běi dí jū wú chéng guō suí zhú shuǐ cǎo shì lì zé nán qīn shì shī zé běi dùn cháng shān guǎng qì zú yǐ zì wèi jī zé bǔ shòu yǐn rǔ hán zé qǐn pí fú qiú bēn zǒu shè liè yǐ shā wèi wu wèi kě yǐ dào dé huái zhī wèi kě yǐ bīng róng fú zhī
北狄居无城郭,随逐水草,势利则南侵,势失则北遁,长山广碛,足以自卫,饥则捕兽饮乳,寒则寝皮服裘,奔走射猎,以杀为务,未可以道德怀之,未可以兵戎服之。
hàn bù yǔ zhàn qí lüè yǒu sān
汉不与战,其略有三。
hàn zú qiě gēng qiě zhàn gù pí ér qiè
汉卒且耕且战,故疲而怯;
lǔ dàn mù liè gù yì ér yǒng
虏但牧猎,故逸而勇。
yǐ pí dí yì yǐ qiè dí yǒng bù xiāng dāng yě cǐ bù kě zhàn yī yě
以疲敌逸,以怯敌勇,不相当也,此不可战一也。
hàn cháng yú bù rì chí bǎi lǐ
汉长于步,日驰百里;
lǔ cháng yú qí rì nǎi bèi zhī
虏长于骑,日乃倍之。
hàn zhú lǔ zé jī liáng fù jiǎ ér suí zhī lǔ zhú hàn zé qū jí qí ér yùn zhī yùn fù zhī shì yǐ shū zǒu zhú zhī xíng bù děng cǐ bù kě zhàn èr yě
汉逐虏则赍粮负甲而随之,虏逐汉则驱疾骑而运之,运负之势已殊,走逐之形不等,此不可战二也。
hàn zhàn duō bù lǔ zhàn duō qí zhēng dì xíng zhī shì zé qí jí yú bù chí jí shì xiàn cǐ bù kě zhàn sān yě
汉战多步,虏战多骑,争地形之势,则骑疾于步,迟疾势县,此不可战三也。
bù dé yǐ zé mò ruò shǒu biān
不得已,则莫若守边。
shǒu biān zhī dào jiǎn liáng jiàng ér rèn zhī xun ruì shì ér yù zhī guǎng yíng tián ér shí zhī shè fēng hòu ér dài zhī hou qí xū ér chéng zhī yīn qí shuāi ér qǔ zhī suǒ wèi zī bù fèi ér kòu zì chú yǐ rén bù pí ér lǔ zì kuān yǐ
守边之道,拣良将而任之,训锐士而御之,广营田而实之,设烽堠而待之,候其虚而乘之,因其衰而取之,所谓资不费而寇自除矣,人不疲而虏自宽矣。