之，悉能晓焉。
fàn jiān zhě nán nǚ gòng rù niú yǐ shú zuì
犯奸者，男女共入牛以赎罪。
fù guó wáng wù zhě yǐ shéng jū yú huāng táng wù chōng ér hòu chū zhī
负国王物者，以绳拘于荒塘，物充而后出之。
qí guó qián dài hǎn yǔ zhōng guó tōng
其国前代罕与中国通。
zhōu xiǎn dé zhōng qí wáng shì lì yīn dé màn qiǎn qí chén fǔ hē sàn gòng fāng wù yǒu yún lóng xíng tōng xī dài pú sà shí
周显德中，其王释利因德漫遣其臣莆诃散贡方物，有云龙形通犀带、菩萨石。
yòu yǒu qiáng wēi shuǐ sǎ yī jīng suì xiāng bù xiē měng huǒ yóu de shuǐ yù chì jiē zhù yǐ liú lí píng
又有蔷薇水洒衣经岁香不歇，猛火油得水愈炽，皆贮以瑠璃瓶。
jiàn lóng èr nián qí wáng shì lì yīn tuó pán qiǎn shǐ fǔ hē sàn lái cháo
建隆二年，其王释利因陀盘遣使莆诃散来朝。
biǎo zhāng shū yú bèi duō yè yǐ xiāng mù hán shèng zhī
表章书于贝多叶，以香木函盛之。
gòng xī jiǎo xiàng yá lóng nǎo xiāng yào kǒng què sì dà shí píng èr shí
贡犀角、象牙、龙脑、香药、孔雀四、大食瓶二十。
shǐ huí xī jī yǒu chà yǐ qì bì yōu cì qí wáng
使回，锡赍有差，以器币优赐其王。
sān nián yòu gòng xiàng yá èr shí èr zhū rǔ xiāng qiān jīn
三年，又贡象牙二十二株、乳香千斤。
qián dé sì nián qí wáng xī lì yīn tuó pán qiǎn shǐ tuán yīn tuó bīn li dì pó luō gòng xùn xiàng gǔ xī xiàng yá bái dié gē màn yuè nuò wáng qī bō liáng pū mào nán zhàn móu lǜ xiù qióng děng gè gòng xiāng yào
干德四年，其王悉利因陀盘遣使团因陀玢李帝婆罗贡驯象、牯犀、象牙、白氎、哥缦、越诺，王妻波良仆瑁、男占谋律秀琼等各贡香药。
wǔ nián yòu qiǎn shǐ li kǒu bàn li bèi cuō xiāng jì lái gòng xiàn
五年，又遣使李〈口半〉、李被瑳相继来贡献。
kāi bǎo sān nián qiǎn shǐ gòng fāng wù cí xiàng yī
开宝三年，遣使贡方物雌象一。
sì nián xī lì duō pán fù guó wáng li nòu wáng qī guō shì zi pú lù jī bō luó děng bìng qiǎn shǐ lái gòng
四年，悉利多盘、副国王李耨、王妻郭氏、子蒲路鸡波罗等并遣使来贡。
wǔ nián qí wáng bō měi shuì hè yìn chá qiǎn shǐ fǔ hē sàn lái gòng
五年，其王波美税褐印茶遣使莆诃散来贡。
liù nián yòu gòng
六年，又贡。
qī nián yòu gòng kǒng què sǎn èr xī tiān fēng tiě sì shí jīn
七年，又贡孔雀伞二、西天烽铁四十斤。
jiǔ nián qiǎn shǐ zhū tuó lì chén tuó yě děng lái gòng
九年，遣使朱陀利、陈陀野等来贡。
tài píng xīng guó èr nián qí wáng bō měi shuì yáng bù yìn chá qiǎn shǐ li pái lái gòng
太平兴国二年，其王波美税阳布印茶遣使李牌来贡。
sān nián qí wáng jí nán dá zhì qiǎn shǐ lái gòng
三年，其王及男达智遣使来贡。
sì nián qiǎn shǐ lǐ mù zhà duō lái gòng
四年，遣使李木吒哆来贡。
liù nián jiāo zhōu lí huán shàng yán yù yǐ zhàn chéng fú jiǔ shí sān rén xiàn yú jīng shī
六年，交州黎桓上言，欲以占城俘九十三人献于京师。
tài zōng lìng guǎng zhōu zhǐ qí fú cún fǔ zhī gěi yī fú zī liáng qiǎn hái zhàn chéng zhào yù qí wáng
太宗令广州止其俘，存抚之，给衣服资粮，遣还占城，诏谕其王。
qī nián qiǎn shǐ chéng xiàng rù gòng zhào liú xiàng guǎng zhōu xù yǎng zhī
七年，遣使乘象入贡，诏留象广州畜养之。
bā nián xiàn xùn xiàng néng bài fú zhào chù yú jīng jī níng líng xiàn
八年，献驯象，能拜伏，诏畜于京畿宁陵县。
yōng xī èr nián qí wáng shī lì tuó pán wú rì huan qiǎn pó luó mén jīn gē má xiàn fāng wù qiě su wèi jiāo zhōu suǒ qīn zhào dá lìng bǎo guó mù lín
雍熙二年，其王施利陀盘吴日欢遣婆罗门金歌麻献方物，且诉为交州所侵，诏答令保国睦邻。
sān nián qí wáng liú jì zōng qiǎn shǐ li cháo xian lái gòng
三年，其王刘继宗遣使李朝仙来贡。
dān zhōu shàng yán zhàn chéng rén pú luō è wèi jiāo zhōu suǒ bī lǜ qí zú bǎi kǒu lái fù
儋州上言，占城人蒲罗遏为交州所逼，率其族百口来附。
sì nián qiū guǎng zhōu shàng yán léi ēn zhōu guān sòng zhàn chéng yí rén sī dāng li niang bìng qí zú yī bǎi wǔ shí rén lái guī fēn lì nán hǎi qīng yuǎn xiàn
四年秋，广州上言，雷、恩州关送占城夷人斯当李娘并其族一百五十人来归，分隶南海、清远县。
duān gǒng yuán nián guǎng zhōu yòu yán zhàn chéng yí rén hū xuān děng zú sān bǎi yī rén lái fù
端拱元年，广州又言，占城夷人忽宣等族三百一人来附。
chún huà yuán nián xīn wáng yáng tuó pái zì chēng xīn zuò fó shì guó
淳化元年，新王杨陀排自称新坐佛逝国。
yáng tuó pái qiǎn shǐ li zhēn gòng xún xī fāng wù biǎo sù wèi jiāo zhōu suǒ gōng guó zhōng rén mín cái bǎo jiē wèi suǒ lüè
杨陀排遣使李臻贡驯犀方物，表诉为交州所攻，国中人民财宝皆为所略。
shàng cì lí huán zhào lìng gè shǒu jìng
上赐黎桓诏，令各守境。
sān nián qiǎn shǐ li liáng fǔ gòng fāng wù
三年，遣使李良莆贡方物。
cì qí wáng bái mǎ èr bīng qì děng
赐其王白马二、兵器等。
běn guó sēng jìng jiè xiàn lóng nǎo jīn líng tóng xiāng lú rú yì děng gè yōu cì zhī
本国僧净戒献龙脑、金铃、铜香炉、如意等，各优赐之。
zhì dào yuán nián zhēng yuè qí wáng qiǎn shǐ lái gòng fèng biǎo yán
至道元年正月，其王遣使来贡，奉表言：
qián jìn fèng shǐ li liáng fǔ huí fú méng shèng cí cì chén xì mǎ èr pǐ qí wǔ miàn yín zhuāng jiàn wǔ kǒu yín chán qiāng wǔ tiáo gōng nǔ gè wǔ zhāng jí jiàn děng dài ēn gǎn jù qǐ shǒu qǐ shǒu
前进奉使李良莆回，伏蒙圣慈赐臣细马二匹、旗五面、银装剑五口、银缠枪五条、弓弩各五张及箭等，戴恩感惧，稽首，稽首！
chén shēng zhǎng wài guó xiòng yuǎn tiān dōu
臣生长外国，敻远天都。
qiè chéng huáng dì shèng míng wēi dé guǎng dà chén bù dàn jiè jū hǎi yì qiǎn shǐ rù cháo
窃承皇帝圣明，威德广大，臣不惮介居海裔，遣使入朝。
huáng dì bù qì mán yí shān guó qū jiā yōu cì
皇帝不弃蛮夷山国，曲加优赐。
rán chén zì wèi tǔ zhǎng shēng shì shàng bēi cháng shí wài guó pō xiāng qīn náo kuàng yǐ qián mín shù rú jiè suí fēng xīng sàn liú lí gè bù zì bǎo
然臣自为土长，声势尚卑，常时外国颇相侵挠，况以前民庶如芥，随风星散，流离各不自保。
jìn méng huáng dì cì chén nèi xián zǎng jùn jí qí zhì bīng qì děng lín guó wén zhī zhī chén hé dà guó zhī chǒng ér gè jù tiān wēi bù gǎn móu hài
近蒙皇帝赐臣内闲驵骏及旗帜兵器等，邻国闻之，知臣荷大国之宠，而各惧天威，不敢谋害。
jīn chén yī guó ān níng liú mín lái fù ruò fēi huáng dì tiān dé jiā hù hé yǐ zhì cǐ
今臣一国安宁，流民来复，若非皇帝天德加护，何以至此！
chén zhī yī guó yǎng wàng rén shèng fù zhī rú tiān zài zhī rú de
臣之一国仰望仁圣，覆之如天，载之如地。
chén zì sī wéi hóng ēn bù qiǎn
臣自思惟，鸿恩不浅。
qiě zì tiān zǐ zhī dōu zhì chén suǒ jū zhī guó shè hǎi mián miǎo bù chì shù wàn lǐ ér suǒ cì zhī mǎ jí qì xiè děng bìng ān quán ér zhì jiē shèng dé zhī suǒ jí yě
且自天子之都至臣所居之国，涉海绵邈，不啻数万里，而所赐之马及器械等并安全而至，皆圣德之所及也。
zì qián běn guó jìn fèng wèi cháng yǒu jīng qí gōng shǐ zhī cì chén jīn hé xìng dú shòu yì ēn
自前本国进奉，未尝有旌旗弓矢之赐，臣今何幸，独受异恩！
cǐ gài tiān wēi guǎng bèi zhuàng chén tǔ jiāng
此盖天威广被，壮臣土疆。
chén suī yǔn shēn wú yǐ shàng bào
臣虽殒身无以上报。
jiān chén gòng shǐ wǎng fù zī gěi bèi zhì ēn chóng shān yuè bù kě jù chén
兼臣贡使往复，资给备至，恩重山岳，不可具陈。
jīn tè qiǎn zhuān shǐ li bō zhū fù shǐ hē sàn pàn guān li mó wù děng jìn fèng xī jiǎo shí zhū
今特遣专使李波珠、副使诃散、判官李磨勿等进奉犀角十株，
xiàng yá sān shí zhū
象牙三十株，
dài mào shí jīn
玳瑁十斤，
lóng nǎo èr jīn
龙脑二斤，
chén xiāng bǎi jīn
沉香百斤，
jiā jiān huáng shú xiāng jiǔ shí jīn
夹笺黄熟香九十斤，
tán xiāng bǎi liù shí jīn
檀香百六十斤，
shān de jī èr wàn sì qiān sān bǎi shuāng
山得鸡二万四千三百双，
hú jiāo èr bǎi jīn
胡椒二百斤，
diàn xí wǔ
簟席五。
qián jiàn wù gù fēi zhēn qí wéi biǎo chéng kěn
前件物固非珍奇，惟表诚恳。
chén shēng jū yì yù xìng yù míng shí bù guì shū zhēn wéi zhòng liáng mǎ
臣生居异域，幸遇明时，不贵殊珍，惟重良马。
tǎng huáng dì niàn jí wài guó bù zuì kěn qiú ruò shǐ jiè nán guī yuàn chuí bān cì chén zhī xìng yǐ
傥皇帝念及外国，不罪恳求，若使介南归，愿垂颁赐，臣之幸矣。
jiān chén běn guó yuán yǒu liú mín sān bǎi sǎn jū nán hǎi céng méng shèng zhǐ xǔ lìng fàng hái jīn yǒu yóu zài guǎng zhōu zhě
兼臣本国元有流民三百，散居南海，曾蒙圣旨许令放还，今有犹在广州者。
běn guó jiù yǒu jìn fèng yí rén luō cháng zhàn jiàn zhù guǎng zhōu qǐ zhào běn zhōu jìn shù diǎn jí jù jí yǐ fù cháng zhàn lìng zào bó chuán chéng biàn fēng bù lǐng guī guó jì de ān qí shēng jù yǐ shí jiù jiāng
本国旧有进奉夷人罗常占见驻广州，乞诏本州尽数点集，具籍以付常占，令造舶船，乘便风部领归国，冀得安其生聚，以实旧疆。
zhì yú wàn lǐ gǎn ēn yī xīn shì shàng chén zhī zhì yě
至于万里感恩，一心事上，臣之志也。
shàng lǎn biǎo qiǎn shǐ yì guǎng zhōu xún wèn yuàn hái zhě xī fù bō zhū
上览表，遣使诣广州询问，愿还者悉付波珠。
shǐ hái fù cì bái mǎ èr suì wèi cháng zhì
使还，复赐白马二，遂为常制。
xián píng èr nián qí wáng yáng pǔ jù pí chá yì shī lí qiǎn shǐ zhū chén yáo fù shǐ pú sà tuó pó pàn guān lí gū lún yǐ xī xiàng dài mào xiāng yào lái gòng cì yáo děng guàn dài yī rù yǒu chà
咸平二年，其王杨普俱毗茶逸施离遣使朱陈尧、副使蒲萨陀婆、判官黎姑伦以犀象、玳瑁、香药来贡，赐尧等冠带衣褥有差。
jǐng dé yuán nián yòu qiǎn shǐ lái gòng
景德元年，又遣使来贡。
zhào yǐ liáng mǎ jiè zhòu róng qì děng cì zhī
诏以良马、介胄、戎器等赐之。
sì nián qiǎn shǐ bù lù diē dì jiā děng fèng biǎo lái cháo biǎo hán jiè yǐ wén jǐn cí yuē
四年，遣使布禄爹地加等奉表来朝，表函借以文锦，词曰：
zhàn chéng guó wáng yáng pǔ jù pí chá shì lí dùn shǒu yán chén wén èr dì fēng jiāng nán zhǐ jiè yú xiāng chu
占城国王杨普俱毗茶室离顿首言：臣闻二帝封疆，南止届于湘、楚；
sān wáng jìng jiè běi bù jí yú yōu yàn
三王境界，北不及于幽燕。
yǎng zhǔ chāng shí shí mài wǎng jī
仰瞩昌时，实迈往迹。
fú wéi huáng dì bì xià qián kūn shòu qì rì yuè chǔ yīng chū zhèn jū zūn chéng jī yù jí
伏惟皇帝陛下乾坤授气，日月储英，出震居尊，承基御极。
cí bēi fū yú tiān xià shēng jiào bèi yú yù zhōng
慈悲敷于天下，声教被于域中。
yè mào qián wáng gōng fāng cú hòu cāng shēng shì niàn huáng wū fēi xīn
业茂前王，功芳徂后，苍生是念，黄屋非心。
wú fāng bú shì shēng líng yǒu tǔ bìng wéi chén qiè
无方不是生灵，有土并为臣妾。
zhēn fēng biàn bù pèi zé zhōu xíng fán mù zhào lín gòng zēng sǒng biàn
真风遍布，霈泽周行，凡沐照临，共增耸抃。
chén shēng yú biān bǐ xìng xí huá fēng
臣生于边鄙，幸袭华风。
yǐ dié fēng fáng liáo wèi suì xìng
蚁垤蜂房，聊为遂性；
lóng lóu fèng gé shàng zǔ guān guāng
龙楼凤阁，尚阻观光。
zài niàn zì jiǎ tiān wēi huò quán fēng bù lín wú qīn duó sú yǒu shū sū
再念自假天威，获全封部，邻无侵夺，俗有舒苏。
měi suì bài qiǎn xià chén wèn níng shàng guó méng bì xià ēn zhān xíng wěi fú jí tún yú tè yīn huí rén bān cì róng qì
每岁拜遣下臣，问宁上国，蒙陛下恩沾行苇，福及豚鱼，特因回人，颁赐戎器。
chén běn tǔ wéi wàng quē fén xiāng huān hū bài shòu xīn zhī duō xìng hé dá hóng ēn
臣本土惟望阙焚香，欢呼拜受，心知多幸，曷答洪恩。
shèng jūn jì niàn yú bīn wáng chéng kěn kěn wàng yú shù zhí
圣君既念于宾王，诚恳肯忘于述职。
jīn qiǎn zhuān xìn chén bù lù diē dì jiā fù shǐ chén chú bū má xiá jiā yé pàn guān chén pí bà dǐ yī xíng rén lì děng bù shǔ tǔ máo yuǎn chōng suì gòng
今遣专信臣布禄爹地加、副使臣除逋麻瑕珈耶、判官臣皮霸抵一行人力等，部署土毛，远充岁贡。
suī biǎo chu máo zhī lǐ shí huái lǔ jiǔ zhī yōu
虽表楚茅之礼，实怀鲁酒之忧。
qián wàng ruì míng fu kuān qiǎn lù
虔望睿明，甫宽谴戮。
zhuān xìn chén děng huí rì jūn róng qì zhàng yào wǔ zhī wù fú yuàn zhòng jiā cì jī
专信臣等回日，军容器仗耀武之物，伏愿重加赐赍。
gài niàn tiǎn wéi chén zi hé gào jūn qīn fú shì chē yú wēi yí fǔ yuè bù gǎn sī zhì wéi wàng ēn bān
盖念忝为臣子，合告君亲，服饰车舆，威仪斧钺，不敢私制，惟望恩颁。
gàn mào miǎn liú bù rèn sǐ zuì
干冒冕旒，不任死罪。
bù lù diē dì jiā yán běn guó jiù lì jiāo zhōu hòu bēn yú fú yóu běi qù jiù suǒ qī bǎi lǐ
布禄爹地加言本国旧隶交州，后奔于佛游，北去旧所七百里。
shǐ hái cì wù shén hòu
使还，赐物甚厚。
dà zhōng xiáng fǔ sān nián guó zhǔ shī lí xiá lí bí má dǐ qiǎn shǐ zhū bó lǐ lái gòng
大中祥府三年，国主施离霞离鼻麻底遣使朱浡礼来贡。
sì nián qiǎn shǐ gòng shī zǐ zhào chù yú yuàn zhōng
四年，遣使贡师子，诏畜于苑中。
shǐ zhě liú èr mán rén yǐ gěi huàn yǎng shàng lián qí huái tǔ hòu gěi zī liáng qiǎn hái
使者留二蛮人以给豢养，上怜其怀土，厚给资粮遣还。
bā nián qiǎn shǐ bō lún hē luō dì lái gòng
八年，遣使波轮诃罗帝来贡。
hē luō dì yīn shàng yán yǒu dì táo zhū qǐng zì jiāo zhōu yā xùn xiàng fù quē jīn xìng de jiàn yù xié yǐ huán
诃罗帝因上言有弟陶珠顷自交州押驯象赴阙，今幸得见，欲携以还。
xǔ zhī réng cì táo zhū yī bì zhuāng qián
许之，仍赐陶珠衣币装钱。
tiān xǐ èr nián
天禧二年，
qí wáng shī hēi pái mó dié qiǎn shǐ luō pí dì jiā yǐ xiàng yá qī shí èr zhū xī jiǎo bā shí liù zhū dài mào qiān piàn rǔ xiāng wǔ shí jīn dīng xiāng huā bā shí jīn dòu kòu liù shí wǔ jīn chén xiāng bǎi jīn jiān xiāng èr bǎi jīn bié jiān yī jì liù shí bā jīn huí xiāng bǎi jīn bīng láng qiān wǔ bǎi jīn lái gòng
其王尸嘿排摩惵遣使罗皮帝加以象牙七十二株、犀角八十六株、玳瑁千片、乳香五十斤、丁香花八十斤、豆蔻六十五斤、沉香百斤、笺香二百斤、别笺一剂六十八斤、茴香百斤、槟榔千五百斤来贡。
luō pí dì jiā yán guó rén yì guǎng zhōu huò fēng piào chuán zhì shí táng jí lěi suì bù dá yǐ
罗皮帝加言国人诣广州，或风漂船至石塘，即累岁不达矣。
sān nián shǐ hái zhào cì shī hēi pái mó dié yín sì qiān qī bǎi liǎng bìng róng qì ān mǎ
三年，使还，诏赐尸嘿排摩惵银四千七百两并戎器鞍马。
hǎi shàng yòu yǒu pú duān guó sān má lán guó wù xún guó pú pó zhòng guó dà zhōng xiáng fú sì nián sì fén yīn bìng qiǎn shǐ lái gòng
海上又有蒲端国、三麻兰国、勿巡国、蒲婆众国，大中祥符四年祀汾阴，并遣使来贡。
xiān shì xián píng jǐng dé zhōng pú duān guó zhǔ qí líng shù qiǎn shǐ lái gòng fāng wù jí xiàn hóng yīng wǔ
先是，咸平、景德中，蒲端国主其陵数遣使来贡方物及献红鹦鹉。
qí hòu guó zhǔ xī lí pá dà xiá zhì yì yǐ jīn bǎn juān biǎo lái shàng qí shǐ yǐ xù hàn shàng yán fú jiàn zhào zhǐ gěi cì zhàn chéng shǐ ān lè mǎ dà shén qí gè èr qǐ rú ēn lì
其后，国主悉离琶大遐至亦以金版镌表来上，其使已絮汉上言："伏见诏旨给赐占城使鞍勒马、大神旗各二，乞如恩例。
yǒu sī yǐ pú duān zài zhàn chéng xià qǐng cì zá cǎi xiǎo qí wǔ cóng zhī
"有司以蒲端在占城下，请赐杂彩小旗五，从之。
tiān shèng bā nián shí yuè zhàn chéng wáng yáng bǔ gū shī lí pí lán dé jiā bá má dié qiǎn shǐ li pú sà má xiá tuó pá lái gòng mù xiāng dài mào rǔ xiāng xī jiǎo xiàng yá
天圣八年十月，占城王阳补孤施离皮兰德加拔麻叠遣使李蒲萨麻瑕陀琶来贡木香、玳瑁、乳香、犀角、象牙。
qìng lì yuán nián jiǔ yuè guǎng dōng shāng rén shào bǎo jiàn jūn zéi è lín bǎi yú rén zài zhàn chéng zhuǎn yùn sī xuǎn shǐ chén èr rén jī zhào shū qì bì cì zhàn chéng gòu lín zhì què xià yú dǎng lìng jiù lù zhī
庆历元年九月，广东商人邵保见军贼鄂邻百余人在占城，转运司选使臣二人赍诏书器币赐占城，购邻致阙下，余党令就戮之。
míng nián shí yī yuè qí wáng xíng bo shī lí zhí xīng xiá fú qiǎn shǐ xiàn xùn xiàng sān
明年十一月，其王刑卜施离值星霞弗遣使献驯象三。
huáng yòu èr nián zhēng yuè yòu shǐ jù shě lì bō wēi shōu luó pó má tí yáng bo gòng xiàng yá èr bǎi yī xī jiǎo qī shí jiǔ
皇祐二年正月，又使俱舍唎波微收罗婆麻提杨卜贡象牙二百一、犀角七十九。
biǎo èr tōng yī yǐ běn guó shū yī yǐ zhōng guó shū
表二通，一以本国书，一以中国书。
wǔ nián sì yuè qí shǐ pú sī mǎ yīng lái gòng fāng wù
五年四月，其使蒲思马应来贡方物。
jiā yòu yuán nián rùn sān yuè qí shǐ pú xi tuó pá gòng fāng wù hái zhì tài píng zhōu jiāng àn bēng chén shī xíng tuó
嘉祐元年闰三月，其使蒲息陀琶贡方物，还至太平州，江岸崩，沉失行橐。
míng nián zhēng yuè zhào guǎng zhōu cì yín qiān liǎng
明年正月，诏广州赐银千两。
liù nián jiǔ yuè yòu xiàn xùn xiàng
六年九月，又献驯象。
qī nián zhēng yuè guǎng xī ān fǔ jīng lüè sī yán zhàn xī sù bù xí bīng yǔ jiāo zhǐ lín cháng kǔ qīn yì
七年正月，广西安抚经略司言："占腊素不习兵，与交阯邻，常苦侵轶；
ér zhàn chéng fù jìn xiū wǔ bèi yǐ kàng jiāo zhǐ jiāng yáo guǎng dōng lù rù gòng jīng shī wàng fǔ yǐ ēn xìn
而占城复近修武备，以抗交阯，将繇广东路入贡京师，望抚以恩信。
wǔ yuè qí shǐ dùn pá ní lái gòng fāng wù
"五月，其使顿琶尼来贡方物。
liù yuè cì qí wáng shī lǐ lǜ chá pán má cháng yáng pǔ bái mǎ yī cóng qí qiú yě
六月，赐其王施里律茶盘麻常杨溥白马一，从其求也。
xī níng yuán nián qí wáng yáng bo shī lì lǜ tuó bān mó tí pó qiǎn shǐ gòng fāng wù qǐ shì yì mǎ
熙宁元年，其王杨卜尸利律陀般摩提婆遣使贡方物，乞市驿马。
zhào cì bái mǎ yī lìng yú guǎng zhōu mǎi luó yǐ guī
诏赐白马一，令于广州买骡以归。
wǔ nián gòng liú lí shān hú jiǔ qì lóng nǎo rǔ xiāng dīng xiāng bì chéng jiā zǐ kuàng
五年，贡瑠璃珊瑚酒器、龙脑、乳香、丁香、荜澄茄、紫矿。
qī nián jiāo zhōu li qián dé yán qí wáng lǐng bīng sān qiān rén bìng qī zǐ lái jiàng yǐ zhēng yuè zhì běn dào
七年，交州李乾德言其王领兵三千人并妻子来降，以正月至本道。
jiǔ nián fù qiǎn shǐ lái yán qí guó zì hǎi dào dǐ zhēn là yī yuè chéng xī běi dǐ jiāo zhōu sì shí rì jiē shān lù
九年，复遣使来言：其国自海道抵真腊一月程，西北抵交州四十日，皆山路。
suǒ zhì jù luò yī bǎi wǔ dà lüè rú zhōu xiàn
所治聚落一百五，大略如州县。
wáng nián sān shí liù suì zhe dà shí jǐn huò chuān fǎ jǐn dà shān qī tiáo jīn yīng luò dài qī bǎo zhuāng chéng jīn guān niè hóng pí lǚ
王年三十六岁，著大食锦或川法锦大衫、七条金璎珞，戴七宝装成金冠，蹑红皮履。
chū zé cóng zhě wǔ bǎi rén shí fù rén zhí jīn pán hé zhù bīng láng dǎo yǐ lè
出则从者五百人，十妇人执金柈合贮槟榔，导以乐。
wáng shī tǎo jiāo zhǐ yǐ qí sù chóu zhào shǐ chéng jī xié lì chú dàng
王师讨交阯，以其素仇，诏使乘机协力除荡。
xíng yíng zhàn zhào dōu jiān yáng cóng xiān qiǎn xiǎo xiào fán shí yù zhǐ
行营战棹都监杨从先遣小校樊实谕旨。
shí hái yán qí guó xuǎn bīng qī qiān è zéi yào lù qí wáng yǐ mù yè shū huí dié zhào shǐ shàng zhī
实还，言其国选兵七千扼贼要路，其王以木叶书回牒，诏使上之。
rán yì bù néng chéng gōng
然亦不能成功。
hòu liǎng guó tóng rù gòng zhàn chéng shǐ zhě qǐ bì jiāo rén
后两国同入贡，占城使者乞避交人。
zhào yù shuò rì cháo wén dé diàn fēn dōng xī lì
诏遇朔日朝文德殿，分东西立；
wàng rì zé jiāo rén rù chuí gǒng diàn ér zhàn chéng qū zǐ chén
望日则交人入垂拱殿，而占城趋紫宸；
dà yàn zé dōng xī zuò
大宴则东西坐。
yuán yòu qī nián yòu biǎo yán rú tiān cháo tǎo jiāo zhǐ yuàn lǜ bīng yǎn xí
元祐七年，又表言如天朝讨交阯，愿率兵掩袭。
cháo tíng yǐ jiāo zhǐ shù rù gòng bù jué chén jié nán yǐ xīng shī dá chì shū bào zhī ér yǐ qí shǐ liáng bǎo gù lún yà dān fù shǐ bàng mù zhī tū wèi bǎo shùn láng jiàng
朝廷以交阯数入贡，不绝臣节，难以兴师，答敕书报之，而以其使良保故伦轧丹、副使傍木知突为保顺郎将。
zhèng hé zhōng shòu qí wáng yáng bo má dié jīn zǐ guāng lù dài fu lǐng lián bái zhōu cì shǐ
政和中，授其王杨卜麻叠金紫光禄大夫，领廉、白州刺史。
yáng bo má dié yán shēn mí huà wài bù zhān lù shí yuàn de báo shòu fèng gěi zhuàng guān xiǎo guó xǔ zhī
杨卜麻叠言身縻化外，不沾禄食，愿得薄授奉给，壮观小国，许之。
xuān hé yuán nián jìn jiǎn jiào sī kōng jiān yù shǐ dài fū huái yuǎn jūn jié dù lín zhōu guǎn nèi guān chá chǔ zhì shǐ fēng zhàn chéng guó wáng
宣和元年，进检校司空兼御史大夫、怀远军节度、琳州管内观察处置使，封占城国王。
zì shì měi yù ēn zhé jiàng zhì jiā fēng yì
自是，每遇恩辄降制加封邑。
jiàn yán sān nián yáng bo má dié qiǎn shǐ rù gòng yù jiāo ēn zhì shòu jiǎn jiào tài fù jiā shí yì
建炎三年，杨卜麻叠遣使入贡，遇郊恩，制授检校太傅，加食邑。
shào xīng èr shí wǔ nián qí zi zōu shí lán ba sì lì qiǎn shǐ jìn fāng wù qiú fēng jué xī yàn yú huái yuǎn yì yǐ qí fù chū fēng zhī jué shòu zhī bào cì shén hòu
绍兴二十五年，其子邹时阑巴嗣立，遣使进方物，求封爵，锡宴于怀远驿，以其父初封之爵授之，报赐甚厚。
qián dào sān nián zi zōu yà nuó sì lüè dà shí guó fāng wù qiǎn rén lái gòng yǐ qiú fēng jué wèi qí guó rén suǒ su
乾道三年，子邹亚娜嗣，掠大食国方物遣人来贡，以求封爵，为其国人所诉。
zhào què zhī suì bù yì qí fēng
诏却之，遂不议其封。
qī nián mǐn rén yǒu fú hǎi zhī jí yáng jūn zhě fēng pō qí zhōu dǐ zhàn chéng
七年，闽人有浮海之吉阳军者，风泊其舟抵占城。
qí guó fāng yǔ zhēn là zhàn jiē chéng dà xiàng shèng fù bù néng jué
其国方与真腊战，皆乘大象，胜负不能决。
mǐn rén jiào qí wáng dāng xí qí shè yǐ shèng zhī wáng dà yuè jù zhōu sòng zhī jí yáng shì de mǎ shù shí pǐ guī zhàn dà jié
闽人教其王当习骑射以胜之，王大说，具舟送之吉阳，市得马数十匹归，战大捷。
míng nián fù lái qióng zhōu jù zhī fèn nù dà lüè ér guī
明年复来，琼州拒之，愤怒大掠而归。
chún xī èr nián yán mǎ jìn bù dé shòu wài fān
淳熙二年，严马禁，不得售外蕃。
sān nián zhàn chéng guī suǒ lüè shēng kǒu bā shí sān rén qiú tōng shāng zhào bù xǔ
三年，占城归所掠生口八十三人，求通商，诏不许。
sì nián zhàn chéng yǐ zhōu shī xí zhēn là chuán qí guó dū
四年，占城以舟师袭真腊，传其国都。
qìng yuán yǐ lái zhēn là dà jǔ fá zhàn chéng yǐ fù chóu shā lù dài jìn fú qí zhǔ yǐ guī guó suì wáng qí de xī guī zhēn xī
庆元以来，真腊大举伐占城以复仇，杀戮殆尽，俘其主以归，国遂亡，其地悉归真腊。
zhēn là guó yì míng zhàn xī qí guó zài zhàn chéng zhī nán dōng jì hǎi xi jiē pú gān nán dǐ jiā luō xī
真腊国亦名占腊，其国在占城之南，东际海，西接蒲甘，南抵加罗希。
qí xiàn zhèn fēng sú tóng zhàn chéng dì fāng qī qiān yú lǐ
其县镇风俗同占城，地方七千余里。
yǒu tóng tái liè tóng tǎ èr shí yǒu sì tóng xiàng bā yǐ zhèn qí shàng xiàng gè zhòng sì qiān jīn
有铜台，列铜塔二十有四、铜象八以镇其上，象各重四千斤。
qí guó yǒu zhàn xiàng r èr shí wàn mǎ duō ér xiǎo
其国有战象儿二十万，马多而小。
zhèng hé liù nián shí èr yuè qiǎn jìn zòu shǐ fèng huà láng jiàng jiū mó sēng gē fù shǐ ān huà láng jiàng mó jūn míng jī tián sī děng shí sì rén lái gòng cì yǐ cháo fú
政和六年十二月，遣进奏使奉化郎将鸠摩僧哥、副使安化郎将摩君明稽〈田思〉等十四人来贡，赐以朝服。
sēng gē yán wàn lǐ yuǎn guó yǎng tóu shèng huà shàng jū huì fú wèi chēng qū qū xiàng mù zhī chéng yuàn xǔ fú suǒ cì
僧哥言："万里远国，仰投圣化，尚拘卉服，未称区区向慕之诚，愿许服所赐。
zhào cóng zhī réng yǐ qí shì fù shǐ guǎn shū zhū cè
"诏从之，仍以其事付史馆，书诸策。
míng nián sān yuè cí qù
明年三月辞去。
xuān hé èr nián yòu qiǎn láng jiàng mó xī mó tū fáng lái cháo tíng guān fēng qí wáng yǔ zhàn chéng děng
宣和二年，又遣郎将摩腊、摩秃防来，朝廷官封其王与占城等。
jiàn yán sān nián yǐ jiāo ēn shòu qí wáng jīn póu bīn shēn jiǎn jiào sī tú jiā shí yì suì dìng wèi cháng zhì
建炎三年，以郊恩授其王金裒宾深检校司徒，加食邑，遂定为常制。
qí shǔ yì yǒu zhēn lǐ fù zài xī nán yú dōng nán jiē bō sī lán xī nán yǔ dēng liú méi wèi lín
其属邑有真里富，在西南隅，东南接波斯兰，西南与登流眉为邻。
suǒ bù yǒu liù shí yú jù luò
所部有六十余聚落。
qìng yuán liù nián qí guó zhǔ lì èr shí nián yǐ qiǎn shǐ fèng biǎo gòng fāng wù jí xùn xiàng èr
庆元六年，其国主立二十年矣，遣使奉表贡方物及驯象二。
zhào yōu qí bào cì yǐ hǎi dào yuǎn shè hòu wú zài rù gòng
诏优其报赐，以海道远涉，后毋再入贡。
pú gān guó chóng níng wǔ nián qiǎn shǐ rù gòng zhào lǐ zhì shì zhù niǎn
蒲甘国，崇宁五年，遣使入贡，诏礼秩视注辇。
shàng shū shěng yán zhù niǎn yì shǔ sān fú qí gù xī níng zhōng chì shū yǐ dà bèi zhǐ jiān yǐ xiá fu jīn pú gān nǎi dà guó wáng bù kě xià shì fù yōng xiǎo guó
尚书省言："注辇役属三佛齐，故熙宁中敕书以大背纸，缄以匣袱，今蒲甘乃大国王，不可下视附庸小国。
yù rú dà shí jiāo zhǐ zhū guó lǐ fán zhì zhào bìng shū yǐ bái bèi jīn huā líng zhǐ zhù yǐ jiān jīn dù guǎn yuè yòng jǐn juàn jiā fu jiān fēng yǐ wǎng
欲如大食、交阯诸国礼，凡制诏并书以白背金花绫纸，贮以间金镀管籥，用锦绢夹袱缄封以往。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
miǎo lí guó yuán yòu sì nián bān cì lěng yí sì mǒ sù mí děng jī yú tián guó hēi hàn wáng bìng běn guó wáng biǎo zhāng lái
邈黎国，元祐四年，般次冷移、四抹粟迷等赍于阗国黑汗王并本国王表章来。
yǒu sī yǐ qí guó wèi cháng rù gòng qǐng shì yú tián tiáo shì
有司以其国未尝入贡，请视于阗条式。
cóng zhī
从之。
sān fú qí guó gài nán mán zhī bié zhǒng yǔ zhàn chéng wèi lín jū zhēn là dū pó zhī jiān suǒ guǎn shí wǔ zhōu
三佛齐国，盖南蛮之别种，与占城为邻，居真腊、阇婆之间，所管十五州。
tǔ chǎn hóng téng zǐ kuàng jiān chén xiāng bīng láng yē zi
土产红藤、紫矿、笺沉香、槟榔、椰子。
wú mín qián tǔ sú yǐ jīn yín mào yì zhū wù
无缗钱，土俗以金银贸易诸物。
sì shí zhī qì duō rè shǎo hán dōng wú shuāng xuě
四时之气，多热少寒，冬无霜雪。
rén yòng xiāng yóu tu shēn
人用香油涂身。
qí de wú mài yǒu mǐ jí qīng bái dòu jī yú é yā pō lèi zhōng tǔ
其地无麦，有米及青白豆，鸡鱼鹅鸭颇类中土。
yǒu huā jiǔ yē zi jiǔ bīng láng jiǔ mì jiǔ jiē fēi qū niè suǒ yùn yǐn zhī yì zuì
有花酒、椰子酒、槟榔酒、蜜酒，皆非曲糵所酝，饮之亦醉。
lè yǒu xiǎo qín xiǎo gǔ kūn lún nú tà qǔ wéi lè
乐有小琴、小鼓，昆仑奴踏曲为乐。
guó zhōng wén zì yòng fàn shū yǐ qí wáng zhǐ huán wèi yìn yì yǒu zhōng guó wén zì shàng zhāng biǎo jí yòng yān
国中文字用梵书，以其王指环为印，亦有中国文字，上章表即用焉。
lèi pì wèi chéng zhōu shù shí lǐ yòng yē yè fù wū
累甓为城，周数十里，用椰叶覆屋。
rén mín sǎn jū chéng wài bù shū zū fù yǒu suǒ zhēng fá suí shí diào fā
人民散居城外，不输租赋，有所征伐，随时调发。
lì qiú zhǎng shuài lǐng jiē zì bèi bīng qì liáng qiǔ
立酋长率领，皆自备兵器粮糗。
fàn hǎi shǐ fēng èr shí rì zhì guǎng zhōu
泛海使风二十日至广州。
qí wáng hào zhān bēi qí guó jū rén duō pú xìng
其王号詹卑，其国居人多蒲姓。
táng tiān yòu yuán nián gòng wù shòu qí shǐ dōu fán zhǎng pú hē lì lì níng yuǎn jiāng jūn
唐天祐元年贡物，授其使都蕃长蒲诃栗立宁远将军。
jiàn lóng yuán nián jiǔ yuè qí wáng xī lì hú dà xiá lǐ tán qiǎn shǐ li zhē dì lái cháo gòng
建隆元年九月，其王悉利胡大霞里檀遣使李遮帝来朝贡。
èr nián xià yòu qiǎn shǐ pú miè gòng fāng wù
二年夏，又遣使蒲蔑贡方物。
shì dōng qí wáng shì lì wū yé qiǎn shǐ chá yě qié fù shǐ jiā mò zhà cháo gòng
是冬，其王室利乌耶遣使茶野伽、副使嘉末咤朝贡。
qí guó hào shēng liú wáng lǐ xī lín nán mí rì lái yì qiǎn shǐ tóng zhì gòng fāng wù
其国号生留，王李犀林男迷日来亦遣使同至贡方物。
sān nián chūn shì lì wū yé yòu qiǎn shǐ li lì lín fù shǐ li yā mò pàn guān zhà zhà bì děng lái gòng
三年春，室利乌耶又遣使李丽林、副使李鸦末、判官咤咤璧等来贡。
huí cì yǐ bái lí niú wěi bái cí qì yín qì jǐn xiàn ān pèi èr fù
回，赐以白嫠牛尾、白瓷器、银器、锦线鞍辔二副。
kāi bǎo sì nián qiǎn shǐ li hé mò yǐ shuǐ jīng huǒ yóu lái gòng
开宝四年，遣使李何末以水晶、火油来贡。
wǔ nián yòu lái gòng
五年，又来贡。
qī nián yòu gòng xiàng yá rǔ xiāng qiáng wēi shuǐ wàn suì zǎo biǎn táo bái shā táng shuǐ jīng zhǐ huán liú lí píng shān hú shù
七年，又贡象牙、乳香、蔷薇水、万岁枣、褊桃、白沙糖、水晶指环、琉璃瓶、珊瑚树。
bā nián yòu qiǎn shǐ pú tuó hàn děng gòng fāng wù cì yǐ guàn dài qì bì
八年，又遣使蒲陀汉等贡方物，赐以冠带、器币。
tài píng xīng guó wǔ nián qí wáng xià chí qiǎn shǐ chá lóng méi lái
太平兴国五年，其王夏池遣使茶龙眉来。
shì nián cháo zhōu yán sān fú qí guó fán shāng lǐ fu huì chéng bó chuán zài xiāng yào xī jiǎo xiàng yá zhì hǎi kǒu huì fēng shì bù biàn piāo chuán liù shí rì zhì cháo zhōu qí xiāng yào xī sòng guǎng zhōu
是年，潮州言，三佛齐国蕃商李甫诲乘舶船载香药、犀角、象牙至海口，会风势不便，飘船六十日至潮州，其香药悉送广州。
bā nián qí wáng xiá zhì qiǎn shǐ pú yā tuó luó lái gòng shuǐ jīng fú jǐn bù xī yá xiāng yào
八年，其王遐至遣使蒲押陀罗来贡水晶佛、锦布、犀牙、香药。
yōng xī èr nián bó zhǔ jīn huā chá yǐ fāng wù lái xiàn
雍熙二年，舶主金花茶以方物来献。
duān gǒng yuán nián qiǎn shǐ pú yā tuó lí gòng fāng wù
端拱元年，遣使蒲押陀黎贡方物。
chún huà sān nián dōng guǎng zhōu shàng yán pú yā tuó lí qián nián zì jīng huí wén běn guó wèi dū pó suǒ qīn zhù nán hǎi fán yī nián
淳化三年冬，广州上言："蒲押陀黎前年自京回，闻本国为阇婆所侵，住南海凡一年。
jīn chūn chéng bó zhì zhàn chéng ǒu fēng xìn bù lì fù huán
今春乘舶至占城，偶风信不利，复还。
qǐ xiáng zhào yù běn guó
乞降诏谕本国。
cóng zhī
朝廷采纳了他的建议。
xián píng liù nián qí wáng sī lí zhòu luō wú ní fú má diào huá qiǎn shǐ li jiā pái fù shǐ wú tuó li nán bēi lái gòng qiě yán běn guó jiàn fó sì yǐ zhù shèng shòu yuàn cì míng jí zhōng
咸平六年，其王思离咮啰无尼佛麻调华遣使李加排、副使无陀李南悲来贡，且言本国建佛寺以祝圣寿，愿赐名及钟。
shàng jiā qí yì zhào yǐ chéng tiān wàn shòu wèi sì é bìng zhù zhōng yǐ cì shòu jiā pái guī dé jiāng jūn wú tuó li nán bēi huái huà jiāng jūn
上嘉其意，诏以"承天万寿"为寺额，并铸钟以赐，授加排归德将军，无陀李南悲怀化将军。
dà zhōng xiáng fú yuán nián qí wáng sī lí má luō pí qiǎn shǐ li méi de fù shǐ pú pó lán pàn guān má hé wù lái gòng xǔ fù tài shān péi wèi yú cháo jìn tán qiǎn cì shén hòu
大中祥符元年，其王思离麻啰皮遣使李眉地、副使蒲婆蓝、判官麻河勿来贡，许赴泰山陪位于朝觐坛，遣赐甚厚。
tiān xǐ yuán nián qí wáng xiá chí sū wù zhà pú mí qiǎn shǐ pú móu xi děng fèng jīn zì biǎo gòng zhēn zhū xiàng yá fàn jiā jīng kūn lún nú zhào xǔ yè huì líng guān yóu tài qīng sì jīn míng chí
天禧元年，其王霞迟苏勿咤蒲迷遣使蒲谋西等奉金字表，贡真珠、象牙、梵夹经、昆仑奴，诏许谒会灵观，游太清寺、金明池。
jí hái cì qí guó zhào shū lǐ wù yǐ wèi jiǎng zhī
及还，赐其国诏书、礼物以慰奖之。
tiān shèng liù nián bā yuè qí wáng shì lí dié huá qiǎn shǐ pú yā tuó luó xiē jí fù shǐ pàn guān yà jiā lú děng lái gòng fāng wù
天圣六年八月，其王室离叠华遣使蒲押陀罗歇及副使、判官亚加卢等来贡方物。
jiù zhì hái guó shǐ rén gòng cì yǐ jiān jīn tu yín dài shí tè yǐ hún jīn dài cì zhī
旧制还国使人贡，赐以间金涂银带，时特以浑金带赐之。
xī níng shí nián shǐ dà shǒu lǐng de huá qié luō lái yǐ wéi bǎo shùn mù huà dà jiàng jūn cì zhào chǒng zhī yuē wú yǐ shēng jiào fù lù fāng yù bù xiàn yuǎn ěr gǒu zhī fu zhōng yì ér lái zhě mò bù xī zhī huá jué yào yǐ měi míng yǐ chǒng yì qí guó
熙宁十年，使大首领地华伽啰来，以为保顺慕化大将军，赐诏宠之，曰："吾以声教复露方域，不限远迩，苟知夫忠义而来者，莫不锡之华爵，耀以美名，以宠异其国。
ěr yuè mù huáng huà fú hǎi gòng chēn wú yòng rǔ jiā bìng chāo děng zhì yǐ zhāo zhōng yì zhī quàn
尔悦慕皇化，浮海贡琛，吾用汝嘉，并超等秩，以昭忠义之劝。
yuán fēng zhōng shǐ zhì zhě zài lǜ yǐ bái jīn zhēn zhū pó lǜ xūn lù xiāng bèi fāng wù
"元丰中，使至者再，率以白金、真珠、婆律薰陆香备方物。
guǎng zhōu shòu biǎo rù yán sì bào nǎi hù zhì què xià
广州受表入言，俟报，乃护至阙下。
tiān zǐ niàn qí dào lǐ yáo yuǎn měi yōu cì qiǎn guī
天子念其道里遥远，每优赐遣归。
èr nián cì qián liù wàn sì qiān mín yín yī wàn wǔ bǎi liǎng guān qí shǐ qún tuó bì luó wèi níng yuǎn jiāng jūn guān tuó páng yà lǐ wèi bǎo shùn láng jiàng
二年，赐钱六万四千缗、银一万五百两，官其使群陀毕罗为宁远将军，官陀旁亚里为保顺郎将。
bì luó qǐ mǎi jīn dài bái jīn qì wù jí sēng zǐ yī shī hào dié jiē rú suǒ qǐng gěi zhī
毕罗乞买金带、白金器物，及僧紫衣、师号、牒，皆如所请给之。
wǔ nián guǎng zhōu nán fān gāng shǒu yǐ qí zhǔ guǎn guó shì guó wáng zhī nǚ táng zì shū jì lóng nǎo jí bù yǔ tí jǔ shì bó sūn jiǒng jiǒng bù gǎn shòu yán yú cháo
五年，广州南蕃纲首以其主管国事国王之女唐字书，寄龙脑及布与提举市舶孙迥，迥不敢受，言于朝。
zhào lìng gū zhí shū zhī guān xī shì bó yǐ bào
诏令估直输之官，悉市帛以报。
wǔ nián qiǎn shǐ pí wà fù shǐ hú xian pàn guān de huá jiā luō lái rù jiàn yǐ jīn lián huā zhù zhēn zhū lóng nǎo sā diàn
五年，遣使皮袜、副使胡仙、判官地华加罗来，入见，以金莲花贮真珠、龙脑撒殿。
guān pí wà wèi huái yuǎn jiāng jūn hú xian jiā luō wèi láng jiàng
官皮袜为怀远将军、胡仙加罗为郎将。
jiā luō hái zhì yōng qiū bìng sǐ fù yǐ juàn wǔ shí pǐ
加罗还至雍丘病死，赙以绢五十匹。
liù nián yòu yǐ qí shǐ sà dǎ huá mǎn wèi jiāng jūn fù shǐ luō xī shā wén pàn guān xī lǐ shā wén wèi láng jiàng
六年，又以其使萨打华满为将军，副使罗悉沙文、判官悉理沙文为郎将。
shào shèng zhōng zài rù gòng
绍圣中，再入贡。
shào xīng èr shí liù nián qí wáng xī lì má xiá luō tuó qiǎn shǐ rù gòng
绍兴二十六年，其王悉利麻霞啰陀遣使入贡。
dì yuē yuǎn rén xiàng huà jiā qí chéng ěr fēi lì hu fāng wù yě
帝曰："远人向化，嘉其诚耳，非利乎方物也。
qí wáng fù yǐ zhū xiàn zǎi chén qín guì shí guì yǐ sǐ zhào cháng qí zhí ér shōu zhī
"其王复以珠献宰臣秦桧，时桧已死，诏偿其直而收之。
chún xī wǔ nián fù qiǎn shǐ gòng fāng wù zhào miǎn fù quē guǎn yú quán zhōu
淳熙五年，复遣使贡方物，诏免赴阙，馆于泉州。
dū pó guó zài nán hǎi zhōng
阇婆国在南海中。
qí guó dōng zhì hǎi yī yuè fàn hǎi bàn yuè zhì kūn lún guó
其国东至海一月，泛海半月至昆仑国；
xi zhì hǎi sì shí wǔ rì nán zhì hǎi sān rì fàn hǎi wǔ rì zhì dà shí guó
西至海四十五日，南至海三日，泛海五日至大食国。
běi zhì hǎi sì rì xī běi fàn hǎi shí wǔ rì zhì bó ní guó yòu shí wǔ rì zhì sān fú qí guó yòu qī rì zhì gǔ luó guó yòu qī rì zhì chái lì tíng dǐ jiāo zhǐ dá guǎng zhōu
北至海四日，西北泛海十五日至勃泥国，又十五日至三佛齐国，又七日至古逻国，又七日至柴历亭，抵交阯，达广州。
qí dì píng tǎn yi zhòng zhí chǎn dào má sù dòu wú mài
其地平坦，宜种植，产稻、麻、粟、豆，无麦。
mín shū shí yī zhī zū zhǔ hǎi wèi yán
民输十一之租，煮海为盐。
duō yú biē jī yā shān yáng jiān zhuī niú yǐ shí
多鱼、鳖、鸡、鸭、山羊，兼椎牛以食。
guǒ shí yǒu mù guā yē zi jiāo zi zhe yù
果实有木瓜、椰子、蕉子、蔗、芋。
chū jīn yín xī yá jiān chén tán xiāng huí xiāng hú jiāo bīng láng liú huáng hóng huā sū mù
出金银、犀牙、笺沉檀香、茴香、胡椒、槟榔、硫黄、红花、苏木。
yì wu cán zhī yǒu báo juàn sī jiǎo jí bèi bù
亦务蚕织，有薄绢、丝绞、吉贝布。
jiǎn yín yè wèi qián bó yì guān yǐ sù yī hú èr dòu bó jīn yī qián
剪银叶为钱博易，官以粟一斛二斗博金一钱。
shì yǔ zhuàng lì shì yǐ jīn bì
室宇壮丽，饰以金碧。
zhōng guó gǔ rén zhì zhě dài yǐ bīn guǎn yǐn shí fēng jié
中国贾人至者，待以宾馆，饮食丰洁。
de bù chǎn chá
地不产茶。
qí jiǔ chū yú yē zi jí xiā róu dān shù xiā róu dān shù huá rén wèi cháng jiàn
其酒出于椰子及虾蝚丹树，虾蝚丹树华人未尝见；
huò yǐ guāng láng bīng láng niàng chéng yì shén xiāng měi
或以桄榔、槟榔酿成，亦甚香美。
bù shè xíng jìn zá fàn zuì zhě suí qīng zhòng chū huáng jīn yǐ shú wéi kòu dào zhě shā zhī
不设刑禁，杂犯罪者随轻重出黄金以赎，惟寇盗者杀之。
qí wáng chuí jì dài jīn líng yì jǐn páo niè gé lǚ zuò fāng chuáng guān lì rì yè sān bài ér tuì chū rù chéng xiàng huò yāo yú zhuàng shì wǔ qī bǎi rén zhí bīng qì yǐ cóng
其王椎髻，戴金铃，衣锦袍，蹑革履，坐方床，官吏日谒，三拜而退，出入乘象或腰舆，壮士五七百人执兵器以从。
guó rén jiàn wáng jiē zuò sì qí guò nǎi qǐ
国人见王皆坐，俟其过乃起。
yǐ wáng zǐ sān rén wéi fù wáng
以王子三人为副王。
guān yǒu luò jí lián sì rén gòng zhì guó shì rú zhōng guó zǎi xiàng wú yuè fèng suí shí liàng gěi tǔ chǎn zhū wù
官有落佶连四人，共治国事，如中国宰相，无月奉，随时量给土产诸物。
cì yǒu wén lì sān bǎi yú yuán mù wéi xiù cái zhǎng wén bù zǒng jì cái huò
次有文吏三百余员，目为秀才，掌文簿，总计财货。
yòu yǒu bēi guān dài qiān yuán fēn zhǔ chéng chí tǎng lǐn jí jūn zú
又有卑官殆千员，分主城池、帑廪及军卒。
qí lǐng bīng zhě měi bàn suì gěi jīn shí liǎng shèng bīng sān wàn měi bàn suì yì gěi jīn yǒu chà
其领兵者每半岁给金十两，胜兵三万，每半岁亦给金有差。
tǔ sú hūn pìn wú méi yuē dàn nà huáng jīn yú nǚ jiā yǐ qǔ zhī
土俗婚聘无媒约，但纳黄金于女家以娶之。
wǔ yuè yóu chuán shí yuè yóu shān yǒu shān mǎ kě chéng kuà huò chéng ruǎn dōu
五月游船，十月游山，有山马可乘跨，或乘软兜。
lè yǒu héng dí gǔ bǎn yì néng wǔ
乐有横笛、鼓板，亦能舞。
tǔ rén bèi fā qí yī zhuāng chán xiōng yǐ xià zhì yú xī
土人被发，其衣装缠胸以下至于膝。
jí bìng bù fú yào dàn dǎo shén qiú fú
疾病不服药，但祷神求佛。
qí sú yǒu míng ér wú xìng
其俗有名而无姓。
fāng yán wèi zhēn zhū wèi méi diē xiā luō wèi yá wèi jiā luō wèi xiāng wèi kūn tún lú lín wèi xī wèi dī mì
方言谓真珠为"没爹虾罗"，谓牙为"家啰"，谓香为"昆炖卢林"，谓犀为"低密"。
xiān shì sòng yuán jiā shí èr nián qiǎn shǐ cháo gòng hòu jué
先是，宋元嘉十二年，遣使朝贡，后绝。
chún huà sān nián shí èr yuè qí wáng mù luō chá qiǎn shǐ tuó chén fù shǐ pú yà lǐ pàn guān li tuó nà jiǎ chéng děng lái cháo gòng
淳化三年十二月，其王穆罗茶遣使陀湛、副使蒲亚里、判官李陀那假澄等来朝贡。
tuó chén yún zhōng guó yǒu zhēn zhǔ běn guó nǎi xiū cháo gòng zhī lǐ
陀湛云中国有真主，本国乃修朝贡之礼。
guó wáng gòng xiàng yá zhēn zhū xiù huā xiāo jīn jí xiù sī jiǎo zá sè sī jiǎo jí bèi zhī zá sè jiǎo bù tán xiāng dài mào bīng láng pán xī zhuāng jiàn jīn yín zhuāng jiàn téng zhī huā diàn bái yīng wǔ qī bǎo shì tán xiāng tíng zi
国王贡象牙、真珠、绣花销金及绣丝绞、杂色丝绞、吉贝织杂色绞布、檀香、玳瑁槟榔盘、犀装剑、金银装剑、藤织花簟、白鹦鹉、七宝饰檀香亭子。
qí shǐ bié gòng dài mào lóng nǎo dīng xiāng téng zhī huā diàn
其使别贡玳瑁、龙脑、丁香、藤织花簟。
xiān shì cháo gòng shǐ fàn bó chuán liù shí rì zhì míng zhōu dìng hǎi xiàn zhǎng shì bó jiān chá yù shǐ zhāng sù xiān yì zòu qí shǐ shì fú zhī zhuàng yǔ cháng lái rù gòng bō sī xiāng lèi
先是，朝贡使泛舶船六十日至明州定海县，掌市舶监察御史张肃先驿奏其使饰服之状与尝来入贡波斯相类。
yì zhě yán yún jīn zhǔ bó dà shāng máo xù zhě jiàn xī rén shù wǎng lái běn guó yīn jiǎ qí xiāng dǎo lái cháo gòng
译者言云：今主舶大商毛旭者，建溪人，数往来本国，因假其乡导来朝贡。
yòu yán qí guó wáng yī hào yuē xià zhì mǎ luō yè wáng fēi yuē luò jiān suō pó lì běn guó yì shǔ zhì liáo shǔ
又言其国王一号曰夏至马啰夜，王妃曰落肩娑婆利，本国亦署置僚属。
yòu qí fāng yán mù bó zhǔ wèi bó hé zhǔ qī yuē bó hé bǐ ní shú
又其方言目舶主为"葧荷"，主妻曰"葧荷比尼赎"。
qí chuán zhōng fù rén míng méi zhū chuí jì wú shǒu shì yǐ mán bù chán shēn yán sè qīng hēi yán yǔ bù néng xiǎo bài yì rú nán zǐ mó bài
其船中妇人名眉珠，椎髻，无首饰，以蛮布缠身，颜色青黑，言语不能晓，拜亦如男子膜拜；
yī zi xiàng dài jīn lián suǒ zi shǒu yǒu jīn gōu yǐ bó dài yíng zhī míng ā lū
一子，项戴金连锁子，手有金钩，以帛带萦之，名阿噜。
qí guó yǔ sān fú qí yǒu chóu yuàn hù xiāng gōng zhàn
其国与三佛齐有仇怨，互相攻占。
běn guó shān duō hóu bù wèi rén hū yǐ xiāo xiāo zhī shēng jí chū
本国山多猴，不畏人，呼以霄霄之声即出。
huò tóu yǐ guǒ shí zé qí dà hóu èr xiān zhì tǔ rén wèi zhī hóu wáng hóu fū rén shí bì qún hóu shí qí yú
或投以果实，则其大猴二先至，土人谓之猴王、猴夫人，食毕，群猴食其余。
shǐ jì zhì shàng lìng yǒu sī yōu dài
使既至，上令有司优待；
jiǔ zhī shǐ hái cì jīn bì shén hòu réng cì liáng mǎ róng jù yǐ cóng qí qǐng
久之使还，赐金币甚厚，仍赐良马戎具，以从其请。
qí shǐ yún lín guó míng pó luó mén yǒu shàn fǎ chá rén qíng rén yù xiāng wēi hài zhě jiē xiān zhī zhī
其使云：邻国名婆罗门，有善法察人情，人欲相危害者皆先知之。
dà guān sān nián liù yuè qiǎn shǐ rù gòng zhào lǐ zhī rú jiāo zhǐ
大观三年六月，遣使入贡，诏礼之如交阯。
yòu yǒu mó yì guó tài píng xīng guó qī nián zài bǎo huò zhì guǎng zhōu hǎi àn
又有摩逸国，太平兴国七年，载宝货至广州海岸。
jiàn yán sān nián
建炎三年，
yǐ nán jiāo ēn zhì shòu dū pó guó zhǔ huái yuǎn jūn jié dù lín zhōu guǎn nèi guān chá chǔ zhì děng shǐ jīn zǐ guāng lù dài fu jiǎn jiào sī kōng shǐ chí jié lín zhōu zhū jūn shì lín zhōu cì shǐ jiān yù shǐ dài fū shàng zhù guó dū pó guó wáng shí yì èr qiān sì bǎi hù shí fēng yī qiān hù
以南郊恩制授阇婆国主怀远军节度、琳州管内观察处置等使、金紫光禄大夫、检校司空、使持节琳州诸军事、琳州刺使、兼御史大夫、上柱国、阇婆国王、食邑二千四百户、实封一千户；
xī lǐ de chá lán gù yě kě tè shòu jiǎn jiào sī tú jiā shí yì shí fēng
悉里地茶兰固野可特授检校司徒，加食邑实封。
shào xīng èr nián fù jiā shí yì wǔ bǎi hù shí fēng èr bǎi hù
绍兴二年，复加食邑五百户，实封二百户。
nán pí guó zài dà hǎi zhī xī nán yóu sān fú qí fēng fān yuè yú kě zhì
南毗国在大海之西南，由三佛齐风颿月余可至。
qí guó wáng měi xún xíng xiān qī qiǎn bīng bǎi yú rén chí shuǐ sǎ dì shàng yǐ fáng jù fēng yáng shā chén
其国王每巡行，先期遣兵百余人持水洒地上，以防飓风扬沙尘；
liè dǐng bǎi yǐ jìn shí rì yī yì zhī zhì hàn lín guān gōng wáng yǐn shí
列鼎百以进食，日一易之，置翰林官供王饮食。
sú xǐ zhàn dòu xí dāo shuò shàn shè
俗喜战斗，习刀槊，善射。
záo zá bái yín wèi qián
凿杂白银为钱。
chǎn zhēn zhū fān bù
产真珠、番布。
qí guó zuì yuǎn fān bó hǎn dào
其国最远，番舶罕到。
shí luō ba zhì lì gàn fù zi qí zhǒng lèi yě jū quán zhī chéng nán
时罗巴智力干父子，其种类也，居泉之城南。
zì shì bó zhōu duō zhì qí guó yǐ
自是，舶舟多至其国矣。
bó ní guó zài xī nán dà hǎi zhōng qù dū pó sì shí wǔ rì chéng qù sān fú qí sì shí rì chéng qù zhàn chéng yǔ mó yì gè sān shí rì chéng jiē jì shùn fēng wèi zé
勃泥国在西南大海中，去阇婆四十五日程，去三佛齐四十日程，去占城与摩逸各三十日程，皆计顺风为则。
qí guó yǐ bǎn wèi chéng chéng zhōng jū zhě wàn yú rén suǒ tǒng shí sì zhōu
其国以版为城，城中居者万余人，所统十四州。
qí wáng suǒ jū wū fù yǐ bèi duō yè mín shè fù yǐ cǎo
其王所居屋覆以贝多叶，民舍覆以草。
zài wáng zuǒ yòu zhě wèi dà rén
在王左右者为大人。
wáng zuò shéng chuáng ruò chū jí dà bù dān zuò qí shàng zhòng yú zhī míng yuē ruǎn náng
王坐绳床，若出，即大布单坐其上，众舁之，名曰阮囊。
zhàn dòu zhě zé chí dāo bèi jiǎ jiǎ yǐ tóng zhù zhuàng ruò dà tǒng chuān zhī yú shēn hù qí fù bèi
战斗者则持刀被甲，甲以铜铸，状若大筒，穿之于身，护其腹背。
qí de wú mài yǒu má dào yòu yǒu yáng jí jī yú wú cán sī yòng jí bèi huā zhī chéng bù
其地无麦，有麻稻，又有羊及鸡鱼，无蚕丝，用吉贝花织成布。
yǐn yē zi jiǔ
饮椰子酒。
hūn pìn zhī zī xiān yǐ yē zi jiǔ bīng láng cì zhī zhǐ huán yòu cì zhī rán hòu yǐ jí bèi bù huò liàng chū jīn yín chéng qí lǐ
昏聘之资，先以椰子酒，槟榔次之，指环又次之，然后以吉贝布，或量出金银成其礼。
sāng zàng yì yǒu guān liǎn yǐ zhú wèi niǎn zài qì shān zhōng
丧葬亦有棺敛，以竹为辇，载弃山中。
èr yuè shǐ gēng zé sì zhī fán qī nián zé bù fù sì yǐ
二月始耕则祀之，凡七年则不复祀矣。
yǐ shí èr yuè qī rì wèi suì jié
以十二月七日为岁节。
dì rè duō fēng yǔ
地热，多风雨。
guó rén yàn huì míng gǔ chuī dí jī bó gē wǔ wéi lè
国人宴会，鸣鼓、吹笛、击钹，歌舞为乐。
wú qì mǐn yǐ zhú biān bèi duō yè wèi qì shèng shí shí qì qì zhī
无器皿，以竹编贝多叶为器盛食，食讫弃之。
qí guó lín yú dǐ mén guó yǒu yào shù qǔ qí gēn jiān wèi gāo fú zhī jí tu qí tǐ bīng rèn suǒ shāng jiē bù sǐ
其国邻于底门国，有药树，取其根煎为膏，服之及涂其体，兵刃所伤皆不死。
qián dài wèi cháng cháo gòng gù shǐ jí bù zài
前代未尝朝贡，故史籍不载。
tài píng xīng guó èr nián qí wáng xiàng dǎ qiǎn shǐ shī nǔ fù shǐ pú yà lǐ pàn guān gē xīn děng jī biǎo gòng dà piàn lóng nǎo yī jiā dǐ dì èr děng bā jiā dǐ dì sān děng shí yī jiā dǐ mǐ lóng nǎo èr shí jiā dǐ cāng lóng nǎo èr shí jiā dǐ fán yī jiā dǐ bìng èr shí liǎng
太平兴国二年，其王向打遣使施弩、副使蒲亚里、判官哥心等赍表贡大片龙脑一家底、第二等八家底、第三等十一家底、米龙脑二十家底、苍龙脑二十家底，凡一家底并二十两；
lóng nǎo bǎn wǔ dài mào ké yī bǎi tán xiāng sān jué xiàng yá liù zhū
龙脑版五、玳瑁壳一百、檀香三橛、象牙六株。
biǎo yún wèi huáng dì qiān wàn suì shòu wàng bù zé xiǎo guó wēi bó zhī lǐ
表云："为皇帝千万岁寿，望不责小国微薄之礼。
qí biǎo yǐ shù zhòng xiǎo náng jiān fēng zhī fēi zhōng guó zhǐ lèi mù pí ér báo yíng huá sè wēi lǜ zhǎng shù chǐ kuò cùn yú héng juǎn zhī jǐn kě yíng wò
"其表以数重小囊缄封之，非中国纸，类木皮而薄，莹滑，色微绿，长数尺，阔寸余，横卷之仅可盈握。
qí zì xì xiǎo héng dú zhī
其字细小，横读之。
yǐ huá yán yì zhī yún bó ní guó wáng xiàng dǎ jī shǒu bài huáng dì wàn suì wàn suì wàn wàn suì yuàn huáng dì wàn suì shòu jīn qiǎn shǐ jìn gòng
以华言译之，云："勃泥国王向打稽首拜，皇帝万岁万岁万万岁，愿皇帝万岁寿，今遣使进贡。
xiàng dǎ wén yǒu cháo tíng wú lù dé dào
向打闻有朝廷，无路得到。
zuó yǒu shāng rén pú lú xiē chuán pō shuǐ kǒu chāi rén yíng dào zhōu yán zì zhōng cháo lái bǐ yì dū pó guó yù měng fēng pò qí chuán bù dé qù
昨有商人蒲卢歇船泊水口，差人迎到州，言自中朝来，比诣阇婆国，遇猛风破其船，不得去。
cǐ shí wén zì zhōng guó lái guó rén jiē dà xǐ jí zào bó chuán lìng pú lú xiē dǎo dá rù cháo gòng suǒ qiǎn shǐ rén zhǐ yuàn píng shàn jiàn huáng dì
此时闻自中国来，国人皆大喜，即造舶船，令蒲卢歇导达入朝贡，所遣使人只愿平善见皇帝。
měi nián lìng rén rù cháo gòng měi nián xiū gòng lǜ fēng chuī zhì zhàn chéng jiè wàng huáng dì zhào zhàn chéng lìng yǒu xiàng dǎ chuán dào bú yào liú
每年令人入朝贡，每年修贡，虑风吹至占城界，望皇帝诏占城，令有向打船到，不要留。
chén běn guó bié wú yì wù qǐ huáng dì wù guài
臣本国别无异物，乞皇帝勿怪。
qí biǎo wén rú shì
"其表文如是。
zhào guǎn qí shǐ yú lǐ bīn yuàn yōu cì yǐ qiǎn zhī
诏馆其使于礼宾院，优赐以遣之。
yuán fēng wǔ nián èr yuè qí wáng xī lǐ má rě fù qiǎn shǐ gòng fāng wù qí shǐ qǐ cóng quán zhōu chéng hǎi bó guī guó cóng zhī
元丰五年二月，其王锡理麻喏复遣使贡方物，其使乞从泉州乘海舶归国，从之。
zhù niǎn guó dōng jù hǎi wǔ lǐ xi zhì tiān zhú qiān wǔ bǎi lǐ nán zhì luó lán èr qiān wǔ bǎi lǐ běi zhì dùn tián sān qiān lǐ zì gǔ bù tōng zhōng guó shuǐ xíng zhì guǎng zhōu yuē sì shí yī wàn yī qiān sì bǎi lǐ
注辇国东距海五里，西至天竺千五百里，南至罗兰二千五百里，北至顿田三千里，自古不通中国，水行至广州约四十一万一千四百里。
qí guó yǒu chéng qī zhòng gāo qī chǐ nán běi shí èr lǐ dōng xī qī lǐ
其国有城七重，高七尺，南北十二里，东西七里。
měi chéng xiāng qù bǎi bù fán sì chéng yòng zhuān èr chéng yòng tǔ zuì zhōng chéng yǐ mù wèi zhī jiē zhí huā guǒ zá mù
每城相去百步，凡四城用砖，二城用土，最中城以木为之，皆植花果杂木。
qí dì yī zhì dì sān jiē mín jū huán yǐ xiǎo hé
其第一至第三皆民居，环以小河；
dì sì chéng sì shì láng jū zhī
第四城四侍郎居之；
dì wǔ chéng zhǔ zhī sì zǐ jū zhī
第五城主之四子居之；
dì liù chéng wèi fó sì bǎi sēng jū zhī
第六城为佛寺，百僧居之；
dì qī chéng jí zhǔ zhī suǒ jū shì sì bǎi yú qū
第七城即主之所居，室四百余区。
suǒ tǒng yǒu sān shí yī bù luò qí xi shí èr yuē zhǐ dōu ní shī yà lú ní luō pá lí biē pá yí bù lín pá bù ní gǔ tán bù lín pú dēng gù lǐ suō lún cén běn tí jiē tí yán lí chí lí nuó bù ní zhē gǔ lín yà lǐ zhě lín
所统有三十一部落，其西十二，曰只都尼、施亚卢尼、罗琶离鳖琶移、布林琶布尼、古檀布林蒲登、故里、娑轮岑、本蹄揭蹄、阎黎池离、郍部尼、遮古林、亚里者林；
qí nán bā yuē wú yā jiā lí má lán méi gǔ lí kǔ dī shě lǐ ní mì duō luó mó qié lán pú dēng méng qié lín qié lán pá lǐ pá lí yóu yà lín chí méng qié lán
其南八，曰无雅加黎麻蓝、眉古黎苦低、舍里尼、密多罗摩、伽蓝蒲登、蒙伽林伽蓝、琶里琶离游、亚林池蒙伽蓝；
qí běi shí èr yuē bō luō yé wú méi lí jiāng zhù lín jiā lǐ méng qié lán qī jié má lán wò zhé méng qié lán pí lín qié lán pǔ léng hé lán bǎo pá lái tián zhù lí lú pó luō mí méng qié lán
其北十二，曰拨啰耶、无没离江、注林、加里蒙伽蓝、漆结麻蓝、楃折蒙伽蓝、皮林伽蓝、浦棱和蓝、堡琶来、田注离、卢婆啰、迷蒙伽蓝。
jīn guó zhǔ xiāng chuán sān shì yǐ
今国主相传三世矣。
mín yǒu zuì jí mìng shì láng yī yuán chǔ zhì zhī qīng zhě zhí yú mù gé chī wǔ shí zhì yī bǎi
民有罪，即命侍郎一员处治之，轻者絷于木格，笞五十至一百；
zhòng zhě jí zhǎn huò yǐ xiàng jiàn shā zhī
重者即斩，或以象践杀之。
qí yàn zé guó zhǔ yǔ sì shì láng mó bài yú jiē suì gòng zuò zuò yuè gē wǔ bù yǐn jiǔ ér shí ròu
其宴，则国主与四侍郎膜拜于阶，遂共坐作乐歌舞，不饮酒，而食肉。
sú yī bù
俗衣布。
yì yǒu bǐng ěr
亦有饼饵。
zhǎng zhuàn zhí shì yòng fù rén
掌馔执事用妇人。
qí jià qǔ xiān yòng jīn yín zhǐ huán shǐ méi fù zhì nǚ jiā hòu èr rì huì nán jiā qīn zú yuē yǐ tǔ tián shēng chù bīng láng jiǔ děng chēng qí yǒu wú wèi lǐ
其嫁娶，先用金银指环使媒妇至女家，后二日，会男家亲族，约以土田、生畜、槟榔酒等，称其有无为礼；
nǚ jiā fù yǐ jīn yín zhǐ huán yuè nuò bù jí nǚ suǒ fú jǐn yī qiǎn xù
女家复以金银指环、越诺布及女所服锦衣遣婿。
ruò nán yù lí nǚ zé bù qǔ pìn cái nǚ què nán zé bèi cháng zhī
若男欲离女则不取聘财，女却男则倍偿之。
qí bīng zhèn yòng xiàng jū qián xiǎo pái cì zhī suō qiāng cì zhī zhǎng dāo yòu cì zhī gōng shǐ zài hòu sì shì láng fēn lǐng qí zhòng
其兵阵，用象居前，小牌次之，梭枪次之，长刀又次之，弓矢在后，四侍郎分领其众。
guó dōng nán yuē èr qiān wǔ bǎi lǐ yǒu xī lán chí guó huò xiāng qīn fá
国东南约二千五百里有悉兰池国，或相侵伐。
dì chǎn zhēn zhū xiàng yá shān hú pō lí bīng láng dòu kòu jí bèi bù
地产真珠、象牙、珊瑚、颇黎、槟榔、豆蔻、吉贝布。
shòu yǒu shān yáng huáng niú
兽有山羊、黄牛。
qín yǒu shān jī yīng wǔ
禽有山鸡、鹦鹉。
guǒ yǒu yú gān téng luō qiān nián zǎo yē zi gān luō kūn lún méi pó luō mì děng
果有余甘、藤罗、千年枣、椰子、甘罗、昆仑梅、婆罗密等。
huā yǒu bái mò lì sàn sī shé qí fú sāng lì qiū qīng huáng bì suō luó yáo lián chán zǐ shuǐ jiāo zhī lèi
花有白末利、散丝、蛇脐、佛桑、丽秋、青黄碧娑罗、瑶莲、蝉紫、水蕉之类。
wǔ gǔ yǒu lǜ dòu hēi dòu mài dào
五谷有绿豆、黑豆、麦、稻。
dì yí zhú
地宜竹。
zì xī wèi cháng cháo gòng
自昔未尝朝贡。
dà zhōng xiáng fú bā nián jiǔ yuè qí guó zhǔ luō chá luō zhà qiǎn jìn fèng shǐ shì láng suō lǐ sān wén fù shǐ pú shù pàn guān wēng wù fáng yuán guān yà lēi jiā děng fèng biǎo lái gòng
大中祥符八年九月，其国主罗茶罗乍遣进奉使侍郎娑里三文、副使蒲恕、判官翁勿、防援官亚勒加等奉表来贡。
sān wén děng yǐ pán fèng zhēn zhū bì bō li shēng diàn bù yú yù zuò qián jiàng diàn zài bài yì zhě dǎo qí yán yuē yuàn yǐ biǎo yuǎn rén mù huà zhī chéng
三文等以盘奉真珠、碧玻璃升殿，布于御坐前，降殿再拜，译者导其言曰："愿以表远人慕化之诚。
qí guó zhǔ biǎo yuē
"其国主表曰：
chén luō chá luō zhà yán zuó yù zhōu tóng bó chuán shāng rén dào běn guó gào chēng jù sòng zhī yǒu tiān xià yě èr dì kāi jī shèng rén jì tǒng dēng fēng tài yuè lǐ sì fén yīn zhì dé shēng wén shàng qióng juàn mìng
臣罗茶罗乍言，昨遇〈舟同〉舶船商人到本国告称：钜宋之有天下也，二帝开基，圣人继统，登封太岳，礼祀汾阴，至德升闻，上穹眷命。
chén chāng qī sī yù jí yǔ xìng wén zhé qīng jiù rì zhī chéng yǎng lù cháo tiān zhī kuǎn
臣昌期斯遇，吉语幸闻，辄倾就日之诚，仰露朝天之款。
chén fú wén rén jūn zhī yù tǒng yě wú yuǎn bù zhēn
臣伏闻人君之御统也，无远不臻；
chén zǐ zhī tuī chéng yě yǒu dào zé fú
臣子之推诚也，有道则服。
fú wéi huáng dì bì xià gōng chāo suì gǔ dào jiàn dà zhōng
伏惟皇帝陛下功超邃古，道建大中。
yī shang chuí ér dé hé qián kūn jiàn jǐ zhù ér fàn wéi qū yǔ
衣裳垂而德合乾坤，剑戟铸而范围区宇。
shén wǔ bù shā rén wén huà chéng
神武不杀，人文化成。
kuò míng míng zhī dé yǐ lín yù xià mín huái yì yì zhī xīn yǐ zhāo shì shàng dì
廓明明之德以临御下民，怀翼翼之心以昭事上帝。
zhì rén bù shāng yú xíng wěi dà xìn yuán jí yú yuān yú
至仁不伤于行苇，大信爰及于渊鱼。
gù dé tiān jiàn kǒng zhāng dì wén yǒu hè xiǎn jīn gǔ wèi wén zhī shì bǎo jiā bāng dà dìng zhī jī
故得天鉴孔彰，帝文有赫，显今古未闻之事，保家邦大定之基。
qiè niàn chén wēi lèi xī jī jiàn rú chú gǒu shì jū yí luò de yuǎn huá fēng xū hé zhú yōu céng wú zhí zhì
窃念臣微类醯鸡，贱如刍狗，世居夷落，地远华风，虚荷烛幽，曾无执贽。
jīn zhě qiè tīng gē sòng pǔ jí xiá zōu
今者窃听歌颂，普及遐陬。
hèn nián shǔ yú sāng yú zǔ gōng chén yú yù bó
恨年属于桑榆，阻躬陈于玉帛。
shěn cāng míng zhī kuàng jué zài bá shè yǐ shāo jiān
矧沧溟之旷绝，在跋涉以稍艰。
shì gǎn qīng dǎo chì xīn yáo zhān dān quē
是敢倾倒赤心，遥瞻丹阙。
rèn tǔ zuò gòng tóng lóu yǐ zhī mù shān
任土作贡，同蝼蚁之慕膻；
wěi zhì shì jūn bǐ kuí huò zhī xiàng rì
委质事君，比葵藿之向日。
jǐn qiǎn zhuān shǐ děng wǔ shí èr rén fèng tǔ wù lái gòng fán zhēn zhū shān mào gè yī zhēn zhū èr wàn yī qiān yī bǎi liǎng xiàng yá liù shí zhū rǔ xiāng liù shí jīn
谨遣专使等五十二人，奉土物来贡，凡真珠衫帽各一、真珠二万一千一百两、象牙六十株、乳香六十斤。
sān wén děng yòu xiàn zhū liù qiān liù bǎi liǎng xiāng yào sān qiān sān bǎi jīn
三文等又献珠六千六百两、香药三千三百斤。
chū luō chá luō zhà jì wén shāng chuán yán qiě yuē shí nián lái hǎi wú fēng tāo gǔ lǎo chuán yún rú cǐ zé zhōng guó yǒu shèng rén gù qiǎn sān wén děng rù gòng
初，罗茶罗乍既闻商船言，且曰十年来海无风涛，古老传云如此则中国有圣人，故遣三文等入贡。
sān wén lí běn guó zhōu xíng qī shí qī zhòu yè lì nuó wù dān shān suō lǐ xi lán shān zhì zhàn bīn guó
三文离本国，舟行七十七昼夜，历郍勿丹山、娑里西兰山至占宾国。
yòu xíng liù shí yī zhòu yè lì yī má luō lǐ shān zhì gǔ luō guó
又行六十一昼夜，历伊麻罗里山至古罗国。
guó yǒu gǔ luó shān yīn míng yān
国有古罗山，因名焉。
yòu xíng qī shí yī zhòu yè lì jiā bā shān zhàn bù láo shān zhōu bǎo lóng shān zhì sān fú qí guó
又行七十一昼夜，历加八山、占不牢山、舟宝龙山至三佛齐国。
yòu xíng shí bā zhòu yè dù mán shān shuǐ kǒu lì tiān zhú shān zhì bīn tóu láng shān wàng dōng xī wáng mǔ zhǒng jù zhōu suǒ jiāng bǎi lǐ
又行十八昼夜，度蛮山水口，历天竺山，至宾头狼山，望东西王母冢，距舟所将百里。
yòu xíng èr shí zhòu yè dù yáng shān jiǔ xīng shān zhì guǎng zhōu zhī pí pá zhōu
又行二十昼夜，度羊山、九星山至广州之琵琶洲。
lí běn guó fán qiān yī bǎi wǔ shí rì zhì guǎng zhōu yān
离本国凡千一百五十日至广州焉。
zhào gé mén zhī hòu shǐ yòu zhī guǎn bàn fán yàn cì ēn lì tóng qiū cí shǐ
诏阁门祗候史祐之馆伴，凡宴赐恩例同龟兹使。
qí nián chéng tiān jié sān wén děng qǐng yú qǐ shèng chán yuàn huì sēng yǐ zhù shèng shòu
其年承天节，三文等请于启圣禅院会僧以祝圣寿。
míng nián shǐ huí jiàng zhào luō chá luō zhà cì wù shén hòu
明年使回，降诏罗茶罗乍，赐物甚厚。
tiān xǐ sì nián yòu qiǎn shǐ pá lán de má liè kǒu dǐ fèng fāng wù rù gòng zhì guǎng zhōu bìng sǐ
天禧四年，又遣使琶拦得麻烈〈口氐〉奉方物入贡，至广州病死。
shǒu chén yǐ qí biǎo wén
守臣以其表闻。
zhào guǎng zhōu yàn kào cóng zhě hòu cì yǐ qiǎn zhī
诏广州宴犒从者，厚赐以遣之。
míng dào èr nián shí yuè qí wáng shī lí luō chá yìn rén luō zhù luō qiǎn shǐ pú yā tuó lí děng yǐ ní jīn biǎo jìn zhēn zhū shān mào jí zhēn zhū yī bǎi wǔ liǎng xiàng yá bǎi zhū xi rǎn yuàn fù shǐ gé mén tōng shì shè rén fú wéi zhōng jiǎ hóng lú shǎo qīng yā bàn
明道二年十月，其王尸离啰茶印亻啰注啰遣使蒲押陀离等以泥金表进真珠衫帽及真珠一百五两、象牙百株，西染院副使、阁门通事舍人符惟忠假鸿胪少卿押伴。
pú yā tuó lí zì yán shù cháo gòng ér hǎi fēng pò chuán bù dá yuàn jiāng shàng děng zhū jiù lóng chuáng jiǎo sā diàn dǐng dài zhān lǐ yǐ shēn xiàng mù zhī xīn
蒲押陀离自言数朝贡，而海风破船不达，愿将上等珠就龙床脚撒殿，顶戴瞻礼，以申向慕之心。
nǎi fèng yín pán shēng diàn guì sā zhū yú yù tà xià ér tuì
乃奉银盘升殿，跪撒珠于御榻下而退。
jǐng yòu yuán nián èr yuè yǐ pú yā tuó lí wèi jīn zǐ guāng lù dài fu huái huà jiāng jūn huán běn guó
景祐元年二月，以蒲押陀离为金紫光禄大夫、怀化将军，还本国。
xī níng shí nián
熙宁十年，
guó wáng de huá jiā luō qiǎn shǐ qí luō luō fù shǐ nán bēi pá dǎ pàn guān má tú huá luō děng èr shí qī rén lái xiàn wǎn dòu zhū má zhū liú lí dà xǐ pán bái méi huā nǎo jǐn yào xī yá rǔ xiāng píng xiāng qiáng wēi shuǐ jīn lián huā mù xiāng ā wèi péng shā dīng xiāng
国王地华加罗遣使奇啰啰、副使南卑琶打、判官麻图华罗等二十七人来献踠豆珠、麻珠、琉璃大洗盘、白梅花脑、锦药、犀牙、乳香、瓶香、蔷薇水、金莲花、木香、阿魏、鹏砂、丁香。
shǐ fù yǐ zhēn zhū lóng nǎo dēng bì guì ér sàn zhī wèi zhī sā diàn
使副以真珠、龙脑登陛，跪而散之，谓之撒殿。
jì jiàng zhào qiǎn yù yào xuān láo zhī yǐ wéi huái huà jiāng jūn bǎo shùn láng jiàng gè cì yī fú qì bì yǒu chà
既降，诏遣御药宣劳之，以为怀化将军、保顺郎将，各赐衣服器币有差；
dá cì qí wáng qián bā wàn yī qiān bā bǎi mín yín wǔ wàn èr qiān liǎng
答赐其王钱八万一千八百缗、银五万二千两。
dān méi liú guó
丹眉流国，
dōng zhì zhàn xī wǔ shí chéng
东至占腊五十程，
nán zhì luō yuè shuǐ lù shí wǔ chéng
南至罗越水路十五程，
xi zhì xī tiān sān shí wǔ chéng
西至西天三十五程，
běi zhì chéng liáng liù shí chéng
北至程良六十程，
dōng běi zhì luō hú èr shí wǔ chéng
东北至罗斛二十五程，
dōng nán zhì dū pó sì shí wǔ chéng
东南至阇婆四十五程，
xī nán zhì chéng ruò shí wǔ chéng
西南至程若十五程，
xī běi zhì luò huá èr shí wǔ chéng
西北至洛华二十五程，
dōng běi zhì guǎng zhōu yī bǎi sān shí wǔ chéng
东北至广州一百三十五程。
qí sú yǐ bǎn wèi wū
其俗以版为屋；
xiǎn zú yī bù wú shēn dài yǐ bái zhù chán qí shǒu
跣足，衣布，无绅带，以白纻缠其首；
mào yì yǐ jīn yín
贸易以金银。
qí zhǔ suǒ jū guǎng mào wǔ lǐ wú chéng guō
其主所居，广袤五里，无城郭；
chū zé chéng xiàng chē yì yǒu xiǎo sì
出则乘象车，亦有小驷。
de chū xī xiàng tōu shí zǐ cǎo sū mù zhū yào
地出犀、象、𨱎石、紫草、苏木诸药。
sì shí yán rè wú xuě shuāng
四时炎热，无雪霜。
wèi cháng zhì zhōng guó
未尝至中国。
xián píng sì nián guó zhǔ duō xū jī qiǎn shǐ dǎ jí mǎ fù shǐ dǎ xī pàn guān pí ní děng jiǔ rén lái gòng mù xiāng qiān jīn tōu là gè bǎi jīn hú huáng lián sān shí wǔ jīn zǐ cǎo bǎi jīn hóng zhān yī hé huā bù sì duàn sū mù wàn jīn xiàng yá liù shí yī zhū
咸平四年，国主多须机遣使打吉马、副使打腊、判官皮泥等九人来贡木香千斤、𨱎镴各百斤、胡黄连三十五斤、紫草百斤、红毡一合、花布四段、苏木万斤、象牙六十一株。
zhào jiàn chóng dé diàn cì yǐ guàn dài fú wù
召见崇德殿，赐以冠带服物。
jí hái yòu cì duō xū jī zhào shū yǐ dūn jiǎng zhī
及还，又赐多须机诏书以敦奖之。