曾国藩家书 · 曾国藩 · Chapter 36 of 195

修身篇·致九弟·时刻悔悟大有进益

PinyinModern Translation
Size

yuán dì zuǒ yòu

沅弟左右:

è dū wǔ fú táng yǒu huí lù zhī zāi xìng rén kǒu wú yàng shàng fáng wú yàng shòu jīng yǐ bù xiǎo yǐ

鄂督五福堂有回禄之灾,幸人口无恙,上房无恙,受惊已不小矣。

qí wū xì bǎn bì zhǐ hu běn yì zhāo huǒ

其屋系板壁纸糊,本易招火;

fán yù cǐ děng shì zhǐ kě shuō dǎ zá rén yì shī huǒ gù bù kě yí huì fěi zhī dú móu yóu bù kě guài chóu jiā zhī jiān xì

凡遇此等事,只可说打杂人役失火,固不可疑会匪之毒谋,尤不可怪仇家之奸细。

ruò dà jīng xiǎo guài hú xiǎng luàn cāi shēng chū duō shǎo zhī yè chóu jiā zhuǎn de chuán bō yǐ wéi kuài

若大惊小怪,胡想乱猜,生出多少枝叶,仇家转得传播以为快。

wéi yǒu chǔ chù tài rán xíng suǒ wú shì shēn fǔ suǒ wèi hǎo hàn dǎ tuō yá hé xuè tūn xīng gāng gōng suǒ wèi yǒu fú zhī rén shàn tuì cái zhēn chù nì jìng zhě zhī liáng fǎ yě

惟有处处泰然,行所无事,申甫所谓好汉打脱牙和血吞,星冈公所谓有福之人善退财,真处逆境者之良法也。

dì qiú xiōng suí shí xùn shì shēn jǐng míng zǐ zì wèn jìn nián dé lì wéi yǒu yī huǐ zì jué

弟求兄随时训示申儆,名子自问近年得力,惟有一悔字诀。

xiōng xī nián zì fù běn lǐng shén dà kě qū kě shēn kě xíng kě cáng yòu měi jiàn de rén jiā bú shì

兄昔年自负本领甚大,可屈可伸,可行可藏,又每见得人家不是。

zì cóng dīng yǐ wù wǔ dà huǐ dà wù zhī hòu nǎi zhī zì jǐ quán wú běn lǐng fán shì dōu jiàn de rén jiā yǒu jǐ fēn shì chù gù zì wù wǔ zhì jiǔ zài yǔ sì shí suì yǐ qián qiú bù xiāng tóng

自从丁已戊午大悔大悟之后,乃知自己全无本领,凡事都见得人家有几分是处,故自戊午至九载,与四十岁以前泅不相同。

dà yuē yǐ néng lì néng dá wèi tǐ yǐ bù yuàn bù yóu wéi yòng

大约以能立能达为体,以不怨不尤为用。

lì zhě fā fèn zì qiáng zhàn de zhù yě

立者,发奋自强,站得住也。

dá zhě bàn shì yuán róng xíng de tōng yě

达者,办事圆融,行得通也。

wú jiǔ nián yǐ lái tòng jiè wú héng zhī bì kàn shū xiě zì cóng wèi jiàn duàn xuǎn jiāng liàn bīng yì cháng liú xīn cǐ jiē zì qiáng néng lì gōng fū

吾九年以来,痛戒无恒之弊,看书写字,从未间断,选将练兵,亦常留心,此皆自强能立工夫。

zòu shū gōng dú zài sān zhēn zhuó wú yī guò dāng zhī yǔ zì kuā zhī cí cǐ jiē yuán róng néng dá gōng fū

奏疏公牍,再三斟酌,无一过当之语,自夸之辞,此皆圆融能达工夫。

zhì yú yuàn tiān běn yǒu suǒ bù gǎn yóu rén zé shàng bù néng miǎn yì jiē suí shí qiáng zhì ér kè qù zhī

至于怨天本有所不敢,尤人则尚不能免,亦皆随时强制而克去之。

dì ruò yù zì jǐng tì shì kě xué ā xiōng dīng wù èr nián zhī huǐ rán hòu tòng xià zhēn biǎn bì yǒu dà jìn

弟若欲自儆惕,似可学阿兄丁戊二年之悔,然后痛下针贬,必有大进。

lì dá èr zì wú yú jǐ wèi nián céng xiě yú dì zhī shǒu juàn zhōng dì yì kè kè sī zì lì zì qiáng dàn yú néng dá chù shàng qiàn tǐ yàn yú bù yuàn yóu chù shàng nán qiáng zhì

立达二字,吾于己未年,曾写于弟之手卷中,弟亦刻刻思自立自强,但于能达处尚欠体验,于不怨尤处,尚难强制。

wú xìn zhōng yán jiē suí shí zhǐ diǎn quàn dì qiáng zhì yě

吾信中言皆随时指点,劝弟强制也。

zhào guǎng hàn běn hàn zhī xián chén yīn xīng biàn ér hé wèi xiāng hòu nǎi shēn dāng qí zāi kě wèi yīn jiàn

赵广汉本汉之贤臣,因星变而劾魏相,后乃身当其灾,可为殷鉴。

mò cún yī huǐ zì wú shì bù kě wǎn huí yě

默存一悔字,无事不可挽回也。

tóng zhì liù nián zhēng yuè chū sān rì

(同治六年正月初三日)

✦ You read 修身篇·致九弟·时刻悔悟大有进益

Don't lose your spot.

Free account remembers where you stopped across all 12,000 books. Pro unlocks pinyin on every line, modern Mandarin translations, AI rewrites, audio read-along, and the workbook — for $2.50/month, billed annually.