shī shì zhǎng yǐ měi zhào wáng
师氏掌以媺诏王。
yǐ sān dé jiào guó zǐ yī yuē zhì dé yǐ wéi dào běn
以三德教国子:一曰至德,以为道本;
èr yuē mǐn dé yǐ wéi xíng běn
二曰敏德,以为行本;
sān yuē xiào dé yǐ zhī nì è
三曰孝德,以知逆恶。
jiào sān xíng yī yuē xiào xíng yǐ qīn fù mǔ
教三行:一曰孝行,以亲父母;
èr yuē you xíng yǐ zūn xián liáng
二曰友行,以尊贤良;
sān yuē shùn xíng yǐ shì shī zhǎng
三曰顺行,以事师长。
jū hǔ mén zhī zuǒ sī wáng cháo zhǎng guó zhōng shī zhī shì yǐ jiào guó zǐ dì fán guó zhī guì yóu zǐ dì xué yān
居虎门之左,司王朝,掌国中失之事,以教国子弟,凡国之贵游子弟学焉。
fán jì sì bīn kè huì tóng sàng jì jūn lǚ wáng jǔ zé cóng tīng zhì yì rú zhī
凡祭祀、宾客、会同、丧纪、军旅,王举则従,听治,亦如之。
shǐ qí shǔ shuài sì yí zhī lì gè yǐ qí bīng fú shǒu wáng zhī mén wài
使其属帅四夷之隶,各以其兵服守王之门外。
qiě bì cháo zài yě wài zé shǒu nèi liè
且跸,朝在野外,则守内列。
bǎo shì zhǎng jiàn wáng è ér yǎng guó zǐ yǐ dào
保氏掌谏王恶,而养国子以道。
nǎi jiào zhī liù yì yī yuē wǔ lǐ èr yuē liù lè sān yuē wǔ shè sì yuē wǔ yù wǔ yuē liù shū liù yuē jiǔ shù
乃教之六艺,一曰五礼,二曰六乐,三曰五射,四曰五驭,五曰六书,六曰九数。
nǎi jiào zhī liù yí yī yuē jì sì zhī róng èr yuē bīn kè zhī róng sān yuē cháo tíng zhī róng sì yuē sàng jì zhī róng wǔ yuē jūn lǚ zhī róng liù rì chē mǎ zhī róng
乃教之六仪,一曰祭祀之容,二曰宾客之容,三曰朝廷之容,四曰丧纪之容,五曰军旅之容,六日车马之容。
fán jì lǐ bīn kè huì tóng sàng jì jūn lǚ wáng jǔ zé cóng
凡祭礼、宾客、会同、丧纪、军旅,王举则従。
tīng zhì yì rú zhī
听治,亦如之。
shǐ qí shǔ shǒu wáng wéi
使其属守王闱。
sī jiàn zhǎng jiū wàn mín zhī dé ér quàn zhī péng yǒu
司谏掌纠万民之德而劝之朋友。
zhèng qí xíng ér qiáng zhī dào yì xún wèn ér guān chá zhī yǐ shí shū qí dé xíng dào yì biàn qí néng ér kě rèn yú guó shì zhě yǐ kǎo xiāng lǐ zhī zhì yǐ zhào fèi zhì yǐ xíng shè yòu
正其行而强之道艺,巡问而观察之,以时书其德行道艺,辨其能而可任于国事者,以考乡里之治,以诏废置,以行赦宥。
sī jiù zhǎng wàn mín zhī xié è guò shī ér zhū ràng zhī yǐ lǐ fáng jìn ér jiù zhī
司救掌万民之邪恶过失而诛让之,以礼防禁而救之。
fán mín zhī yǒu mào è zhě sān ràng ér fá sān fá ér shì jiā míng xíng chǐ zhū jiā shí
凡民之有袤恶者,三让而罚,三罚而士加明刑,耻诸嘉石。
yì zhū sī kōng qí yǒu guò shī zhě sān ràng ér fá sān fá ér guī yú yuán tǔ
役诸司空,其有过失者,三让而罚,三罚而归于圜土。
fán suì shí yǒu tiān huàn mín bìng zé yǐ jié xún guó zhōng jí jiāo yě ér yǐ wáng mìng shī huì
凡岁时有天患民病,则以节巡国中及郊野,而以王命施惠。
diào rén zhǎng sī wàn mín zhī nán ér xié hé zhī
调人掌司万民之难而谐和之。
fán guò ér shā shāng rén zhě yǐ mín chéng zhī
凡过而杀伤人者,以民成之。
niǎo shòu yì rú zhī
鸟兽亦如之。
fán hé nán fù zhī chóu pì zhū hǎi wài xiōng dì zhī chóu pì zhū qiān lǐ zhī wài cóng fù xiōng dì zhī chóu bù tóng guó
凡和难、父之仇辟诸海外,兄弟之仇辟诸千里之外,従父兄弟之仇不同国。
jūn zhī chóu shì fù shī zhǎng zhī chóu shì xiōng dì zhǔ yǒu zhī chóu shì cóng fù xiōng dì
君之仇眡父,师长之仇,眡兄弟,主友之仇,眡従父兄弟。
fú pì zé yǔ zhī ruì jié ér yǐ zhí zhī
弗辟,则与之瑞节而以执之。
fán shā rén yǒu fǎn shā zhě shǐ bāng guó jiāo chóu zhī
凡杀人有反杀者,使邦国交仇之。
fán shā rén ér yì zhě bù tóng guó lìng wù chóu chóu zhī zé sǐ
凡杀人而义者,不同国,令勿仇,仇之则死。
fán yǒu dòu nù zhě chéng zhī bù kě chéng zhě zé shū zhī
凡有斗怒者,成之,不可成者,则书之。
xiān dòng zhě zhū zhī
先动者,诛之。
méi shì zhǎng wàn mín zhī pàn
媒氏掌万民之判。
fán nán nǚ zì chéng míng yǐ shàng jiē shū nián yuè rì míng yān
凡男女自成名以上,皆书年月日名焉。
lìng nán sān shí ér qǔ nǚ èr shí ér jià
令男三十而娶,女二十而嫁。
fán qǔ pàn qī rù zǐ zhě jiē shū zhī
凡娶判妻入子者,皆书之。
zhòng chūn zhī yuè lìng huì nán nǚ wū shì shí yě bēn zhě bù jīn
仲春之月,令会男女,于是时也,奔者不禁。
ruò wú gù ér bù yòng lìng zhě fá zhī
若无故而不用令者,罚之。
sī nán nǚ zhī wú fū jiā zhě ér huì zhī fán jià zǐ qǔ qī rù bì chún bó wú guò wǔ liǎng
司男女之无夫家者而会之,凡嫁子娶妻,入币纯帛无过五两。
jìn qiān zàng zhě yǔ jià shāng zhě nán nǚ zhī yīn sòng tīng zhī yú shèng guó zhī shè
禁迁葬者与嫁殇者,男女之阴讼,听之于胜国之社。
qí fù yú xíng zhě guī zhī yú shì
其附于刑者,归之于士。